background image

1

1

T. 3a. METODY HEURYSTYCZNE

background image

2

2

Heurystyka

  -  jest  to  umiejętność  wykrywania 

nowych faktów i relacji między faktami oraz dochodzenia 
do nowych prawd, 
to  umiejętność  dokonywania  odkryć,  wykrywania  faktów 
oraz  związków  między  nimi,  czynność  formułowania 
hipotez 

(przeciwstawna 

czynności 

uzasadniania) 

prowadząca do poznania nowych prawd.

Metody  heurystyczne,  określane  jako  metody  twórczego 
rozwiązywania problemów, są stosowane m.in. w procesie 
podejmowania decyzji oraz w prognozowaniu. 
Zalety: szeroki zakres zastosowań;
Wady – zawodność i podatność na wpływ czynników 
niezależnych od osób rozwiązujących problem.

Metody heurystyczne są metodami opartymi na opiniach 
ekspertów
, a zatem ważnym elementem badania jest 
właściwy dobór ekspertów.

background image

3

3

Nurty heurystyki: 
1.  Refleksyjna  -  to  taka,  „która  zmierza  do 
zrozumienia  istoty  twórczego  rozwiązywania 
zadań  oraz  sposobów  ich  uczenia  się  i 
nauczania”.
2. 

Pragmatyczna 

oznacza 

„podejście 

zorientowane  na  cel,  czerpiące  inspirację  przede 
wszystkim  z  potrzeb  praktyki  wynalazczej  i 
służące tej praktyce”. 
3.  Informatyczna  -  „wykorzystujące  środki  i 
metody  informatyczne  oraz  maszyny  cyfrowe  i 
inne środki techniczne do rozwiązywania zadań”  

background image

4

4

Techniki heurystyczne aktywizujące twórcze 
myślenie:
-  oparte  na  skojarzeniach  swobodnych  i 
przymusowych (np. burza mózgów, technika 635, 
dyskusja 66, metoda synektyczna Gordona itp.),

charakterze 

analitycznym 

(technika 

morfologiczna, algorytm wynalazku Altszullera),
- polegające na odwracaniu problemu.

background image

5

5

METODY INWENTYCZNE

Oparte na 

Oparte na 

skojarzeniach 

skojarzeniach 

swobodnych

swobodnych

Oparte na 

Oparte na 

skojarzeniach 

skojarzeniach 

wymuszonych

wymuszonych

o charakterze 

o charakterze 

analitycznym

analitycznym

analogii

analogii

delficka 

delficka 

Altszullera

Altszullera

brainstorming 

brainstorming 

dobrych 

dobrych 

przykładów” 

przykładów” 

defektuologiczna

defektuologiczna

Gordona

Gordona

macierzy 

macierzy 

odkrywczej 

odkrywczej 

fenomenologiczna

fenomenologiczna

nowego 

nowego 

spojrzenia”

spojrzenia”

nakładania 

nakładania 

listy cech

listy cech

synektyczna 

synektyczna 

przekładu 

przekładu 

morfologiczna

morfologiczna

sytuacyjna 

sytuacyjna 

reszt” 

reszt” 

szczegółów”

szczegółów”

teratologiczna 

teratologiczna 

twierdze

twierdze

ń

ń

 

 

ogólnych 

ogólnych 

prezentacji 

prezentacji 

graficznej

graficznej

background image

6

6

Twórcą „burzy mózgów” jest A. Osborn, kierownik agencji 
reklamowej i pionier opisywania metod twórczych. 

