POSTĘPY W DIAGNOSTYCE
I W LECZENIU RAKA SUTKA
I Katedra Chirurgii Ogólnej
Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej
UJ CM
Kierownik: prof. dr hab. med. Jan Kulig
MAREK PAWLICKI, JANUSZ LEGUTKO
POSTĘPY W DIAGNOSTYCE
I W LECZENIU RAKA SUTKA
I Katedra Chirurgii Ogólnej
Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej
UJ CM
Kierownik: prof. dr hab. med. Jan Kulig
MAREK PAWLICKI, JANUSZ LEGUTKO
La vie privée des hommes 1989, Tak żyli ludzie...
"Najbardziej ponadczasowym i klasycznym pięknem
są piersi kobiety"
Johnny Depp
"Ciężki jest los
współczesnej kobiety.
Musi ubierać się jak
chłopak,
wyglądać jak
dziewczyna,
myśleć jak mężczyzna
i pracować jak
koń."
Elizabeth Taylor
ABY MÓC OCENIĆ CZYM DLA KOBIETY
SĄ PIERSI
MUSIMY PAMIĘTAĆ, ŻE…..
RAK SUTKA
NAJCZĘSTSZYM
NOWOTWOREM
ZŁOŚLIWYM
U KOBIET
Wprawdzie
piersi nie są narządem
niezbędnym do życia,
ale dla kobiety,
jednym z najważniejszych
SZCZEGÓLNE MIEJSCE
RAKA SUTKA W ONKOLOGII
Według danych
z Krajowego Rejestru Nowotworów,
w 2005 roku w Polsce odnotowano
13 385 nowych przypadków raka piersi
oraz 5 112 zgonów
W USA w 2009 szacuje się liczbę nowych przypadków raka
sutka na
192 370 (kobiety); 1 910 (mężczyźni)
oraz liczbę zgonów 40 170 (kobiety); 440 (mężczyźni)
Rak nie wybiera, atakuje nie bacząc na
piękno, bogactwo czy pozycję społeczną.
RAK SUTKA
Pojawia się w najmniej oczekiwanym momencie i
wywraca życie kobiety do góry nogami.
Wywołuje przerażenie i sprawia, że rodzi się mnóstwo
pytań,
często bez odpowiedzi.
Diagnoza brzmi jak wyrok – okrutny i
bezwzględny.
I choć lekarze przekonują, że rak wcześnie
wykryty,
jest wyleczalny, strach nie mija.
"Miecz Damoklesa" Richard Westall (1812 r)
Rak sutka jest chorobą dotykającą kobietę
od wystąpienia pierwszych objawów choroby,
do końca dni chorej
Mimo olbrzymiego postępu
w diagnostyce
i w leczeniu raka sutka
rokowanie w odległym czasie
pozostaje niepewne,
ponieważ znane są przypadki
rozsiewu raka w 5-10 i więcej lat
po leczeniu radykalnym
Dlatego progresja choroby
zagraża chorej jak
miecz Damoklesa
żebra
mostek
mięśnie
Przewody
mleczne
brodawk
a
tłuszcz
żebra
płaty
Gruczoły sutkowe
PRZYCZYNY RAKA SUTKA
ŚRODOWISKOWE
DIETA
ZMIANY WAGI CIAŁA
BRAK ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH
GENETYCZNE
MUTACJE
BRCA 1, BRCA 2
I INNE
Długoterminowe badanie kliniczne organizowane przez
National Institute of Environmental Health Sciences (NIEHS)
Znane jako
Sister Study
W badaniu ma uczestniczyć 50 000 kobiet, które same zdrowe
mają siostry chore na raka sutka.
Przez okres co najmniej 10 lat będą poddane ocenie
czynniki środowiskowe, genetyczne i styl życia tych kobiet.
Two Sister Study
ma na celu wykrywanie przyczyn raka sutka
w początkowym stadium jego rozwoju.
Dokładne informacje na stronie the Sister Study Web site
(
).
