Barbara Majkowska – Wojciechowska
Klinika Immunologii, Reumatologii i Alergii
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Profilaktyka chorób
alergicznych, monitorowanie
stężeń alergenów
Barbara Majkowska – Wojciechowska
Klinika Immunologii, Reumatologii i Alergii
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Profilaktyka chorób
alergicznych, monitorowanie
stężeń alergenów
Odpowiedź na antygeny
Odpowiedź immunologiczna jest procesem,
w którym organizm broni się przeciw
inwazji obcych substancji poprzez ich:
rozpoznanie,
neutralizację,
eliminację
„
Immunologia Kliniczna” M. Kowalski
Nadwrażliwość na antygeny
IgM
, IgG
I
II
I
II
I
V
IgE atopia,
anafilaksja
IgM
, IgG
kompleksy.
ch. posurowicza
IgM, IgG -
reakcja
poprzetoczeniowa
T (cytokiny T),
kont.zapalenie skóry,
gruźlica
Częstość nadwrażliwości na pokarmy u dzieci
Marek Kowalski (Vr WLek)
„Nadwrażliwość na pokarmy u dzieci łódzkich”
Łódź,
STN 2008
Częstość występowania nadwrażliwości
pokarmowej u dzieci, których matki
przyjmowały leki podtrzymujące ciążę lub
doustne środki antykoncepcyjne.
*
*
*
* p < 0,05
Marek Kowalski V WL STN 2007
Dzieci miejskie/wiejskie Łodzi i
woj.
astma:
16.42%
νs
1.97% (p<0,001)
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa
38.81%
vs
10.84% (p<0,001)]
SPT+
63,7%
vs
22,7% (p<0,001).
Uczulenia monowalentne oraz na 2-4 alergeny były
częstsze u dzieci wiejskich natomiast prawie czterokrotnie
więcej dzieci miejskich było uczulonych na pięć lub więcej
alergenów (p <0,0001).
B. Majkowska–Wojciechowska , J. Pełka , L. Korzon , A. Kozłowska M.
Kaczała, M. Jarzębska , T. Gwardys , M. L. Kowalski. Prevalence of
allergy, patterns of allergic sensitization and allergy risk factors in
rural and urban children
Allergy 2007
Uczulenia na alergeny roztoczy
dzieci miejskich i wiejskich
•
D. pt.
•
Łódź 32,7%
Mierzyce 11,3%
Nowa Słupia 18%
•
D. f.
•
Łódź, 28,6%
Mierzyce 12,3%
Nowa Słupia 8%
15%
10%
Striking differences in the prevalence of allergic sensitization among school children
living in urban and rural areas in Pola
Striking differences in the prevalence of allergic
sensitization among school children living in urban and rural areas in Poland.
.
B. Majkowska –
Wojciechowska, J. Pełka, L Korzon, M. Kaczała, A.Kozłowska, M. L. Kowalski. EAACI
Amsterdam 2004
„
Higieniczna” patogeneza alergii
atopowej
środowisko wiejskie,
większa częstość
infekcji,
stały kontakt ze
zwierzętami,
sprzyja przestrajaniu
odp. immunologicznej
w kierunku generacji
protekcyjnego profilu
limfocytów Th1, co
może zapobiegać
rozwojowi alergizacji
Th1
Th2
Strachan at all BMJ
1989
„
Higieniczna” patogeneza alergii
atopowej
20 lat póżniej (badania kohortowe)
Infekcje w I r życia nie wykazują związku z
alergicznym nieżytem nosa u dzieci
(Bremner Allergy 2008)
Liczba starszego rodzeństwa odwrotnie
koreluje z wyst. alergicznego nieżytu
nosa
(Bremner Allergy 2008)
Starsze rodzeństwo i liczba wczesnych
infekcji odwrotnie koreluje z AZS
(Benn CS. BMJ 2004; Ponsonby at all 2008)
„
Higieniczna” patogeneza alergii
atopowej
20 lat póżniej (badania kohortowe)
Korelacje ujemne
(ochrona przed wyst.
