Bezpośrednie Inwestycje
Zagraniczne
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze i polityczne (II)
Bezpośrednie Inwestycje
Zagraniczne
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze i polityczne (II)
Foreign Direct Investment
Celem
BIZ są działania w formie zakupu udziałów
w firmach istniejących lub budowa nowych
zasobów wytwórczych czy usługowych (
greenfield
investment
), które prowadzą do objęcia
efektywnej kontroli w zarządzaniu
przedsięwzięciem
Przez BIZ rozumie się inwestycje wywołujące
długotrwały związek, przejawiający trwałe
zainteresowanie jednostki osiadłej w określonym
obszarze gospodarczym (
inwestor bezpośredni
)
jednostką osiadłą w gospodarce innej niż
gospodarka inwestora
Determinanty FDI
W host countries
Ramy polityczne dla FDI
Determinanty ekonomiczne (1. poszukiwanie rynków,
2. poszukiwanie zasobów, 3. Poszukiwanie
wydajności/efektywności)
Ułatwienia dla biznesu
Policy framework for FDI
Economic determinants (1. Market-seeking, 2.
Resource/asset-seeking, 3. Efficiency-seeking
Business facilitation
Ramy polityczne dla FDI
Stabilność ekonomiczna, polityczna i społeczna
Przepisy dotyczące wejścia na rynek i prowadzenia
działalności
Standardy traktowania zagranicznych inwestorów
Polityka w zakresie funkcjonowania i struktury rynku
(wolna konkurencja)
Umowy międzynarodowe dotyczące handlu
międzynarodowego oraz inwestycji
Polityka prywatyzacyjna
Polityka handlowa (taryfy celne, bariery
pozataryfowe)
Polityka fiskalna (podatkowa)
Determinanty ekonomiczne
Poszukiwanie rynków
(wielkość rynku, dochód na osobę,
wzrost gospodarczy, dostęp do rynków regionalnych i
światowych, specyficzne preferencje konsumentów,
struktura rynku)
Poszukiwanie zasobów
(surowce naturalne, koszty siły
roboczej wykwalifikowanej i niewykwalifikowanej, innowacje
technologiczne w gospodarce, infrastruktura – porty, drogi,
sieci energetyczne, telekomunikacja)
Poszukiwanie wydajności
(koszty surowców,
produktywność siły roboczej, koszty transportu i komunikacji,
koszty produktów pośrednich, powiązania kooperacyjne
przedsiębiorstw z regionalnymi strukturami gospodarczymi
Ułatwienia dla biznesu
Promowanie inwestycji (budowanie wizerunku
państwa, przyciąganie inwestycji)
Bodźce inwestycyjne
Inne koszty (
hassle costs
) – podatność na korupcję,
wydajność administracji
Udogodnienia socjalne (dwujęzyczne szkoły, jakość
życia)
Obsługa po okresie inwestowania
Motywy inwestowania za granicą
Poszukiwanie zagranicznych rynków zbytu
Poszukiwanie źródeł surowców naturalnych
Podniesienie efektywności produkcji
Poszukiwanie know-how i technologii
Poszukiwanie stabilizacji i bezpieczeństwa
politycznego
Wcześniej zdobyta pozycja na rynku wewnętrznym:
osiągnięta skala działalności, posiadane konw-how i
technologie, silna pozycja finansowa, warunki
konkurencyjne panujące na rynku krajowym, itp.