Metoda 

brainstorming 

polega na zespołowym 

wytwarzaniu pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania, 
przy czym chodzi w niej o to, by zespół rozwiązujący te 
zadania wynalazł jak najwięcej pomysłów nowych, 
niekiedy najbardziej zaskakujących, co stwarza atmosferę 
swobody i współzawodnictwa. Dopiero po zebraniu 
wszystkich pomysłów poddaje się je ocenie zespołu, stąd 
metodę tę traktuje się jako metodę odroczonej oceny, 
ponieważ zbyt wczesne ocenianie często powoduje: 

• zaprzestanie poszukiwań po zgłoszeniu pierwszej 
propozycji, gdy ta jest możliwa do spełnienia,

• odrzucenie pomysłów oryginalnych, nowych tylko 
dlatego, że nie mieszczą się one w utrwalonych już 
schematach myślowych,

• skoncentrowanie się na wyszukiwaniu odpowiednich 
argumentów, służących ocenie zgłoszonego pomysłu, 
przerywa tok twórczych poszukiwań.

background image

7

7

Zgodnie z podstawową zasadą burzy mózgów wyróżnia 

się dwa rodzaje zespołów zadaniowych: 

 - zespół twórczy, którego celem jest tylko tworzenie, 

poszukiwanie pomysłów,

-  zespół oceniający, którego celem jest analiza i ocena 

zebranych pomysłów, a następnie opracowanie wariantu 
rozwiązania danego problemu.

„Burza mózgów” wymaga konsekwentnego 
przestrzegania kilku zasad metodycznych:

1. Nie krytykować   
2. Wytworzyć dużą liczbę pomysłów  
3. Zgłaszać wszystkie pomysły 
4. Łączyć i doskonalić zebrane  
5. Prezentować pomysły jasno i zwięźle
  
6. Rezygnować z autorstwa pomysłów  

background image

8

8

Przebieg procesu poszukiwawczego „burzy mózgów” 
przebiega on w trzech etapach:

1. Przygotowanie -

 do burzy mózgów, który 

obejmuje: sprecyzowanie problemu, zebranie informacji o 
badanym problemie oraz dobór grupy ekspertów.  

Ze względu na rozdzielenie fazy tworzenia i fazy 
oceniania wyróżnia się dwa rodzaje grup ekspertów:

• zespół twórczy, którego celem jest tylko tworzenie 
(poszukiwanie) pomysłów,

• zespół oceniający, którego celem jest analiza i ocena 
wytworzonych pomysłów, a następnie opracowanie 
wariantu (lub wariantów) rozwiązania danego problemu 
badawczego.

O ile w skład pierwszego zespołu wchodzą specjaliści 
różnych dziedzin, o tyle zespół drugi tworzą tylko 
specjaliści w zakresie badanego problemu.

background image

9

9

2. Tworzenie –

 sesja twórcza – wytworzenie jak 

największej liczby pomysłów na zadany temat jest 
głównym celem metody. 

3. Ocenianie –

 dokładną analizę i ocenę zebranych 

pomysłów rozpatruje się z punktu widzenia ich 
wykorzystania do rozwiązania przedstawionego problemu. 
Ustala się kryterium oceny.  
 

background image

10

10

Wymagania uzupełniające, dzięki którym 
uczestnicy sesji burzy mózgów mogą:

•Zgłaszać wszystkie pomysły (nawet fantastyczne 
i pozornie nierealne – mogą one przyczynić się do 
powstania pomysłu rozwiązującego problem);

•Łączyć i doskonalić pomysły (tworzenie 
kombinacji i modyfikacji pozwala zwiększyć 
prawdopodobieństwo pojawienia się dobrego 
rozwiązania);

•Zgłaszać swoje sugestie bez oczekiwania na 
swoją kolejkę;

•Prezentować pomysły jasno i zwięźle;

•Wykorzystywać i rozwijać pomysły innych 
uczestników (autorstwo pomysłu należy do 
grupy).

background image

11

11

Burza mózgów. 
Brainstorming indywidualny. Indywidualna burza 

mózgu

 Indywidualna burza mózgu bardziej zależy od pory 

dnia, samopoczucia, stopnia zainteresowania problemem, 
przez co jest trudniejsza. 

Każda osoba pracuje w innych warunkach. Jedni są 

bardziej wydajni, gdy pracują w całkowitym spokoju, inni 
wolą tworzyć w hałasie lub też w nocy. Brak jest również 
wzajemnej stymulacji i synergii. 

 Należy najpierw sformułować problem, a następnie 

zwięźle notować wszystkie pomysły, nie zastanawiając się 
nad tym czy są one przydatne czy też nie. 

