Opieka nad dawcą narządów

T. Wysocka, J. Andres, R. Drwiła, P. 

Moncznik

Klinika Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii

Instytutu Kardiologii

Katedra i Zakład Anestezjologii i  Intensywnej 

Terapii 

CM UJ

Anestezjolog bierze udział 

w „przygotowaniu 

dawcy”.

Postępowanie z 

potencjalnym dawcą 

wiąże się ze 

współodpowiedzialnością 

za losy biorcy!

Dawcą serca może zostać 

osoba      z 

udokumentowanym 

rozpoznaniem izolowanej 

śmierci mózgu, która    za 

życia nie wyraziła sprzeciwu 

(domniemana zgoda), i która 

spełnia odpowiednie kryteria 

kliniczne

Kryteria kliniczne dawcy 

serca

•

Wiek < 55 roku życia

•

Wywiad nieobciążony chorobami serca

•

Wykluczony uraz serca

•

Wykluczona długotrwała hipotensja i zatrzymanie 
krążenia z reanimacją

•

Zadowalający stan hemodynamiczny układu 
krążenia dawcy w momencie kwalifikacji do 
pobrania: 
(brak zmian w naczyniach wieńcowych,                  
   dobra kurczliwość serca bez konieczności 
stosowania,             po uzupełnieniu wolemii, 
wysokich dawek presorów,      CTK > 90 mmHg)

Przyczyny dyskwalifikujące 

dawcę:

•

Choroba nowotworowa ( z wyjątkiem 

pierwotnego guza mózgu)

•

Uogólniona posocznica lub zakażenie w 

śródpiersiu

•

Uogólniona miażdżyca

•

Choroby układowe

•

Nadciśnienie tętnicze, cukrzyca 

(przeciwwskazania względne)

•

Dodatnie wyniki badań wirusologicznych 

(HIV, HCV, HBS)

Odpowiednie przygotowanie 

dawcy

•

Po stwierdzeniu śmierci pnia 
mózgu należy przesunąć wysiłki 
zespołu prowadzącego ze 
zminimalizowania uszkodzenia 
pnia mózgu 

na zmaksymalizowanie 

przepływu przez narządy 
przeznaczone do pobrania w 
celach transplantacyjnych i 
utrzymanie dobrej ich czynności

W momencie śmierci pnia 
mózgu pojawiają się głębokie 
zaburzenia homeostazy 
organizmu: 

•

Zaburzenia hemodynamiczne (spadek ciśnienia 

tętniczego)

•

Zaburzenia wodno-elektrolitowe ( wielomocz, 

hipopotasemia, hipernatremia, hipomagnezemia)

•

Zaburzenia metaboliczne

•

Zaburzenia termoregulacji

które nakładają się na zaburzenia 
homeostazy związane z incydentem,  

 

który doprowadził do śmierci mózgu

Celem odpowiedniego 

prowadzenia dawcy konieczne 

jest monitorowanie:

•

EKG

•

CTK / pulsoksymetria

•

OCŻ

•

Diureza godzinowa

•

Saturacja mieszanej krwi żylnej

•

Poziom glikemii 

•

Równowaga kwasowo-zasadowa

•

Poziom elektrolitów

•

Ciepłota ciała

1. Gattinoni L et al.: A trial of  goal–oriented hemodynamic 
therapy in critically 
ill  patients. SvO2 Collaborative Group. N Engl J Med 1995; 333: 
1025-32
2. Boyd O et al.: The oxygen trail: the goal. British Medical Buletin 
1999; 55: 125-32

1. Van den Berghe G et al.: Intensive insulin therapy in the 
critically ill patients. N 
EnglJ Med 2001; 345: 1359-67
2. Lazar H et al.: Tigh glycemic control in diabetic coronary artery 
bypass graft
 patients improves perioperative outcomes and decreases recurrent 
ischemic events. 
Circulation 2004; 109: 1497-1502

Przydatne może być:

•

Echo serca

•

Rtg klatki piersiowej

•

Poziom troponin, CPK/CK-MB

•

Badania mikrobiologiczne

W wybranych przypadkach 

konieczne jest pełne 

monitorowanie 

hemodynamiczne z pomiarem:

 CO, CI, PCWP, SVR

     

Ponadto konieczne są:

w przypadku pobierania

Nerek:

•

Mocznik

•

Kreatynina

•

Klirens kreatyniny

•

Mocz – badanie ogólne

Wskazane USG jamy brzusznej

Wątroby:

•

ALAT

•

ASPAT

•

GGTP

•

Bilirubina

Postępowanie z dawcą 

(wyrównanie 

homeostazy):

•

Wyrównanie temperatury ciała

•

Uzupełnienie wolemii (pod kontrolą CVP, ew. 
PCWP)

•

Wyrównanie zaburzeń elektrolitowych i 
metabolicznych

•

Zapewnienie właściwej wymiany gazowej

•

Zastosowanie leków inotropowo dodatnich

•

Zoptymalizowanie systemowego oporu 
naczyniowego

•

Zapobieganie zakażeniu

Zasady postępowania z 

dawcą narządów – reguła 

100

•

Utrzymanie skurczowego ciśnienia 
tętniczego  100 mmHg

•

Diureza – 100 ml/godz

•

pO

2

 – 100 mmHg

•

Hb – 100 g/l

Istotne jest utrzymywanie:

•

CVP (PCWP) – w granicach  10 mmHg

•

CI – > 2,2 l/min/m2

•

Saturacja mieszanej krwi żylnej > 60%

•

Normokapnia

•

Temperatura ciała 36-37 st. C

•

Normoglikemia

•

Potas 4-5 mEq/l

Unikanie leków nefro i 

hepatotoksycznych

Dawkowanie leków w zależności 
od klirensu kreatyniny

Postępowanie 

anestezjologiczne na sali 

operacyjnej przy pobieraniu 

narządów

•

Koordynacja zadań

 poszczególnych 

zespołów chirurgicznych

•

Utrzymywanie odpowiedniej perfuzji 

narządowej

 (czuwanie nad stanem 

hemodynamicznym, wentylacją, 

wypełnieniem łożyska naczyniowego, 

normotermią) 

•

Środki analgetyczne i zwiotczające mięśnie 

szkieletowe

 (podaje się dawcy, aby zapobiec 

wystąpieniu odruchów rdzeniowych w 

odpowiedzi na bodziec chirurgiczny)

„…Metoda przeszczepiania coraz 

częściej okazuje się ważnym 
sposobem wypełniania głównego 
celu całej medycyny, którym jest 
służba dla życia człowieka”

 

Papież Jan Paweł II

Kongres Światowego Towarzystwa 

Transplantologicznego

29 sierpień 2000r Rzym

„...W encyklice Evangelium Vitae  
sugerowałem, że jednym ze sposobów 
kształcenia prawdziwej kultury życia         
   jest dawanie organów w sposób 
dopuszczalny z etycznego punktu 
widzenia, a mianowicie mając na uwadze 
stwarzanie szansy na zdrowie a nawet 
życie osobom chorym, które często nie 
mają żadnej innej nadziei”