Teorie ustawiania 

Teorie ustawiania 

zębów sztucznych w 

zębów sztucznych w 

protezach 

protezach 

całkowitych

całkowitych

- teoria statyczno- 

- teoria statyczno- 

artykulacyjna

artykulacyjna

Anna Klimaszewska

Anna Klimaszewska

 

 

 

 

 

 

 

 



W zależności od warunków 

W zależności od warunków 

anatomotopograficznych jamy ustnej 

anatomotopograficznych jamy ustnej 

stosuje się różne metody i modyfikacje 

stosuje się różne metody i modyfikacje 

ustawiania zębów sztucznych w 

ustawiania zębów sztucznych w 

protezach całkowitych. Przy ustawianiu 

protezach całkowitych. Przy ustawianiu 

zębów w tych protezach należy 

zębów w tych protezach należy 

kierować się podstawowymi zasadami 

kierować się podstawowymi zasadami 

wynikającymi z istniejących teorii.

wynikającymi z istniejących teorii.

 

 

 

 

Dobór wielkości, kształtu 

Dobór wielkości, kształtu 

i koloru zębów 

i koloru zębów 

sztucznych

sztucznych

Dla pacjentów z rozległymi brakami odgrywa 

Dla pacjentów z rozległymi brakami odgrywa 

szczególną rolę obok prawidłowego 

szczególną rolę obok prawidłowego 

ustawienia. Przywrócenie wyglądu twarzy 

ustawienia. Przywrócenie wyglądu twarzy 

jest warunkiem dobrego samopoczucia 

jest warunkiem dobrego samopoczucia 

pacjenta. 

pacjenta. 

Prawidłowy dobór rodzaju i koloru zębów jest 

Prawidłowy dobór rodzaju i koloru zębów jest 

jednym z trudniejszych zadań w praktyce 

jednym z trudniejszych zadań w praktyce 

lekarskiej. Podczas wyboru zębów do protez 

lekarskiej. Podczas wyboru zębów do protez 

całkowitych trzeba brać pod uwagę zarówno 

całkowitych trzeba brać pod uwagę zarówno 

kształt głowy ,budowę ciała, płeć i wiek 

kształt głowy ,budowę ciała, płeć i wiek 

pacjenta ,rysy twarzy, szerokość nosa itd. 

pacjenta ,rysy twarzy, szerokość nosa itd. 

 

 

 

 

Przystępując do 

Przystępując do 

ustawienia zębów należy 

ustawienia zębów należy 

pamiętać o zasadniczym 

pamiętać o zasadniczym 

celu jaki ma spełniać 

celu jaki ma spełniać 

proteza

proteza



Uzyskanie możliwie dużej 

Uzyskanie możliwie dużej 

efektywności żucia

efektywności żucia



Umożliwienie 

Umożliwienie 

poprawnej wymowy

poprawnej wymowy



Osiągnięcie dobrego 

Osiągnięcie dobrego 

efektu 

efektu 

kosmetycznego

kosmetycznego

 

 

 

 

Wykorzystujemy informacje, 

Wykorzystujemy informacje, 

które obejmują:

które obejmują:



Położenie żuchwy w stosunku do szczęki 

Położenie żuchwy w stosunku do szczęki 

odpowiadającej sytuacji określanej jako 

odpowiadającej sytuacji określanej jako 

zwarcie centralne

zwarcie centralne



Poziom płaszczyzny zwarciowej wyznaczony 

Poziom płaszczyzny zwarciowej wyznaczony 

przez powierzchnie styku wałów zwarciowych

przez powierzchnie styku wałów zwarciowych



Ukształtowanie przedsionkowej powierzchni 

Ukształtowanie przedsionkowej powierzchni 

górnego wzornika uwypuklającego wargę 

górnego wzornika uwypuklającego wargę 

górną pacjenta tak, jak powinny się 

górną pacjenta tak, jak powinny się 

uwypuklać ustawione zęby 

uwypuklać ustawione zęby 

 

 

 

 



Zakreślone na przedsionkowej pow 

Zakreślone na przedsionkowej pow 

wału  górnego wzornika linie 

wału  górnego wzornika linie 

pomocnicze

pomocnicze



Barwa i kształt zębów

Barwa i kształt zębów



Dodatkowe informacje uzyskane w 

Dodatkowe informacje uzyskane w 

wywiadzie, np. ewentualna 

wywiadzie, np. ewentualna 

diastema, zachodzące siekacze 

diastema, zachodzące siekacze 

 

 

 

 

Najbardziej znane i 

Najbardziej znane i 

najczęściej stosowane 

najczęściej stosowane 

teorie ustawiania zębów

teorie ustawiania zębów



Artykulacyjna

Artykulacyjna



Statyczna

Statyczna



Statyczno- artykulacyjna

Statyczno- artykulacyjna

 

 

 

 

Teoria statyczno- 

Teoria statyczno- 

artykulacyjna

artykulacyjna



Twórcy to m.in. Ackerman, Porter, Gysi, 

Twórcy to m.in. Ackerman, Porter, Gysi, 

Fischer

Fischer



Pomost łączący teorię statyczną i 

Pomost łączący teorię statyczną i 

artykulacyjną

artykulacyjną



Głównym założeniem jest ustawienie 

Głównym założeniem jest ustawienie 

niskoguzkowych

niskoguzkowych

 zębów bocznych z 

 zębów bocznych z 

zachowaniem zasad statyki i 

zachowaniem zasad statyki i 

uwzględnieniem 

uwzględnieniem 

linii międzywyrostkowej

linii międzywyrostkowej

.

.

