Pismo i piśmiennictwo

Pismo i piśmiennictwo

Pismo i piśmiennictwo

Pismo i piśmiennictwo

 

 

Pismo

• Pismo to jest system umownych znaków, za 

pomocą których można utrwalić język mówiony.

• Istnieje wiele sposobów zapisu mowy. Można je 

podzielić na zapis dźwięków oraz zapis znaczeń. 

Większość używanych obecnie systemów pisma 

to systemy mieszane fonetyczno-znaczeniowe.

• Badania medyczne pokazują, że przy czytaniu 

pisma znaczeniowego aktywność obszarów 

mózgu rozkłada się inaczej niż przy czytaniu 

pisma fonetycznego. Pismem fonetycznym 

zajmuje się głównie lewa półkula, natomiast 

znaczeniowym prawa. Zaburzenie 

odwzorowywania znaków nazywa się dysgrafią.

 

 

Systemy pisma

Większość współczesnych języków europejskich używa systemu 

mieszanego, w którym:

• słowa są zapisywane fonetycznym systemem alfabetycznym;

• nazwy własne są zapisywane fonetycznym systemem 

alfabetycznym

• systemem znaczeniowym zapisuje się m.in.: ;

• liczby są zapisywane systemem znaczeniowym, bardzo 

rzadko zapisuje się je fonetycznie. Tak więc zwykle 120 a nie 

'sto dwadzieścia‘;

• nazwy substancji chemicznych, np. zapis HCl występuje 

znacznie częściej niż zapis chlorowodór.

W większości z tych języków jednak w zapisie "normalnych" 

słów istnieją obok elementów fonetycznych również 

elementy znaczeniowe – wiele allomorfów zapisuje się w ten 

sam sposób pomimo odmiennego ich brzmienia. W języku 

polskim dotyczy to głównie dźwięczności spółgłoski końcowej 

(np. chleb i chleba choć b w chleb wymawiane jest zwykle p). 

W języku angielskim zjawisko to ma znacznie większy zasięg. 

 

 

Typy pisma

• piktograficzne (obrazkowe) – przedmioty i czynności zapisywane są za pomocą 

piktogramów (obrazków). Piktogramy to obecnie m.in. niewielka część chińskich 

znaków.

• ideograficzne – idee i pojęcia zapisywane są za pomocą ideogramów, 

przedstawiających abstrakcyjne pojęcia; to kolejny etap ewolucji pisma w stosunku 

do piktogramów. Ideogramy to obecnie m.in. zasadnicza część sinogramów.

• fonetyczne – symbole przedstawiają dźwięki: 

• pismo głoskowe (alfabet) – symbole oznaczają spółgłoski i samogłoski, np. alfabet 

łaciński, alfabet grecki, cyrylica, głagolica, hangul,

• pismo spółgłoskowe (abdżad) – symbole oznaczają spółgłoski, wartość samogłosek 

wynika z kontekstu np. alfabet hebrajski,

• pismo alfabetyczno-sylabiczne (abugida) – symbole oznaczają spółgłoski, a wartość 

samogłosek zmieniają znaki diakrytyczne,

• sylabariusz – symbole oznaczają sylaby, np. katakana i hiragana;

• pismo złożone lub pismo mieszane – w jednym systemie pisma występuje kilka 

podsystemów, np. pismo japońskie, na które składają się sylabariusze hiragana i 

katakana, oraz ideogramy chińskie – kanji, 

• pismo ideograficzno-fonetyczne (piktofonetyczne) – w jednym znaku pisma 

występują elementy fonetyczne i semantyczne (taką strukturę ma ok. 80 proc. 

znaków chińskich).

• pismo węzełkowe.