NAJWAŻNIEJSZE CZYNNIKI RYZYKA
W INWAZYJMYM RAKU SUTKA
Stopień klinicznego
zaawansowania raka
Typ histologiczny
raka
Stopień złośliwości
histologicznej raka
Nadekspresja
receptora HER2
Obecność receptorów
dla hormonów
ER i PgR
Wiek chorej
Obecność zatorów
z komórek raka
KLASYFIKACJA RAKA SUTKA
KLASYFIKACJE
KLASYCZNE
jak przykładowo
KLASYFIKACJA
TNM
NOWA
MOLEKULARNA
RAKI TYPU LUMINARNEGO
A, B, i C
RAKI TYPU HER 2
RAKI TYPU BASALNEGO
RAKI Z KOMÓREK
PODOBNYCH
DO PRAWIDŁOWYCH
KLASYFIKACJA MOLEKULARNA
RAKA SUTKA
RAKI typu luminarnego A, B i C
z ekspresją cytokeratyn
7,
8, 18 i 19.
Receptor estrogenowy (ER) +
Typ A bardzo dobre rokowanie, Typ B i C gorsze rokowanie
RAKI typu podstawnego (basal like)
z ekspresją cytokeratyn 5, 6, 14, 15, 17
triple-negative type
Komórki podobne do komórek z głębszych warstw
przewodów i gruczołów - mutacje genu BRCA1
Z nieznanych powodów częstsze u młodych kobiet i u
Amerykanek
afrykańskiego pochodzenia
RAKI HER 2
HER 2 + I WIELE GENÓW INNYCH - bardzo złośliwe w badaniu
mikroskopowym
ZŁE ROKOWANIE, ALE SKUTECZNE LECZENIE CELOWANE
trastuzumab (Herceptin) i lapatinib (Tykerb)
Raki z komórek podobnych do prawidłowych (normal – like)
z ekspresją genów zbliżoną do normalnej tkanki piersi
KLASYFIKACJA MOLEKULARNA RAKA SUTKA
CHEK2 Mutation Increases Mortality,
Breast Cancer Recurrences. Elsevier
Global Medical News. 2009 Oct 21, S
Boschert.
Dr. Maren Weischer,
Herlev University Hospital (Dania)
NA PODSTAWIE ANALIZY
GRUPY 11 873 CHORYCH Z RAKIEM SUTKA
(CHORE RASY BIAŁEJ POCHODZĄCE Z EUROPY)
I Z MUTACJĄ CHEK2*1100delC
40 % CZĘŚCIEJ UMIERA
Z POWODU RAKA LUB Z INNYCH PRZYCZYN
I SĄ ONE OBARCZONE RYZYKIEM
170% PRAWDOPODOBIEŃSTWA ROZWOJU
RAKA W DRUGIEJ PIERSI
W CIĄGU MAJBLIŻSZYCH 10 LAT
W PORÓWNANIU Z CHORYMI NA RAKA SUTKA
BEZ TEJ MUTACJI
ZABURZENIA GENETYCZNE W RAKU SUTKA
Mutational evolution
in a lobular breast tumour
profiled at single nucleotide resolution
Sohrab P. Shah i wsp. z Kanady i z Anglii
Nature 461, 809-813 (8 October 2009)
Autorzy zbadali cały genom komórek raka sutka
z receptorem ER + o niskim stopniu złośliwości
i porównali z wynikami badania po 9 latach
raka z ogniska przerzutowego u tej samej chorej
Autorzy stwierdzili, że w tym czasie pojawiły się 32 mutacje DNA
2 zmiany transkryptorów RNA
Tylko 5 z tych mutacji było obecnych w raku pierwotnym
RAK SUTKA JEST GENETYCZNIE GUZEM HETEROGENNYM,
A NOWE MUTACJE W TRAKCIE TRWANIA CHOROBY
RZUTUJĄ NA JEJ PRZEBIEG I OPORNOŚĆ NA LECZENIE.
