Rak jelita grubego

Epidemiologia



W Polsce obserwuje się stałą tendencję

wzrostową zarówno zachorowalności jak i

umieralności u obojga płci (średnio 2.5-3.5%

rocznie).



Drugi co do częstości występowania nowotwór

złośliwy u obojga płci (mężczyźni 10.4%, kobiety

10.3%).



Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem.



Szczyt zachorowań przypada na 8. dekadę życia.



W 1999 r. nowotwory jelita grubego były

czwartą (5.54%) u mężczyzn i trzecią (7.14%) u

kobiet przyczyną zgonów nowotworowych.

Epidemiologia cd.



Standaryzowany

współczynnik

zachorowalności -

mężczyźni



Okrężnica – 13.0



Odbytnica – 8.1

(na 100 000)



Standaryzowany

współczynnik

zachorowalności –

kobiety



Okrężnica – 9.1



Odbytnica – 4.6

(na 100 000)

Epidemiologia cd.



Standaryzowany

współczynnik

umieralności –

mężczyźni



Okrężnica – 11.0



Odbytnica – 4.4

(na 100 000)



Standaryzowany

współczynnik

umieralności –

kobiety



Okrężnica – 6.7



Odbytnica – 2.5

(na 100 000)

Epidemiologia cd.



Przeżycia 5-letnie

- dla raka okrężnicy (w zależności od płci)

– od 30.8 do 32.4%

- dla raka odbytnicy (w zależności od płci)

– od 24 do 32.2%



W krajach Europy Zachodniej odsetki te

sięgają 50%.

Patologia



Większość raków jelita grubego

powstaje ze zmian

o charakterze

gruczolaków

a ich wspólną podstawową cechą

jest

dysplazja nabłonka

Patologia



Zależność pomiędzy wielkością polipa

a występowaniem raka

- wielkość <

1 cm

carcinoma in situ

–

carcinoma invasivum

–

0.1-1%

- wielkość

1.0-1.9 cm

carcinoma in situ

–

13%

carcinoma invasivum

–

5-10%

- wielkość

2.0-2.9 cm

carcinoma in situ

–

18%

carcinoma invasivum

–

10-50%

Rozpoznanie cd.



W większości przypadków rak jelita grubego

daje niecharakterystyczne, przewlekłe,

niezbyt nasilone objawy – opóźnienie

rozpoznania i leczenia średnio o 3 miesiące

od wystąpienia od pierwszych dolegliwości.



Objawy zależą od lokalizacji guza

i są związane z różną średnicą światła jelita

i inną kosystencją treści kałowej w prawej

i lewej połowie jelita grubego.

Rozpoznanie cd.



Prawa połowa

okrężnicy

- niedokrwistość

- utrata masy ciała

- guz w prawej

połowie

jamy brzusznej

(rzadziej)



Lewa połowa okrężnicy

- zmiana charakteru

wypróżnień

- krew w stolcu

- kolkowe bóle brzucha

rzadziej:

- utrata masy ciała

- guz w lewej połowie

jamy

brzusznej

wyjątkowo rzadko

- przetoka do pęcherza

moczowego

Rozpoznanie cd.



Objawy a umiejscowienie raka jelita grubego

(%)

objaw

l.p.o.

p.p.o.

krwawienie utajone

bóle brzucha

zmiana rytmu wypróżnień

krwawienie jawne

chudnięcie

niedokrwistość

wyczuwalny guz

wzdęcie brzucha

brak łaknienia

gorączka

niedrożność

Rozpoznanie cd.



Badania zasadnicze

- badanie przedmiotowe jamy

brzusznej

- badanie

per rectum

- badania endoskopowe

- badanie materiału biopsyjnego

pobranego

podczas endoskopii

Rozpoznanie cd.



Badanie przedmiotowe

- badanie przedmiotowe jamy brzusznej

(obecność guza, obecność objawów

otrzewnowych, charakter perystaltyki)

- badanie

per rectum

* badanie najprostsze,

nie wolno go zaniedbać –

wykrywa

ok. 70% raków odbytnicy

Rozpoznanie cd.



Badania endoskopowe

- rektoskopia (dystalna część esicy –

50% guzów jelita grubego)

- fibrosigmoideoskopia (FSS)

- kolonoskopia – nawet jeśli guz jest

położony

nisko – wykluczenie zmian synchronicznych

+ weryfikacja histopatologiczna!!!

Rozpoznanie cd.



