Wypalenie zawodowe i 

jego konsekwencje

Wykład 10

Dbałość o kondycję psychiczną i 

własny rozwój jako postulat 

etyczny

 

 

KODEKS ETYCZNY

1. ART..2 Psycholog …. dokłada wszelkich 

starań, aby zapewnić jak najwyższy poziom 
swej pracy

2. art.. 8 Psycholog powstrzymuje się od 

wykonywania czynności zawodowych, jeżeli 
okoliczności zewnętrzne lub jego aktualny 
stan fizyczny czy psychiczny mogą istotnie 
obniżyć poziom wykonywanej pracy lub 
zakłócić bezstronność osądu zawodowego  

 

 

WYPALENIE ZAWODOWE

model Christiny Maslach 

Trzy zjawiska psychologiczne 
1.WYCZERPANIE EMOCJONALNE
Poczucie psychofizycznego, emocjonalnego 

wyczerpania, zasoby zostały uszczuplone

2. DEPERSONALIZACJA
Negatywny, bezduszny, zbyt obojętny 

sposób reagowania na  innych ludzi

3. OBNIŻONE POCZUCIE DOKONAŃ 

OSOBISTYCH

 

 

Dynamika procesu 

wypalania

Stresująca praca powoduje wyczerpanie 

emocjonalne

Ochrona przed wyczerpaniem prowadzi 

do depersonalizacji

Charakter pracy na skutek 

depersonalizacji i informacji zwrotnych   

obniża się poczucie sukcesów osobistych 

 

 

Przyczyny pojawiania się 

wypalenia zawodowego

• 1. Cechy zawodu: 

–  intensywne, codzienne zaangażowanie 

w problemy innych ludzi;

–  niski prestiż zawodu;
–  anonimowość;
–  wysokie wymagania wobec roli 

zawodowej;

–  niskie gratyfikacje, w stosunku do 

wymagań i obciążeń. 

 

 

Przewlekły stres związany z 

wykonywana pracą

WARUNKI OBIEKTYWNE

• wysokie normy 

zawodowe;

• obiektywne warunki 

wykonywania 
zawodu

• kłopoty z podziałem 

na funkcjonowanie 
w roli i życiu poza 
zawodowym

WARUNKI 

SUBIEKTYWNE

• praca jako wyzwanie, 

sprawdzanie się

• praca jako 

zagrożenie dla 
samooceny

• poczucie straty w 

przypadku 
niepowodzenia;

 

 

Cechy sprzyjające 

wypaleniu

• Niska samoocena
• Niepewność, 
• Zależność od innych
• Poczucie kontroli zewnętrznej
• Niskie poczucie skuteczności
• Unikanie sytuacji trudnych
• Perfekcjonizm
• Zawód jako misja

 

 

niedopasowanie na 

płaszczyźnie 

OSOBA – PRACA ZAWODOWA

1. Wymagania przekraczają możliwości 

jednostki (nadmierne obciążenie)

2. Brak kontroli i współdecydowania
3. Niedostateczne wynagrodzenie
4. Rozpad wspólnoty zawodowej
5. Brak reguł ,zasad, obowiązków (brak 

sprawiedliwości)

6. Konflikt wartości

 

 

Determinanty skuteczności 

radzenia sobie ze stresem 

zawodowym

• 1. Odporność związana ze 

skutecznością radzenia sobie ze 
stresem;

• 2. Poziom kompetencji zawodowych;

• 3. Poczucie własnej skuteczności

 

 

Zasoby osobiste a radzenie sobie ze 

stresem

1.Poczucie koherencji ( Antonowski )- globalna 

orientacja wyrażająca stopień pewności , że: 
a) świat jest zrozumiały; 
b) ja potrafię sobie poradzić z wymogami otoczenia i 

mam umiejętności radzenia sobie ze stresem; 
c) życie jest sensowne i warto się angażować i je 

kreować.

Wysokie poczucie koherencji powoduje, że 
• częściej zaliczamy bodźce do niestresujących, 
• ocena stresujących jako mniej zagrażających
• większa gotowość do zangażowanie się w wiele 

sytuacji
• postrzeganie stresorodności pracy mniejsze

 

 

Zasoby jako sposób na stres

2. Poczucie własnej wartości
-

Rozwiązywanie problemów utrudnia 

a) brak wiary we własne możliwości, 
b) brak pewności siebie, 
c) rezygnacja z działania pod wpływem niepowodzeń 

-

Obniżana poprzez doświadczanie stresu

3. Optymizm życiowy 
Optymiści wybierają 
a) aktywne strategie, 
b) podejmują więcej wysiłku, by pokonać 

trudności, 

c) są aktywni.