DLATEGO ANALIZA ZMIAN GENOMU
POZWOLI NA RACJONALNĄ INDYWIDUALIZACJĘ LECZENIA
DIAGNOSTYKA RAKA SUTKA
BADANIE FIZYKALNE
CAD (Computer-aided
detection and diagnosis)
WSPOMAGANIE
KOMPUTEROWE
BIOPSJA MAMMOTOMICZNA
BADANIA OBRAZOWE
MAMMOGRAFIA
I CYFROWA MAMMOGRAFIA
ULTRASONOGRAFIA
REZONANS MAGNERYCZNY
SCINTIMAMMOGRAFIA
DUCTOGRAM GALACTOGRAM
TOMOREKONSTRUKCJA
BIOPSJE
BADANIE CYTOLOGICZNE
HISTOPATOLOGICZNE
BADANIE RECEPTORÓW
ESTROGENOWYCH
PROGESTERONOWYCH
TESTY HER 2
INNE BADANIA
GENETYCZNE
I MOLEKULARBE
LECZENIE RAKA SUTKA
POSTĘP CZY STAGNACJA
?
Wskaźnik
1970 r.
2008 r.
5-letnie
przeżycia
(Polska)
25 – 27
%
27-30 %
Średnie
przeżycie
14 miesięcy
30 miesięcy
RAK SUTKA
Stopień
zaawansowa
nia
klinicznego
1970 r.
2008 r.
I - stopień
70 %
90 %
II - stopień
50 %
60 %
III - stopień
20 %
30 - 35 %
IV - stopień
0 - 4 %
4 - 15 %
RAK SUTKA
LECZENIE RAKA SUTKA
MIEJSCOWE
SYSTEMOWE
CHIRURGICZNE
RADIOTERAPIA
CHEMIOTERAPIA
HORMONOTERAPIA
TERAPIA CELOWANA
ADJUWANTOWA
NEOADJUWANTOWA
American Cancer Society
09/18/2009
LECZENIE CHIRURGICZNE RAKA SUTKA
Francuski chirurg Jean Louis Petit (1674-1750) i szkocki Benjamin Bell (1749-1806)
jako pierwsi dokonali wycięcia sutka, węzłów dołu pachowego i mięśni klatki piersiowej.
1882 r. pierwsza operacja Williama Stewarta Halsteda.
CZĘŚCIOWE LUB CAŁKOWITE
USUNIĘCIE SUTKA
USUNIĘCIE WĘZŁÓW
CHŁONNYCH DOŁU PACHOWEGO
ZAOSZCZĘDZANIE
BRODAWKI SUTKOWEJ
OPERACJE
REKONSTRUKCYJNE SUTKA
IMPLANTY
CHIRURGIA ONKOPLASTYCZNA
CONSENSUS OPRACOWANY
PODCZAS 11 KONFERENCJI W ST GALLEN
MARZEC 2009 r.
Thresholds for therapies: highlights of
the St Gallen International Expert
Consensus on the Primary Therapyof
Early Breast Cancer 2009
Goldhirsch A. i wsp. Annals of Oncology 20: 1319–1329, 2009
CONSENSUS OPRACOWANY
PODCZAS 11 KONFERENCJI W ST GALLEN
MARZEC 2009 r.
ST GALLEN CONSENSUS
2009
Zmiany w epidemiologii raka sutka
Spadek zachorowań w krajach, w których
zmniejszyła się liczba kobiet stosujących
hormonalną terapię zastępczą po menopauzie
Wzrost zapadalności u kobiet stosujących
estrogeny i progesteron
Ale nie wiadomo, czy wpływają one
na proces zrakowacenia,
czy ujawniają już obecnego raka
CONSENSUS OPRACOWANY
PODCZAS 11 KONFERENCJI W ST GALLEN
MARZEC 2009 r.
ST GALLEN CONSENSUS
2009
Krążące komórki we krwi
Dzięki nowym technikom są one obecnie wykrywane
Mogą mieć one inny profil genetyczny
niż komórki raka sutka i mogą być (?)
wskazaniem do leczenia herceptyną,
gdy w komórkach krążących jest HER 2 +,
a w guzie pierwotnym HER 2-.
