background image

CHOROBY PRZYSADKI

CHOROBY PRZYSADKI

u dzieci częściej niedobór hormonów niż ich 

u dzieci częściej niedobór hormonów niż ich 

nadmiar

nadmiar

np. somatotropinowa niedoczynność przysadki

np. somatotropinowa niedoczynność przysadki

izolowane schorzenie lub w powiązaniu z niedostatecznym 

izolowane schorzenie lub w powiązaniu z niedostatecznym 

wydzielaniem innych hormonów przysadki 

wydzielaniem innych hormonów przysadki 

prowadzi do upośledzenia wzrastania oraz wielu innych zaburzeń, 

prowadzi do upośledzenia wzrastania oraz wielu innych zaburzeń, 

zależnych od rodzaju hormonów wydzielanych przez przysadkę lub 

zależnych od rodzaju hormonów wydzielanych przez przysadkę lub 

podwzgórze w niedostatecznej ilości 

podwzgórze w niedostatecznej ilości 

nadczynne gruczolaki, występują sporadycznie

nadczynne gruczolaki, występują sporadycznie

zwykle wytwarzają prolaktynę (PRL) 

zwykle wytwarzają prolaktynę (PRL) 

lub hormon wzrostu (GH) -  gigantyzm 

lub hormon wzrostu (GH) -  gigantyzm 

przysadkowy u młodszych dzieci i akromegalia po 

przysadkowy u młodszych dzieci i akromegalia po 

okresie wzrostu i zarośnięciu nasad kości długich

okresie wzrostu i zarośnięciu nasad kości długich

background image

Objawy kliniczne SNP

Objawy kliniczne SNP

Prawidłowa masa ciała przy urodzeniu

Prawidłowa masa ciała przy urodzeniu

Brak widocznych dysproporcji w  budowie ciała

Brak widocznych dysproporcji w  budowie ciała

Opóźniony wiek kostny i zębowy

Opóźniony wiek kostny i zębowy

Masa ciała w granicach 50 centyla lub powyżej 

Masa ciała w granicach 50 centyla lub powyżej 

w odniesieniu do wzrostu

w odniesieniu do wzrostu

Obniżona szybkość wzrastania

Obniżona szybkość wzrastania

Objawy niedoboru innych hormonów TSH, 

Objawy niedoboru innych hormonów TSH, 

ACTH, LH, FSH, PRL

ACTH, LH, FSH, PRL

Hipoglikemia noworodkowa, przedłużająca się 

Hipoglikemia noworodkowa, przedłużająca się 

żółtaczka

żółtaczka

Bardzo niski wzrost odbiegający od wzrostu 

Bardzo niski wzrost odbiegający od wzrostu 

członków rodziny

członków rodziny

background image

Niedobór hormonu 

Niedobór hormonu 

wzrostu

wzrostu

2.

2.

wtórne zaburzenia wydzielania GH 

wtórne zaburzenia wydzielania GH 

najczęściej choroby rozrostowe i „następstwa” ich terapii

najczęściej choroby rozrostowe i „następstwa” ich terapii

guzy OUN (np. czaszkogardlak)

guzy OUN (np. czaszkogardlak)

po urazach

po urazach

po zabiegach operacyjnych

po zabiegach operacyjnych

po naświetlaniach

po naświetlaniach

przy naciekach zapalnych lub 

przy naciekach zapalnych lub 

nowotworowych

nowotworowych

background image

SNP

SNP

Rozpoznanie:

Rozpoznanie:

 

 

ocena wydzielania hormonu wzrostu po 

ocena wydzielania hormonu wzrostu po 

zaśnięciu i ocena IGF- I – testy przesiewowe

zaśnięciu i ocena IGF- I – testy przesiewowe

 

 

potwierdzenie na postawie wyników testów 

potwierdzenie na postawie wyników testów 

prowokacyjnych wydzielania GH z użyciem 

prowokacyjnych wydzielania GH z użyciem 

insuliny, klonidyny, glukagonu

insuliny, klonidyny, glukagonu

 

