Organizacyjne i  prawne 

aspekty działań w  

warunkach awarii 

technicznych i  katastrof 

naturalnych 

Tezy

1. Klęski żywiołowe jako źródło 

zagrożeń bezpieczeństwa

2. Planowanie i realizacja zadań w 

warunkach awarii technicznych i 
katastrof naturalnych 

Literatura

Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku, 

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2006 

(praca zbiorowa);

Obrona narodowa w tworzeniu bezpieczeństwa 

III RP, Podręcznik dla studentek i studentów, 

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2003 

(praca zbiorowa);

Strategia bezpieczeństwa narodowego RP, 2007 

r.

Wiśniewski B., Obronność państwa a obszar 

odpowiedzialności resortu spraw 

wewnętrznych i administracji, MSWiA, 

Warszawa, 2005,

Wolanin J., Zarys teorii bezpieczeństwa 

obywateli, Ochrona ludności na czas pokoju, 

Warszawa, 2005;

Zaspokajanie potrzeb wojennych resortu spraw 

wewnętrznych i administracji, Materiały 

pokonferencyjne, MSWiA, Warszawa, 2005.

Dawidczyk A., Zarządzanie strategiczne 

bezpieczeństwem: teoria, praktyka, 

dydaktyka, Wyd. WSH-E, Łódź, 2006;

Koziej S., Między piekłem a rajem: szare 

bezpieczeństwo na progu XXI wieku, Wyd. 

Adam Marszałek, Toruń, 2006;

Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa 

narodowego, AON, Warszawa, 2002;

Ura E., Ura E., Prawo administracyjne, Wyd. 

Prawnicze LexisNexis, Warszawa, 2004 i nowsze;

Zarządzanie bezpieczeństwem na poziomie 

lokalnym, Edura (SGSP), Warszawa, 2002;

Kitler W. [red.], Obrona Cywilna (niemilitarna) w 

obronie narodowej III RP, Wyd. AON, Warszawa, 

2001;

Tyrała P., Zarządzanie kryzysowe: ryzyko, 

bezpieczeństwo, obronność, Wyd. Adam 

Marszałek, Toruń, 2003;

Samoorganizacja społeczeństwa na 

rzecz bezpieczeństwa powszechnego, 
Wyd. AON, Warszawa, 2000;

Skoczylas J.J., Prawo ratownicze, 

LexisNexis, Warszawa, 2007;

Zarządzanie bezpieczeństwem na 

poziomie lokalnym, Edura (SGSP), 
Warszawa, 2002; 

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 

kwietnia 1997 r.

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o 

zarządzaniu kryzysowym, Dz.U. 07.89.590;

Ustawa z dnia 18. 04.2002 r. o stanie klęski 

żywiołowej, Dz.U. 02.62.558 ze zmianami;

Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o 

powszechnym obowiązku obrony 

Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U.04.241.2416 

ze zmianami;

Ustawa z dnia 05.06.1998 r. o administracji 

rządowej w województwie, Dz.U. 98.91.577 

ze zmianami; 

Ustawa z dnia 05.06.1998 r. o samorządzie 

województwa, tekst jednolity Dz.U. 

01.142.1590 ze zmianami; 

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o 

stowarzyszeniach, tekst jednolity 

Dz.U.01.79.855 ze zmianami;

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o 

działalności pożytku publicznego i o 

wolontariacie.

• Rozporządzenie Ministra Spraw 

Wewnętrznych i Administracji z 29 grudnia 
1999r. w sprawie szczegółowych zasad 
organizacji krajowego systemu ratowniczo – 
gaśniczego, Dz.U.99.111.1311 ze zmianami;

• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 

20.02.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad 
udziału pododdziałów i oddziałów SZ RP w 
zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub 
ich usuwaniu, Dz.U. nr 41, poz. 347

Współczesne zagrożenia 

bezpieczeństwa

ŹRÓDŁA ZAGROŻEŃ

SIŁY NATURY

DZIAŁALNOŚĆ 
CZŁOWIEKA

Katastrofy 
naturalne, w 
tym: pożary, 
susze, 
powodzie, 
osuwiska,  itp.

