ONTYCZNE 

PODSTAWY 

WYCHOWANIA 

I JEGO FUNKCJE 

SPOŁECZNE

 

 

ASPEKTY WYCHOWANIA

• Pedagogiczny
• Socjologiczny
• Psychologiczny

• Ontyczny (bytowy)

 

 

Aspekt ontyczny można 

rozpatrywać pod kątem:

• Antropologii
• Aksjologii
• Teologii

 

 

Antropologia edukacji

• Próba udzielenia odpowiedzi na trzy źródłowe pytania 

o naturę człowieka:

1) Kim jest człowiek w sferze ludzkiego trwania 

    „tu i  teraz”?

2) Kim staje się człowiek w sferze ludzkiego czynu?

3) Kim ma być człowiek w sferze ludzkich dążeń?

• Cel stawianych pytań – odsłanianie głębszego sensu, 

znaczenia oraz zróżnicowanie procesów 

rozpoznawania, rozumienia, akceptowania i 

respektowania wartości kulturowych w populacjach 

ludzkich

 

 

Aksjologia edukacji

  Definiowanie w kategoriach 

filozoficznych istoty 
porządku edukacyjnego

 

 

Teologia edukacji

  Rozpatrywanie problemu sensu 
  i celu ostatecznego edukacji

 

 

Bytowy wymiar wychowania

• Zakłada otwarcie się na wszystkie poziomy 

bytu ludzkiego:
1) materialno – biologicznego
2) psychiczno – duchowego

• Narzuca uwzględnienie specyficznych 

wymagań:
1) złożoności i wieloaspektowości wychowania
2) antropologicznego charakteru wychowania
3) otwarcia się na wymiar religijny i duchowy

 

 

Treści wychowania związane z 

ontycznymi korzeniami człowieka

• Samozależność
• Samopoznanie
• Samoopanowanie
• Rozumność
• Wstyd
• Wina i grzech
• Przeżycie sprawstwa czynu
• Miłość i śmierć
• Doświadczenie wolności

 

 

Funkcje społeczne ontycznych 

podstaw wychowania

 

 

1. „Włączenie” jednostki do 

grupy społecznej i jej 

socjalizacja

• Wychowanie wspomaga socjalizację
• Jeśli człowiek jest wychowany to 

łatwiej mu obcować z innymi ludźmi

 

 

2. Kształtowanie postawy 

u osoby wychowywanej

• Względem siebie
• Względem Boga
• Względem stosunków 

międzyludzkich i społecznych

 

 

3. Wychowanie jako urabianie 

jednostki

• W sensie realnych potrzeb
• W sensie dążeń grupy społecznej

 

 

4. Umiejętność odnalezienia się 

przez jednostkę we 

współczesnym, cywilizowanym 

świecie

 

 

5. Umiejętność sprostania 

postawionym zadaniom

 

 

6. Korzystanie z możliwości 

kulturalnego rozwoju

 

 

7. Umiejętność określenia celu 

swoich działań i sposobu ich 

realizacji

 

 

8. Zapewnienie ciągłości 

kulturowej istnienia grupy

• Kształtowanie jednostki -> 

przekazywanie tradycji i wartości

• Analogicznie – ciągłość biologiczna jest 

zapewniana przez przyrost naturalny

 

 

9. Kształtowanie jednostki

• by przyczyniała się do realizacji i 

kultywowania wartości 
odpowiadającym społeczeństwu

• by umożliwić rozszerzenie mocy 

grupy społecznej, a w rezultacie 
wzmocnienia jej bytu

 

 

10. Uwzględnienie religii w 

wychowaniu ontycznym

• Cel – nabywanie wizji świata i 

kształtowanie światopoglądu

• Ukierunkowanie etyczne jednostki, 

nabycie zasad moralnych 

 

 

Bibliografia

• Janusz Gnitecki, Wstęp do ogólnej 

metodologii badań w naukach 
pedagogicznych, Poznań 2006, str. 
94-95

• Marian Nowak, Teorie i koncepcje 

wychowania, Warszawa 2008, str. 
189-191