POLITYKA SPOŁECZNA I 

ZDROWOTNA JAPONII

       Tomasz Posiak

Ewelina Wróbel

JAPONIA

Japoński  system  opieki  zdrowotnej  w  II  połowie  XX  wieku 
wyraźnie 

ewoluował 

w 

kierunku 

uniwersalnego, 

powszechnego  zabezpieczenia  świadczeń  zdrowotnych  dla 
wszystkich  mieszkańców  kraju.  Środki  pochodzące  ze 
składek 

obowiązkowego 

ubezpieczenia 

zdrowotnego 

stanowią  56%  wszystkich  środków  przeznaczanych  na 
finansowanie  opieki  zdrowotnej,  25%  stanowią  subwencje 
rządowe  z  podatków,  7%  -  subwencje  władz  lokalnych,  a 
12%  wydatków  pokrywane  jest  z  bezpośredniego  udziału 
pacjenta  w  kosztach  opieki  zdrowotnej.  Procentowy  udział 
środków  finansowych  z  poszczególnych  źródeł  różni  się  w 
zależności od rodzaju systemu zarządzania ochroną zdrowia 
(system  zarządzany  przez  kasy  ubezpieczeń  zdrowotnych, 
przez państwo lub przez władze lokalne).

SŁUŻBA ZDROWIA

Od  momentu  zakończenia  II  wojny  światowej  japoński  system 
opieki  zdrowotnej  posiada  charakter  ogólnego,  uniwersalnego 
świadczenia,  które  obejmuje  wszystkich  obywateli  kraju. 
Fundusze 

obligatoryjnego 

ubezpieczenia 

zdrowotnego 

wywodzą  się  ze  składek,  które  stanowią  ponad  połowę 
wszystkich  pieniędzy  przeznaczonych  na  finansowanie  służby 
zdrowia.  Po  przebudowie  organizacyjnej  szpitali  dokonanej  w 
1985  roku  w  Japonii  funkcjonują  trzy  zasadnicze  rodzaje 
placówek: szpitale, kliniki (poradnie ogólne z małą liczbą łóżek) 
a  także  zakłady  położnicze.  Spośród  150  tysięcy  istniejących 
placówek,  szpitale  stanowią  tylko  10  tysięcy.  W  Japonii  80% 
wszystkich  szpitali  jest  przynależna  do  sektora  prywatnego  a 
liczba łóżek na 1000 mieszkańców wynosi 16,5 co jest jednym 
z  największych  współczynników  wśród  państw  wysoko 
zaawansowanych. 

SŁUŻBA ZDROWIA cd.

W służbie zdrowia jest zatrudnionych ok. 2 mln osób, z 
czego 200 tys. stanowią lekarze, których większość tj. 
61,5%  pracuje  w  szpitalach  prywatnych,  26,6%  w 
uniwersyteckich, a 11,8% w klinikach. W 1998 r. na 1 
tys.  mieszkańców  przypadało  1,9  lekarzy  i  7,8 
pielęgniarek.

Niezwykle  nowoczesna  japońska  służba  zdrowia 
zajmuje  pierwsze  miejsce  na  świecie  pod  względem 
nasycenia 

zaawansowanymi 

technologiami 

medycznymi,  w  znaczny  sposób  dystansując  inne 
państwa uprzemysłowione.

  W  Japonii  funkcjonują  trzy  główne  kategorie  zakładów 
opieki zdrowotnej: szpitale, kliniki i zakłady położnicze, przy 
czym  japońska  klinika  -  wbrew  swojej  nazwie  -  jest 
odpowiednikiem 

naszych 

poradni 

ogólnych 

lub 

specjalistycznych.

Łączna  liczba  zakładów  opieki  zdrowotnej  wynosi  obecnie 
ponad 150 tysięcy placówek, z czego zaledwie nieco ponad 
10 tysięcy stanowią szpitale.

POLITYKA SPOŁECZNA

Realizowana 

w Japonii 

obejmuje 

system 

zabezpieczenia 

społecznego, 

ochronę 

zdrowia 

i oświatę.  Zabezpieczeniem  społecznym  jest  objęta 
prawie  cała  populacja,  a w  jego  zakres  wchodzą 
emerytury,  renty,  odszkodowania  za  wypadki  przy 
pracy,  ubezpieczenia  od  bezrobocia.  Prawo  do 
emerytury  uzyskuje  się  po  ukończeniu  55  lat,  a jej 
wysokość wynosi przeciętnie 40% płacy. 

