PRAWO KARNE I PRAWO WYKROCZEŃ

Pojęcie, przedmiot i funkcje

prawa karnego

materialnego

1. Pojęcie i podział prawa karnego.

2. Ogólne pojęcia prawa karnego.

3. Funkcje prawa karnego

POJĘCIE PRAWA

KARNEGO



Prawo karne jest:



jedną z gałęzi systemu prawa

obowiązującego w państwie,



Chroni stosunki społeczne i

ekonomiczne, prawa i wolności

człowieka.

PODZIAŁPRAWA

KARNEGO



Prawo karne (materialne)

jest

dziedziną prawa określającą czyny

będące przestępstwami, kary

grożące za popełnienie przestępstw,

środki karne i środki zabezpieczające

w związku z naruszeniem prawa

karnego oraz zasady

odpowiedzialności karnej

Prawo karne procesowe



Jest dziedziną prawa określającą reguły

postępowania organów w procesie karnym

tj. działalności zmierzającej do ustalenia czy

i przez kogo popełnione zostało

przestępstwo,



Określa naczelne zasady oraz warunki

dopuszczalności (przesłanki) postępowania

karnego,



Określa uprawnienia i obowiązki osób

uczestniczących w procesie karnym.

Prawo karne

wykonawcze



Reguluje tryb wykonywania kar,

środków karnych i zabezpieczających

orzeczonych za przestępstwo oraz

uprawnienia osób skazanych

Prawo penitencjarne



Jest częścią prawa wykonawczego,



Reguluje celowe, zmierzające do

resocjalizacji sprawców przestępstw,

wykonywanie kary pozbawienia

wolności.

Prawo karne skarbowe



Reguluje problematykę

odpowiedzialności za przestępstwa i

wykroczenia skarbowe tzn. czyny

naruszające interesy Skarbu Państwa

w zakresie podatków, ceł, obrotu

dewizowego oraz gier losowych i

totalizatorów.

Prawo karne wojskowe



Jest to wyodrębniona część wojskowa zawarta w

kodeksie karnym,



Określa przestępstwa wojskowe tzn. przestępstwa

żołnierzy łączące się z obowiązkiem służby

wojskowej i dyscypliną wojskową (np. dezercja),



Wprowadza pewne odmienności od ogólnych

zasad odpowiedzialności karnej, mające

zastosowanie również w razie popełnienia przez

żołnierza przestępstwa niewojskowego.

Postępowanie z

nieletnimi



Uregulowanie w Ustawie o postępowaniu w

sprawach nieletnich,



Wobec nieletnich nie stosuje się kar lecz

środki wychowawcze i poprawcze,



Podstawą ich stosowania jest popełnienie

czynu karalnego, zabronionego przez

ustawę jako przestępstwo.

Prawo o wykroczeniach



Określa czyny będące

wykroczeniami, kary grożące za

wykroczenia i zasady

odpowiedzialności

Prawo karne

międzynarodowe



Obejmuje wszelkie międzynarodowe

aspekty odpowiedzialności karnej



Obejmuje ono:



Normy prawa karnego poszczególnych

państw (tzw. Prawo karne kolizyjne),



Normy prawa wewnętrznego i normy

zawarte w dwustronnych i wielostronnych

umowach międzynarodowych,



Normy prawa międzynarodowego zawarte

w wielostronnych umowach

międzynarodowych odnoszące się do

pewnych czynów (np. piractwa, handlu

narkotykami) i do współpracy w ich

ściganiu,



Normy prawa międzynarodowego

ustanawiające odpowiedzialność za

zbrodnie przeciwko pokojowi i zbrodnie

przeciwko ludzkości (tzw. Prawo

norymberskie),



Normy wewnętrzne prawa karnego

odnoszące się do zbrodni przeciwko

pokojowi, zbrodni wojennych i zbrodni

przeciwko ludzkości,



Normy prawa międzynarodowego zawarte

w wielostronnych umowach

międzynarodowych odnoszących się do

prawa człowieka (np. w Międzynarodowym

Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z

1966 r. w Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności

Prawo Unijne



Wywiera wpływ na polskie prawo

karne,



Odbywa się to zarówno przez

zobowiązanie polskiego ustawodawcy

do tworzenia określonych

przepisów,jak i przez bezpośrednie

stosowanie prawa unijnego.

Pozakodeksowe prawo

karne



Przepisy karne zawarte w ustawach

szczególnych np. Ustawa o

wychowaniu w trzeźwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi,

Prawo Łowieckie, Ustawa Prawo

zamówień publicznych, Ustawa o

ochronie zabytków i opiece nad

zabytkami.

Cechy prawa karnego



Odróżniają one prawo karne od

innych gałęzi prawa.



Cechy charakterystyczne to:

uniwersalizm

subsydiarność

UNIWERSALIZM



Oznacza, że prawo to nie normuje jednej,

ściśle określonej sfery stosunków

społecznych, w szczególności nie ustala w

sposób pozytywny praw i obowiązków

uczestników tych stosunków (jak np.

prawo rodzinne, spadkowe, prawo pracy),



nie pełni funkcji organizatorskiej ( jak np.

prawo administracyjne)



Prawo karne wkracza

wszędzie

tam,

gdzie mamy do czynienia ze

szczególnie poważnymi zamachami

na stosunki społeczne oraz dobro

prawne podmiotów tych stosunków,

które uzasadniają kwalifikację takich

zamachów jako „czyny społecznie

szkodliwe”

SUBSYDIARNOŚĆ



Prawo karne wkracza w różne

dziedziny tylko wówczas, gdy

właściwe im środki są

niewystarczające do ochrony prawnej

stosunków społecznych oraz praw i

interesów podmiotów tych

stosunków. W takiej sytuacji trzeba

sięgnąć do środków ostrzejszych

jakimi dysponuje prawo karne.



Prawo karne jest zespołem

norm

powinnościowych

(zakazów i

nakazów), których przekroczenie

zagrożone jest sankcją karną.

FUNKCJE PRAWA

KARNEGO

Funkcja ochronna

Chroni stosunki społeczne i dobra

podmiotów tych stosunków przed

zamachami na nie

Funkcja

sprawiedliwościowa



Zaspokaja poczucie sprawiedliwości

osoby pokrzywdzonej

przestępstwem, a także rodziny

ofiary i jej grupy społecznej, przez

ukaranie sprawcy

Funkcja gwarancyjna



Oznacza, że zakres czynów

zabronionych jest dla obywateli jasny

i gwarantuje, że nikt nie będzie

pociągnięty do odpowiedzialności

karnej za czyny, których prawo

zaprzestępstwo nie uważa,

Współczesna nauka prawa

karnego i nauki z nią

związane



Kryminologia

– nauka, która bada

przestępstwo, przestępstwie i

społeczną reakcję na przestępstwo w

sposób niezależny od aktualnych

uregulowańprawnych.



Wiktymologia

– nauka o ofiarach

przestępstw,



Kryminalistyka –

nauka o sposobach

wykrywania przestępstw oraz

uzyskiwania środków dowodowych

Nauki pomocnicze



Psychologia,



Psychiatria,



Socjologia,



Pedagogika,



Medycyna sądowa,



Filozofia,



Logika,



Semantyka.

Document Outline