Zanotowanych pomysłów nie należy analizować, 

dopóki nie zbierze się dostatecznej ilości. Jeżeli uzna się, 
że faza tworzenia jest zakończona, następuje analiza i 
ocenianie. W trakcie analizowania pomysłów uzupełnia się 
pierwotną listę nowymi koncepcjami. Jeżeli nie uzyska się 
odpowiednich rozwiązań po zakończeniu oceny, można 
ponownie zacząć poszukiwanie pomysłów. 

background image

12

12

Metody indywidualnej pracy twórczej.  

Metoda listy ABC:
Specyficzną i oryginalną metodą indywidualnej burzy 

mózgu, efektywnym środkiem powiększenia kreatywności 
i starterem działań jest „metoda listy ABC”, opracowana 
przez Verę                         F. Birkenbihl. 

Opiera się ona na swobodnych skojarzeniach i 

zaangażowaniu naszej podświadomości. Istnieje dużo 
podobnych "wyzwalaczy", ale ta metoda jest bardzo 
prosta i sprawdzona.

background image

13

13

 

 

Lista 

Lista 

ABC  

ABC  

       

       

                 

                 

     temat:

     temat:

 

 

skojarzen

skojarzen

ie

ie

rozwinięcie/interpretacja

rozwinięcie/interpretacja

A

A

 

 

 

 

B

B

 

 

 

 

C

C

 

 

 

 

D

D

 

 

 

 

E

E

 

 

 

 

F

F

 

 

 

 

G

G

 

 

 

 

H

H

 

 

 

 

I

I

 

 

 

 

J

J

 

 

 

 

K

K

 

 

 

 

L

L

 

 

 

 

M

M

 

 

 

 

N

N

 

 

 

 

O

O

 

 

 

 

P

P

 

 

 

 

Q

Q

 

 

 

 

R

R

 

 

 

 

S

S

 

 

 

 

T

T

 

 

 

 

U

U

 

 

 

 

V

V

 

 

 

 

W

W

 

 

 

 

X

X

 

 

 

 

Z

Z

 

 

90-120 s !

90-120 s !

background image

14

14

 

 

Lista ABC 

Lista ABC 

                             

                             

temat:

temat:

 

 

ZDROWIE

ZDROWIE

 

 

skojarzenie

skojarzenie

rozwinięcie

rozwinięcie

A

A

 

 

anons

anons

 

 

ogłaszam sobie samemu zdrowie

ogłaszam sobie samemu zdrowie

B

B

 

 

beta

beta

 

 

zdrowie jest tak naturalne jak stan beta 

zdrowie jest tak naturalne jak stan beta 

(umysłu)

(umysłu)

C

C

 

 

ciało

ciało

 

 

zadbane

zadbane

D

D

 

 

dusza

dusza

 

 

w zdrowym ciele, zdrowy duch...

w zdrowym ciele, zdrowy duch...

E

E

 

 

elastyczność

elastyczność

 

 

zdrowie w zmiennych warunkach

zdrowie w zmiennych warunkach

F

F

 

 

figura

figura

 

 

zdrowa, zgrabna

zdrowa, zgrabna

G

G

 

 

gra

gra

 

 

gra o zdrowie, zwyciężyć swoje słabości

gra o zdrowie, zwyciężyć swoje słabości

H

H

 

 

historia

historia

 

 

wnioski z chorób

wnioski z chorób

I

I

 

 

inkarnacja

inkarnacja

uwarunkowania - zlikwidować

uwarunkowania - zlikwidować

J

J

 

 

jedność

jedność

 

 

ducha, umysłu i ciała

ducha, umysłu i ciała

K

K

 

 

kurs

kurs

 

 

kursy zdrowotne?

kursy zdrowotne?

L

L

 

 

limon

limon

 

 

witamina C (?)

witamina C (?)