Nie wiadomo jeszcze, czy nie są one krążącymi we krwi
rakowymi komórkami macierzystymi
CONSENSUS OPRACOWANY
PODCZAS 11 KONFERENCJI W ST GALLEN
MARZEC 2009 r.
ST GALLEN CONSENSUS
2009
Chemioterapia neoadjuwantowa niewskazana
u chorych z wysokim poziomem receptorów ER
Chemioterapia neoadjuwantowa wskazana
w raku sutka z potrójnie ujemnymi receptorami
nowe schematy ixabepilone
(stabilizuje mikrotubule)
z platynianami i antracyklinami
i z inhibitorami poly (ADP-ribose) polimerazy
oraz lekami uszkadzającymi DNA
ST GALLEN CONSENSUS
2009
CHEMIOENDOKRYNNA TERAPIA
U CHORYCH Z RAKIEM SUTKA ER + HER 2 –
(1)
CHEMIOENDO-
KRYNNA
TERAPIA
CZYNNIKI NIE
WYSTARCZAJĄCE
DO PODJĘCIA
DECYZJI
SAMA ENDO-
KRYNNA
TERAPIA
Receptory
ER i PgR
Niski poziom
Wysoki poziom
Stopień
histologicz
ny
St. 3
St.2
St.1
Proliferacja
wysoka
pośrednia
niska
Węzły
chłonne
Zajęte 4 lub
więcej
Zajęte 1-3
Węzły wolne
PVI, peritumoral
vascular
invasion
Inwazja
naczyń
obecna
nieobecna
ST GALLEN CONSENSUS
2009
CHEMIOENDOKRYNNA TERAPIA
U CHORYCH Z RAKIEM SUTKA ER + HER 2 –
(2)
CHEMIOENDO-
KRYNNA
TERAPIA
CZYNNIKI NIE
WYSTARCZAJĄCE
DO PODJĘCIA
DECYZJI
SAMA ENDO-
KRYNNA
TERAPIA
Wielkość
guza
> 5 cm
2-5 cm
≤2 cm
Akceptacja
przez
chorego
tak
Obawa przed
skutkami
ubocznymi
Wielogeno
we badania
Wysoki wynik
(Powyżej 31
pkt)
Pośredni
wynik
(18 – 30 pkt)
Niski wynik
(Poniżej 17
pkt)
the Central European Cooperative Oncology Group (CECOG)
3 consensus CECOG
Annals of Oncology 2009 20(11):1771-1785
Dotyczący onkologicznego leczenia
raka sutka z przerzutami
Autorzy - grupa 19 badaczy z Europy, USA i Australii
z Polski prof. J. Jassem z Gdańska
3 consensus CECOG
CHEMIOTERAPIA W RAKU SUTKA
CHEMIOTERAPIA
PIERWSZORZUTOWA
First-line chemotherapy
CHEMIOTERAPIA
Drugiego rzutu
Po antracyklinach
CHEMIOTERAPIA
trzeciego rzutu
Po antracyklinach i taksanach
CHEMIOTERAPIA PIERWSZORZUTOWA
First-line chemotherapy
Sekwencyjna
Jednolekowa
Toksyczność związana
z wyższymi dawkami
Jednoznaczna
ocena skuteczności
Jedyne p/wskazanie
u chorych z szybką
progresją choroby
Standardowa
Wielolekowa
Większa
toksyczność
Wielolekowa
OS (overall survival)
NIEZNAMIENNY
STATYSTYCZNIE
3 consensus CECOG
DOXORUBICYNA
(60–75 mg/m
2
co 3 tygodnie
lub
20 mg/m