 

 

Zasoby jako sposób na stres 

zawodowy

4. Inteligencja emocjonalna
Zdolność do śledzenia własnych i cudzych 

uczuć i emocji, różnicowania ich oraz 

wykorzystywania tych informacji w myśleniu
i działaniu. 
Wysoki poziom sprzyja 
• zaangażowaniu w działania z innymi 

ludźmi,
• odpowiedzialności 
• otwartości , 
• zmniejsza  poczucie stresorodności pracy.

 

 

Proces wypalania się

V etapów 
1. Miesiąc miodowy – zauroczenie pracą, 

pełna satysfakcja z osiągnięć zawodowych. 

2. Przebudzenie – praca nie jest idealna, 

pracuje się coraz więcej, by idealistyczny 

obraz nie uległ zburzeniu

3. Szorstkość – realizowanie zadań wymaga 

coraz więcej wysiłku, kłopoty w kontaktach 

społecznych z kolegami i klientami

4. Wypalenie pełnoobjawowe
5. zdrowienie

 

 

Fazy wypalenia 

zawodowego

FAZA PIERWSZA - Nadmierne i długie 

poczucie przeciążenia pracą, 

• w efekcie permanentne zmęczenie,
• irytacja, 
• wyczerpanie emocjonalne – 
• obniżenie skuteczności, jako skutek 

 

 

Fazy wypalenia 

zawodowego

FAZA DRUGA - Negatywne, 

zdehumanizowane zachowania 

wobec klientów i współpracowników – 

• cynizm, 
• apatia, 
• sztywność działania – emocjonalne 

dystansowanie się wobec problemów 

zawodowych 

• w efekcie dalszy spadek skuteczności

 

 

Fazy wypalenia 

zawodowego

FAZA TRZECIA - Trwałe zmiany w postawach i 

motywacji – 

• emocjonalne i psychofizyczne wyczerpanie, 
• depersonalizacja, 
• poczucie bezsensu wykonywanej pracy – 

rezygnacja.

Symptomy wypalenia są jednocześnie 

przyczyną i skutkiem – błędne koło

 

 

Sprawność psychiczna 

udzielającego pomocy

 SPRAWNOŚĆ DO PRAKTYKI 

ZAWODOWEJ W ZAKRESIE POMOCY 
PSYCHOLOGICZNEJ OZNACZA 
ODPORNOŚĆ EMOCJONALNĄ I 
ZDOLNOŚĆ DO PRACY W 
OBCIĄŻAJĄCYCH EMOCJONALNIE I 
POZNAWCZO SYTUACJACH.

 

 

Obszary podlegające 

kontroli

1. Alkohol – kontrola wpływu alkoholu 

na percepcję i uczucia ( problem 

dyspozycyjności terapeuty)

2. Lekarstwa – kontrola lekarska i 

nadzór

3. Zdrowie fizyczne i psychiczne – nie 

rodzaj choroby, ale jej wpływ na 

wykonywanie konkretnych zadań 

( np.. Cierpienie związane z chorobami 

nowotworowymi, demencja itp.)

 

 

Obszary podlegające 

kontroli

4. Sytuacje stresowe
Zmęczenie, zła koncentracja, problemy 

ze snem, apetytem, uporczywe bóle 
głowy, nałogowe zachowania itp..

5. Problemy osobiste
Choroba w rodzinie, coś 

nieoczekiwanego np.. Rozwód , itp..

 

 

Zapobieganie wypaleniu

Równowaga w 6 obszarach życia  zawodowego 

( Leiter i Maslach) :

1. Właściwe obciążenie pracą
2. Poczucie kontroli i możliwość wyboru
3. Doświadczanie uznania i odpowiedniego 

systemu nagród

4. Poczucie łączności z kręgiem zawodowym
5. System wartości wiążący się z miejscem 

pracy( uczciwość, sprawiedliwość, szacunek)

6. Wartość i sens wykonywanej pracy

 

 

Poszerzenie umiejętności

Efektywnej komunikacji
Planowania czasu
Asertywności
relaksu

 

 

Metody zapobiegania 

powstawaniu syndromu 

wypalenia zawodowego

1. Systematyczne podnoszenie 

kompetencji

2. Stała superwizja
3. Dobry i stały kontakt ze 

środowiskiem poza zawodowym

4. Dbałość o własne funkcjonowanie 

psychiczne 

5. Własna terapia ?