FORMY FIZJOTERAPII

Nie ma obecnie jednolitego określenia

dla formy organizacyjnej kinezyterapii,

fizjoterapii

W przypadku fizykoterapii jest to zabieg

Dla potrzeb kinezyterapii używa się

pojęć: lekcja, trening, jednostka

ćwiczeń , seans ćwiczeń

Forma jest elementem który umożliwia

realizację metod za pomocą określonych

środków

Jednocześnie określa niejako trzy

podstawowe rodzaje czynników będące

zresztą wzajemnie powiązanymi jej

składowymi:

Czynniki czasowe

Czynniki przestrzenne

Czynniki organizacyjne

Czynniki czasowe

Określają czas trwania zajęć z pacjentem

Zarówno całej lekcji jak i poszczególnych jej

elementów

Decyduje o nich w kinezyterapii m. in.

- Rodzaj dysfunkcji stwierdzonej u pacjenta,

Stopień jej ciężkości,

Stan ogólny pacjenta

ale przede wszystkim

Indywidualny program rehabilitacji

Plan usprawniania

Etap usprawniania

Z czym z kolei powiązane są:

Cele określone dla poszczególnych

etapów rehabilitacji

Cele określone dla pojedynczych

ćwiczeń stosowanych w rehabilitacji

A wszystko powyższe jest

determinowane przez:

Miejsce ćwiczeń

Rodzaj ćwiczeń

Wielkość obciążeń „treningowych”

Jak widać wiele elementów wpływa na

czynniki czasowe kinezyterapii

Trudno podać gotową receptę (schemat

dla wszystkich) na czas trwania jednostki

treningowej (w całości i jej składowych)

Jest to zgodne z zasadą indywidualizacji

– unikania schematów

Jednak uogólniając można rozróżnić:

