Toczeń rumieniowaty 

układowy 

Dr med. Krzysztof Pałgan

 

 

Definicja

• Toczeń układowy jest to zespół 

objawów dotyczących wielu narządów 
i układów (m.in. Zmiany skórne, 
zapalenie stawów, błon surowiczych i 
nerek, objawy ze strony ośrodkowego 
układu nerwowego, zmniejszenie 
liczby płytek i leukocytów o przebiegu 
przewlekłym,  z zaostrzeniami i 
okresami remisji.

 

 

Etiopatogeneza

• Czynniki genetyczne:HLA DR2, 

DR3.

• Czynniki wirusowe?
• Czynniki środowiskowe: 

promieniowanie nadfioletowe

• Autoprzeciwciała przeciw wielu 

antygenom komórkowym, 
tkankowym i narzadowym

 

 

Obraz kliniczny

• Objawy ogólne: osłabienie utrata masy ciała
• Objawy skórne:rumień w kształcie motyla na 

nosie, zwiększone wypadanie włosów, zmiany 

w obrębie paznokci.

• Śluzówki jamy ustnej, nosa, górnych dróg 

oddechowych-wykazuja nadżerki, 

owrzodzenia, rumień i blizowacenie.

• U ponad 20% chorych występuje objaw 

Raynouda

• Martica aseptyczna kości-spowodowana 

zmianami zapalnymi w naczyniach.

 

 

Objawy cd.

• Zapalenie mięśni,
• Zapalenie osierdzia, 
• Zapalenie wsierdzia brodawkowe 

typu Libmana-Sacksa, które 

predysponuje do bakteryjnego 

zapalenia wsierdzia.

• Zmiany płucne-ostre lub przewlekłe 

śródmiąższowe zapalenie płuc, 

zatorowość płucna.

 

 

Objawy cd

• Nerki- zajęte są u 50% chorych i 

dotyczą kłębków (błoniaste 

zapalenie), cewek oraz naczyń 

nerkowych.

• Białkomocz, erytrocyturia, 
• Objawy neurologiczno-

psychiatryczne:napady 

padaczkowe,, zaburzenia pamięci, 

ogniskowe uszkodzenie mózgu.

 

 

Objawy cd

• Niedokrwistość (normobarwliwa) 

występuje u około 50% chorych.

• Niedokrwistość autoimmunohemolityczna.
• Leukopenia,
• Trombocytopenia,
• Zaburzenia krzepnięcia (przeciwciała 

przeciwko czynnikowi:VIII,IX,XI, XII, XIII, 
antykoakulant toczniowy – przeciwciała 
antyfosfolipidowe. 

 

 

Objawy cd.

• Objawy ze strony układu 

pokarmowego:

• Trudności w połykaniu, choroba 

wrzodowa żołądka, marskość 
wątroby, toksyczne uszkodzenie 
wątroby. 

 

 

Kryteria rozpoznania 

tocznia rumieniowatego 

układowego

• Typowy rumień w kształcie motyla,
• Rumień krążkowy.
• Nadwrażliwość na światło sloneczne.
• Owrzodzenia jamy ustnej,
• Zapalenie stawów
• Zapalenie blon surowiczych (opłucnej, 

osierdzia)zmiany w nerkach 

utrzymujacy się białkomocz >0,5g/dobę

• Objawy neurologiczne

 

 

Kryteria rozpoznania 

tocznia rumieniowatego 

układowego cd.

• Objawy hematologiczne: 

niedokrwiestość hemolityczna z 
retikulocytozą, leukopenia poniżej 
4tys, limfopenia poniżej 1500, 
trombocytopenia poniżej 100 000.

• Komórki LE, przeciwciała przeciw 

DNA, fałszywie dodatni odczyn 
Wassermanna- ujemnym testem na 
obecność kretków. 

 

 

Toczeń układowy 

indukowany przez leki

• Hydralazyna, prokainamid.
• Może indukować captopril, D-

penicylamina, sulfonamidy, sole 
złota, sulfasalazyna, allopurinol, 
estrogeny.

• Predysponowani sa chorzy z HLA –

DR4

• Przebieg jest łagodniejszy