M

M

 

 

mowa

mowa

 

 

afirmacje o zdrowiu

afirmacje o zdrowiu

N

N

 

 

nowy

nowy

 

 

odnowa  biologiczna

odnowa  biologiczna

O

O

 

 

okazja

okazja

na ruch, sport

na ruch, sport

P

P

 

 

puch

puch

 

 

czuję się lekko jak puch

czuję się lekko jak puch

Q

Q

 

 

kwestia

kwestia

 

 

kwestia zdrowia na pierwszy plan

kwestia zdrowia na pierwszy plan

R

R

 

 

rower

rower

 

 

więcej wykorzystywać

więcej wykorzystywać

S

S

 

 

stan

stan

 

 

zdrowia - zbadać

zdrowia - zbadać

T

T

 

 

trudności

trudności

 

 

biorą się z braku równowagi

biorą się z braku równowagi

U

U

 

 

uwaga

uwaga

 

 

skup się na zdrowiu

skup się na zdrowiu

V

V

 

 

Vetulani Edgar

Vetulani Edgar

 

 

(profesor, autor) - przeczytać jego dalsze 

(profesor, autor) - przeczytać jego dalsze 

książki 

książki 

W

W

 

 

woda

woda

 

 

cudowne jej własności

cudowne jej własności

X

X

 

 

 

 

Z

Z

 

 

zima

zima

hartować się!

hartować się!

background image

15

15

Mieszana burza mózgów
Metoda ta jest złożona z kilku sesji prowadzonych 

techniką indywidualną i zbiorową, następujących po sobie 
przemiennie. 

Na sesji indywidualnej każdy z uczestników stara się 

sam stworzyć jak najwięcej pomysłów. Listę z nimi 
dostarcza przewodniczącemu jeszcze przed rozpoczęciem 
sesji zbiorowej. Przewodniczący sporządza zbiorową listę 
pomysłów, którą przedstawia na spotkaniu grupowym. 
Lista ta zostaje uzupełniona o nowe koncepcje. Zebrane 
pomysły ocenia się wstępnie, wyznaczając:

- obszary wymagające pomysłów,
- pomysły wymagające rozwinięcia,
- pomysły inspirujące twórczość grupy.
Przewodniczący, po ocenie pomysłów 

zaproponowanych na I sesji, przygotowuje zadania dla 
indywidualnej burzy mózgów. Następnie rozwiązania 
przedstawiane są na sesji II. Powstaje ciąg następujących 
po sobie burz mózgów indywidualnych i zbiorowych. 

background image

16

16

Burza mózgów z jednoczesnym ocenianiem
Metoda ta jest stosowana w celu szybszego 

znajdowania oczekiwanego rozwiązania. Jest tu w 
pewnym stopniu złamana zasada „burzy” a mianowicie w 
jednym miejscu i czasie pracują               dwa zespoły: 
twórczy i oceniający. 

Zespół twórczy tworzy pomysły natomiast oceniający 

natychmiast je ocenia. 

Ocena ma charakter cząstkowy, gdyż dopiero po 

zakończeniu pracy zespołu twórczego zebrane pomysły 
poddaje się szczegółowej analizie i ocenie. 

background image

17

17

Burza mózgów on-line
„Burza mózgów on-line” została wylansowana przez 

Petera Lloyd’a podczas forum kreatywności Compuserve. 

Burza mózgów on-line jest niezmiernie skuteczna. 

Pozwala ona uczestnikom sesji na jednoczesny dostęp do 
wielu idei. Wszystkie pomysły są widoczne dla każdego, 
zostają zanotowane i można do nich dotrzeć nawet po 
zakończeniu sesji.

Najważniejsza cechą tej metody jest wzajemne 

inspirowanie się pomysłami. 

Efektywność burzy mózgów on-line wzrasta dzięki 

temu, że włączają się do niej osoby o bardzo 
zróżnicowanych zainteresowaniach i kwalifikacjach.

background image

18

18

Dyskusja 66 (Philips Buzz Session)
Odmiana ta została zaproponowana przez L. D. 

Phillipsa. Wprowadził on 6 zespołów pracujących przez 6 
minut. 

Przed rozpoczęciem sesji zespołów twórczych określa 

się temat spotkań. Grupy pracują w oddzielnych 
pomieszczeniach. 