 

badanie wydzielania innych hormonów części 

badanie wydzielania innych hormonów części 

gruczołowej przysadki

gruczołowej przysadki

Leczenie:

Leczenie:

podskórne iniekcje ludzkiego 

podskórne iniekcje ludzkiego 

rekombinowanego hormonu wzrostu 

rekombinowanego hormonu wzrostu 

(codzienne)

(codzienne)

background image

Niedobór gonadotropin (LH 

Niedobór gonadotropin (LH 

i FSH)

i FSH)

u niemowląt płci męskiej- niedorozwój 

u niemowląt płci męskiej- niedorozwój 

prącia

prącia

hipogonadyzm hipogonadotropowy 

hipogonadyzm hipogonadotropowy 

powoduje opóźnienie dojrzewania 

powoduje opóźnienie dojrzewania 

płciowego

płciowego

może występować jako defekt izolowany 

może występować jako defekt izolowany 

lub jako składowa zespołu:

lub jako składowa zespołu:

zespołu Kallmana (brak węchu i 

zespołu Kallmana (brak węchu i 

hipogonadyzm)

hipogonadyzm)

zespołu Pradera-Willego (hipotonia, 

zespołu Pradera-Willego (hipotonia, 

otyłość, niski wzrost, opóźnienie rozwoju 

otyłość, niski wzrost, opóźnienie rozwoju 

psychicznego)

psychicznego)

niedoborów innych hormonów przysadki

niedoborów innych hormonów przysadki

background image

PRZYCZYNY WIELOMOCZU

PRZYCZYNY WIELOMOCZU

Pierwotna nadmierna podaż płynów (polidypsja)

Pierwotna nadmierna podaż płynów (polidypsja)

Niedobór hormonu antydiuretycznego 

Niedobór hormonu antydiuretycznego 

→ 

→ 

    

    

moczówka pochodzenia przysadkowego

moczówka pochodzenia przysadkowego

 

 

   

   

(centralna, ośrodkowa, neurogenna)

(centralna, ośrodkowa, neurogenna)

Brak odpowiedzi nerek na działanie hormonu 

Brak odpowiedzi nerek na działanie hormonu 

antydiuretycznego → 

antydiuretycznego → 

moczówka nefrogenna 

moczówka nefrogenna 

(nerkowa)

(nerkowa)

background image

Moczówka 

Moczówka 

niemożliwość zgęszczania moczu  pomimo 

niemożliwość zgęszczania moczu  pomimo 

prawidłowego gradientu stężeń w nerce

prawidłowego gradientu stężeń w nerce

wydalanie 

wydalanie 

 ilości moczu, o niskiej osmolalności 

 ilości moczu, o niskiej osmolalności 

      

      

(do 5-10 litrów/dobę)

(do 5-10 litrów/dobę)

defekt izolowany, po urazach, zabiegach, 

defekt izolowany, po urazach, zabiegach, 

naświetlaniach, w przypadku guzów lub stanów 

naświetlaniach, w przypadku guzów lub stanów 

zapalnych OUN

zapalnych OUN

background image

Diagnostyka moczówki 

Diagnostyka moczówki 

centralnej

centralnej

1.

1.

Wywiad, obserwacja pacjenta 

Wywiad, obserwacja pacjenta 

2.

2.

Dokładny bilans płynów (z c.wł. moczu)

Dokładny bilans płynów (z c.wł. moczu)

3.

3.

Jonogram surowicy, glikemia, kreatynina

Jonogram surowicy, glikemia, kreatynina

4.

4.

Badanie ogólne moczu

Badanie ogólne moczu

5.

5.

Osmolalność osocza i moczu jednoczasowo (!)

Osmolalność osocza i moczu jednoczasowo (!)

6.

6.

Próba zagęszczania moczu (bez podaży płynów przez 8 – 17 

Próba zagęszczania moczu (bez podaży płynów przez 8 – 17 

h)

h)

7.

