Ogilbo Aneta,

Sadurska Urszula,

PsO 3/2

Terapia przez 

twórczość



„każdy  sposób  samorzutnego  tworzenia 

nowej 

formy 

z 

bezkształtnych 

lub 

prostszych 

elementów 

jest 

twórczy, 

niezależnie  od  tego,  jakie  tworzywo  jest 
przekształcane  i  jaki  poziom  sprawności 
jest przy tym potrzebny.” (C. Rogers)

Czym jest twórczość?



Twórczość  to  działalność  przynosząca  nowe, 

nieznane wytwory (Z. Pietrsiński).



O  twórczości  mówi  się,  gdy  osoba  nauczyła  się 

czegoś nowego, przeżyła wzruszenie, wzbogaciła się 

wewnętrznie (M. Gołaszewska).



Twórczość  to  powoływanie  do  istnienia  wartości 

autonomicznych,  które  żyją  poza    momentem 

powstania własnym życiem, niezależnym od twórcy; 

autokreacja, stwarzanie swojej istoty składającej się 

na niepowtarzalną osobowość człowieka.



Obejmuje  wyniki  działalności  twórczej,  ludzkie 

charaktery, postawy, zdolności, procesy powodujące 

istotne zmiany w świadomości społecznej.

Arteterapia



„spontaniczna  twórczość  chorych,  poddanych 

opiece  terapeutów,  lub  działania  kreacyjne, 

plastyczne 

podejmowane 

w 

sytuacji 

terapeutycznej przez osoby uprzednio nietwórcze 

w zakresie plastyki”



„specjalne 

grupowe 

posiedzenie, 

które 

wykorzystuje  twórczo  kreacyjną  aktywność,  jak: 

rysowanie,  malowanie  i  modelowanie  dla 

wyrażenia problematyki członków grupy”



Mianem  tym  obejmuje  się  wszystkie  łącznie 

oddziaływania terapeutyczne z udziałem sztuki. 



W  wąskim  znaczeniu  arteterapia  obejmuje 

terapię przy użyciu sztuk plastycznych i jest 
to 

plastykoterapia

 (

terapia malarska

).



W  szerszym  znaczeniu  obejmuje  swoim 

zakresem: 

plastykoterapię

, 

dramatoterapię 

(in. 

teatroterapię

), 

choreoterapię

, 

muzykoterapię

, 

biblioterapię

, 

poezjoterapię

, 

florystykę

, 

estetoterapię

  , 

ludoterapię

 oraz 

kulturoterapię

.

Formy wyrazu ekspresji 
wg Róży Popek:



ekspresja ruchowo-mimiczna



ekspresja ruchowo-muzyczna 



ekspresja słowna (werbalna)



ekspresja słowno-muzyczna



ekspresja muzyczna 



ekspresja plastyczna



ekspresja zabawowa 

wszystkich dzieci 
niezależnie od 
wieku, stanu 
zdrowia, 
sprawności 
intelektualnej i 
nasilenia zaburzeń 
emocjonalnych. 

upośle

dzo

nymi 

umysło

wo i 

przewl

ekle 

chorym

i

z dzie

ćmi 

i 

młodz

ież

ą z 

zabur

zeni

ami 

zacho

wa

nia 

(socjo

ter

apia)

Cele:



ujawnienie odczuć, wyrażanie siebie, 

swoich emocji,



uwalnianie od napięć psychicznych



uświadomienie



 porównanie 



 wzmacnianie i wykorzystanie kreatywności 

ludzkiej do poprawy samopoczucia 
psychicznego.

Zasady



Szacunek i wsparcie emocjonalne dla dziecka



Nie komentujemy, nie interpretujemy i nie 
oceniamy żadnego wytworu. 



Dziecko nie musi być artystą i posiadać 
żadnych talentów plastycznych



Dziecko musi wiedzieć, że akceptujemy jego 
pomysły.



Ono jest twórcą i ekspertem swojej pracy. 
Nikt nie wie więcej o jego pracy, nikt nie zna 
lepiej jego zamiarów.



Zajęcia  z  rehabilitacji  twórczej  mogą 

przyczynić się do rozwoju dojrzałości osoby 
niepełnosprawnej, 

zapobiegania 

pogorszeniu  stanu  zdrowia,  kształtowania 
pożądanych  cech  osobowości,  rozwoju 
uzdolnień.  Zajęcia  kreatywne  mogą  być 
motorem  dla  osoby  niepełnosprawnej, 
dzięki  którym  osoba  będzie  starała  się 
wyrazić siebie, swoje potrzeby jak najlepiej 
oraz kształtować stosunki z otoczeniem.

Funkcje, jakie spełnia sztuka



diagnostyczna



dydaktyczna

 – wychowawcza



hedonistyczna



komunikacyjna - 

integracyjna



funkcja 

ludyczna

  -  sposób  organizacji  czasu 

wolnego,



funkcja 

kompensacyjna

  -  kontakt  ze  sztuką 

kompensuje pewne braki, „karmi wyobraźnię”,



funkcja 

katarystyczna 

- 

uwalnia 

się 

od 

negatywnych stanów emocjonalnych, rozładowuje 

zewnętrznie i uspokaja wewnętrznie ,



kształtuje wrażliwość moralną.

Ekspresja twórcza osób z 
dysfunkcją narządu ruchu



Wśród  osób  niepełnosprawnych  ruchowo 
zwraca  się  uwagę  na  funkcję  kompensacyjną 
twórczości.  Może być ona wyrażana poprzez: 
pisanie  wierszy,  pamiętników,  rzeźbienie, 
malarstwo,  pantomimę  itp.  Przynosi  to 
korzyści duchowe tj. satysfakcja, zadowolenie, 
uspokojenie, odpoczynek i odprężenie.



Twórczości  przypisuje  się  także  możliwość 
rekreacji, 

łagodzenia 

przykrych 

stanów 

fizycznych i psychicznych, ogólną aktywizacje.



Twórczość 

sprzyja 

realizacji 

istotnych 

potrzeb  psychicznych,  tj.  wyrażania  siebie, 
ekspresji,  poczucia  własnej  wartości  i 
znaczenia, 

przeżyć 

estetycznych 

i 

samourzeczywistnienia. Wspiera stymulację 
rozwoju  procesów  poznawczych,  emocji, 
motywacji,  woli  działania  i  funkcjonowania 
społecznego. 

Pełni 

funkcję 

ogólnorozwojową, 

regulacyjną, 

wychowawczą, autokreacyjną.

Bibliografia:

•

  E.J.  Konieczna  „Arteterapia  w  teorii  i  praktyce”, 

wyd. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2003

•

  C.  Kosakowski  „Węzłowe  problemy  pedagogiki 

specjalnej”, wyd. Akapit, Toruń 2003

•

  C.  Kosakowski,  A.  Krause  „Dyskursy  pedagogiki 

specjalnej. 

Rehabilitacja, 

opieka 

i 

edukacja 

specjalna  w  perspektywie  zmiany”,  wyd.  UWM, 
Olsztyn 2004

•

 

http://www.soswczluchow.republika.pl/ARTTERAPIA.h
tml