2
raz w tygodniu
Doxorubiocyna liposomalna
U chorych z chorobami serca
EPIRUBICYNA
(75 - 100 mg/m
2
co 3 tygodnie
lub
20 - 30 mg/m
2
raz w tygodniu
3 consensus CECOG
Nie wykazano, aby którykolwiek lek miał przewagę nad innymi
CHEMIOTERAPIA PIERWSZORZUTOWA
First-line chemotherapy
CAPECYTABINA
(2500 mg/m
2
dni 1-14 cyklu 21-dniowego
U ludzi starszych
dawka 2000 mg/m2
VINORELBINA
Mniej skuteczna
niż epirubicyna
GEMCYTABINA
Niewielka skuteczność
DOCETAKSEL
(100 mg/m
2
co 21 dni
lub
20 mg/m
2
raz w tygodniu
PACLITAKSEL
(175 mg/m
2
co 21 dni
lub 80 mg/m2 co 7 dni
nab-taclitaxel
(mniejsza toksyczność
3 consensus CECOG
CHEMIOTERAPIA Z TAKSANAMI
Docetaksel 75
mg/m
2
IV
Cyclophosphamide 600
mg/m
2
IV
Doksorubicin 60
mg/m
2
IV
Cyclophosphamide 600
mg/m
2
IV
4 x AC
4 x TC
Protokół
R
N=1 106
(stopień I do III)
Jones SE et al. JCO 2006;24(34):5381-5387
Stratyfikacja
Węzły:
0 / 1-3 / 4+
Wiek:
< 50 or ≥ 50
Schemat co 21 dni
USON
9735
7-letnie przeżycie wolne od choroby w
zależności od rodzaju terapii i wieku
0
12
24
36
48
60
72
84
96
Months
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
P
ro
p
o
rti
o
n
D
F
S
P = 0.033
HR = .74
TC
AC
81%
75%
0
12
24
36
48
60
72
84
96
Months
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
P
ro
p
o
rti
o
n
D
F
S
<65TC
<65 AC
65+ TC
65+ AC
USON
9735
Jones et al. Breast Cancer Res Treat. 2007;106(suppl 1):S5.
Abstract 12
DFS
W zależności od wieku
7-letnie przeżycie całkowite w zależności od
rodzaju terapii i wieku
0
12
24
36
48
60
72
84
96
Months
0.4
0.5
0.6
0.7
0.8
0.9
1.0
P
ro
p
o
rti
o
n
S
u
rv
iv
in
g
65+TC
65+AC
<65TC
<65AC
Jones et al. Breast Cancer Res Treat. 2007;106(suppl 1):S5.
Abstract 12
0
12
24
36
48
60
72
84
96
Months
0.60
0.65
0.70
0.75
0.80
0.85
0.90
0.95
1.00
P
ro
p
o
rti
o
n
S
u
rv
iv
in
g
P = 0.032
HR = .69
TC
AC
87%
82%
USON
9735
OS
W zależności od wieku
Stratyfikacja
Ośrodek
Wiek: < or 50
N: 1-3; 4
Docetaxel 100
mg/m
2
5-FU 500
mg/m
2
Epirubicin 100
mg/m
2
Cyclophosphamide 500
mg/m
2
Co 21 dni
6 x FEC
3 x FEC → 3 x Docetaksel
R
Protokół
N=1 999
T1-3 N1 M0
5-FU
500mg/m
2
Epirubicin 100
mg/m
2
Cyclophosphamide 500
mg/m
2
Roché et al. J Clin Oncol
2006;24(36):5664-71
PACS 01
DFS
(Średni czas obserwacji 60 mies.)
