Prof. dr hab. Barbara Świątek

KATEDRA MEDYCYNY SĄDOWEJ A.M. WE

WROCŁAWIU

ZAKŁAD PRAWA MEDYCZNEGO

Prof. dr hab.

Barbara

Świątek

PRAWO MEDYCZNE

Zgon - uregulowania prawne.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W  razie  śmierci  człowieka    obowiązujące
przepisy  przewidują  dokonanie  następujących
czynności:
•stwierdzenie w sposób niewątpliwy  zgonu,
•podjęcie  decyzji  o  wykonaniu  sekcji  zwłok
bądź jej zaniechaniu,
•wystawienie karty zgonu,
•przygotowanie zwłok  do pochówku, lub inne
postępowanie z nimi przed pochówkiem,
•pochówek zwłok,
•ekshumacja

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przepisy, regulujące sposób dokonywania powyższych czynności
to:

Ustawa z dnia 31 stycznia l959 r o cmentarzach i chowaniu
zmarłych ( tekst jednolity- Dz.U.2000 r , nr. 23, poz. 295).

Ustawa z dnia 20 czerwca l997 r o zmianie ustawy o zakładach
opieki zdrowotnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.
U. 1997 r, nr. 107, poz.661)

Kodeks Postępowania Karnego z 1997 r.

Ustawa z dnia 5 grudnia l996 r o zawodzie lekarza ( Dz. U.1997 r
poz. 152).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia
03.08.1961 roku w sprawie stwierdzania zgonu i jego przyczyny (
Dz. U. 1961 r . nr. 39, poz. 202.)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r w
sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi ( Dz. U.
2001 r, nr. 153, poz. 1783)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r w
sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania ( Dz. U.
2001 r, nr. 153, poz. 1782).

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Realizacja

czynności,

związanych

śmiercią człowieka uzależniona jest od
miejsca i okoliczności , a także przyczyny
śmierci

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Stwierdzenie zgonu:

zgon człowieka może stwierdzić osobiście

lekarz,  na  podstawie    „osobiście  wykonanych
badań  i  ustaleń  „  (art.  43  ustawy-  poz.4).
Dokonuje tego w razie śmierci chorego w szpitalu,
lub będąc „ wezwany do nieszczęśliwego wypadku
lub nagłego zachorowania” ( paragraf 3. Rozporz.-
poz.5).  Dopuszczalne  jest  także  w  szczególnych
przypadkach  stwierdzenie  zgonu  przez  starszego
felczera  lub  felczera  oraz  położnej.  Położna  może
stwierdzić  zgon  jedynie  u  pozostającego  pod  jej
opieka  noworodka  przed  upływem  7  dnia  jego
życia  w  sytuacji  gdy  najbliższa  placówka  służby
zdrowia  oddalona  jest  o  więcej  niż  4  km.
(rozporz.- jak wyżej).

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Stwierdzenie zgonu:

Obowiązek stwierdzenia śmierci nie łączy się

automatycznie  z  uprawnieniami  do  wystawienia
karty  zgony.  Lekarz    w  większości  przypadków,
zwłaszcza  po  stwierdzeniu  zgonu  wskutek
działania  gwałtownego  (samobójstwo,  zabójstwo,
nieszczęśliwy  wypadek)  względnie  stwierdzeniu
zgonu  w  domu,  na  ulicy  itp.  ma  natomiast
obowiązek  wystawienia    Protokołu  stwierdzenia
zgonu.
W  razie  śmierci  człowieka  w  szpitalu  –
potencjalnego  dawcy  narządów  -    śmierć  pnia
mózgu  rozpoznaje  komisja  lekarska,  której
działanie  ,  tak  jak  i  całość  postępowania
transplantacyjnego regulują szczegółowe przepisy

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie  decyzji  o  wykonaniu  sekcji  zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-w pierwszym rzędzie po stwierdzeniu śmierci
człowieka    lekarz  musi  dokonać  analizy
okoliczności  śmierci  w  celu  wykluczenia  ,
choćby  najmniejszego  podejrzenia,  że  śmierć
ta

może

mieć

związek

działaniem

gwałtownym,

zwłaszcza

może

być

spowodowana działaniem przestępnym.

