Slajd 1

Paradygmat

Koncepcja pojęcia zdrowia, która

obejmuje zdrowie w sposób

całościowy i komplementarny, czyli z

tworzeniem zwięzłych definicji

oddających szerszy kontekst jego

znaczenia.

Ewolucja pojęcia

zdrowie

Wg Hipokratesa, „ojca medycyny

europejskiej”, zdrowie = dobre

samopoczucie, złe = choroba i zależy

od równowagi wewnętrznej.

Jego definicja dopuszcza wiele

subiektywizmu, który powoduje

zawężenie pojęcia zdrowie do

indywidualnego odczuwania i

odbierania otoczenia.

Koncepcja mechanistyczno-

redukcjonistyczna

Wg Kartezjusza organizm człowieka to

wielka maszyna, działająca z

niezwykła precyzją. Teoria ta

doprowadziła do poznania człowieka i

spowodowała

że w reakcji na utratę

zdrowia prowadzono działania

mające na celu naprawę człowieka

jako maszyny biologicznej, bez

widzenia go jako całości

Paradygmat socjomedyczny

zdrowia

„

człowiek to przede wszystkim zespół

elementów powiązanych względnie prostymi

relacjami, wiedza o każdym elemencie i każdej

relacji to wiedza o człowieku jako całości”

Zaczęto dopatrywać się, obok czynników

biologicznych, wpływu czynników społecznych

na zdrowie, uznano że zdrowie to nie tylko

domena medycyny ale także wielu innych

nauk

Zdrowie wg koncepcji socjomedycznej

to uniwersalna kategoria,

jednoznaczna dla każdej posługującej

się nią osoby niezależnie od wpływu i

zmian otoczenia

Konsekwencje paradygmatu

socjomedycznego



Orientacja medyczna

(behawiorystyczna)

•

Profesjonalizm ( specjalizacja)

•

Kliniczne kształcenie lekarzy i pielęgniarek

•

Paternalistyczne traktowanie pacjenta

(uprzedmiotowienie)

•

Większość decyzji indywidualnych,

profilaktyka ograniczona do dyspanseryzacji

(bilanse, przesiewy)

•

Dominacja medycyny naprawczej (pomijanie

udziału POZ w ochronie zdrowia)

Zdrowie wg WHO



„

kompletny, fizyczny, psychiczny i

społeczny dobrostan człowieka, a nie

tylko brak choroby lub kalectwa”

Definicja ta stanowi wersje otwartą, co

znaczy,

że choroba nie jest pojęciem

statycznym

ale wyraża aktualny stan

wiedzy medycznej na temat procesów

patologicznych zachodzących w

organizmie człowieka

Paradygmat socjoekologiczny

zdrowia

Momentem przełomowym stało się wkroczenie na

obszar medycyny nauk społecznych i ekologii.

Istotę zdrowia mają wyrażać dwa pojęcia:

dynamiczna równowaga i potencjał zdrowotny.

Równowaga opisuje prawidłowy stan relacji

pomiędzy poszczególnymi sferami

funkcjonowania człowieka ( psychiczną, fizyczną,

społeczną). Zaburzenie jednej ze sfer ujawniać

się będzie również w innych sferach. Warunkiem

utrzymania równowagi jest potencjał zdrowotny

właściwy człowieka i jego środowiska



Socjoekologiczna koncepcja zdrowia

koncentruje się na życiu codziennym

całej populacji, a nie tylko ludziach

chorych. Dostarcza informacji na

temat zdrowia w kontekście życia

codziennego. Kieruje się ona ku

efektywnemu i konkretnemu udziałowi

społeczeństwa w definiowaniu

problemów zdrowia.



Wykorzystuje ona filozofię holistyczną

Egzystencjalna koncepcja

zdrowia

Choroba w tej koncepcji jest

zagrożeniem zdrowia i jego

potencjalności, stanowi

nierozerwalny element pojmowania i

rozumienia człowieka, który

traktowany jest jako podmiot

koncepcji, partycypuje on i kieruje

własnym leczeniem.