Ich zadaniem jest wytworzenie jak największej liczby 

pomysłów. 

Po 6 minutach zespoły spotykają się na sesji zbiorowej, 

na której koncepcje zostają przedstawione przez ich 
przedstawicieli. 

Następnie są uzupełniane i ponownie poddawane 

dyskusji w małych zespołach i przedstawione na sesji 
zbiorowej. 

Przebieg ten powtarza się wielokrotnie aż do momentu 

uzyskania odpowiednich pomysłów. 

background image

19

19

Metoda „kuli śniegowej”
Praca prowadzona jest w dwuosobowych grupach. Polega 
na wspólnym wypracowaniu i przedyskutowaniu kilku 
zaproponowanych pomysłów. 
Jest to swobodna sesja, która zawiera już wstępną fazę 
analizy podawanych przez uczestników pomysłów. 
Wyniki pary A konsultowane są z wynikami pary B i na 
odwrót, co doprowadza do wybrania najodważniejszych i 
najlepszych pomysłów. 
Kolejny etap – to konsultowanie wybranych pomysłów 
przez czwórkę A z czwórką B – następnie ósemka A 
rozmawia z ósemką B itd. – aż do momentu wypracowania 
rozwiązań, które będą wynikiem pracy całego zespołu.
Etapy trwają – w zależności od zagadnienia od 5 do10 
minut, a ostateczny efekt prezentowany jest całemu 
zespołowi.

background image

20

20

Brainwritting – 635
Zapisywaniem na specjalnie przygotowanych 

arkuszach, rozdanych sześciu osobom. Każda z nich ma 
jednorazowo podać trzy pomysły i przekazać sąsiadowi po 
upływie 5 minut. 

Następna osoba podaje kolejne trzy propozycje, nie 

pokrywające się z zapisanymi. 

Muszą być one nowe, modyfikujące lub rozwijające 

zgłoszone uprzednio propozycje. 

Problem jest sformułowany dla sześcioosobowego 

zespołu twórczego. 

Każdy z uczestników zapoznaje się ze zgłoszonymi 

dotychczas propozycjami a procedurę powtarza się do 
momentu, kiedy formularz wykona pełny obrót między 
uczestnikami. Dzięki temu w krótkim czasie zgłoszonych 
jest 18 pomysłów. Metoda ta jest jednak ograniczeniem 
swobodnego tworzenia.

background image

21

21

Technika Gordona – syntetyka
Metoda Gordona:
Polega ona na tym, iż uczestnicy dyskusji nie znają 

tematu szczegółowego, tylko formułuje się im problem 
ogólny. 

W trakcie dyskusji zagadnienie ulega zawężeniu i jest 

bardziej szczegółowo definiowane. Przewodniczący pod 
sam koniec dyskusji odkrywa problem uczestnikom.

Gordon wyróżnia cztery rodzaje analogii:
bezpośrednia 
personalna

    - symboliczna   

fantastyczna   
Poszukiwanie pomysłów za pomocą analogii Gordona 

obejmuje następujące stadia:

1.Ustalenie obiektu do usprawniania  
2.Przeprowadzenie analogii  
3.Analizowanie przedstawionych pomysłów  
4.Opracowanie usprawnienia  

background image

22

22

Odmiany techniki Gordona: 

1. Technika podświadomych źródeł pomysłu 
W metodzie tej dyskusje rozłożone są na kilka sesji, co 

przedłuża proces inkubacji. 

Na pierwszej kierownik dyskusji ujawnia tylko istotę 

problemu. Kilka dni później zwoływana jest kolejna sesja, 
na początku, której odtwarza się z taśmy przebieg 
poprzedniego zebrania. 

Problem zostaje precyzyjnie określony i grupa 

przystępuje do poszukiwania rozwiązań w sposób zbliżony 
do twórczej dyskusji.

background image

23

23

2. Technika wejść i wyjść
Metoda ta polega na dążeniu do optymalnego rozwiązania 
poprzez sporządzenie zestawień elementów stanowiących 
wejścia (składniki wyrobu) i wyjścia (spodziewane efekty). 
Rozwiązania problemu poszukuje się od końca – od 
oczekiwanych i pożądanych efektów. Określa się możliwe 
do osiągnięcia wejścia, a także ograniczenia jakie mogą 
towarzyszyć.

