Jan Łazowski
Fizykoterapia
Wykład 1.
Definicje, energia i reakcje
organizmu
Jan Łazowski
Fizykoterapia
Wykład 1.
Definicje, energia i reakcje
organizmu
20:16 20:16
2
Definicja fizykoterapii
Stosowanie energii
fizycznych do
leczenia, rehabilitacji,
odnowy biologicznej i
profilaktyki
20:16 20:16
3
Dyscypliny pokrewne
Fizjoterapia
Medycyna fizykalna
Balneologia – lecznictwo
uzdrowiskowe
Fizjatria
Przyrodolecznictwo
Wodolecznictwo - hydroterapia
20:16 20:16
4
Rodzaje energii
Stosowane w fizykoterapii
Cieplna
Elektryczna
Promieniowania elektromagnetycznego (pem)
Mechaniczna
Występujące w organizmie człowieka
Chemiczna
Cieplna
Mechaniczna
Elektryczna
Pem podczerwone i luminescencyjne
20:16 20:16
5
Zasady dotyczące energii
Zasada zachowania energii
Energia nie może być wytwarzana ani zniszczona
Do wykonania pracy konieczna jest
różnica potencjałów energii i energia
swobodna
Różnica potencjałów to np. różnica temperatur,
napięcia elektrycznego, mechaniczna energia
potencjalna
Tu występuje pojęcie entropii i fizycznego końca
świata, oraz powiązanie fizyki z teorią informacji
a także zasada równoważności energii i materii
20:16 20:16
6
Jednostki energii
Podstawowa jednostka:
dżul
(J)
Stara jednostka: kaloria (kal)
1 J = 0,24 kal
1 kal = 4,18 J
Kilogramometr. 1 kgm = 9,8 J
Kilowatogodzina. 1 kWh = 3 600 000 J
20:16 20:16
7
Jednostki mocy
Podstawową jednostka mocy jest wat
(W)
Moc wynosi 1 W gdy praca wielkości 1 J
jest wykonywana przez jedną sekundę.
Koń mechaniczny (moc samochodów)
1 koń mech. = 736 W
1000 W = kW 1 000 000 W = 1 MW
0,001 W = mW 0,000 001 W = 1 µW
20:16 20:16
8
Wielokrotności
hekto = x 100
kilo = x 1000
Mega = x 1000 000
giga = x 1000 000
000
20:16 20:16
9
Podwielokrotności
decy = 0,1
centy = 0,01
mili = 0,001
µ (mikro) = 0,000 001 (jedna
milionowa)
nano = 0,000 000 001 (jedna
miliardowa)
piko = 0.000 000 000 001 (jedna
bilionowa)
20:16 20:16
10
Nośniki energii
Dla ciepła każda substancja
Dla energii elektrycznej przewodniki i
pole elektryczne
Dla energii mechanicznej substancje
nieelastyczne i pole grawitacyjne
Energia elektromagnetyczna rozchodzi
się przez promieniowanie nie potrzebuje
żadnego nośnika
20:16 20:16
11
Natężenie
Ilości energii przechodzącej prze dane
miejsce (przewodnik) w jednostce czasu
Przewodnik może ograniczać
przewodzenie energii - stawia opór
Przewodnik posiada ograniczona zdolność
przewodzenia energii – przewodność
Natężenie zależy od mocy energii i
przewodności (oporu) przewodnika
Natężenie pem jest równe mocy pem (nie
ma nośnika)
20:16 20:16
12
Cykle, drgania, rytmy
Jednostajnie powtarzane zmiany
przepływu (natężenia) energii
Kosmiczne
Kwantowe
Biologiczne
Społeczne (wymyślone przez ludzi)
Cykliczność łączy zmienność ze
stałością
20:16 20:16
13
Miary cykli
Okres czas trwania cyklu (T) jednostka
czas
Częstotliwość (F), jednostka Herc (H)
T = 1/F F= 1/T
Amplituda oznaczana jednostkami
natężenia
Fazy
Cykle ciągłe i impulsowe (przerywane)
20:16 20:16
14
Miary cyklu
20:16 20:16
15
Fazy cyklu
20:16 20:16
16
FALE
Są to cykle (drgania)
w przestrzeni
Długość fali (jednostki długości)
Częstotliwość (Herce)
Prędkość rozchodzenia się fal
20:16 20:16
17
Cykle impulsowe
okres
faza przerwy
0
faza impulsu
10
20
25
35
40
45
50
55
60
65 ms
5
15
30
Faza impulsu = 10 ms
Faza przerwy = 15 ms
Okres = 25 ms
Wypełnienie = 10 : 25 = 40%
20:16 20:16
18
Kształty najczęściej
stosowanych impulsów
Prostokątny
Sinusoidalny
Trójkątny
Trapezoidalny
Eksponencjalny
20:16 20:16
19
Organizm a energia
Organizm potrzebuje następujących energii w
środowisku:
Ciepła wyrażanego temperaturą od -20
0
C do
+36
0
C
Światła – tj. pem
w zakresie od 200 do 15 000 nm
o natężeniu od 0,12 do 0,005 W/cm
2
Energii pola grawitacyjnego ziemi i mechanicznej
z rąk innych ludzi
Organizm sam także wytwarza energię z
substancji chemicznych otrzymywanych w
pożywieniu
20:16 20:16
20
Biologiczne rodzaje energii
Energie w postaciach
biologicznie naturalnych
Energie nienaturalne,
niespotykane w biosferze
człowieka
20:16 20:16
21
Cechy naturalnych form
energii
Występują obficie w biosferze. Niskie napięcia
energii elektrycznej, występują obficie w
organizmie,
i w biosferze
Są niezbędne do powstania i zachowania życia
na ziemi.