Inne badania

- doodbytniczy wlew kontrastowy

- RTG klatki piersiowej

- USG jamy brzusznej i miednicy

- USG przez odbytnicę

- TK jamy brzusznej i miednicy

- MR jamy brzusznej i miednicy

- scyntygrafia kośćca

- CEA

Zaawansowanie



Dwie równorzędne klasyfikacje

- klasyfikacja Dukesa

- klasyfikacja TNM

Obie są oparte na badaniu

histopatologicznym wyciętego preparatu.

Ocenia się:

- głębokość naciekania ściany jelita

- zajęcie węzłów chłonnych

- obecność przerzutów odległych

Zaawansowanie



Ocena stopnia zaawansowania

nowotworu

u chorych z rakiem jelita grubego

jest niezbędna do:

- planowania leczenia operacyjnego

- planowania leczenia skojarzonego

- oceny rokowania

Zaawansowanie



Stopień zaawansowania a przeżycia 5-letnie

- st. 0 ---------------- - 95-100%

- st. I ---------------- - 85-95%

- st. II --------------- - 40-60%

- st. III -------------- - 30-50% - gdy zajęte węzły chłonne

- 40-60% - gdy guz nie przekracza ściany

jelita

- 20-40% - gdy rozprzestrzenia się poza

ścianę jelita

- 10-30% - gdy nacieka sąsiednie narządy

- st. IV

- 5%; jeśli możliwe jest usunięcie

radykalne przerzutów do

wątroby

– do 20-30%

Leczenie cd.



Przygotowanie do zabiegu

operacyjnego:

- przygotowanie jelita grubego

- profilaktyka antybiotykowa

- profilaktyka przeciwzakrzepowa

Leczenie cd.



Rodzaje zabiegów operacyjnych planowych

(z intencją wyleczenia):

- hemikolektomia prawostronna – w guzach kątnicy,

okrężnicy wstępującej i zagięcia wątrobowego

- poszerzona hemikolektomia prawostronna – w

guzach

okrężnicy poprzecznej

- hemikolektomia lewostronna – w guzach zagięcia

śledzionowego i okrężnicy zstępującej

- wycięcie esicy – w guzach esicy i połączenia esiczo-

odbytniczego

- prawie całkowite wycięcie okrężnicy – w guzach

synchronicznych (2-8% chorych)

Leczenie cd.



Leczenie powikłań raka jelita grubego (ok. 20% chorych)

niedrożność

(ok. 16% chorych – 70% guzów w lewej

połowie jelita grubego)

* prawa część okrężnicy – hemikolektomia prawostronna

lub zespolenie omijające

* lewa część okrężnicy – operacja Hartmanna

przedziurawienie

(1.3-8% chorych)

* zakres operacji w zależności od lokalizacji przedziurawienia

krwotok

(1.5-6% chorych) – rzadko bywa przyczyną operacji

doraźnych; chorzy są poddawani diagnostyce, a następnie

leczeni

tak jak chorzy z rakiem niepowikłanym



W leczeniu powikłań – niedrożności i przedziurawienia –

najczęściej wykonywaną operacją jest operacja

Hartmanna.

Leczenie cd.



Leczenie chirurgiczne raka odbytnicy

(guzy zlokalizowane do 15 cm od

odbytu)

- przednia resekcja odbytnicy (oszczędzająca

zwieracze)

- brzuszno-kroczowe wycięcie (amputacja)

odbytnicy z wytworzeniem ostatecznego

odbytu sztucznego

- wycięcie miejscowe (przezodbytnicza

mikrochirurgia endoskopowa – TEM)

Follow-up (kontrola)



Badanie kliniczne + CEA – w pierwszych 2 latach po

operacji – co 3 miesiące a następnie co 6 miesięcy do 5

lat po operacji



RTG klatki piersiowej + USG/TK jamy brzusznej

co 6 miesięcy do 2 lat po operacji, potem co 12 miesięcy



Kolonoskopia – 3 miesiące po operacji (jeżeli nie była

wykonana przed operacją), po roku od operacji,

a następnie co 2-3 lata



Wzrost stężenia CEA w surowicy jest najwcześniejszym

objawem nawrotu choroby aż w 85% przypadków

i o 3-12 miesięcy wyprzedza inne objawy nawrotu.



Ocenia się, że dzięki badaniom kontrolnym 10-20%

chorych może być powtórnie operowanych z nadzieją na

wyleczenie

Rola fizjoterapii



Fizjoterapia ruchowa (jak

najwcześniejsze uruchomienie

chorego po zabiegu operacyjnym)



Ćwiczenia oddechowe



Ćwiczenia przeciwzakrzepowe

+ kompresjoterapia



Leczenie uzdrowiskowe???

Document Outline