3. Techniki pobudzania skojarzeń 
1.Rejestr cech  
2.Technika lista pytań  

background image

24

24

Algorytm wynalazku G.S.Altszullera.
Algorytm  wynalazku  to  metoda  G.S.Altszullera 

nazywana  także  ARIZ  która  jest  akronimem  od: 
ałgoritm rieszenija izobrietatielskoj zadaczi, co należy 
tłumaczyć  jako  metoda  rozwiązywania  zadań 
wynalazczych. 

Główną  przyczyną  jej  opracowania  był  brak 

odpowiedniego 

efektywnego 

narzędzia 

rozwiązywania zadań wynalazczych.

Algorytm  wynalazku  służy  do  projektowania  i 

analizowania złożonych obiektów. 

Podstawowym 

pojęciem 

techniki 

algorytmu 

wynalazku  jest  tzn.  maszyna  idealna,  czyli  „pewien 
umowny  wzorzec,  w  którym  wszystkie  części 
wskazują 

nieprzerwanie 

pracę 

przy 

pełnym 

wykorzystaniu ich zaprojektowanych możliwości”. 

background image

25

25

Podstawami wynalazku są dwie zasady 
metodyczne:
1. uzyskanie wyniku idealnego,
2. przezwyciężanie sprzeczności.

Algorytm wynalazku charakteryzuje procedura, 
która składa się z sześciu stadiów:
1. Sformułowanie zadania 
2. Sprecyzowanie założeń zadania   
3. Analizowanie  
4. Ocenianie  
5. Stadium operacyjne  
6. Synteza  

background image

26

26

Metoda morfologiczna
Technika morfologiczna, wzięła swoją nazwę od morfologii 
– nauki zajmującej się postacią, budową wewnętrzną i 
zewnętrzną oraz procesami przekształceń postaci 
obiektów rzeczywistych. 

Dzięki tej metodzie mogą być ujawnione następujące 
możliwości rozwiązania problemu: 

•znane sposoby rozwiązania; 

•nowe, dotychczas nieznane rozwiązania; 

•rozwiązania racjonalne; 

•rozwiązania stosowane przez konkurencję; 

•potencjalne kierunki rozwiązania; 

•rozwiązania oryginalne; 

•rozwiązania niemożliwe do realizacji na danym etapie   
rozwoju; rozwiązania nierealne.  

background image

27

27

Cykl poszukiwania rozwiązań przy użyciu 

metody morfologicznej:  

1. Sformułowanie problemu.
2. Analiza – określenie struktury problemu a 

następnie wyszczególnienie podproblemów i cech 
charakteryzujących ten problem.

3. Synteza – określenie wszystkich rozwiązań 

danego problemu przez permutację pomysłów 
składowych.

background image

28

28

Analiza portfelowa
Spośród rożnych podejść klasyfikacyjnych najbardziej 
przejrzyste i efektywne jest ujęcie P.F. Druckera, które 
można przedstawić dzieląc produkty na dwie główne 
grupy i każdą z nich na pięć podgrup. 

Grupa I - obejmuje produkty, które zwykle łatwo dają 
się wyodrębnić i zakwalifikować, a przede wszystkich 
łatwo jest podjąć decyzje, jak należy z nimi 
postępować w najbliższej przyszłości. Należą do nich:

• Przodownik stada  

• Obecny żywiciel  

• Przyszły żywiciel  

• Opłacalny produkt uboczny   

• Nieudacznik  

background image

29

29

Grupa II – gromadzi produkty, w sprawie których 
znacznie trudniej zdecydować, co z nimi zrobić. 
Ciągną one za sobą znaczne nakłady finansowe i 
rzeczowe, a nie przynoszą spodziewanych 
zysków.