JAPOŃSKI SYSTEM OPIEKI 

ZDROWOTNEJ

  W  japońskim  systemie  zdrowotnym  zaznacza  się 
wyraźna  dominacja  prywatnego  sektora  szpitalnego, 
który  posiada  ponad  80%  wszystkich  szpitali  oraz 
ponad 70% wszystkich łóżek. Wskaźnik liczby łóżek w 
opiece 

stacjonarnej 

przypadających 

na 

1000 

mieszkańców  osiągnął  w  1998  roku  poziom  16,5  i  był 
jednym z najwyższych w krajach wysoko rozwiniętych, 
ponad  dwukrotnie  przewyższając  ówczesną  średnią 
OECD. 

JAPOŃSKI SYSTEM OPIEKI 

ZDROWOTNEJ cd.

Od  1961  systemem  ubezpieczeń  zdrowotnych  objęci 
są wszyscy obywatele. W końcu lat 90. XX w. wydatki 
rządowe  na  zabezpieczenie  społeczne  i  opiekę 
medyczną  zostały  znacznie  zredukowane  i  w  roku 
budżetowym  1998/99  wyniosły  15,2  mln  jenów,  co 
stanowiło ok. 3% PKB. 

OŚWIATA

Oświata  jest  bezpłatna  i obowiązkowa  między  6–15 
rokiem  życia.  Nieobowiązkowym,  ale  powszechnym 
wychowaniem przedszkolnym objęte są dzieci w wieku 
3–5 lat. Dzieci rozpoczynają naukę w 6 roku życia w 6-
letniej  szkole  podstawowej;  następny  (również 
obowiązkowy)  szczebel  edukacji,  to  3-letnia  szkoła 
średnia  o profilu  ogólnym,  a potem  wyższa  szkoła 
średnia  o profilu  ogólnym,  albo  przygotowującym  do 
zawodu i studiów wyższych. Na oświatę przeznacza się 
rocznie 3,8% PKB (1995).

Składki  ubezpieczeniowe  są  obowiązkowe,  oparte  na 
wynagrodzeniach  i  podzielone  pomiędzy  pracownika  i 
pracodawcę  -  średnia  stopa  składki  to  4  procent  (bez 
premii).  System  obejmuje  ponad  4000  publicznych  i 
prywatnych zleceniodawców. Nie ma dyskryminacji ze 
względu  na  stan  zdrowia  lub  warunków  przed  ich 
rozpoczęciem, a ubezpieczyciele nie zyskują.

Japonia  zapewnia  opiekę  zdrowotną  dla  wszystkich 
obywateli  w  ramach  dwóch  szerokich  kategorii:  National 
Health  Insurance  (NHI),  i  Ubezpieczenia  Zdrowotnego 
Pracowników (EHI). 
EHI  obejmuje  osoby  w  szkołach  średnich  i  dużych 
przedsiębiorstwach, krajowych i lokalnych, jak i prywatnych. 
NHI obejmuje pracowników w sektorze rolnictwa, leśnictwa, 
rybołówstwa i przemysłu, pracujących na własny rachunek i 
bezrobotnych. 
Wreszcie, istnieje również krajowy program ochrony zdrowia 
dla osób w wieku 70 i powyżej, który jest finansowany przez 
dwa  pozostałe.  Prywatne  ubezpieczenia  są  rzadko 
wykorzystywane w Japonii.

W  Japonii  usługi  medyczne  są  świadczone  za 
pośrednictwem  regionalnych  /  krajowych  szpitali 
publicznych  lub  przez  prywatne  szpitale  /  kliniki,  a 
pacjenci mają powszechny dostęp do każdego obiektu.

Obowiązkowe  jest  być  zapisane  w  jednym  z  japońskich 
programów ubezpieczenia, jeśli jesteś mieszkańcem Japonii.
Istnieje osiem systemu ubezpieczeń zdrowotnych w Japonii.  
Mogą one być następnie podzielone na dwie kategorie. 
Dwie główne kategorie składki na ubezpieczenie zdrowotne, 
o  których  mowa  to  Ubezpieczenie  Zdrowotne  Pracowników 
( 健健健健 , Kenko-Hoken) i rodowe Ubezpieczenie Zdrowotne ( 健
健健健健健 , Kokumin-Kenko-Hoken).