Powietrze jako 

mieszanina 

gazów

Tlen i Azot

Skład powietrza

Tlen

• Symbol- O
• Znajduje się w grupie tlenowców
• Masa atomowa- 15,55u
• Znajduje się w 16 grupie i 2 okresie
• Ma 6 elektronów walencyjnych
• Znajduje się w bloku p
• Konfiguracja na powłokach- K

2

L

6

• Konfiguracja na pod powłokach-[He]2s²2p

4

 

Właściwości fizyczne

• Stan skupienia gazowy 
• Gęstość 1,31 
• Temperatura topnienia [oC]: -218 
• Temperatura wrzenia [oC]: -183 
• Barwa: bezbarwny 
• Zapach: bezwonny 
• Twardość: zerowa 

Właściwości chemiczne

• W stanie wolnym występuje w postaci 

dwuatomowych cząsteczek O

2

•  Tlen łączy się z większością 

pierwiastków z wytworzeniem tlenków.
[np. tlenek węgla (II)CO, tlenek 
magnezu MgO]

•  Jest niezbędny do życia większości 

organizmów, gdyż bierze udział między 
innymi w procesach oddychania. 

Związki tlenu

   Tlen wchodzi w skład wielu związków 

chemicznych o dużym znaczeniu 
przemysłowym: tlenków (w szczególności 
wody oraz dwutlenku węgla), nadtlenków 
(w szczególności nadtlenku wodoru 
H

2

O

2

), kwasów tlenowych, zasad. Jest też 

składnikiem większości związków 
organicznych o znaczeniu biologicznym 
np.: białka, tłuszcze. 

Przykładowe reakcje tlenu

Woda
2H

2

+O

2                 

2H

2

O

Dwutlenek węgla
C+O

2

              CO

2

Zastosowanie

Tlen jest używany do spalania 

węglowodorów, tworzenia tlenków.

Spalanie węglowodorów:
-całkowite: 

– CH

4

 + 2O

2

 → CO

2

 + 2H

2

O

-półspalanie (przy niedostatecznym 

dostępnie tlenu): 

– 2CH

4

 + 3O

2

 → 2CO + 4H

2

O

– CH

4

 + O

2

 → C + 2H

2

O

Azot

• Symbol- N
• Znajduje się w grupie azotowców
• Masa atomowa- 14.01u
• Znajduje się w 15 grupie i 2 okresie
• Ma 5 elektronów walencyjnych
• Znajduje się w bloku p
• Konfiguracja na powłokach- K

2

L

5

• Konfiguracja na pod powłokach-

[He]2s²2p

3

Właściwości fizyczne

• Stan skupienia gazowy 
• Gęstość 1,2506 kg/m³ 
• Temperatura topnienia -210,01 °C
• Temperatura wrzenia -195,8°C
• Barwa: bezbarwny 
• Zapach: bezwonny 
• Twardość: zerowa 

Właściwości chemiczne

• Spotykany w przyrodzie w stanie wolnym
• Azot jest składnikiem aminokwasów i białek. 
• Krąży w środowisku w tzw. cyklu azotowym. 
• W normalnych warunkach jest bierny 

chemicznie, w podwyższonej temperaturze 
wchodzi w reakcje z niektórymi metalami 
(dając azotki, np. AlN, Mg3N2 Li3N), 
wodorem (amoniak), węglikiem 
wapniowym, borem (BN), krzemem (Si3N4). 

Zastosowanie azotu

• Ciekły azot – jest jednym z najczęściej 

stosowanych środków chłodzących, do 
uzyskiwania temperatur poniżej – 100°C, 
gdyż stosunkowo łatwo można go otrzymać 
przez skraplanie powietrza. Gazowy azot 
jest masowo stosowany do napełniania 
balonów i jako najtańsza z dostępnych 
atmosfera ochronna w wielu procesach 
przemysłowych. Z jego związków produkuje 
się nawozy sztuczne, konserwanty. 

Przykładowe reakcje

• Azot o wysokiej czystości można uzyskać poprzez 

termiczny rozkład azotan (III) amonu: 

NH

4

NO

2

 → N

2

↑ + 2H

2

O 

•  W laboratorium można bardzo łatwo otrzymać azot 

w wyniku łagodnego ogrzewania mieszaniny 

chlorku amonu (salmiaku) i azotynu sodu: 

NH

4

Cl + NaNO

2

 → N

2

↑ + NaCl + H

2

O 

• Kwas azotowy(V) można otrzymać, łącząc tlenek 

kwasowy z wodą: 

N

2

O

5 

+ H

2

O → 2HNO

3