Promocja zdrowia



To proces umożliwiający każdemu

człowiekowi zwiększenie

oddziaływania na własne zdrowie w

sensie jego poprawy i utrzymania

Karta Ottawska Promocji Zdrowia –

Miedzynarodowa Konferencja

Promocji Zdrowia Ottawa 1986 rok

Promocja zdrowia wg

M.Barica



Promocja zdrowia obejmuje edukację

do zdrowia oraz działania

ukierunkowane na zmiany w

środowisku rodzinnym, społecznym, w

funkcjonowaniu słuzb społecznych

oraz na tworzenie w społeczeństwie

systemu wsparcia

Cele promocji zdrowia



Potęgowanie, krzewienie, popieranie

zdrowia rozumianego pozytywnie



Pomnazanie rezerw i potencjału

zdrowia



Ociągnięcie celów jest uzaleznione od

metod, podejść i sposobów ich

realizowania.

„

podejście siedliskowe”

Jest to propozycja rozwiązywania

problemów zdrowotnych - „od ludzi do

problemu”

Siedlisko rozumiane jest jako miejsce, w

którym ludzie spędzają swoje zycie

(rodzina, szkoła, zakład pracy, szpital).

de z siedlisk ma ustalone normy,

prawa i zasady. Są one także

powiązaneze sobą wpływając ostatecznie

na samopoczucie i zdrowie zyjących w

nich ludzi



Proces promowania zdrowia

rozpoczyna się od identyfikacji

problemów dotykajacych siedliska, a

działania podejmowane

na rzecz

zdrowia w jednym siedlisku maja być

wspierane w innych siedliskach.



Podejście od ludzi do problemu ma za

zadania zmotywować jednostkę i

grupę do własnej aktywności na rzecz

promowania zdrowia

Wychowanie zdrowotne



Wywodzi się z doświadczeń ruchu

higienicznego w Polsce



Wg Demela „ partycypuje ono w

realizacji generalnych celów

wychowania zmierzające do polecenia

i zrozumienia smego siebie oraz

opanowania najtrudniejszej ze sztuk –

sztuki

ycia”

Zakres wychowania

zdrowotnego



Wg Demela to całościowa dojrzała

postawa wobec zdrowia, na która

składaja się głównie:



Racjonalny i emocjonalnie zrównowazony

stosunek do choroby, kalectwa i śmierci



Poczucie odpowiedzialności za swoje

zdrowie i współodpowiedzialności za

zdrowie publiczne



Gotowość i umiejętność spieszenia innym

z pomocą

Wychowanie zdrowotne to świadome

współtworzenie warunków sprzyjających

zdrowiu oraz aktywny udział w pracy

wychowawczej, kszatałcujacej postawy i

zachowania, czyli tworzenie kultury

zdrowotnej.

Prezentuje sie jako dziedzina

interdyscyplinarna, obejmujaca

zagadnienia rozwoju człowieka na

wielupłasczyznach (fizycznej,

psychicznej, społecznej), higieny,

profilaktyki oraz te dziedziny psychologii,

pedagogiki i medycyny, które stymulują

rozwój, korygują wady i kształtują

zdrowie.

Wychowanie zdrowotne

Szczeble wychowania zdrowotnego:



Szczebel heteroedukacji: dziecko

występuje jako podmiot zabiegów

opiekuńczo-wychowawczo-pielęgnacyjnych



Szczebel autoedukacji: Występuje w pełni

w okresie pokwitania, tworzenie

yciowego

programu zbudowanego często na rewizji

dotychczasowych

nawyków hgienicznych

lub proponowanych przez otoczenie

wzorców i model



Heteroedukacja odwrócona: wychowanek

zaczyna wychowywać

innych

Trzy dziedziny działań

wychowania zdrowotnego



Ochrona zdrowia i zapobieganie jego

uszkodzeniu



Kwestie ratownictwa, umiejetność

wpółdziałania w chorobie i rehabilitacji



Działania prowadzące do czynnego

doskonalenia zdrowia, a więc

hartowanie,umiejetność stymulowania

i samokontroli swojego rozwoju

somatycznego, motorycznego i

psychicznego.



