Układ oddechowy
Układ oddechowy
człowieka
człowieka
Studia podyplomowe nauczania biologii w
Studia podyplomowe nauczania biologii w
gimnazjach
gimnazjach
i szkołach ponadgimnazjalnych
i szkołach ponadgimnazjalnych
Uniwersytet Warminsko-Mazurski w
Uniwersytet Warminsko-Mazurski w
Olsztynie
Olsztynie
2006\2007
2006\2007
Anatomia funkcjonalna człowieka
Anatomia funkcjonalna człowieka
Teresa Truchan Teresa Gryncewicz
Teresa Truchan Teresa Gryncewicz
Praca wykonana pod kierunkiem
Praca wykonana pod kierunkiem
Dr hab. Anny Robak
Dr hab. Anny Robak
Układ oddechowy człowieka
Układ oddechowy człowieka
Układ oddechowy ma za
Układ oddechowy ma za
zadanie doprowadzenie
zadanie doprowadzenie
tlenu do organizmu a
tlenu do organizmu a
odprowadzenie dwutlenku
odprowadzenie dwutlenku
węgla
węgla
W układzie oddechowym
W układzie oddechowym
możemy wyróżnić
możemy wyróżnić
*Drogi oddechowe –
*Drogi oddechowe –
doprowadzające powietrze
doprowadzające powietrze
*Płuca- gdzie odbywa się
*Płuca- gdzie odbywa się
wymiana gazowa
wymiana gazowa
*Opłucna- błona surowicza
*Opłucna- błona surowicza
pokrywająca i
pokrywająca i
zabezpieczająca
zabezpieczająca
prawidłowe ruchy płuc
prawidłowe ruchy płuc
Układ oddechowy człowieka-nozdrza, jama
Układ oddechowy człowieka-nozdrza, jama
nosowa, gardło
nosowa, gardło
Powietrze
Powietrze
atmosferyczne
atmosferyczne
przechodzi
przechodzi
początkowo
początkowo
przez górne
przez górne
drogi
drogi
oddechowe tj.
oddechowe tj.
przez nozdrza
przez nozdrza
przednie nosa
przednie nosa
zewnętrznego,
zewnętrznego,
dostaje się do
dostaje się do
jamy nosowej , a
jamy nosowej , a
z niej przez
z niej przez
nozdrza tylne do
nozdrza tylne do
jamy gardła. Z
jamy gardła. Z
gardła powietrze
gardła powietrze
dostaje się do
dostaje się do
krtani
krtani
Układ oddechowy człowieka-
Układ oddechowy człowieka-
krtań, tchawica
krtań, tchawica
Rusztowanie krtani
Rusztowanie krtani
zbudowane jest z
zbudowane jest z
chrząstek
chrząstek
połączonych
połączonych
więzadłami,
więzadłami,
stawami i
stawami i
mięśniami,
mięśniami,
powleczonych od
powleczonych od
wewnątrz błoną
wewnątrz błoną
śluzową.
śluzową.
Krtań bezpośrednio
Krtań bezpośrednio
łączy się z tchawicą,
łączy się z tchawicą,
kilkunastocentymetr
kilkunastocentymetr
ową cewką (rurką),
ową cewką (rurką),
nieco spłaszczoną w
nieco spłaszczoną w
wymiarze przednio-
wymiarze przednio-
tylnym. Jej wymiar
tylnym. Jej wymiar
poprzeczny wynosi
poprzeczny wynosi
15-20 mm.
15-20 mm.
Układ oddechowy człowieka-
Układ oddechowy człowieka-
oskrzela
oskrzela
U dołu tchawica
U dołu tchawica
rozdwaja się na dwa
rozdwaja się na dwa
oskrzela główne, prawe i
oskrzela główne, prawe i
lewe, doprowadzające
lewe, doprowadzające
powietrze do płuca
powietrze do płuca
prawego i lewego.
prawego i lewego.
Oskrzela główne
Oskrzela główne
zbudowane są jak
zbudowane są jak
tchawica, rozgałęziają
tchawica, rozgałęziają
się wewnątrz płuca na
się wewnątrz płuca na
coraz mniejsze gałęzie,
coraz mniejsze gałęzie,
tworząc tzw. drzewo
tworząc tzw. drzewo
oskrzelowe. Oskrzela
oskrzelowe. Oskrzela
główne dzielą się na
główne dzielą się na
oskrzela płatowe, prawe
oskrzela płatowe, prawe
na 3 (górne, środkowe i
na 3 (górne, środkowe i
dolne), lewe na 2 (górne
dolne), lewe na 2 (górne
i dolne). Oskrzela
i dolne). Oskrzela
płatowe dzielą się na
płatowe dzielą się na
oskrzela segmentowe.
oskrzela segmentowe.