alergii):
Bogata mikroflora przew. pokarmowego i
(niepasteryzowana żywność)
(Seiskari Clin Exp Immunol. 2007)
Kontakt ze zwierzętami w czasie ciąży
(B. Majkowska – Wojciechowska i wsp. Allergy 2008;
N. Aichbhaumik i wsp. Clin Exp Allergy 2008 )
W zależności od relacji czasowej między
podjęciem działań prewencyjnych a fazą
naturalnego rozwoju choroby atopowej
wyróżniono:
1.
profilaktykę pierwotną adresowaną do populacji
osób zdrowych, jej celem jest zapobieganie
rozwojowi choroby;
2.
profilaktykę wtórną adresowaną do chorych,
zmierzającą do zapobiegania występowaniu objawów
i dalszego postępu choroby atopowej np. prewencja
rozwoju astmy u chorych na atopowe zapalenie
skóry. Badania okresowe umożliwiają postawienie
wczesnego rozpoznania i zastosowanie właściwej
terapii zapobiegającej rozwinięciu się choroby.
Wykorzystuje się w tym celu badania przesiewowe
(ocena poziomu IgE) i szczegółowy wywiad.
3.
profilaktykę trzeciorzędową skierowaną do
pacjentów z rozwiniętą chorobą przewlekłą,
obejmującą działania zmierzające do zapobiegania
zaostrzeniom i dalszemu postępowi choroby.
ASTMA – PREWENCJA
Najważniejsze metody prewencji pierwotnej
chorób alergicznych i astmy w czasie ciąży:
Całkowita eliminacja czynnego i biernego palenia
u kobiet ciężarnych
Immunoterapia swoista
u kobiet chorych na astmę oskrzelową
lub/i alergiczny nieżyt nosa
Stosowanie w ostatnim trymestrze
ciąży probiotyków
u kobiet z grupy ryzyka urodzenia dziecka alergicznego
ASTMA – PREWENCJA
Metody prewencji pierwotnej po
urodzeniu dziecka
karmienie piersią przez
pierwsze 4-6 miesięcy
życia dziecka
wykluczenie z diety
pokarmów stałych do 5
miesiąca życia
u dzieci z grupy ryzyka
rozwoju alergii i braku
możliwości karmienia
naturalnego – dieta
oparta o hydrolizaty
białkowe przez co
najmniej cztery
miesiące życia
FENOTYP = GENOTYP +
ŚRODOWISKO
•
Profil odpow.
immunol.
• Alergia
• Atopowe
zapalenie
skóry
• Astma
TLR-2
IL10 _571
IL4 RA
ILe50Val
FCεRβ1_23
7
CD14_159
Infekcje wirusowe
wiejski styl życia
Żłobek /
przedszkole
Ekspozycja na
zwierzeta
Znaczenie alergenów roztoczy
Znaczenie alergenów roztoczy
patogenezie alergii
patogenezie alergii
W krajach europejskich u około 35%
populacji obserwuje się cechy atopii
Alergeny roztoczy kurzu domowego
uważane są za pierwszoplanową
przyczynę astmy atopowej
i alergicznego nieżytu nosa
B. Majkowska–Wojciechowska
, Allergy 2007
Roztocze kurzu domowego:
Dermatophagoides pteronyssinus,
D. farinae
90% pacjentów z astmą jest uczulonych na alergeny
roztoczy
rozwój ok. 1 msc (temp. 22-25 C,
optym. wilg. wzgl. 75-80%),
Pożywienie naskórki, cząstki organiczne, grzyby,
Wodę absorbują z powietrza
potomstwo jednej samicy to 25-30 roztoczy w ciągu życia,
W 1 g/m kurzu 100-500 do 19 tys.
10-20 grudek kałowych / dz.
