Slajd 1

PODMIOTY

GOSPODARKI

ŚWIATOWEJ

przedsiębiorstwa krajowe

(narodowe)

przedsiębiorstwa

międzynarodowe

(korporacje transnarodowe)

gospodarki narodowe

poszczególnych krajów wraz z

instytucją państwa

międzynarodowe (regionalne)

ugrupowania integracyjne

- międzynarodowe organizacje

gospodarcze

PRZEDSIĘBIORSTWA

KRAJOWE

(NARODOWE)

tzn.

przedsiębiors

twa

działające w

ramach

określonej

gospodarki
narodowej

Przedsiębiorstwa krajowe

stają się podmiotami

gospodarki światowej tylko

wówczas, gdy:

w związku ze swa

działalnością

gospodarczą

nawiązują i

utrzymują

znaczące pod

względem zakresu,

charakteru bądź

znaczenia dla swego

funkcjonowania -

międzynarodowe

stosunki ekonomiczne

innymi podmiotami

gospodarki światowej.

Rodzaje powiązań

przedsiębiorstwa

narodowego z zagranicą:

handlowe

(np. eksport

własnych produktów,

import niezbędnych

surowców i materiałów,

eksport lub import

różnego typu usług),

- produkcyjne

(np. kooperacje z

zagranicznymi partnerami

w produkcji określonych

wyrobów bądź ich

elementów),

- technologiczne

(np. korzystanie z

zagranicznych licencji lub

odstąpienie innym własnych

technologii, współprace

naukowo-techniczną),

finansowo-kredytowe i

kapitałowe

(korzystanie z obcych kredytów

lub udzielanie kredytów

zagranicznych partnerom,

wchodzenie w związki np.

produkcyjno-kapitałowe,

tworzenie wspólnych

przedsięwzięć, podejmowanie

wspólnych inwestycji).

Proces

umiędzynarodawiania

się przedsiębiorstw

krajowych:

•

umiędzynaradawianie

sfery wymiany

•

pełne wejście przez

przedsiębiorstwo

dotychczas krajowe na

rynek zagraniczny

(międzynarodowy)

•

globalizacja

Dokonuje się to zazwyczaj

poprzez eksport własnych

produktów bądź import

niezbędnych do produkcji

surowców, materiałów,

półfabrykatów itp.

I w ten sposób

przedsiębiorstwo krajowe

chociaż jest usytuowane w

konkretnej gospodarce

narodowej (kraju), włącza

się w system

międzynarodowych powiązań

i zależności

Umiędzynaradawianie

sfery wymiany

Pełne wejście przez

przedsiębiorstwo

dotychczas krajowe na

rynek zagraniczny

następuje poprzez podjęcie

za granicą produkcji

towarów lub podjęcie tam

innej bezpośredniej

działalności gospodarczej.

Na tym etapie

przedsiębiorstwo przestaje

być już przedsiębiorstwem

krajowym, a staje się

przeważnie

przedsiębiorstwem

międzynarodowym

(korporacją transnarodową).

Globalizacja

tzn. całkowite

umiędzynarodowienie i

przedsiębiorstwa i jego

działalności,

a wiec pełne

przestawienie się na

działanie w skali rynku

międzynarodowego

(światowego),

tzn. globalny zasięg

działalności, globalna

strategia, np.

produkcyjna i handlowa,

globalna polityka itd.

KORPORACJE

TRANSNARODOWE

przedsiębiorstwo

prowadzące

działalność

produkcyjną,

usługową itp. w co

najmniej

krajach

oraz

posiadające

również w co najmniej

2 krajach swoje filie

bądź oddziały będące

w całości lub w części

własnością

przedsiębiorstwa

macierzystego

i działające

pod jego kontrolą.

Z punktu widzenia

struktury własności można

wyróżnić 2 rodzaje

korporacji:

• takie, w których wszystkie

aktywa w całości należą do
przedsiębiorstwa
macierzystego,

lecz

zlokalizowane są w kilku - co
najmniej

krajach

(korporacje transnarodowe)

• takie,

których

przedsiębiorstwo

macierzyste

jest właścicielem tylko części
aktywów korporacji, w części
zaś

np.

filiach

zorganizowanych

formie

joint-ventures - są one także
własnością

innych

zagranicznych przedsiębiorstw

(korporacje wielonarodowe).