Krótsze i dłuższe jednostki

treningowe/lekcyjne

krótkie

: dotyczą pacjentów leżących i w

ciężkim stanie ogólnym

Przeciętnie trwają kilkanaście minut

Obciążenie organizmu ćwiczeniami jest

niewielki i mniej więcej równe

długie

: związane są już z większymi

obciążeniami

Dłużej trwające do kilkudziesięciu

minut

Dotyczą pacjentów w ogólnym stanie

dostatecznym i dobrym

Dzieli się je na trzy części: wstępną główną

i końcową,

Wstępna – to niejako rozgrzewka

Główna – realizowanie zadań głównych

Końcowa – to fizyczne i psychiczne

uspokojenie pacjenta

Czynniki przestrzenne

Dotyczą miejsca prowadzenia ćwiczeń

fizycznych i zabiegów fizykalnych

Tutaj również jest duże zróżnicowanie

Ogólnie – czy pacjent usprawniany jest w

zakładzie lecznictwa zamkniętego,

przychodni, własnym domu, zakładzie

rehabilitacji przemysłowej, w spółdzielni

inwalidów

Szczegółowo – czy ćwiczenia

prowadzone są na Sali chorych (łóżko

lub poza nim), czy poza salą chorych

Poza salą można wskazać – salę

ćwiczeń (małą dużą), basen, boisko,

w terenie, nawet na przystosowanym

stanowisku pracy

Zabiegi fizykalne najlepiej wykonuje się w

gabinetach fizykoterapii

Nie powinny one jednak być osobną jednostką

organizacyjną – bez powiązania z

kinezyterapią

Czasami zabiegi wykonuje się w miejscu

ćwiczeń – mobilna aparatura, miniaturyzacja

Dzięki temu możliwe jest oszczędzanie czasu,

lepsza organizacja

Najlepszym wyjściem są pomieszczenia

wspólne – dzięki temu możliwe jest

stosowanie różnych środków na jednym

stanowsku

Dzięki temu nie przemieszczamy

pacjenta

Unikamy kilkukrotnego rozbierania i

ubierania pacjenta

Czynniki organizacyjne

Są wyraźnie powiązane z poprzednimi

– czasowymi i przestrzennymi

Przede wszystkim jednak są

zdeterminowane przez rodzaj zabiegu

i ćwiczeń narzucanych przez cel

usprawniania pojedynczej ospby lub

grupy osób

Dotyczą stworzenia warunków do realizacji

planów usprawniania osób leczonych

Oraz wykorzystania bazy lokalowo-

sprzętowej w czasie

Dotyczą również organizacji pracy i

współdziałania członków zespołu

rehabilitacyjnego

Czynniki organizacyjne powiązane są

również z

Indywidualnym lub zbiorowym

prowadzeniem ćwiczeń leczniczych

FORMY ORGANIZACYJE ĆWICZEŃ

Indywidualne

grupowe

Forma frontalna

forma stacyjna

grupowo-indywidualna

grupowo-frontalna

Forma frontalna – wszyscy ćwiczący

wykonują to samo i tak samo

Forma stacyjna – ćwiczący wykonują

odmienne zadania na stacjach

Grupowo-frontalna – wszyscy to samo

Grupowo-indywidualna - Identyczne

zadania ale przeplatane indywidualnymi

Zazwyczaj najkorzystniejsze są formy

indywidualne

Pozwalają najłatwiej realizować

określone cele – zwłaszcza doraźne

Nie zawsze jednak stosowana –

najczęściej ze względów

ekonomicznych

Budowa jednostki

ćwiczeniowej

Kolejny istotny element metodyczny

procesu fizjoterapii

Podczas budowy jednostek ćwiczeniowych

bierze się pod uwagę w/w czynniki

czasowe ,przestrzenne i organizacyjne

Podstawowym elementem jednak jest cel

szczegółowy jednostki treningowej i cele

etapowe, ogólne itd.

Jednostka ćwiczeniowa przy

ćwiczeniach indywidualnych ma

bardzo różną strukturę

Jest to spowodowane różnorodnością

dysfunkcji i różnorodnością potrzeb

poszczególnych usprawnianych

Powinno się jednak starać by czas

wykorzystany był racjonalnie wg

ogólnych zasad

Aby nie ograniczać się do schematu,

mechanicznego wykonywania

ćwiczeń

Jednostka ćwiczeniowa (zwłaszcza

grupowa) powinna składać się z trzech

podstawowych elementów (części):

Części wstępnej

Części głównej

Części końcowej

Część wstępna

Około 20-30% całego czasu danej

jednostki treningowej

W niej realizujemy zadania organizacyjne

- kontakt z pacjentem lub grupą

przedstawienie celu ćwiczeń

Podanie niezbędnych informacji np. o

bezpieczeństwie , bhp itp.