Ustrój wykształcił specjalne receptory dla ich
rozpoznania, człowiek zmysłami rozpoznaje ich
obecność i nasilenie.
O działaniu szkodliwym ostrzegają zmysły,
aparatura uzupełnia spostrzeganie, nie jest
niezbędna do ochrony życia.
20:16 20:16
22
Cechy nienaturalnych form
energii
Nie występuje w biosferze wcale lub tylko
śladowo. Zostały wytworzone przez
człowieka
Nie są niezbędne do utrzymania życia.
Nie są percypowane przez żadne receptory
zmysłowe, człowiek nie postrzega ich
obecności
O ich szkodliwym działaniu ostrzega
wyłącznie aparatura pomiarowa, niezbędna
do ochrony życia ludzi i środowiska.
20:16 20:16
23
Zmiany wywołane w
organizmie przez energie
naturalne
Są to czynne reakcje adaptacyjne, dla każdej
energii inne, które przeważają nad zmianami
biernymi.
Działa energia, która została przez tkanki
zaabsorbowana, ale wielkość reakcji jest zależna
od pobudliwości ustroju a nie tylko od ilości
absorbowanej energii
Reakcje są wielokierunkowe, zawierają elementy
miejscowe i oddalone, chwilowe i trwałe
Wywierają bezpośredni wpływ na psychikę oraz
mogą działać przez sugestie.
20:16 20:16
24
Schemat reakcji na energię
naturalną
ENERGIA
zmiana bierna
Układ nerwowy
i hormonalny
reakcja
reakcja
reakcja
NATURALNA
receptory
efektory
20:16 20:16
25
Zmiany wywołane energiami
nienaturalnymi - sztucznymi
Bierne, miejscowe zmiany fizyko-
chemiczne i molekularne. Nieswoiste
reakcje komórkowe.
Zmiany występują w czasie podawania
energii i w miejscu jej absorpcji
Działa tylko ta energia, która została
przez tkanki zaabsorbowana, wielkość
zmiany jest proporcjonalna do ilości
zaabsorbowanej energii.
Na psychikę mogą oddziaływać tylko
wtórnie, np. przez sugestię.
20:16 20:16
26
Schemat reakcji na energię
sztuczną
Układ nerwowy
i hormonalny
zmiana bierna
Powłoki skórne
receptory niepobudzone
efektory nie reagują
SZTUCZNA
ENERGIA
20:16 20:16
27
Rodzaje zmian wywołanych w
ustroju
Miejscowe i oddalone
Chwilowe i trwałe
Reakcje czynne (adaptacyjne),
zmiany bierne (lokalne)
Po jednym zabiegu i po serii
zabiegów (sumowane
)
20:16 20:16
28
Zeszyt ćwiczeń
Student jest zobowiązany prowadzić
zeszyt ćwiczeń, w którym opisuje zabiegi
wykonywane osobiście lub obserwowane.
Zeszyt powinien zawierać 10 opisów na
każdy semestr z różnych rodzajów
zabiegów. W sumie trzydzieści opisów.
Jest to warunek dopuszczenia do
egzaminu z fizykoterapii.
Jakość zeszytu może zaważyć na stopniu
z egzaminu
20:16 20:16
29
Rubryki zeszytu ćwiczeń
O pacjencie
O zabiegu
Dat
a
Inicjał
y lub
nr ew.
Rozpo
znani
e lub
objaw
y
Rodzaj
zabieg
u
Lokal
izacj
a
Para
metr
y
ener
gii
Czas
trwani
a/
liczba
kolejn
a
Skutk
i i
uwag
i
20:16 20:16
30
Cel wykładu
WPROWADZENIE
DO FIZYKOTERAPII
Fizyczne podstawy
fizykoterapii
i
Podstawowe reakcje
organizmu
20:16 20:16
31
KONIEC
WYKŁADU