-  jeżeli  takiego  podejrzenia  nie  może
wykluczyć,  obowiązany  jest  zawiadomić  o
przypadku prokuraturę lub policję

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie decyzji o wykonaniu sekcji zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-

także w razie śmierci chorego w szpitalu i zgłaszaniu

przez rodzinę zmarłego zarzutów co do prawidłowości
leczenia,  ordynator  oddziału  winien  o  przypadku
powiadomić prokuraturę i jej pozostawić decyzję co do
dalszego  postępowania.  Jeżeli  tego  nie  uczyni,  a  tak
się  dzieje  najczęściej  w  praktyce,  uczyni  to  rodzina,
niekoniecznie w sposób obiektywny.

-prokurator (lub sąd , jak to określa k.p.k. – poz. 3) ma
bowiem    „największe  prawo”  do  decydowania  o
postępowaniu  ze  zwłokami.  Jeżeli  prokurator,  po
zawiadomieniu  go  o  okolicznościach  śmierci  ,  odstąpi
od  zarządzenia  sekcji  sądowo-lekarskiej,  dalsze
decyzje należą do lekarza

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie  decyzji  o  wykonaniu  sekcji  zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-przy decyzji o sekcji sądowo-lekarskiej, lekarz
nie  powinien  wystawić  karty  zgonu,  lecz
wypełnić  Protokół  stwierdzenia  zgonu  a  w
szpitalu sporządzić epikryzę (prokurator może
zadecydować

zabezpieczeniu

całej

dokumentacji lekarskiej),

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Postępowanie  w  razie  śmierci    chorego  w
szpitalu  jest  szczegółowo    uregulowane  przez
ustawę  (  art.  24  ustawy  o  zakładach  opieki
zdrowotnej).

Ustawa

podtrzymuje,

obowiązująca już wcześniej zasadę, że decyzja
o wykonaniu sekcji patomorfologicznej należy
do lekarza. Mimo jednoznaczności ustaleń
prawnych,

ciągle

lekarze

uzależniają

wykonanie  tej  sekcji  od  zgody  rodziny,  pytają
ją  o  zgodę,  żądają  stosownych  oświadczeń  o
braku zgody. Zdanie rodziny i oświadczenia na
piśmie  nie  mają  żadnej  wartości  prawnej,  a
opisane  zachowanie  lekarza  świadczy  o
nieznajomości podstaw prawa medycznego

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przywołany  artykuł  (24)  nadał  pacjentom  nowe
prawo ; przy przyjęciu do szpitala pacjent może złożyć
pisemne  oświadczenie  o  braku  zgody  na  wykonanie
patomorfologicznej  sekcji  zwłok  w  razie  jego  śmierci.
Oświadczenie to traci ważność, gdy:
•przyczyny zgonu chorego nie można ustalić w sposób
jednoznaczny,
•zgon  pacjenta  nastąpił  przed  upływem  12  godzin  od
przyjęcia do szpitala,
•zgon

pacjenta

może

pozostawać

kręgu

zainteresowania prokuratury.
W takich przypadkach wykonanie sekcji
patomorfologicznej jest obligatoryjne

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W  ostatnich  latach  obserwuje  się  jednakże
coraz  rzadsze  kierowanie  zwłok  zmarłych  w
szpitalach  chorych  na  sekcję.  Przestrzegane
jest w większości przypadków wskazanie co do
czasu  pobytu  w  szpitalu  (choć  jest  ono
kontrowersyjne,  przyczynę  śmierci  chorego  w
sposób niewątpliwy ustalić można w oparciu o
trwające  kilka  minut  badanie  np.  EKG),
natomiast  oficjalne  przyznanie  się,  zwłaszcza
w  przypadku  dłuższego  pobytu  chorego  we
szpitalu, do niepewności co do przyczyny jego
śmierci, sprawia lekarzom trudności

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wielokrotnie w sprawach tzw. przeciwko
lekarzom,

analiza

dokumentacji

lekarskiej  i  samego  przypadku  wskazuje
na  konieczność  dokonania  sekcji  zwłok,
sekcja  taka  nie  jest  jednak  zlecana,  a
przyjęta

przyczyna

zgonu

niezbyt

uzasadniona  lub  wręcz  nieprawdziwa.
Niestety  ,  trudności  finansowe  szpitali
mają  także  wpływ  na  ograniczanie
wydatków,  związanych  z  badaniami
pośmiertnymi,

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W  razie  śmierci  człowieka  w  domu,  na  ulicy  i
innych  miejscach  decyzja  lekarza  zależy  od
znajomości  jego  stanu  zdrowia.  Lekarz  ,
wezwany  do  takiego  zgonu  jest  obowiązany,
nie później niż w ciągu 2 godzin do ustalenia:

          *tożsamości zwłok,
                                  *okoliczności, w
których nastąpił zgon na podstawie wywiadu
przeprowadzonego  wśród osób z otoczenia,
                                    *stanu
zdrowia w okresie poprzedzającym zgon w
oparciu o przedłożoną dokumentacje lekarską

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ponadto  jest  obowiązany  do  osobistego  dokonania
oględzin  zwłok.  Jeżeli  człowiek  ten  leczył  się  na
schorzenia tłumaczące jego zgon a nic nie wskazuje na
śmierć  gwałtowną  nie  ma  wskazań  do  badań
pośmiertnych.  Natomiast,  gdy  zmarły  przed  śmiercią
nie leczył się  , lekarz może zażądać wykonania sekcji
zwłok

„administracyjnej”.

Taką

możliwość

wprowadziła  ustawa    (art.  43.  2.  ustawy  o  zawodzie
lekarza),  jednakże  nie  zapowiedziała  rozporządzenia
wykonawczego do realizacji tego zapisu. W  związku  z
tym w wielu miastach (także we Wrocławiu) brak jest
reguł  postępowania  w  takich  przypadkach  –  nie
wiadomo gdzie, przez kogo, na czyje zlecenie i na czyj
koszt  mają  takie  sekcje  być  wykonywane.  Stan  ten
długo  może  nie  ulegać  zmianie  wobec  możliwości
wystawienia  karty  zgonu  bez  znajomości  przyczyny
śmierci o czym mowa poniżej.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wystawienie karty zgonu:
do wystawienia karty zgonu niezbędna jest znajomość
przyczyny śmierci , aczkolwiek i od tej zasady możliwe
są  odstępstwa.  Podstawowe  reguły  zawarte  w
przepisach to:
•zgon  i  jego  przyczyna  powinny  być  ustalone  przez
lekarza,  leczącego  chorego  w  ostatniej  chorobie  (art.
11 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych ),
•wystawienie  karty  zgonu  jest  obowiązkiem  lekarza,
który  ostatni  w  okresie  30  dni  przed  zgonem  udzielał
świadczeń  zdrowotnych    (rozporz.    w  sprawie
stwierdzania zgomu i jego przyczyny),

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wystawienie karty zgonu:

•w razie sekcji sądowo- lekarskiej kartę zgonu
wystawia

obducent,

razie

sekcji

patomorfologicznej lekarz leczący po zapoznaniu się z
protokołem sekcji (rozporz. j.w.),
•w uzasadnionych przypadkach lekarz może uzależnić
wystawienie karty zgonu od przeprowadzenia sekcji
zwłok ( art. 43 ustawy o zawodzie lekarza

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Według  obowiązującego  rozporządzenia
(w  sprawie  wzoru  karty  zgonu  oraz
sposobu  jej  wypełniania)  karta  zgonu
jest  wypełniana  dla  osób  zmarłych  i
dzieci  martwo  urodzonych  na  wniosek
osób uprawnionych do ich pochowania

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W karcie poza wypełnieniem części formalnej, podać
należy:
•przyczynę

zgonu

wyjściową

albo

przyczynę

„

zewnętrzną

urazu

lub

zatrucia”,

które

zapoczątkowały łańcuch zdarzeń chorobowych ,
prowadzących

bezpośrednio

zgonu

lub

„okoliczności  wypadku  lub  użycia  przemocy,  które
spowodowały uraz śmiertelny”,
•przyczynę zgonu wtórną tj. chorobę, która rozwinęła
się  „  jako  skutek    choroby,  urazu,  zatrucia,  wypadku
lub  użycia  przemocy,  będących  wyjściową  przyczyną
zgonu”,
•przyczynę  zgonu  bezpośrednią  tj  chorobę,  która
„stała  się  ostateczną  przyczyną  zgonu,  w  następstwie
chorób, urazu, zatrucia, wypadku lub użycia przemocy,
będących przyczynami zgonu, wyjściową i wtórną”.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W zasadzie bezpośrednią przyczyną zgonu, niezależnie
od przyczyny wyjściowej jest ostra niewydolność
krążeniowo-oddechowa

taka

przyczyna

jest

najczęściej    wpisywana.  Jednakże  zdarza  się,  że  jest
ona  wpisywana  jak  przyczyna  wyjściowa,  wtórna  i
ostateczna  i  z  takiej  karty  zgonu  nie  wynika    co  było
przyczyną śmierci. Dotyczy to zazwyczaj zgonów osób
starszych,  leczących  się  na  schorzenia  układu
krążenia,  nadciśnienie,  cukrzycę  itp.  W  takich  też
przypadkach  ,  jako  przyczyna  wyjściowa  zgony
przyjmowane  są  bardzo  często  zawał  mięśnia
sercowego  lub  udar  mózgowy,  w  zależności  od
objawów  poprzedzających  zgon  albo  wręcz  od
„przeczucia”  lekarza.  Ustalenia  takie  nie  mają
oczywiście  obiektywnych  podstaw,  jednakże    tworzą
statystyki co do przyczyn umieralności Polaków