Strategia podążania za liderem
Budowanie zaufania i wiarygodności na rynku
Strategia podążania za klientem
Korzyści z BIZ
Możliwość wzrostu produkcji, zatrudnienia i wydajności
pracy w kraju, w kraju w którym główną barierą
rozwojową jest brak kapitału
Dostęp do nowoczesnych i skutecznych technologii,
know-how i technik zarządzania
Szansa poprawy sytuacji bilansu płatniczego, gdy
inwestycje zagraniczne powodują wzrost produkcji
eksportowej, a w zaopatrzeniu materiałowym dominują
dostawcy krajowi
Możliwość finansowania procesów restrukturyzacyjnych i
rozwojowych w sposób bezpieczniejszy w porównaniu z
kredytami zagranicznymi
Pobudzenie działalności producentów krajowych,
podniesienie jakości wyrobów, umożliwienie
konsumentom dostępu do nowych produktów i usług w
wyniku zwiększenia konkurencji na rynku krajowym
Niebezpieczeństwa / zagrożenia
Niebezpieczeństwo zachwiania równowagi bilansu
płatniczego, gdy firmy transferują znaczną część zysków za
granicę i w małym stopniu korzystają z dostaw krajowych
Pogorszenie się
terms of trade
i obniżenie wpływów
podatkowych na skutek stosowania przez firmy zagraniczne
cen transferowych
Ryzyko stopniowego wyeliminowania konkurencji ze strony
firm krajowych i stworzenia przez firmę zagraniczną
lokalnego monopolu
Możliwość wzrostu bezrobocia w sytuacji gdy na lokalnym
rynku pracy występują duże zasoby siły roboczej, a
inwestorzy zagraniczni stosują kapitałochłonne techniki lub
gdy poprzez swoje działania doprowadzają do bankructw firm
lokalnych
Przejmowanie kontroli nad branżami krajowymi przez
zwiększanie konkurencji na rynku krajowym, której nie są w
stanie sprostać firmy lokalne
Niebezpieczeństwa / zagrożenia
Ograniczenie efektów polityki makroekonomicznej w
sytuacji gdy udział inwestorów (korporacji
międzynarodowych) w produkcji danego kraju jest wysoki, a
finansowanie ich działalności pochodzi głownie z zagranicy
Zagrożenie stanu środowiska naturalnego na skutek
przenoszenia z zagranicy przestarzałych lub tzw. brudnych
technologii, co jest wynikiem mniej restrykcyjnych
przepisów prawnych w kraju goszczącym
Wykupywanie przedsiębiorstw krajowych w celu ich
likwidacji
Pogłębianie dysproporcji rozwojowych przez koncentrację
FDI w najbardziej atrakcyjnych branżach i regionach kraju
Zagrożenia dla suwerenności państwa w sytuacji przejęcia
kontroli nad strategicznymi branżami, sektorami gospodarki
(uzależnienie funkcjonowania gospodarki krajowej od
kapitału zagranicznego)
Inne zjawiska
efekt kanibalizmu rynkowego
: polega na utracie części
dotychczasowego rynku ze względu na produkcję
prowadzoną przez filię zagraniczną. W firmie macierzystej
objawia się spadkiem sprzedaży wyrobów dotychczas
eksportowanych na dany rynek
efekt dodatkowej sprzedaży eksportowej
: w zakładach
macierzystych ze względu na produkcję uruchomioną za
granicą – nowa inwestycja może spowodować wzrost
dostaw materiałów, części i podzespołów
crowding in
(efekt pobudzania): FDI mają charakter
komplementarny względem inwestycji krajowych i
przyczyniają się do stymulacji krajowego procesu
inwestycyjnego
crowding out
(efekt wypierania): FDI są substytucyjne lub
konkurencyjne względem inwestycji krajowych i
przyczyniają się do hamowania możliwości inwestycyjnych
FDI inflows (świat 2004)
FDI inflows (państwa 2004)
Atrakcyjność państw
FDI inflows
FDI inflows
FDI inflows
FDI outflows
Największe firmy
Kraje rozwijające się
FDI Polska 2000-2004
6420
6064
7118
10601
-15% 6%
23%
7858
FDI Polska
20588
30651
38913
49392
56834
65115
72705
2830 4321
6831
12028
84477
1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
Dlaczego w Polsce wzrosną FDI?
W perspektywie jest wzrost gospodarczy
Duży rynek zbytu
Duża podaż siły roboczej
Członkostwo w UE
Niskie koszty pracy
Wysokie kwalifikacje pracowników (zwłaszcza kadry
menedżerskiej)
Malejące bariery eksporty towarów z Polski
Rozwinięty system bankowy
Dlaczego w Polsce spadną FDI?
Korupcja
Ograniczony dostęp do zamówień publicznych
Organy administracji przeciągają procedury przy
nabywaniu przez inwestorów nieruchomości i uzyskiwaniu
wszelkiego rodzaju zezwoleń
Urzędnicy podejmują uznaniowe decyzje
W złym kierunku i gwałtownie zmienia się system prawny
Drogie są usługi telekomunikacyjne
Brak autostrad i dróg ekspresowych
Konkurenci są coraz bardziej skuteczni (Czechy, Węgry)