Wybrane zagadnienia prawa

Trybunał Konstytucyjny



Skład:

15 sędziów,

wybieranych przez Sejm na 9 lat,

spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą,

zgłoszonych przez 50 posłów lub Prezydium Sejmu,

bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej

połowy obecnych,

bez prawa do reelekcji



Status sędziów:

Analogiczny do sędziów powszechnych:

nieodwołalność (wyłącznie w wypadku zrzeczenia się

stanowiska lub skazania wyrokiem sądu powszechnego lub

dyscyplinarnego),

immunitet,

zakaz łączenia stanowisk i przynależności do partii,

podległość

wyłącznie

Konstytucji,

prawo powrotu na poprzednio zajmowane stanowisko

Trybunał Konstytucyjny



Funkcje TK:



Orzekanie w sprawie konstytucyjności i legalności

aktów normatywnych



Zgodności z Konstytucją ustaw i aktów międzynarodowych



Zgodności ustaw z aktami międzynarodowymi

ratyfikowanymi za zgodą wyrażoną w ustawie



Zgodności przepisów wydawanych przez centralne organy

państwowe z Konstytucją, umowami międzynarodowymi i

ustawami – np. rozporządzenia, zarządzenia i in



Orzekanie w sprawach skarg konstytucyjnych



Orzekanie w sprawach konstytucyjności celów lub

działalności partii politycznych



Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między

centralnymi konstytucyjnymi organami państwa



Rozstrzyganie w sprawie stwierdzenia przeszkody w

sprawowaniu urzędu przez Prezydenta RP

Postępowanie przed TK



Prewencyjna kontrola konstytucyjności:

Prezydent przed podpisaniem ustawy lub ratyfikacją umowy

międzynarodowej może wystąpić do TK o zbadania jej

zgodności z Konstytucją



Represyjna kontrola konstytucyjności:



Wniosek mogą złożyć odnośnie do każdego aktu



Prezydent,



Marszałek Sejmu,



Marszałek Senatu,



Prezes Rady Ministrów,



50 posłów,



30 senatorów,



Pierwszy Prezes SN,



Prezes NSA,



Prokurator Generalny,



Prezes NIK,



Rzecznik Praw Obywatelskich

Postępowanie przed TK



Represyjna kontrola konstytucyjności, cd.:



Wniosek mogą złożyć co do niektórych aktów:



Jednostki samorządu terytorialnego, Ogólnokrajowe

organy związków zawodowych, Ogólnokrajowe władze

organizacji pracodawców i organizacji zawodowych,

Kościoły i związki wyznaniowe

odnośnie do aktów ich dotyczących



Krajowa Rada Sądownictwa – odnośnie do aktów

dotyczących niezależności sądów i niezawisłości sędziów



Pytanie prawne – sąd w każdym postępowaniu sądowym



Skarga konstytucyjna – każda osoba, której konstytucyjne

prawa lub wolności zostały naruszone przez istnienie

sprzecznego z Konstytucją aktu, na podstawie którego sąd lub

organ administracji orzekł ostatecznie



w terminie 3 m-cy od prawomocności orzeczenia



przymus adwokacki

Trybunał Stanu



Skład:



Przewodniczący – Pierwszy Prezes SN



Dwóch zastępców



16 członków



Wybieranych przez Sejm spoza grona posłów i senatorów na

czas trwania kadencji



Z kandydatur zgłoszonych przez Marszałka Sejmu lub grupę co

najmniej 35 posłów



Bezwzględną ilością głosów w obecności co najmniej połowy



Połowa musi mieć kwalifikacje do zajmowania stanowiska

sędziego



Status sędziów:



Podlegają tylko Konstytucji i ustawom



Immunitet formalny



Nieodwoływalność z wyjątkiem przesłanek ustawowych

Odpowiedzialność przed Trybunałem

Stanu

Przed TS odpowiadają:



Prezydent – za naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z

zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania

oraz popełnienie przestępstwa – na wniosek 2/3 członków

Zgromadzenia Narodowego



Prezes i członkowie Rady Ministrów – za naruszenie Konstytucji lub

ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie

swojego urzędowania oraz popełnienie przestępstwa w związku z

zajmowanym stanowiskiem – na wniosek 3/5 liczby posłów



Prezes NBP, Prezes NIK, członkowie KRRiT, Naczelny Dowódca Sił

Zbrojnych - za naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z

zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania –

na wniosek Sejmu przyjęty bezwzględną większością głosów w

obecności co najmniej połowy



Posłowie i senatorowie – za złamanie zakazów prowadzenia

działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku Skarbu

państwa lub samorządu terytorialnego oraz nabywania tego

majątku – na wniosek j.w.