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Rozporządzenie (j..w.) dopuszcza – niestety -

wystawienie karty zgonu bez ustalenia przyczyny

zgonu. Stanowi bowiem : „Jeżeli osoba stwierdzająca

zgon, po wyczerpaniu wszystkich stosownych

środków, nie może ustalić przyczyny zgonu oraz gdy

nie ma podstaw do podejrzewania zabójstwa lub

samobójstwa, osoba ta wpisuje w karcie zgonu, w

miejscach przeznaczonych na wpisanie przyczyn

zgonu, adnotacje „przyczyna zgonu nieustalona””. Nie

wiadomo jednakże co oznaczają „stosowne środki”? .

W rozporządzeniu poprzednim środkiem takim były

oględziny zewnętrzne , oczywiście niewystarczające

do ustalenia przyczyny zgonu. Tym środkiem , w

obecnej sytuacji prawnej jest oczywiście sekcja

„administracyjna” zwłok, ale przepis o niej nie jest

realizowany. Jego realizacja spowodowała by , że

określanie przyczyny śmierci jako nieznanej byłoby

rzadkością i dotyczyłoby wyłącznie tzw. białych sekcji

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przygotowanie zwłok do pochówku lub inne
postępowanie z nimi przed pochówkiem:
•po sporządzeniu karty zgonu pochówek
poprzedzić

musi

dokonanie

formalności

administracyjnych,
•w razie sekcji sądowo-lekarskiej zezwolenie
na wydanie zwłok do pochówku musi wydać na
piśmie prokurator

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Do  czasu  ukazania  się  rozporządzenia  ,
dotyczącego  postępowania  ze  zwłokami  i
szczątkami  ludzkimi  (rozporz.  w  sprawie
postępowania  ze  zwłokami  i  szczątkami
ludzkimi),  brak  było  jakichkolwiek  rozwiązań
dotyczących    akceptowanych  przez  prawo
czynności  dokonywanych  na  zwłokach.
Obecnie  regulacje  są    klarowne,  aczkolwiek
nie wyczerpujące problemów.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

  Przywoływane  rozporządzenie,  jako  pierwsze  tego
typu  w  prawie  polskim,  zasługuje  na  dokładniejsze
omówienie.  Określa  ono  pojęcie  zwłok,  sposób
postępowania  ze  zwłokami,  warunki  ekshumacji  oraz
przewozu zwłok i szczątków

Oto najważniejsze zapisy rozporządzenia:
„Za zwłoki uważa się ciała osób zmarłych i dzieci
martwo urodzonych”.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Szczątki ludzkie to:
•popioły, powstałe w wyniku spopielenia zwłok,

•pozostałości zwłok, wydobyte przy kopaniu grobu lub
w  innych  okolicznościach,  np.  przy  wykopywaniu
fundamentów.  We  Wrocławiu  wykopywanie  kości
ludzkich  przy  różnego  rodzaju  wykopach  jest  bardzo
częste  i  szczątki  takie  dostarczane  są  w  bardzo  dużej
ilości do Zakładu Medycyny Sądowej,
•części ciała ludzkiego, odłączonymi od całości. Takie
części  powstają przy zbrodniczych lub wypadkowych (
pojazdy

szynowe,

śruby

statków,

maszyny)

rozkawałkowaniach zwłok

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W celu wstrzymania rozkładu zwłok dozwolone
jest stosowanie zabiegów utrwalających „jest
to prawna akceptacja zabiegów tanatopraksji i

balsamowania

które

Polsce

przeprowadzane  były  i  są  bardzo  rzadko.
Tłumaczyć  to  można  brakiem  tradycji  i
nieznajomość  możliwości  w    zakresie  działań
pośmiertnych na zwłokach.
Dopuszczalne

jest

spopielenie

zwłok

szczątków ludzkich

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

„Po złożeniu zwłok w trumnie i przymocowaniu
wieka  trumny  nie  wolno  otwierać”.  Sposób
używania  trumien  jest  także  ściśle  określony:
wolno    złożyć  w  niej  zwłoki  tylko  jednej
dorosłej

osoby,

matkę

dzieckiem

nowonarodzonym  lub  zwłoki  dwojga  dzieci  w
wieku do lat 6.
Uregulowany  został  sposób  transportowania
zwłok  w  zależności  od  odległości  oraz  sposób
postępowania  ze  zwłokami  osób  zmarłych  na
choroby zakaźne

