Preparaty do odkażania skóry
rąk i ramion. Preparaty
dezynfekujące
Odkażanie (dezynfekcja) – zespół
czynności prowadzących do zniszczenia
wegetatywnych form drobnoustrojów
chorobotwórczych, znajdujących się poza
organizmem żywiciela, za pomocą
związków chemicznych nazywanych
środkami odkażającymi.
Mechanizmy działania środków
dezynfekujących
Zmiana odczynu środowiska
Zmiana ciśnienia osmotycznego
Wydzielanie w środowisku wodnym tlenu
Denaturacja białek bakterii
Niszczenie ściany komórkowej bakterii
Zmiany fizykochemiczne
protoplazmy bakterii
Środki odkażające:
Kwasy
Aldehydy
Alkohole
Fenole i ich pochodne
Substancje uwalniające tlen
atomowy
Związki chlorowcopochodne (jod i
jodofory)
Sole metali ciężkich
Pochodne biguanidu i amidyny
Barwniki
(Podział chemiczny)
Kwasy
Obniżenie pH
Kwas salicylowy -antyseptyczny i keratolityczny
Kwas udecylenowy -przeciwgrzybiczy
Kwas benzoesowy -antyseptyczny
Salicylic acid (Acidum saliculicum) roztwory
alkoholowe 2-20%.
Środki utleniające
Ozon
Nadtlenek wodoru
Nadmanganian potasu
Hydrogen peroxide: 3% woda utleniona
Perhydrolum 30% -żrący, możliwość
uszkodzenia tkanek
Chlorowce i ich pochodne
Jod -zabija wszystkie formy drobnoustrojów.
Stosowany jako roztwór alkoholowy lub w postaci jodoforów
Jodyna (jod +alkohol +jodek potasowy) -zakażenia ran i
skóra nieuszkodzona
Uwaga! Stosowanie preparatów jodu na rozległą
powierzchnię skóry może doprowadzić do zatrucia.
Iodi Solutio Spirituosa (Jodyna) 2-10% na skórę
Povidone Iodine -płyn 10% do odkażania skóry
Chlorowce i ich pochodne
Chlorofory
Chloraminy -odkażanie skóry rąk
Wapno chlorowane (min. 30% chloru)
Alkohole
Przeciwbakteryjny
Alkohol etylowy 50-70% do odkażania
nieuszkodzonej skóry
Nie działa na zarodniki grzybów
Działanie na wirusy jest niepewne
Roztwór o stężeniu 70% zastosowany na
skórę zmniejsza liczbę drobnoustrojów o 90%
w ciągu 2 min
Aethanol 70%
Fenol
Heksachlorofen -chirurgia
Chlorek benzalkonium
Chlorek benzetonium
Chlorek cetylpirydynium
Etakrydyna – rivanol
Fiolet krystaliczny
Rivanolum, substancja do receptury 0,025-
0,5%
Inne substancje:
Porównanie
Środki odkażające:
działają
bakteriobójczo
do odkażania
sprzętu i
powierzchni
wysoce
niebezpieczne dla
tkanek
Środki
antyseptyczne:
działają
bakteriobójczo lub
bakteriostatycznie
mogą być
stosowane na
skórę i błony
śluzowe
Preparaty
Płyny
Mydła
Nasączane
chusteczki
Środki stosowane do odkażania skóry
nieuszkodzonej
„Leki współczesnej terapii”
Chlorek benzalkonium
Chlorek cetalkonium
Chlorheksydyna
Chloroksylenol
Bromek domifenu
Jod
Alkohol izopropylowy
Nadmanganian potasowy
Tryklosan
Sprawdzić środki w stomatologii
Chlorek benzalkonium
Związek amoniowy (IV rzędowy)
Działa na bakterie gram(+) i gram (-),
niektóre grzyby i pierwotniaki
Nie działa na zarodniki
Dobrze rozpuszczalny, nie jest toksyczny
Działa jako detergent
Stosowany do odkażania rąk miejscowo
0,02-0,1%
Chlorheksydyna
Szeroki zakres działania: bakterie gram (+),
słabiej gram (-)
Nie działa na prątki kwasooporne, zarodniki
i przetrwalniki bakterii
Nie drażni skóry i błon śluzowych
Płyn do mycia rąk przed zabiegami
operacyjnymi
0,5% roztwór w 70% etanolu
Abacil (Polfa Łódź) 5% roztwór glukonianu
chlorheksydyny
Chloroksylenol
Pochodna fenolu
Działa silnie na paciorkowce, słabiej na
gronkowce i niektóre bakterie Gram (-)
Nie jest aktywny w stosunku do przetrwalników
Nie drażni skóry ani błon śluzowych
Nie należy stosować przez dłuższy czas
Dettol Liquid -fl. 250ml, 500ml -koncentrat do
sporządzania roztworu
Jod
Pierwiastek chemiczny
Etanolowy roztwór jest silnie przeciwbakteryjny,
przeciwwirusowy i przeciwpierwotniakowy
Reakcja: łączenie jodu z białkiem drobnoustroju i
reakcja jodu z cząsteczką wody → uwalnianie
aktywnego tlenu i jodowodoru
Roztwór etanolowy Solutio iodi spirituosa fl 10g, 100g i
4kg
Jodyna
Płyn Lugola
Roztwór jodu w glicerolu
Alkohol izopropylowy
50-70% do odkażania skóry
W przypadku wchłonięcia zbyt dużej
dawki mogą wystąpić bóle i zawroty
głowy, splątanie, zaburzenia oddychania,
ketonuria, zwężenie źrenic, hipoglikemia,
nudności, zaburzenia równowagi.
Tryklosan
Fenolowy środek odkażający
Działa bakteriostatycznie na bakterie
Gram (+) i większość Gram (-)
Może powodować kontaktowe zapalenie
skóry
Stosowany zewnętrznie w stężeniu 0,05-2%
Aquasept skin cleanser -2% roztwór fl.
28,5ml, 250ml, 500ml.
Srodki stosowane w IS:
Źródła
Leki współczesnej terapii J.K. Podlewski,
A.S. Chwalibogowska -Podlewska
Mikrobiologia lekarska Z. Krzemiński
Opracowanie mgr J. Borowicza (Zakład
Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych AM
Warszawa)