7.

Próba z wazopresyną (ADH)

Próba z wazopresyną (ADH)

       

       

background image

PRÓBA ZAGĘSZCZANIA MOCZU - 

PRÓBA ZAGĘSZCZANIA MOCZU - 

WYNIKI

WYNIKI

M. centralna M. 

nefrogenna

Polidypsja 

psychogenn

a

Początek 

Początek 

próby 

próby 

Koniec próby

Koniec próby

Koniec próby

Koniec próby

Koniec próby

Koniec próby

Jonogram 

Jonogram 

surowicy 

surowicy 

(Na

(Na

+

+

)

)

↑↑↓

↑↑↓

↑↑

↑↑

↑↑

↑↑

Osmolalność 

Osmolalność 

surowicy

surowicy

↑↑↓

↑↑↓

↑↑

↑↑

↑↑

↑↑

↔↑

↔↑

Objętość 

Objętość 

porcji moczu

porcji moczu

Osmolalność 

Osmolalność 

porcji moczu

porcji moczu

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↑↑

↑↑

C. wł. porcji 

C. wł. porcji 

moczu

moczu

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↓↓

↑↑

↑↑

Osmolalność 

Osmolalność 

moczu po 

moczu po 

ADH

ADH

↓↓

↓↓

↑↑

↑↑

background image

ZESPÓŁ NIEWŁAŚCIWEGO WYDZIELANIA 

ZESPÓŁ NIEWŁAŚCIWEGO WYDZIELANIA 

ADH

ADH

Nadmierne odruchowe wydzielanie ADH w odpowiedzi na 

Nadmierne odruchowe wydzielanie ADH w odpowiedzi na 

pewne stany patologiczne:

pewne stany patologiczne:

Choroby OUN

Choroby OUN

Rozległe urazy, zabieg operacyjny, ból

Rozległe urazy, zabieg operacyjny, ból

Choroby ukł. oddechowego

Choroby ukł. oddechowego

Nowotwory

Nowotwory

Leki

Leki

Wzrost objętości łożyska naczyniowego i hiponatermia 

Wzrost objętości łożyska naczyniowego i hiponatermia 

 

 

senność, drgawki i napady padaczkowe

senność, drgawki i napady padaczkowe

Badania laboratoryjne: hiponatremia, 

Badania laboratoryjne: hiponatremia, 





 c. wł. moczu

 c. wł. moczu

Leczenie: ograniczenie podaży płynów, 3% NaCl

Leczenie: ograniczenie podaży płynów, 3% NaCl

background image

 

 

ZESPÓŁ PODWZGÓRZOWY

ZESPÓŁ PODWZGÓRZOWY

 

 

NIEDOCZYNNOŚĆ PODWZGÓRZOWO-

NIEDOCZYNNOŚĆ PODWZGÓRZOWO-

PRZYSADKOWA

PRZYSADKOWA

background image

ZESPÓŁ NADNERCZOWO-

ZESPÓŁ NADNERCZOWO-

PŁCIOWY

PŁCIOWY

90% -

90% -

 

 

niedobór 21-hydoksylazy

niedobór 21-hydoksylazy

Pełen niedobór enzymu z utratą soli

Pełen niedobór enzymu z utratą soli

Prosty wirilizujacy niedobór 21-

Prosty wirilizujacy niedobór 21-

hydroksylazy

hydroksylazy

Niepełny niedobór 21-hydroksylazy 

Niepełny niedobór 21-hydroksylazy 

(nabyty 

(nabyty 

lub późnowystępujący)

lub późnowystępujący)

5 % niedobór 11-hydroksylazy

5 % niedobór 11-hydroksylazy

background image

PIERWOTNA 

PIERWOTNA 

NIEWYDOLNOŚC 

NIEWYDOLNOŚC 

NADNERCZY

NADNERCZY

wrodzona lub nabyta

wrodzona lub nabyta

objawia się obniżeniem stężenia samego 

objawia się obniżeniem stężenia samego 

kortyzolu lub kortyzolu z niedoborem 

kortyzolu lub kortyzolu z niedoborem 

aldosteronu

aldosteronu

Etiologia:

Etiologia:

noworodki – hipoplazja nadnerczy, rodzinnie 

noworodki – hipoplazja nadnerczy, rodzinnie 

występujący bark odpowiedzi na ACTH, 

występujący bark odpowiedzi na ACTH, 

wylewy do nadnerczy i 

wylewy do nadnerczy i 

posocznica (zespół 

posocznica (zespół 

Waterhouse’a-Fridrichsena)

Waterhouse’a-Fridrichsena)

dzieci starsze i młodzież - autimmunologiczna 

dzieci starsze i młodzież - autimmunologiczna 

adrenoleukodystrofia (recesywna sprzężona z 

adrenoleukodystrofia (recesywna sprzężona z 

ch.X)

ch.X)

w skutek leczenia hormonami kory nadnerczy 

w skutek leczenia hormonami kory nadnerczy 

jako następstwo supresji wydzielania ACTH

jako następstwo supresji wydzielania ACTH

background image

NIEWYDOLNOŚC 

NIEWYDOLNOŚC 

NADNERCZY

NADNERCZY

Przełom nadnerczowy

Przełom nadnerczowy

 

 

gorączka, wymioty, odwodnienie, zapaść

gorączka, wymioty, odwodnienie, zapaść

 

 

hiponatremia, hiperkaliemia, kwasica metaboliczna

hiponatremia, hiperkaliemia, kwasica metaboliczna

Ostra niewydolność kory nadnerczy

 masywny obustronny krwotok do nadnerczy 

w przebiegu ciężkich infekcji, urazów, 
ostrego niedotlenienia, wstrząsu, choroby krwotocznej

 u chorych z upośledzoną czynnością kory nadnerczy

wskutek wstrząsu operacyjnegolub pourazowego, w przebiegu 

infekcji oraz w stanach patologicznych wiążących się z 

odwodnieniem i utratą soli

background image

Hormon wzrostu
  nagłe przyspieszenie wzrastania
  tempo wzrastania
  zmiana rozmiaru obuwia i 

odzieży

Oś TSH
  zła tolerancja zimna lub ciepła
 zmian gładkości skóry
 zmiana intensywności łaknienia
 zmiana masy ciała
 zaparcie lub biegunka
 zaburzenia snu
 drżenia
 uczucie kołatania serca
 moczenie się
 pogorszenie wyników w nauce
 w okresie noworodkowym: 

przepuklina pępkowa, ochrypły 
płacz, przedłużająca się żółtaczka

Prolaktyna
 wyciek z brodawek sutkowych 

(mlekotok)

Parathormon
• złamania kości
• kamica moczowa
• krwiomocz lub krwinkomocz
• parestezjie
• kurcze mięśni

background image

Oś LH/FSH
 wiek pojawienia się owłosienia 

łonowego

 rozwój piesi 
 pierwsza miesiączka
 trądzik
 regularność cyklu 

miesiączkowego

 termin ostatniej miesiączki
 hirsutyzm
 wzwody prącia
 ejakulacje
 odróżnianie zapachów

Wazopresyna
 wielomocz
 wzmożone pragnienie
 oddawanie moczu w nocy
 rozdaj preferowanych płynów

Oś ACTH
 ciemniejsze zabarwienia skóry
 spożywanie dużej ilości soli
 zawroty głowy
 zmęczenie
 niedociśnienie
 łatwe powstawanie siniaków
 napadowe zaczerwienienie 

skóry

 rozstępy 
 szybkość powrotu do zdrowia

Trzustka
 drżenie
 zwiększona potliwość
 zwiększone łaknienie
 wielomocz
 wzmożone pragnienie
 zmiany masy ciała


Document Outline