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Również

stosowna

ustawa

(ustawa

cmentarzach  i  chowaniu  zmarłych)  reguluje
sposób  postępowania  ze  zwłokami.  Stanowi
m.in.,  że  włoki  osób  zmarłych  nie  mogą  być
pochowane  przed  upływem  24  godzin  od
chwili  zgonu,  za  wyjątkiem  zmarłych  na
choroby  zakaźne.  W  mieszkaniach  zwłoki
mogą przebywać najdłużej do 72 godzin, a „od
chwili  zgonu  aż  do  pochowania    powinny  być
przechowywane  w taki sposób, aby nie mogły
powodować

szkodliwego

wpływu

otoczenie”.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Pochówek:

Ustawa  (o  cmentarzach  i  chowaniu
zmarłych)  stanowi,  że  prawo  (a  nie
obowiązek)  pochowania  zwłok  ludzkich  ma
najbliższa

„pozostała”

rodzina

osoby

zmarłej, a mianowicie:

1. pozostały małżonek,
2. krewni zstępni,
3. krewni wstępni,
4. krewni

boczni

stopnia

pokrewieństwa,powinowaci w linii prostej
do 1 stopnia

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Prawo do pochówku mają także w określonych

sytuacjach

organa

państwowe,

wojskowe,

instytucje  i  organizacje  społeczne.  Zwłoki  nie
pochowane  przez  rodzinę  lub  wymienione
organa, mogą być przekazane szkołom wyższym
do

celów

naukowych

pozostałych

przypadkach  powinny  być  „  pochowane  przez
ośrodek  pomocy  społecznej  miejsca  zgonu”.  Nie
może  zatem  zdarzyć  się  sytuacja,  że  zwłoki
pozostają  nie  pochowane  np.  w  razie  odmowy
pochówku  przez  nawet  najbliższą  rodzinę.  Takie
przypadki  zdarzają  się,  dotyczy  to  zazwyczaj
zgonów  mężów  i  ojców,  którzy  przed  wieloma
laty  porzucili  najbliższych    i  pierwszą
wiadomością  o  nich  po  nieraz  bardzo  wielu
latach

jest

zawiadomienie

śmierci

konieczności pochowania

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W Polsce zwłoki mogą być pochowane przez

złożenie  w  grobach  ziemnych,  w  grobach
murowanych    na  cmentarzach  lub
katakumbach    i  zatopione  w  morzu,
zgodnie ze zwyczajami  morskimi. Popioły,
po  spopieleniu  zwłok  lub  szczątków
ludzkich  umieszcza  się  w  urnach  i
postępuje  tak  samo  jak  ze  zwłokami.  Nie
wolno  zatem,  w  Polsce  pochować  urny  w
ogrodzie,    przechowywać  w  mieszkaniu,
rozsypać  itp.    i  w  tym  zakresie  nasze
prawo

odstępuje

standardów

światowych

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ekshumacja:

ekshumacja zwłok i szczątków może być
dokonana (ustawa o cmentarzach i chowaniu
zmarłych) :

1. na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do

pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego
inspektora sanitarnego,

2. na zarządzenie prokuratora lub sądu,
3. na podstawie właściwego inspektora sanitarnego

w razie zajęcia tereny cmentarza na inny cel.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ekshumacja jest dopuszczalna (rozporz. w sprawie

postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi)
w okresie od 16 października do 15 kwietnia, we
wczesnych

godzinach

rannych,

aczkolwiek

dopuszczalne są i inne terminy z zastrzeżeniem
zachowania szczególnych „środków ostrożności”.