• Były żywiciel  

• Produkt do uratowania   

• Niepotrzebny produkt uboczny  

• Święta krowa  

• Kopciuszek (albo śpiąca królewna)  

background image

30

30

Technika delficka

Za  pomocą  techniki  delfickiej  rozwiązuje  się 

problemy o charakterze strategicznym. 

Ukierunkowany  problem  stawia  się  przed 

grupą 

ekspertów, 

których 

zadaniem 

jest 

przedstawienie  swoich  punktów  widzenia,  w 
formie pisemnych odpowiedzi na pytania zawarte 

kwestionariuszu, 

zachowaniem 

anonimowości. 

Opierając 

się 

na 

otrzymanych 

odpowiedziach  konkretyzuje  się  problem  i  jego 
rozwiązanie. 

Procedurę tę powtarza się kilkakrotnie, a na 

podstawie  analizy  odpowiedzi  zawartych  w 
ostatnim  kwestionariuszu  dochodzi  się  do 
rozwiązania problemu. 

kolejnych 

etapach 

uczestnicy 

są 

informowani  o  opiniach  kontrowersyjnych  oraz  o 
stanowisku większości ekspertów.

background image

31

31

Metodę tę cechuje:

•Niezależność opinii ekspertów

•Anonimowość wypowiadanych sądów 

•Wieloetapowość postępowania

•Uzgadnianie i sumowanie opinii osób 
kompetentnych

Rozwiązywanie problemów technika delficka 
przebiega przez pięć etapów.
1. Przekazanie ekspertom pierwszego 
kwestionariusza
2. Analiza odpowiedzi na pierwszy kwestionariusz i 
rozesłanie drugiego kwestionariusza
3. Analiza odpowiedzi na drugi kwestionariusz i 
rozesłanie trzeciego kwestionariusza
4. Analiza odpowiedzi na trzeci kwestionariusz i 
rozesłanie czwartego kwestionariusza
5. Analiza odpowiedzi na czwarty kwestionariusz i 
sformułowanie wyników końcowych.

background image

32

32

Zalety metody delfickiej:
1. Niezależność opinii ekspertów (izolowanie ekspertów);
2. Anonimowość wypowiadanych sądów (ankietowanie);
3. Wieloetapowość postępowania (zestaw ankiet przeplatany 

zbiorczymi opiniami ekspertów);

4. Uzgadnianie i sumowanie opinii osób kompetentnych.

Wady metody delfickiej:
1. Zaangażowanie wielu osób do opracowania ankiet i 

odpowiedzi uczestników;

2. Długi czas trwania badania;
3. Brak możliwości wymiany poglądów między uczestnikami;
4. Małe zaangażowanie ekspertów jeśli nie wprowadzi się ich w 

szczegóły zagadnienia;

5. Trudność w zbudowaniu jednoznacznej ankiety dającej 

jednoznaczne odpowiedzi;

6. Trudność w doborze właściwych osób do grupy ekspertów;
7. Wykorzystywanie metody do prognoz długookresowych 

(przesunięcie w czasie ich weryfikacji).

background image

33

33

Antytemat
Antytemat (odwracanie problemu) stosuje się w 
połączeniu z innymi metodami twórczego rozwiązywania 
problemów. 

Dotychczasowe rozwiązanie (wyrób, rozwiązanie 
organizacyjne, sytuacja problemowa itp.) już przez sam 
fakt swojego istnienia wpływa ograniczająco i 
demobilizująco lub blokująco na spontaniczną twórczość 
grupy (lub jednostki), powodując podawanie znanych 
pomysłów w ilość, która jeszcze bardziej podkreśla tezę, 
że nie można dokonać żadnych istotnych zmian w tym 
rozwiązaniu. 
Przerwanie tego stanu jest możliwe, jeżeli problem 
zobaczy się w innym świetle. Jednym ze sposobów jest 
jego odwracanie – antytemat. 

background image

34

34

Kruszenie
Metoda kruszenia daje bardzo dobre wyniki, gdy 
chodzi o udoskonalenie, modyfikację lub adaptację 
istniejącego obiektu (problemu). 
W przypadku obiektu (problemu) projektowanego, 
który jeszcze nie istnieje, wskazane jest zbudowanie 
(przynajmniej w myśli) prymitywnego modelu – 
prototypu, poddanie go kruszeniu, a następnie 
doskonalenie obiektu nowo projektowanego.