Następne wielokrotne
Następne wielokrotne
podziały na coraz
podziały na coraz
mniejsze gałęzie
mniejsze gałęzie
doprowadzają do
doprowadzają do
powstania najmniejszych
powstania najmniejszych
oskrzeli, z których
oskrzeli, z których
ostatecznie tworzą się
ostatecznie tworzą się
oskrzeliki o średnicy
oskrzeliki o średnicy
światła 0,5 - 1 mm.
światła 0,5 - 1 mm.
Układ oddechowy człowieka-
Układ oddechowy człowieka-
płuca
płuca
płuca: prawe i lewe,
płuca: prawe i lewe,
zawieszone w
zawieszone w
odpowiednich jamach
odpowiednich jamach
opłucnej klatki
opłucnej klatki
piersiowej. Płuco
piersiowej. Płuco
zbudowane jest z
zbudowane jest z
oskrzeli, oskrzelików,
oskrzeli, oskrzelików,
pęcherzyków
pęcherzyków
płucnych, tkanki
płucnych, tkanki
śródmiąższowej oraz
śródmiąższowej oraz
pokrywającej je
pokrywającej je
opłucnej płucnej.
opłucnej płucnej.
Dwie szczeliny, skośna
Dwie szczeliny, skośna
i pozioma, dzielą
i pozioma, dzielą
płuco prawe na 3
płuco prawe na 3
płaty: górny,
płaty: górny,
środkowy i dolny,
środkowy i dolny,
natomiast płuco lewe
natomiast płuco lewe
- jedna szczelina
- jedna szczelina
skośna, dzieli na 2
skośna, dzieli na 2
płaty: górny i dolny.
płaty: górny i dolny.
Układ oddechowy człowieka-
Układ oddechowy człowieka-
płuca
płuca
Pęcherzyki płucne mają
Pęcherzyki płucne mają
ścianę zbudowaną z
ścianę zbudowaną z
płaskich komórek
płaskich komórek
nabłonkowych
nabłonkowych
noszących nazwę
noszących nazwę
nabłonka oddechowego
nabłonka oddechowego
oraz komórek
oraz komórek
ziarnistych,
ziarnistych,
produkujących i
produkujących i
wydzielających tzw.
wydzielających tzw.
czynnik
czynnik
powierzchniowy
powierzchniowy
pęcherzyka płucnego.
pęcherzyka płucnego.
Od zewnątrz ściana
Od zewnątrz ściana
pęcherzyków jest
pęcherzyków jest
opleciona gęstą siecią
opleciona gęstą siecią
naczyń krwionośnych
naczyń krwionośnych
włosowatych
włosowatych
(włośniczek płucnych).
(włośniczek płucnych).
Pomiędzy powietrzem
Pomiędzy powietrzem
w pęcherzyku a krwią
w pęcherzyku a krwią
włośniczki istnieje
włośniczki istnieje
błonka. Nosi ona nazwę
błonka. Nosi ona nazwę
błony pęcherzykowo-
błony pęcherzykowo-
włośniczkowej. Przez
włośniczkowej. Przez
nią odbywa się
nią odbywa się
wymiana gazów
wymiana gazów
1- gałązka tętnicy płucnej
1- gałązka tętnicy płucnej
2- oskrzela
2- oskrzela
3- gałązki żył płucnych
3- gałązki żył płucnych
4- pęcherzyk płucny opleciony siecią naczyń włosowatych
4- pęcherzyk płucny opleciony siecią naczyń włosowatych
5-grono
5-grono
6 pęcherzyk płucny
6 pęcherzyk płucny
Układ oddechowy człowieka-
Układ oddechowy człowieka-
oddychanie
oddychanie
Rytmiczne ruchy
Rytmiczne ruchy
oddechowe klatki
oddechowe klatki
piersiowej -
piersiowej -
oddechy (około 16
oddechy (około 16
na min. w
na min. w
spoczynku)
spoczynku)
powodują
powodują
wentylację płuc
wentylację płuc
(przewietrzanie).
(przewietrzanie).
Każdy oddech
Każdy oddech
(czyli cykl
(czyli cykl
oddechowy) składa
oddechowy) składa
się z wdechu (fazy
się z wdechu (fazy
wdechowej) oraz
wdechowej) oraz
wydechu (fazy
wydechu (fazy
wydechowej), w
wydechowej), w
czasie których do
czasie których do
pęcherzyków
pęcherzyków
płucnych jest
płucnych jest
wciągane
wciągane
powietrze
powietrze
atmosferyczne.
atmosferyczne.
Bibliografia
Bibliografia
Aleksandrowicz R., Mały atlas
Aleksandrowicz R., Mały atlas
anatomiczny, Wydawnictwo
anatomiczny, Wydawnictwo
Lekarskie PZWL, Warszawa 2000.
Lekarskie PZWL, Warszawa 2000.
www.zdrowie.med.pl\uk
www.zdrowie.med.pl\uk
ddech\choroby
ddech\choroby
www.resmedica.pl/rmart0003
www.resmedica.pl/rmart0003