W ekshumacjach ze wskazań prokuratorskich lub

sądowych biorą udział medycy sądowi. Udział w
takich czynnościach jest zawsze nowym
doświadczeniem

zawodowym

dużym

przeżyciem psychicznym, które zasługują na
oddzielne opracowanie.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przedstawione powyżej uregulowania prawne

dotyczące wszelkich czynności prawnych ,
podejmowanych

zwłaszcza

przez

lekarzy,

dotyczących śmierci człowieka i postępowania ze
zwłokami i szczątkami ludzkimi są – moim
zdaniem-

jednoznaczne

nie

budzące

wątpliwości. Być może, w przyszłości, dojdzie do
zmian

przepisach

związku

rozpowszechnieniem spopielania zwłok oraz
wykonywania

zabiegów

tanatopraksji

balsamowania zwłok.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Sposób prowadzenia dokumentacji lekarskiej w

razie śmierci chorego w szpitalu reguluje
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10
sierpnia

2001

sprawie

rodzajów

dokumentacji medycznej w zakładach opieki
zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz
szczegółowych warunków jej udostępniania – Dz.
U. Nr. 88 poz. 966.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 16.

Historia Choroby w razie
zgonu pacjenta... zawiera:

1. datę zgonu pacjenta – ze wskazaniem roku,

miesiąca, dnia oraz godziny i minuty,

2. przyczyny zgonu i ich numery statystyczne,
3. protokół komisji stwierdającej smierć mózgową,

jeżeli taka sytuacja miała miejsce,

4. adnotację o wykonaniu lub niewykonaniu sekcji

zwłok wraz z uzasadnieniem podjętej decyzji,

5. adnotację o pobraniu ze zwłok komórek, tkanek

lub narządów.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 18.
1. W razie podjęcia decyzji o wykonaniu sekcji

zwłok, historię choroby po wypełnieniu części
dotyczącej wypisu przekazuje się lekarzowi
mającemu wykonać sekcję.

2. Lekarz wykonujący sekcję zwłok wystawia w

dwóch egzemplarzach protokół badania
sekcyjnego z ustalonym rozpoznaniem
anatomopatologicznym. Jeden egzemplarz
protokołu badania sekcyjnego pozostaje u
lekarza wykonującego sekcję.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 18.
3.Historię choroby wraz z oryginałem protokołu

sekcyjnego przekazuje się lekarzowi
prowadzącemu lub wyznaczonemu przez
ordynatora, który porównuje rozpoznanie
kliniczne i epikryzę z rozpoznaniem
anatomopatologicznym. W razie rozbieżności
między rozpoznaniem klinicznym i rozpoznaniem
anatomopatologicznym lekarz dokonuje zwięzłej
oceny przyczyn rozbieżności oraz ustala
ostateczne rozpoznanie choroby zasadniczej,
chorób współistniejących i powikłań.

4.Lekarz prowadzący lub wyznaczony przez

ordynatora przedstawia zakończoną i podpisaną
przez siebie historię choroby do akceptacji i
podpisu ordynatorowi oddziału

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W praktyce lekarze patomorfolodzy wyjątkowo

rzadko sporządzają po wykonaniu sekcji pełne
protokoły sekcyjne, mimo jednoznacznego w/w
przepisu. Najczęściej sporządzają bardzo
skrótowe „Karty sekcyjne” bądź ograniczają się
wyłącznie do rozpoznania patomorfologicznego.
Coraz częściej, w związku z oszczędnościami
odstępują od wykonywania badań
histopatologicznych, które są przecież
podstawowe do oceny stanu narządów. W tzw
sprawach „przeciwko lekarzom” w przypadkach
śmierci chorego w szpitalu, medyk sądowy musi
korzystać z dokumentacji patomorfologicznej.
Wówczas żąda pełnego protokołu sekcji zwłok i
jestem przekonana , że niejednokrotnie są one
tworzone, czasem po upływie znacznego czasu w
oparciu o rozpoznanie patomorfologiczne.

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Również w sprawach „przeciwko lekarzom”

wyjątkowo często , mimo istnienia pełnych do
tego wskazań, ordynator odstępuje od wykonania
sekcji patomorfologicznej. Wówczas bardzo
często nie można w sposób pewny ustalić nie
tylko przyczyny śmierci ale także prawidłowości
postępowania lekarskiego wobec niemożności
obiektywnego ustalenia stanu narządów
wewnętrznych

Sposób prowadzenia dokumentacji lekarskiej w

razie śmierci chorego w szpitalu i podjęcia
decyzji o wykonaniu sekcji patomorfologicznej
jest szczegółowo uregulowany w w/w
rozporządzeniu. Tryb ten nie jest przestrzegany z
powodu nieznajomości przepisów przez lekarzy

Document Outline