Korporacje

międzynarodowe

Są one

pierwszoplanowym

podmiotem gospodarki

światowej.

GOSPODARKI

NARODOWE

poszczególnych

krajów wraz z

instytucją państwa

są tradycyjnie

uznawane za ważny

(lub nawet

najważniejszy)

podmiot gospodarki

światowej.

Instytucja

państwa

Istota państwa polega

generalnie m.in. na tym, że

spełnia ono określone

funkcje organizacyjne i

regulacyjne - np. w sferze

polityki, bezpieczeństwa, w

sferze społecznej,

gospodarczej - oddziałując

w większym lub mniejszym

stopniu na każdą z tych

sfer oraz kształtując zasady

ich funkcjonowania, ich

strukturę, charakter itp.

UGRUPOWANIA

INTEGRACYJNE

Pod pojęciem

międzynarodowego

ugrupowania

integracyjnego

należy

rozumieć powstanie

wyraźnie wyróżniającego

się na tle otoczenia

względnie jednolitego,

nowego organizmu

gospodarczego,

obejmującego 2 lub więcej

krajów.

MIĘDZYNARODOWE

ORGANIZACJE

GOSPODARCZE

• spełniają w gospodarce

określone funkcje

regulacyjne

•

spełniają też funkcje kontrolne.

• prowadzą też bezpośrednią

działalność, polegającą m.in. na

udzielaniu krajom członkowskim

różnego rodzaju pomocy, np.

pomocy społecznej,

humanitarnej (ONZ i jej agendy

FAO, UNICEF, WHO), pomocy w

rozwoju handlu (WTO,

UNCTAD), pomocy w rozwoju

technicznym, gospodarczym,

pomocy finansowej, kredytowej

(UNIDO, BŚ)

Obok podmiotowej

struktury gospodarki

światowej można

wyróżnić również

regionalną strukturę

gospodarki światowej.

W gospodarce światowej

można wyodrębnić różne

grupy krajów.

GEOPOLITYCZNA

STRUKTURA GOSPODARKI

ŚWIATOWEJ

• KRAJE WYSOKO

ROZWINIĘTE

• KRAJE TRANSFORMUJĄCE

SIĘ

• KRAJE ROZWIJAJĄCE SIĘ

kraje nowo

uprzemysłowione

kraje naftowe
kraje surowcowo-rolne
kraje najmniej rozwinięte

                          ŚWIAT
                             
     



PÓŁNOC

POŁUDNIE

                          ŚWIAT
                                
          



ZACHÓD

WSCHÓD

ŚWIAT


PIERWSZY

DRUGI

TRZECI

CZWARTY

WPŁYW TRANSFORMACJI

NA GEOPOLITYCZNĄ

STRUKTURĘ GOSPODARKI

ŚWIATOWEJ

ponieważ:
• rozwiązanie ZSRR (w praktyce

odejście od współzawodnictwa dwu

systemów)

• zjednoczenie Niemiec
• rozwiązanie RWPG
• załamanie się układu Wschód-

Zachód

• załamanie się trójbiegunowego

układu gospodarki światowej

Wschód-Zachód-Południe

• zmniejszenie roli krajów słabo

rozwiniętych na arenie

międzynarodowej

• wzrost znaczenia ChRL w

gospodarce i polityce światowej

• postępujący rozwój Wietnamu

TRANSFORMACJA

GOSPODARCZA

= proces zasadniczych

zmian systemu
gospodarczego danego
kraju

•

transformacja planowa

•

transformacja rynkowa

stopniowa
radykalna

Kraje

transformujące

się :

• 10 krajów Europy Środkowej i

Wschodniej

Albania, Bułgaria, Chorwacja,

Czechy, Macedonia, Węgry, Polska,

Rumunia, Słowacja, Słowenia

• b. NRD

• 3 kraje nadbałtyckie

: Estonia,

Łotwa, Litwa

• 13 nowych państw powstałych po

rozpadzie ZSRR

Armenia, Azerbejdżan,

Białoruś, Gruzja, Kazachstan,

Kyrgyzstan, Mołdawia, Rosja,

Tadżykistan, Turkmenistan,

Ukraina, Uzbekistan

• Chiny, Mongolia, Wietnam, Laos,

Kambodża

• łącznie 35% ludności świata

Document Outline