Obecność

samopoczucie

Najwięcej czasu przeznaczamy jednak

na przygotowanie organizmu do

ćwiczeń realizowanych w części głównej

Przede wszystkim dotyczy to układu

ruchu, krążenia i oddechowego

Jest to określane mianem rozgrzewki

Ta rozgrzewka ma zwiększyć

efektywnośc dalszych ćwiczeń

Zabezpieczyć organizm przed

urazami i kontuzjami

Powinny się znaleźć w niej ćwiczenia

uwzględniające główny cel zajęć -

ukierunkowane

Rozgrzewka jest niezbędnym elementem

każdej jednostki ćwiczeniowej

Może być prowadzona w różnych warunkach

i z wykorzystaniem różnych przyborów i

przyrządów

Można prowadzić w warunkach Sali

szpitalnej, łóżka pacjenta, korytarza

szpitalnego itp. – tutaj często pojawiają się

ćwiczenia oddechowe a w końcowej części

ćwiczenia rozciągające

Część główna

W niej realizowane są założone cele

usprawniania

Dlatego obejmuje ona zazwyczaj ponad

60% całego czasu jednostki treningowej

Cele realizowane w tej części mogą być

bardzo zróżnicowane

Mogą być te różnorodne cele

realizowane w rozmaity sposób

Stąd w tej części pojawia się duży i

bardzo zróżnicowany zasób środków i

tzw. Metod kinezyterapeutycznych

W czasie ćwiczeń indywidualnych dobór ćwiczeń i

metod i konstruowanie jest proste tej części

głównej

W ćwiczeniach zbiorowych aby były korzystne dla

wszystkich ćwiczących środki i metody muszą być

bardzo precyzyjnie dobrane

Grupa musi być jednorodna

Forma ćwiczeń powinna być grupowo-

indywidualna

Część końcowa

Dość krótka – 10-15% całej jednostki

lekcyjnej

W tej części ma miejsce uspokojenie

organizmu (tętna, oddychania,

rozluźnienia mięśni,

Ta część ma łagodzić skutki wysiłku

występującego w części głównej

W tej części zwykle stosuje się

Ćwiczenia relaksacyjne

Oddechowe

rozciągające

Dodatkowo pod koniec tej części

pojawiają się czynności organizacyjno

porządkowe:

Sprawdzenie samopoczucia pacjentów

Posprzątanie miejsca ćwiczeń – najlepiej

z udziałem ćwiczących (element terapii)

Sporządzenie zaleceń dla pacjenta na

pozostałą część dnia

Mogą to być zalecenia ogólne

Lub kilka wybranych ćwiczeń spośród

wykonywanych w części głównej jednostki

lekcyjnej – które bez większego problemu

wykonywał

Zalecenia czasem muszą być w formie

pisemnej, czasem musi w części końcowej

pojawić się dodatkowy instruktarz

Budując jednostkę ćwiczeniową

(treningową) należy , poza

przestrzeganiem głównych zasad

fizjoterapii, kierować się

obowiązującymi zasadami

podstawowymi|:

Wszechstronności

Zmienności pracy

Stopniowania natężenia wysiłku

Zasada wszechstronności

Nawiązuje do kompleksowości

fizjoterapii

Chyba że cel jednostki lekcyjnej jest

szczególny

Ogólnie chodzi o poprawę globalnego

stanu pacjenta a nie tylko skupianie się

na objawach schorzenia zasadniczego

Wymaga uwzględniania

przeciwwskazań, również wynikających

ze schorzeń współistniejących

Ta zasada powinna być widoczna

podczas rozgrzewki – w momencie

przygotowywania organizmu do

wysiłku

Zasada zmienności pracy

Nakazuje układanie kolejnych

ćwiczeń w jednostce treningowej w

odpowiedni i przemyślany sposób

Przeplatanie pracy mięśniowej –

pracą umysłową

Ćwiczenia statyczne - dynamicznymi

Dokonywać zmienności pozycji

ćwiczeniowych – w odpowiedni

sposób, kolejności

Ćwiczenia już znane – ćwiczeniami

nowymi

Ćwiczenia o dużej trudności –

prostymi, łatwiejszymi

Dzięki zmienności możemy uniknąć

znużenia, zniechęcenia

Motywujemy pacjenta i uzyskujemy

jego wiarę we własne siły

Zasada stopniowania natężenia wysiłku

Przede wszystkim dotyczy

odpowiedniego rozłożenia wysiłku

podczas całej jednostki ćwiczeniowej

Natężenie powinno wzrastać stopniowo

Osiągać swoje maksimum około ¾

czasu trwania jednostki treningowej

Natężenie później stopniowo opada –

w końcowej fazie osiągając wielkość

natężenia wyjściowego

Zwracać należy tutaj na : wiek , stan

ogólny,

przewidzieć reakcję na wysiłek

podczas zajęć

Natężenie może być regulowane w różny

sposób,

Poprzez intensywność, amplitudę,

szybkość wykonywanych ruchów

Wielkość oporu, równoczesność pracy grup

mięśniowych

Ustaloną kolejność ćwiczeń

Dodatkowo można ułatwiać lub

utrudniać poprzez pozycję wyjściową

Obciążenie lub odciążenie podczas

całego ćwiczenia lub jego części

Pomoc lub utrudnienie ze strony

terapeuty podczas prowadzenia

ruchu po odpowiedniej trajektorii

Znaczenie ma stopień trudności

zastosowanych ćwiczeń

Na początku mniej skomplikowane

technicznie ćwiczenia – bo wymagają

mniejszego wysiłku

Stąd podczas planowania - na początku

można ułatwiać ich wykonanie

Dodatkowo ułatwia lub utrudnia

tempo ćwiczeń – przy ćwiczeniach

wymagających sporej koordynacji –

szybsze tempo ułatwia wykonanie

Powinno zaplanować się odpowiednio

długie i w odpowiednim momencie

przerwy wypoczynkowe – w całej lekcji

Często niewielkie przerwy stosuje się

podczas przerw na objaśnianie i pokazy

Należy jednak unikać długich przerw w

ćwiczeniach, które dezorganizują

Można robić przerwy o charakterze

czynnym – ćwiczenia łatwe , inne niż

dotychczas

Należy również zwracać szczególną

uwagę na jakość wykonywanych

ćwiczeń w trakcie zwiększania

natężenia

Wzrost intensywności nie może

odbywać się kosztem jakości ruchów

Problem stopniowania natężenia

dotyczy dwóch elementów:

Podczas jednej jednostki

Podczas kolejnych jednostek

W kolejnych zajęciach intensywność

również powinna wzrastać ze względu

na efekt adaptacji ) organizmu

Proces adaptacji uzależniony jest od

zdolności adaptacyjnych danej osoby

– dlatego tak ważne są badania

wydolnościowe usprawnianych

Formy fizykoterapii

Są odmienne od form kinezyterapii

Tutaj dominuje forma indywidualna

ze względu na konieczność

stosowania odpowiednich urządzeń

Środki fizjoterapii

Termin środki

z jednej strony baza materialno-

techniczna

Z drugiej stosowane zabiegi i ćwiczenia

lecznicze które na podłożu bazy

umożliwiaj realizację określonych zadań

Baza materialno-techniczna

Dotyczy pomieszczeń i sprzętu

Dla potrzeb kinezyterapii

Zwykłe obiekty: boiska,sale

gimnastyczne, pływalnie

Typowe dla kinezyterapii:

pomieszczenia, obiekty pod kątem

specjalizacji danej placówki, ośrodka

Dział kinezy powinien składać się:

Do ćwiczeń indywidualnych

Do ćwiczeń grupowych

Do ćwiczeń w wodzie

Oczywiście cały czas pod kątem potrzeb i

profilu ośrodka rehabilitacyjnego czy

leczniczego

Do fizykoterapii pomieszczenia muszą być

dobieranie pod katem urządzeń jakie posiada

lub będzie wykorzystywać placówka

Tutaj najistotniejsze są pomieszczenia

„specjalistyczne” do masażu i hydroterapii

Przy planowaniu jednak trzeba pamiętać żeby

działy fizyko były powiązane z kinezyterapią i

tworzyły całość czyli dział fizjoterapii

Osobną grupę powinny stanowić

pomieszczenia do diagnostyki

funkcjonalnej

W zależności od wielkości środka i

profilu w takich pomieszczeniach

będą lokalizowane mniej lub bardziej

zaawansowane przyrządy i

urządzenia diagnostyczne

Również należy pamiętać żeby większe

ośrodki posiadały poza salami,

pomieszczeniami itp. Również:

Urządzenia terenowe: boiska

Urządzenia do gimnastyki terenowej:

ścieżki zdrowia

Ścieżki do nauki chodzenia

Tory przeszkód

Wyposażenie i sprzęt do fizjoterapii

Pięć grup sprzętu:

Zwykły sprzęt sportowy (przyrządy,

przybory i sprzęt pomocniczy),

wykorzystywany w wf i w różnych

dyscyplinach sportu

- tutaj również trenażery stosowane

w siłowniach i w fitness klubach

2. Szeroka gama sprzętu specyficznego

kinezyterapeutycznego –

wykorzystywana i umożliwiająca

wykonywanie ćwiczeń głównie

indywidualnych

- sprzęt do ćwiczeń ciężarkowo

bloczkowych, ćwiczeń w podwieszeniu,

do nauki czynności dnia codziennego,

3. Wybrany sprzęt , przedmioty

ortopedyczne

4. Aparaty i urządzenia stosowane w

fizykoterapii.

5. Aparatura kontrolno pomiarowa

Document Outline