(Wg Solarz, Alergoprofil 2008)
2 ug/g/m = uczulenie
10 ug/g/m = reakcja astmy, alergii
(wg WHO)
Podstawowe metody
oceny stężeń alergenów roztoczy
Metoda mikroskopowego
wyszukiwania roztoczy w
preparatach mikroskopowych
Metoda guaninowa – acarex test
Metoda immunoenzymatyczna
(Elisa) – ocena stężeń alergenów
np. Der p 1
Metoda jakościowa / półilościowa
dla Der p 1 (Rapid test Indoor
Biotechnologies)
Wg. Alergia na roztocze. Mediton
2005
Allergen Producer
Airborne Allergen
Allergen Proteins
Roztocze kurzu domowego
Feces
Der p 1
Enzym z przewodu pokarmowego
roztoczy
Karaluchy
Secretions, feces
Bla g 4
Enzymy z przewodu pokarmowego, białka
wiążące (np.wapń)
Kot
Fel d 3
Białka śliny, guczołów łojowych, potowych
skóry kota
Pies
Skin flakes,
salivary gland
Can f 1
Białka psa
Alergeny roztoczy
Dermatophagoides sp.
Der f 1 -
proteaza
cysteinowa
Der f 2 -
?
Der f 3 -
trypsyna
Der f 7
Der f 10 -
tropomiozyna
Der f 11 -
paramiozyna
Der f 14 -
mag3
,
apolipoforyna
Der f 15 –
chitinaza
Der f 16 -
gelsolina/villina
Der f 17 - białko wiążące Ca
Der f 18 -
chitinaza
Der p 1 –
cysteina + seryna
Der p 2 - ?
Der p 3 -
trypsyna
Der p 4 -
amylaza
Der p 5
Der p 6 -
chymotrypsyna
Der p 7
Der p 8 –
transferaza
glutationu
Der p 9 –
seryna
kollagenoliticzna
Der p 10 -
tropomiozyna
apolipoforyna
Wg. Alergia na roztocze. Mediton 2005
Wg. Alergia na roztocze. Mediton 2005
Podstawowe metody eliminacji roztoczy
i redukcji ich alergenów
Zasadniczym sposobem profilaktyki
uczuleń
na alergeny roztoczy jest ich eliminacja
ze środowiska domowego
.
.
Do podstawowych metod prewencji zalicza się:
Obniżenie wilgotności pomieszczeń mieszkalnych
Pranie odzieży i pościeli w temp. >60°C
Do metod skutecznych i dowiedzionych zalicza się:
Stosowanie pokrowców barierowych
Stosowanie odkurzaczy wysokiej klasy
Uczulenia na pyłki
roślin
Brzoza
Łódź 19,%
Mierzyce 0,9%
Nowa Słupia 4%
Trawy /zb.
Łódź 30%
Mierzyce 3%
Nowa Słupia 8%
Babka l.
Łódź 16%
Mierzyce 0,9%
Nowa Słupia 2%
Bylica p.
Łódź 25%
Mierzyce 2%
Nowa Słupia 5%
B. Majkowska–Wojciechowska i wsp.
Allergy 2007
Pyłek roślin
Ziarna pyłku nie tylko przenoszą alergeny. Np. ziarna
brzozy i traw zawieraja bioaktywne lipidy tzw
fitoprostany (pollen-associated lipid mediators, PALMs),
które wykazuja zdolność:
aktywacji ludzkich komórek dendrytycznych,
selektywnego hamowania produkcji IL-12 w tych
komórkach,
aktywacji i migracji granulocytów .
Aktywacja kom. dendrytycznych w obecnosci
fitoprostanu E1 prowadzi do polaryzacji limfocytów w
kierunku Th2.
Oznacza to ze fitoprostan nie tylko
strukturalnie odzwierciedla endogenną prostaglandynę
PGE ale jest tez jej analogiem czynnościowym.
Traidl-Hoffmann C.i wsp.
Allergo Journal 2005
GDZIE SZUKAĆ
KOMUNIKATÓW?