Przeciwko 
prawom 
natury

Przeciwko 
człowiekowi

Klęska żywiołowa

katastrofa naturalna lub awaria techniczna, 
których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu 
dużej liczby osób, mieniu w wielkich 
rozmiarach albo środowisku na znacznych 
obszarach, a pomoc i ochrona mogą być 
skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu 
nadzwyczajnych środków, we 
współdziałaniu różnych organów i instytucji 
oraz specjalistycznych służb i formacji 
działających pod jednolitym kierownictwem 

Katastrofa naturalna

zdarzenie związane z działaniem sił natury, 

w szczególności wyładowania 

atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne 

wiatry, intensywne opady atmosferyczne, 

długotrwałe występowanie ekstremalnych 

temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, 

powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i 

morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, 

masowe występowanie szkodników, chorób 

roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych 

ludzi albo też działanie innego żywiołu 

Awaria techniczna

gwałtowne, nieprzewidziane 
uszkodzenie lub zniszczenie obiektu 
budowlanego, urządzenia 
technicznego lub systemu urządzeń 
technicznych powodujące przerwę w 
ich używaniu lub utratę ich 
właściwości 

Punktem wyjścia do planowania działań 

jest określenie stanu zagrożenia dla 

konkretnej społeczności i środowiska, 

zwane inaczej 

oszacowaniem ryzyka

 

w 

drodze analizy dostępnych informacji o 

tych zagrożeniach.

 

PLANOWANIE DZIAŁAŃ POLICJI W 

SYTUACJACH KRYZYSOWYCH

W odniesieniu do zagrożeń 

wynikających z katastrof naturalnych 

i awarii technicznych kompleksową 

analizę ryzyka opracowują 

komórki 

państwowej straży pożarnej

, na 

podstawie własnych danych oraz z 

wykorzystaniem informacji 

uzyskanych od innych służb i 

inspekcji 

PLAN REAGOWANIA KRYZYSOWEGO

PLAN REAGOWANIA KRYZYSOWEGO

Podstawowym dokumentem określającym 

sposoby reagowania na zagrożenia oraz 

zasoby sił i środków wszystkich służb jest 

 

plan reagowania kryzysowego

, 

opracowywany na poziomie krajowym, 

wojewódzkim, powiatowym i gminnym. 

art. 5
 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzy
sowym

Celem tworzenia Planu Reagowania 

Kryzysowego

 jest optymalne wykorzystanie 

dostępnych sił i środków w sytuacjach 

kryzysowych oraz w czasie stanów 

nadzwyczajnych i w czasie wojny, w zakresie 

zapobiegania sytuacjom kryzysowym, 

przygotowania do przejmowania nad nimi 

kontroli, reagowania w sytuacjach 

kryzysowych oraz odtwarzania infrastruktury 

i przywracania jej pierwotnego charakteru

Elementami składowymi planu 

są:

1. Plan główny zawierający:

a. charakterystykę zagrożeń oraz ocenę ryzyka 

ich wystąpienia, w tym mapy ryzyka i 

zagrożenia powodziowego,

b. 

charakterystykę sił i środków, w tym stan 

rezerw państwowych, oraz ocenę możliwości 

ich wykorzystania,

c. analizę funkcjonowania administracji 

publicznej, jej skuteczności i możliwości 

wykorzystania w sytuacjach kryzysowych,

d. 

przewidywane warianty działań w sytuacjach 

kryzysowych,

e. wskazanie trybu aktualizacji planu oraz 

poszczególnych załączników funkcjonalnych;

2. Procedury reagowania kryzysowego 

określające zespół przedsięwzięć na 

wypadek sytuacji kryzysowych, w czasie 

stanów nadzwyczajnych i w czasie wojny, 

a w tym:

a.  zadania w zakresie monitorowania 

zagrożeń,

b.  bilans i tryb uruchamiania sił i środków 

niezbędnych do usuwania skutków 

zagrożeń,

c.  uruchamianie działań przewidzianych w 

planie reagowania kryzysowego oraz 

zasady współdziałania, a także sposoby 

ograniczania rozmiarów strat i usuwania 

skutków zagrożeń;

3. Załączniki funkcjonalne planu głównego określające:

a.  standardowe procedury operacyjne, opisujące sposoby 

działania podmiotów realizujących zadania z zakresu 

zarządzania kryzysowego,

b.   organizację łączności między podmiotami, o których mowa 

w lit. a,

c.   organizację systemu monitorowania zagrożeń, ostrzegania i 

alarmowania,

d. zasady informowania ludności o zagrożeniach i sposobach 

postępowania na wypadek zagrożeń,

e.  organizację ewakuacji z obszarów zagrożonych,
f.  organizację opieki społecznej i medycznej, z uwzględnieniem 

planów zabezpieczenia ratownictwa medycznego,

g. organizację ochrony przed zagrożeniami radiacyjnymi, 

biologicznymi i chemicznymi,

h. wykaz zawartych umów i porozumień związanych z realizacją 

zadań zawartych w planie reagowania kryzysowego,

i. zasady oraz tryb oceniania i dokumentowania szkód.