Bezczynność w postępowaniu



Jeśli sprawa toczy się długo, a zwłoka wynika z

winy organu, to osoba ma prawo do dochodzenia

przyspieszenia biegu, a nawet odszkodowania:



w postępowaniu administracyjnym – sprawa ma być

załatwiona w ciągu miesiąca (wyjątkowo dwóch) –

inaczej przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu

administracyjnego



w postępowaniu sądowym nie ma terminów, ale

sprawa powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki –

inaczej strona może złożyć skargę do sądu wyższego

rzędu



od spraw, w których była karygodna bezczynność,

strona może złożyć skargę do Trybunału Praw

Człowieka w Strasburgu



w karnym postępowaniu przygotowawczym – są

ustalone ścisłe terminy, które mogą skutkować, np.

uchyleniem aresztu, lub wymagają przedłużenia przez

odpowiednie organy wyższego rzędu

Prawo wspólnotowe

T r a k t a t y

( p r a w o p i e r w o t n e )

R o z p o r z ą d z e n i a

( p r a w o w t ó r n e

b e z w z g l ę d n i e o b o w i ą z u j ą c e )

D y r e k t y w y

( p r a w o w t ó r n e

z o b o w i ą z k i e m d o s t o s o w a n i a

p r a w a k r a j o w e g o d o d y r e k t y w y )

D e c y z j e

( p r a w o w t ó r n e

b e z w z g l e d n i e o b o w i ą z u j ą c e

k o n k r e t n y c h a d r e s a t ó w )

R e z o l u c j e , S t a n o w i s k a , O p i n i e ,

Z a l e c e n i a , R e k o m e n d a c j e , K o m e n t a r z e

S t r a t e g i e , W y t y c z n e , D e c y z j e R a m o w e , i t p

( p r a w o w t ó r n e n i e w i ą ż ą c e )

Prawo pierwotne



Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali

1951



Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą –

tzw. Traktat Rzymski 1957



Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii

Atomowej 1957



Konwencja o pewnych instytucjach wspólnych dla Wspólnot

Europejskich 1957



Traktat o fuzji instytucji 1965



Jednolity Akt Europejski 1986



Traktat o Unii Europejskiej – tzw. Traktat z Maastricht 1992



Traktat o zmianie Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu

ustanawiającego Wspólnotę Europejską tzw. Traktat

Amsterdamski 1999



Traktat o zmianie Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu

ustanawiającego Wspólnotę Europejską tzw. Traktat

Nicejski 2001

Konstytucja dla Europy

29 października 2004 r. przedstawiciele 25 krajów Unii Europejskiej

podpisali Traktat o ustanowieniu Konstytucji dla Europy. Od tego

momentu zaczął się proces ratyfikacji przez kraje członkowskie

Traktat składał się z 4 części:



Część I - Podstawowe postanowienia dotyczące Unii i jej kompetencji,



Część II – Karta Podstawowych Praw Unii Europejskiej



Część III - Polityka i funkcjonowanie Unii - najobszerniejsza część



Część IV - Postanowienia ogólne i końcowe.

Konstytucja dla Europy miała wejść w życie zamiast dotychczasowych

praw pierwotnych Unii. Uchylone miały zostać Traktat rzymski i

Traktat z Maastricht oraz wszystkie traktaty i akty je zmieniające i

uzupełniające.

Aby konstytucja weszła w życie, powinna była zostać ratyfikowana przez

wszystkie 25 krajów członkowskich. W zależności od prawa

obowiązującego w poszczególnych państwach, ratyfikacji traktatu

dokonuje parlament lub naród w drodze referendum. Referenda

odbyły się w Hiszpanii (wynik: TAK, 20 lutego 2005), we Francji

(wynik: NIE, 29 maja 2005) i w Holandii (wynik: NIE, 1 czerwca 2005).

Wobec wyników NIE Traktat nie wszedł w życie

Traktat lizboński z 13 grudnia 2007 r.



Traktat lizboński zmienia aktualne traktaty UE i WE, ale ich nie zastępuje.



Europa stanie się bardziej demokratyczna i przejrzysta:



Większe znaczenie Parlamentu Europejskiego:



Parlament Europejski, wybierany w wyborach bezpośrednich przez obywateli

UE, zostanie wyposażony w istotne nowe kompetencje w dziedzinie

prawodawstwa unijnego, budżetu i umów międzynarodowych.



Rozszerzenie zakresu stosowania procedury współdecyzji zapewni

Parlamentowi Europejskiemu pozycję równorzędną z Radą (reprezentującą

państwa członkowskie) przy przyjmowaniu zdecydowanej większości unijnych

aktów prawnych.



Większe zaangażowanie parlamentów krajowych:



parlamenty narodowe zyskają większe możliwości udziału w pracach UE, w

szczególności dzięki nowemu mechanizmowi gwarantującemu, że UE będzie

podejmować działania jedynie, jeżeli na szczeblu unijnym można osiągnąć

lepsze wyniki (zasada pomocniczości).



Większy wpływ obywateli:



dzięki inicjatywie obywatelskiej milion obywateli z różnych państw

członkowskich będzie mógł zwrócić się do Komisji o przedłożenie nowego

wniosku legislacyjnego.



Podział kompetencji:



wyraźna klasyfikacja kompetencji pozwoli wyjaśnić relacje między państwami

członkowskimi i Unią Europejską.



Wystąpienie z Unii:



w traktacie lizbońskim po raz pierwszy wyraźnie przewidziano możliwość

wystąpienia z Unii.

Document Outline