 

 

 

 

• W metodzie artykulacyjnej ustawia 

W metodzie artykulacyjnej ustawia 

się zęby o kształtach anatomicznych, 

się zęby o kształtach anatomicznych, 

których układ powierzchni żujących i 

których układ powierzchni żujących i 

siecznych powinien zapewnić 

siecznych powinien zapewnić 

zrównoważoną okluzję i artykulację w 

zrównoważoną okluzję i artykulację w 

czasie żucia.

czasie żucia.

• Metoda statyczna polega na 

Metoda statyczna polega na 

ustawianiu zębów bezguzkowych lub 

ustawianiu zębów bezguzkowych lub 

płaskoguzkowych kontaktujących z 

płaskoguzkowych kontaktujących z 

płytką sferyczną co umożliwia 

płytką sferyczną co umożliwia 

wykonywanie ruchów żujących bez 

wykonywanie ruchów żujących bez 

wyważania protezy.

wyważania protezy.

 

 

 

 

Dwie podstawowe zasady, 

Dwie podstawowe zasady, 

które nie mogą być 

które nie mogą być 

podważane

podważane



Eliminowanie do maksimum 

Eliminowanie do maksimum 

przesuwania poziomego protez na 

przesuwania poziomego protez na 

podłożu, co powoduje 

podłożu, co powoduje 

znaczne 

znaczne 

zmniejszenie działania szkodliwego na 

zmniejszenie działania szkodliwego na 

tk.podłoża protetycznego

tk.podłoża protetycznego



Uzyskanie 

Uzyskanie 

dobrej statyki

dobrej statyki

 protez również 

 protez również 

w fazie miażdżenia, a więc w momencie, 

w fazie miażdżenia, a więc w momencie, 

gdy występuje już działanie sił żucia, a 

gdy występuje już działanie sił żucia, a 

zęby przeciwstawne się nie stykają

zęby przeciwstawne się nie stykają

 

 

 

 



Po całkowitym wykonaniu protezy 

Po całkowitym wykonaniu protezy 

następuje dostosowanie warunków 

następuje dostosowanie warunków 

zgryzowych poprzez 

zgryzowych poprzez 

doszlifowanie 

doszlifowanie 

guzków zębów bocznych

guzków zębów bocznych

 w celu 

 w celu 

uzyskania 

uzyskania 

kontaktu zębów 

kontaktu zębów 

przeciwstawnych po stronie 

przeciwstawnych po stronie 

balansującej

balansującej

.

.

 

 

 

 

• Połączeniem metody statycznej ze 

Połączeniem metody statycznej ze 

sferyczną jest metoda krakowska, w 

sferyczną jest metoda krakowska, w 

której z teorii artykulacyjnej przyjęto 

której z teorii artykulacyjnej przyjęto 

zęby płaskoguzkowe, kształtowanie 

zęby płaskoguzkowe, kształtowanie 

wzorników za pomocą kaloty o r=10,1 

wzorników za pomocą kaloty o r=10,1 

cm, artykulacje wybalansowaną i 

cm, artykulacje wybalansowaną i 

likwidację fenomenu Christensena, 

likwidację fenomenu Christensena, 

natomiast z metody statycznej zasady 

natomiast z metody statycznej zasady 

przestrzennego ustawiania zębów.

przestrzennego ustawiania zębów.

 

 

 

 



Fischer stosuje zęby boczne 

Fischer stosuje zęby boczne 

niskoguzkowe

niskoguzkowe

 o nachyleniu guzków 

 o nachyleniu guzków 

20 st.

20 st.

 i ustawia je pod 

 i ustawia je pod 

kątem 

kątem 

górnym zewnętrznym 

górnym zewnętrznym 

80 st.

80 st.

 w 

 w 

stosunku do 

stosunku do 

przechodzącej przez ich 

przechodzącej przez ich 

środek 

środek 

linii międzywyrostkowej.

linii międzywyrostkowej.

 

 

 

 

 

 

 

 



Ustawianie zębów rozpoczyna się od 

Ustawianie zębów rozpoczyna się od 

zębów górnych, pamiętając,że 

zębów górnych, pamiętając,że 

powierzchnia przedsionkowa wału 

powierzchnia przedsionkowa wału 

zwarciowego stanowi obwód łuku 

zwarciowego stanowi obwód łuku 

zębowego, a powierzchnia zwarciowa 

zębowego, a powierzchnia zwarciowa 

wału dolnego podstawę, w stosunku 

wału dolnego podstawę, w stosunku 

do której ustawia się powierzchnie 

do której ustawia się powierzchnie 

sieczne i żujące.

sieczne i żujące.

 

 

 

 



Elementem pomocniczym w 

Elementem pomocniczym w 

ustawianiu zębów są zwieraki i 

ustawianiu zębów są zwieraki i 

artykulatory np. o ruchach 

artykulatory np. o ruchach 

przeciętnych tj. Gysi Simplex. 

przeciętnych tj. Gysi Simplex. 

Wszystko tak naprawdę zależy od 

Wszystko tak naprawdę zależy od 

autora metody i jego preferencji.

autora metody i jego preferencji.

 

 

 

 

Zaletą tej teorii jest redukcja z 20 do 

Zaletą tej teorii jest redukcja z 20 do 

1% ustawiania zębów w zgryzie 

1% ustawiania zębów w zgryzie 

krzyżowym w protezach całkowitych.

krzyżowym w protezach całkowitych.

 

 

 

 

 

 

 

 

Teoria ta mimo wielu 

Teoria ta mimo wielu 

zwolenników nie 

zwolenników nie 

znalazła szerokiego 

znalazła szerokiego 

zastosowania.

zastosowania.