Pojęcie „wychowanie zdrowotne”

próbuje się zastąpić pojęciem edukacji

zdrowotnej, która ma obejmować

podmiot wychowania oraz środowisko,

w którym on żyje i tworzy.



W paradygmacie socjoekologicznym

edukaja zdrowotna jest podstawą

promocji zdrowia i jest przedstawiana

jako proces, w którym ludzie uczą się

dbać o zdrowie własne i innych z równą

troską.



Proces edukacji przebiega w

mikrosystemie edukacyjnym, w

którym współdziałają trzy podmioty:

uczniowie, nauczyciele i rodzice. W

procesie tym przekazujemy wiedzę,

umiejetność oraz kształtujemy

postawy sprzyjające zdrowiu.

Techniki zmian zachowań

dotyczących zdrowia



Dostarczanie adekwatnych informacji



Perswazja używana w celu

motywowania



Uczenie umiejętności praktycznych



Interakcja ze środowiskiem w celu

uzyskania wsparcia społecznego i

tworzenia warunków dla zmiany

Czynniki warunkujące zdrowie

jednostki



Czynniki biologiczne



Zachowania indywidualne



Środowisko fizyczne



Środowisko psychospołeczne



Styl życia



System opieki zdrowotnej



Praca (lub jej brak)



Społeczności



Środowisko przekształcone przez człowieka

Inne modele edukacji

zdrowotnej



Edukacja zdrowotna zorientowana na

chorobę



Zorientowanej na czynniki ryzyka



Zorientowanej na zdrowie

Profilaktyka wśród młodziezy



Lista problemów, które powinny byc

uwzględnione w ramach profilaktyki,

przedstawione w Walijskim Programie

Planowania Zdrowia Młodziezy;



„

stworzenie warunków sprzyjających

wyborom korzystnym dla zdrowia



Dostarczanie właściwej wiedzy i umiejetności

niezbędnych dla promowania zdrowia



Stworzenie otaoczenia sprzyjającego zdrowiu



Umozliwienie udziału w działaniach na

rzecz promocji zdrowia młodych ludzi, ich

rodzin i społeczności



Stałe podnoszenie jakości wiedzy i

umiejętności osób odpowiedzialnych za

młodych ludzi”

Profilaktyka społeczna



Akcent połozony na eksponowanie

korzyści płynących ze zdrowia



Pozytywne podejście do problemów

zdrowia zwiększa skuteczność

profilaktycznego oddziaływania i pozwala

na tworzenie modelu profilaktyki zwanej

profilaktyką

uprzedzającą



Tzw profilaktyka prokuratorska, czyli

stosowanie zakazów i nakazów wobec

młodziezy nie przynosi porządanych

efektów



Profilaktyka ma sens tylko wtedy,

kiedy zapobiega zachowaniom

negatywnym, antyzdrowotnym,

antyspołecznym w stosunku do osób,

które jeszcze nie ujawniają symtomów

niedostosowania społecznego.



Przeciwdziałanie ponownemu

pojawieniu sie zachowań

patologicznych np. Wobec młodziezy

bedącej w zakładzie resocjalizacyjnym

nazywamy :opieką zastępczą”

Rodzaje profilaktyki

medycznej



Profilaktyka pierwszej fazy



Obejmuje działania nastawione na umacnianie

zdrowia



Profilaktyka drugiej fazy



Działania ukierunkowane na wczesne

wykrywanie chorób i ich przyczyn oraz

diagnozowanie



Profilaktyka trzeciej fazy



Zwana matafilaktyką – działania wobec

choroby która zaistniała

Document Outline