Etyka w komunikowaniu

opracowała i prowadzi dr Krystyna Najder-Stefaniak

II

Etyka = nauka, której celem jest 

- dochodzić źródeł powstawania moralności,

 

- badać efekty jakie moralność lub jej brak wywiera 

na ludzi 

- oraz szukać podstawowych przesłanek 

filozoficznych, 

na podstawie których dałoby się w racjonalny 

sposób tworzyć zbiory nakazów moralnych. 

Poglądy etyczne przybierają zwykle formę teorii, 

na którą składa się zespół pojęć 

i wynikających z nich twierdzeń, 

na podstawie których można formułować 

zbiory nakazów moralnych. 

Teorie etyczne 

mogą być zarówno próbą udowadniania 

słuszności 

funkcjonujących powszechnie 

nakazów moralnych, 

jak i mogą stać w ostrej opozycji 

do powszechnej moralności, 

kwestionując zasadność części 

bądź nawet wszystkich aktualnie 

obowiązujących w danym społeczeństwie 

nakazów.

Współczesny podział teorii etycznych 

zaproponowany przez R. Carnapa:

Ze względu na zakres obowiązywania norm 

moralnych: 

- teorie obiektywistyczne 

 zakładają, że normy etyczne mają charakter 

uniwersalny 

i można je wywieść z ogólnych założeń, a następnie 

zastosować do wszystkich ludzi 

- teorie subiektywistyczne  

zakładają, że normy etyczne są 

wytworem poszczególnych ludzi 

/prowadzi to do wniosku, że 

jeśli istnieją jakieś wspólne normy, to są one 

wynikiem podobnej zawartości umysłów większości 

ludzi, 

lub nawet, że nie ma czegoś takiego jak wspólne 

normy 

i każdy posługuje się swoim prywatnym 

systemem nakazów moralnych/ 

Ze względu na źródło pochodzenia norm moralnych: 

- naturalizm - systemy takie próbują wywodzić 

normy moralne z nauk przyrodniczych i ew. 

społecznych,

 

- antynaturalizm - systemy takie starają się 

dowodzić, że normy moralne muszą pochodzić z 

"góry", np. od Boga lub z przesłanek ściśle 

racjonalnych bez odnoszenia się do danych 

eksperymentalnych 

- emotywizm - systemy te traktują nakazy moralne 

jako wyraz i przedłużenie ludzkich emocji, 

lub bardziej ogólnie jako efekt działania ludzkiej 

psychiki 

i twierdzą, że moralność jest po prostu jednym 

ze zjawisk psychologicznych. 

Ze względu na ocenę zachowań ludzi: 

- motywizm - systemy motywistyczne zakładają, że 

o moralnej ocenie danego czynu decyduje przede 

wszystkim motyw 

- efektywizm - systemy efektywistyczne zakładają, 

że o moralnej ocenie danego czynu decyduje 

wyłącznie jego efekt 

- nominalizm - systemy takie abstrahują zarówno 

od motywu jak i efektu /dobre w obrębie danego 

systemu moralnego jest po prostu to, co jest zgodne 

z nakazami tego systemu/

argumenty 

deontologiczne - czy podmiot postępowania nie 

naruszył pewnych zasad?

konsekwencjalistyczne - jakie są bliższe lub 

dalsze konsekwencje postępowania?

Podpowiedzi:

złoty środek

złota reguła

imperatywy Kanta

ZŁOTY ŚRODEK

 Arystoteles: 

Cnota jest w środku między skrajnościami

tchórzostwo  męstwo   zuchwalstwo

skąpstwo       hojność      rozrzutność

ZŁOTA REGUŁA

zasada wyrażona przez Jezusa w Kazaniu na Górze 

(Ewangelia Mateusza 7, werset 12)

 

sformułowanie pozytywne:

Postępuj tak wobec innych, 

jak chciałbyś, by inni postępowali wobec 

ciebie.

sformułowanie negatywne:

Nie czyń innym tego, 

czego nie chciałbyś, by inni czynili tobie.

IMPERATYW KATEGORYCZNY KANTA

Postępuj tylko według takiej maksymy, 

dzięki której możesz zarazem chcieć, 

żeby stała się prawem powszechnym.

(Postępuj tak, jak chciałbyś, by wszyscy 

postępowali)

IMPERATYW PRAKTYCZNY KANTA

Postępuj tak, byś człowieczeństwa 

tak w swojej osobie, jako też w osobie każdego 

innego używał zawsze zarazem jako celu, nigdy 

tylko jako środka.

(Nigdy żadnego człowieka nie wolno traktować 

instrumentalnie)

etyka obowiązku

etyka praw

etyka wartości

ETYKA PRAW

Prawa wszystkich ludzi powinny być respektowane

Prawo jednostki do czegoś oznacza posiadanie 

tytułu, upoważnienia do tego, by działać w pewien 

sposób lub być odpowiednio traktowanym przez 

innych bez proszenia o pozwolenie kogokolwiek lub 

bycia zależnym od dobrej woli innych ludzi. 

Prawa upoważniają nas do pewnych roszczeń wobec 

innych albo do nie ingerowania innych w nasze 

sprawy. 

PRAWA CZŁOWIEKA 

to prawa wynikające z prawa naturalnego. 

Przysługują ludziom z samej racji bycia ludźmi;

 rządzący nie mogą takich praw dawać ani odbierać. 

Prawa człowieka są uniwersalne i bezwarunkowe. 

Uniwersalność oznacza, że posiadają je wszyscy 

ludzie bez względu na rasę, płeć narodowość lub 

jakiekolwiek inne warunki urodzenia lub obecnego 

stanu. 

Bezwarunkowość oznacza, że prawa te 

przysługują ludziom bez względu na praktyki lub 

instytucje funkcjonujące w społeczeństwie.