P
ra
w
d
o
p
o
d
o
b
ie
ń
s
tw
o
0.00
0.25
0.50
0.75
1.00
Czas (lata)
0
1
2
3
4
5
6
7
8
FEC → T: 78.4%
FEC: 73.2%
HR=0.82 [0.69-0.99]
p=0.034
N°
0
0
97
334
719
809
879
958
996
FEC
0
1
93
370
772
847
905
979
1
003
FEC-T
PACS 01
Roché et al. J Clin Oncol
2006;24(36):5664-71
5-letni OS
P
ra
w
d
o
p
o
d
o
b
ie
ń
s
tw
o
0.00
0.25
0.50
0.75
1.00
0
1
2
3
4
5
6
7
8
FEC → T: 90.7%
FEC: 86.7%
Log-rank unadjusted p=0.013
Log-rank adjusted p=0.017
HR (Cox model)=0.73 [0.56-0,94], p=0.050
Czas (lata)
0
2
116
397
835
913
958
987
996
FEC
0
1
106
427
876
936
966
997
1
003
FEC-T
N°
PACS 01
Roché et al. J Clin Oncol
2006;24(36):5664-71
Faza II rak piersi TripleNegative - TNBC
(ASCO 09)
Założono cross-over
chorych w ramionach w
przypadku progresji
choroby
Schemat 21
dniowy
BSI-201
(5.6 mg/kg, IV, d 1, 4,
8, 11)
Gemcitabine
(1000 mg/m
2
, IV, d 1,
8)
Carboplatin
(AUC 2, IV, d 1, 8)
N=61
Gemcitabine
(1000 mg/m
2
, IV, d
1, 8)
Carboplatin
(AUC 2, IV, d 1, 8)
N=62
meta TNBC
N = 120
RESTAGING
PO 2 CYKLU & co 6-8 tyg
39
O’Shaughnessy et al. ASCO 2009;
Abstract 3.
Efektywność w TNBC
0
20
40
60
80
100
0 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
PFS (Mies.)
P
F
S
(
%
)
Gem/Carbo + BSI-201 (n=57)
Gem/Carbo (n=59)
0
20
40
60
80
100
S
u
rv
iv
a
l
P
ro
b
a
b
il
it
y
(
%
)
OS (Mies.)
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
16
15
Gem/Carbo + BSI-201 (n=57)
Gem/Carbo (n=59)
0
* CBR=CR +PR + SD ≥ 6 months
GC
GC + BSI-
201
p-Value
CBR*, %
21
62
0.0002
ORR, %
16
48
0.002
Median PFS,
mo
3.3
6.9
<0.0001
(HR=0.342)
Median OS,
mo
5.7
9.2
0.0005
(HR=0.348)
Wyniki: toksyczność
RZERZUTY RAKA DO MÓZGU
W USA rocznie
500 000
NOWYCH PRZYPADKÓW
PRERZUTÓW RAKA DO MÓZGU
Głównie sutka i płuca
W USA rocznie
17 000
NOWYCH PRZYPADKÓW
RAKA MÓZGU
Pierwsze wytyczne opracowane podczas obrad kongresu
(Congress of Neurological Surgeons w Nowym Orleanie),
24-29 października 2009 r. będą opublikowane w grudniu 2009 r.
PRZERZUTY DO MÓZGU
NIE REAGUJĄ NA CHEMIOTERAPIĘ
W PIERWOTNYCH GUZACH OBIECUJĄCE PODAWANIE BEVACIZUMABU
PRZY RZERZUTACH WYNIKI NIEJEDNOZNACZNE
PODOBNA SYTUACJA DOTYCZY TEMOZOLOMIDU
LEKI PRZECIWDRGAWKOWE
MAŁOSKUTECZNE
W ZAPOBIEGANIU NAPADÓW
PADACZKOWYCH
POWRÓT DO RADIOCHIRURGII
SZCZEGÓLNIE Z ZASTOSOWANIEM
RADIOUCZULACZY
KONTROLE
CZĘSTE KONTROLE
TO MOŻLIWOŚĆ ZDIAGNOZOWANIA
NIEWIELKICH,
CZĘSTO OPERYJNYCH OGNISK RAKA
(PŁUCO, WĄTROBA)
REHABILITACJA
REHABILITACJA
(FIZYKOTERAPIA)
OD POCZĄTKU LECZENIA
WPŁYWA ZNAMIENNIE
NA CZAS PRZEŻYCIA
CHEMOPREWENCJA RAKA SUTKA
(zmniejszenie ryzyka rozwoju raka)
TAMOXIFEN I RALOXIFEN
Zmniejszają
ryzyko powstania raka
Problemem
skutki uboczne
INHIBITORY AROMATAZY
anastrozole, letrozole i exemestane
zmniejszają ryzyko wznowy
u kobiet po menopauzie
Czy mogą zapobiegać
rozwojowi raka
?