Cykl postępowania w przypadku modernizacji obiektów 
obejmuje trzy przedsięwzięcia:

•Przygotowanie do kruszenia - sprecyzowanie problemu, 
zebranie potrzebnych informacji.

•Przeprowadzenie kruszenia – ustalenie zestawu pytań 
kruszących, przeprowadzenie kruszenia.

•Opracowanie wariantów – warianty tworzy się z 
pomysłów zebranych podczas kruszenia interesującego 
problemu (obiektu).

background image

35

35

Metoda Polaya
Jest ona zbiorem warunków koniecznych i dostatecznych, 

które powinny być spełnione przez każdego, kto 
zamierza efektywnie poszukiwać rozwiązań zadania.

 Według G. Polaya rozwiązywanie zadania jest to 

poszukiwanie drogi pokonania trudności, pozwalającej 
na ominięcie przeszkód i osiągnięcie celu, którego nie 
sposób osiągnąć od razu, wprost. 

Podstawowe wskazania metody Polaya sprowadzają się do 

tego, żeby odgadywać i sprawdzać.
Wyodrębnia się dwa rodzaje zadań:

1. zadania typu „udowodnić”, których celem jest ustalenie 

prawidłowości lub nieprawidłowości danego 
twierdzenia,

2. zadania typu „znaleźć”, których celem jest znalezienie, 

skonstruowanie, wytworzenie, otrzymanie pewnego 
obiektu lub niewiadomej zadania.

background image

36

36

Reguły postępowania, które określają pożądane 
postawy, oczekiwane sposoby myślenia i 
działania, nazywa G. Polaya regułami preferencji:

• łatwe ma pierwszeństwo przed trudnym,

•lepiej znane ma pierwszeństwo przed miej 
znanym,

• to, co ma więcej punktów wspólnych z 
zadaniem, ma pierwszeństwo przed tym, co ma 
mniej takich punktów,

• całość ma pierwszeństwo przed częściami, 
części podstawowe – przed pozostałymi, części 
bliższe – przed bardziej odległymi,

• zadania rozwiązane wcześniej mają 
pierwszeństwo przed innymi.

background image

37

37

Proces nauczania rozwiązywania zadań G. Polaya 
nazywa się seminarium rozwiązywania zadań. 
Realizuje się ja w trzech etapach:
1. Każdy z uczestników otrzymuje określone 
zadanie.  
2. Przygotowanie się do wspólnych zajęć.  
3. Po przygotowaniu zadań i rozwiązań do 
zaprezentowania na zajęciach audytoryjnych 
uczestnicy tworzą grupy liczące przeciętnie po 4 
osoby, przy czym sami określają ich skład. 

background image

38

38

Porównania
Metoda  porównań  służy  do  mierzenia  korzyści, 
wykrywania  braków,  wskazywania  kierunków  lub 
wariantów usprawnienia. Może być stosowana do 
usprawniania  (modernizacji)  wyrobów,  procesów 
technologicznych,  stanowisk  roboczych,  komórek 
organizacyjnych,  struktury  oraz  funkcjonowania 
organizacji 

zarządzania 

jednostek 

gospodarczych,                                w  badaniach 
naukowych,  przemysłowych,  administracyjnych, 
twórczości inżynierskiej,             artystycznej itp.

background image

39

39

Cykl poszukiwawczy w metodzie porównań:
1. Przygotowanie do sprawnego przeprowadzenia 
porównań:

•wybór elementu wyjściowego,

•analiza elementu wyjściowego.

2. Skojarzenia elementów, co może być inspiracją do:

• modernizacji elementu wyjściowego,

• ustalenie płaszczyzny porównawczej,

• kojarzenie porównywanych elementów.

3. Opracowanie wariantów:

•zebranie pomysłów.

•wymuszona adaptacja pomysłu do elementu 

wyjściowego

•weryfikacja wariantu.


Document Outline