FENRETIDINE (RETINOID)
(pochodna witaminy A)
Zmniejsza
ryzyko powstania raka
jak tamoxifen
American Cancer Society
09/18/2009
PROFILAKTYKA RAKA SUTKA
Najlepszą formą profilaktyki
jest regularne badanie piersi!
CZYNNIKI ZMNIEJSZAJĄCE RYZYKO
WYSTĄPIENIA RAKA SUTKA:
aktywność fizyczna
odpowiednia waga
karmienie piersią
unikanie alkoholu
dieta bogata w warzywa i owoce
(należy unikać tłuszczów)
ALKOHOL WPŁYWA NA ROZWÓJ RAKA SUTKA
ALKOHOL WPŁYWA KORZYSTNIE NA CHOROBY SERCA
ALKOHOL WPŁYWA NIEKORZYSTNIE NA ROZWÓJ RAKA SUTKA
SZCZEGÓLNIE DOTYCZY TO KOBIET PO MENOPAUZIE
Z POZYTYWNYM WYWIADEM RODZINNYM RAKA SUTKA
W Polsce w 2008 roku ilość alkoholu wypitego przez kobiety była większa
niż ilość alkoholu wypitego przez mężczyzn
NA PODSTAWIE ANALIZY PONAD 180 000 KOBIET
OBJĘTYCH BADANIEM NIH-AARP Diet and Health Study
STWIERDZONO, ŻE
WYPICIE 3 LUB WIĘCEJ ALKOHOLOWYCH DRINKÓW DZIENNIE
ZWIĘKSZA O PONAD 50% RYZYKO RAKA SUTKA ER+/PR+
PONADTO KOBIETY PIJĄCE MNIEJSZE ILOŚCI ALKOHOLU
TEŻ SĄ OBCIĄŻONE WIĘKSZYM RYZYKIEM
NIEZALEŻNIE OD TYPU ALKOHOLU
Lekarz wykonujący zabieg chirurgiczny nie usunął jednak 11
zajętych węzłów chłonnych. Kahane musiała poddać się kolejnej
operacji. Ostatecznie chora przeżyła, ale tylko dzięki swojemu
uporowi, szczęściu
i wiedzy.
PROBLEMY Z RAKIEM SUTKA
Nie jest tajemnicą, że niektóre postacie raka sutka
są trudne do rozpoznania. Mylą się nawet
specjaliści.
PRZYPADEK - 43 letniej Sharf R. Kahane, lekarki z Kalifornii.
Lekarka zaniepokojona bólem piersi zgłosiła się do swojego
ginekologa. Ten po badaniu i wykonaniu mammografii
stwierdził infekcję gruczołów mlecznych, czyli nic
szczególnego. Diagnozę potwierdzili inni lekarze.
Tylko dzięki przypadkowi Kahane trafiła do rąk lekarki,
która wykryła u niej cystę i nalegała na jej usunięcie mimo,
że biopsja nie wykazała nowotworu złośliwego. Po operacji
okazało się, że guz był złośliwy.
ZNANE SĄ TEŻ PRZYPADKI
DWÓCH KOBIET (OBIE LEKARKI)
KTÓRE PO INFORMACJI, ŻE MAJĄ
RAKA SUTKA
ZDECYDOWAŁY SIĘ SZYBKO
NA MASTEKTOMIĘ
ZANIM
\WSZYSTKIE BADANIA
ZOSTAŁY WYKONANE,
POTEM OKAZAŁO SIĘ,
ŻE MASTEKTOMIA
BYŁA ZBĘDNA
PROBLEMY Z RAKIEM SUTKA
PAMIĘTAJMY O
PSYCHO,
SOCJO,
EKONOMICZNYCH
UWARUNKOWANIACH
ŻYCIA
KAŻDEGO CZŁOWIEKA
ZWŁASZCZA
GDY JEST NIM KOBIETA
SZCZEGÓLNIE CHORA
NA RAKA SUTKA
"Kobieta nigdy nie wie, czego chce, ale nie spocznie,
dopóki celu nie osiągnie."
Jean-Paul Sartre
Dziękuję za uwagę