Teoria eksploatacji
Terminologia
Teoria eksploatacji
Terminologia
Pojęcia ogólne
obiekt (eksploatacji) - dowolny obiekt techniczny, np. maszyna,
urządzenie, wyposażenie, aparatura, instalacja, budowla znajdująca
się w eksploatacji
eksploatacja - zespół celowych organizacyjno-technicznych i
ekonomicznych działań ludzi z obiektem technicznym oraz relacje,
występujące pomiędzy nimi od chwili przyjęcia obiektu do
wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem, aż do jego likwidacji
użytkowanie eksploatacyjne - działanie związane z
wykorzystaniem obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem
obsługiwanie eksploatacyjne - czynności organizacyjno-
techniczne operowania obiektem oraz czynności mające na celu
podtrzymanie i przywracanie obiektowi stanu zdatności użytkowej
charakterystyka eksploatacyjna - zespół informacji określających właściwości obiektu, wyrażanych za
pomocą parametrów technicznych i ekonomicznych, istotnych z punktu widzenia eksploatatora tego obiektu
dokumentacja eksploatacyjna - zbiór dokumentów zawierających niezbędne informacje dotyczące wymagań i
zaleceń kształtujących racjonalną eksploatację danego obiektu technicznego
Pojęcia dotyczące obiektu eksploatacji
jakość eksploatacyjna - zbiór właściwości (cech) obiektu,
określających jego przydatność do eksploatacji zgodnie z
przeznaczeniem, obejmujący takie cechy jak: funkcjonalność,
niezawodność, ergonomiczność i inne
niezawodność eksploatacyjna - właściwości obiektu
charakteryzujące jego zdolność do użytkowania i obsługiwania
w określonych warunkach i w określonym przedziale czasu
zdolność użytkowa - właściwości obiektu charakteryzujące
jego zdolność do spełniania funkcji i do realizacji zadań w
sposób zgodny z wymaganiami dokumentacji eksploatacyjnej
podatność eksploatacyjna - zbiór właściwości (cech) obiektu
określających jego przystosowanie do eksploatacji w zadanych
warunkach, obejmujących takie cechy jak: podatność użytkowa,
podatność obsługowa (w tym diagnostyczna), podatność
naprawcza (w tym regeneracja) i inne
Pojęcia dotyczące obiektu eksploatacji
potencjał eksploatacyjny - właściwości obiektu charakteryzujące
jego zdolność do zachowania wymaganej zdatności użytkowej i
obsługowej w danej chwili lub w określonym czasie
trwałość eksploatacyjna - właściwość obiektu charakteryzująca
jego zdolność do zachowania wymaganej zdatności użytkowej i
obsługowej do chwili osiągnięcia stanu granicznego
stan eksploatacyjny - stan obiektu określony zbiorem wartości
jego charakterystyk technicznych i ekonomicznych, ustalonych dla
obiektów w danej chwili lub w określonym przedziale czasu
stan graniczny - umowny stan obiektu, w którym dalsze jego
eksploatowanie nie jest wskazane
cechy stanu eksploatacyjnego - wielkości fizyczne,
ekonomiczne lub funkcyjne charakteryzujące stany obiektu
występujące podczas eksploatacji
Pojęcia dotyczące obiektu eksploatacji
postój - planowana przerwa w działaniu obiektu, wynikająca z
organizacji jego eksploatacji
przestój - przerwa w działaniu obiektu wynikająca z przyczyn
losowych w eksploatacji, np. uszkodzenia, braku energii,
zaburzeń organizacyjnych i innych
Pojęcia dotyczące obsługiwania obiektu
dozorowanie eksploatacyjne – dozorowanie obiektu
umożliwiające uzyskiwanie w sposób ciągły lub doraźny
(dyskretny) informacji o bieżącej zmianie stanu obiektu, z
dostatecznie małą zwłoką
genezowanie eksploatacyjne - określenie, na podstawie
analizy wyników, odpowiednich badań, warunków i przyczyn,
które spowodowały, powodują lub mogą spowodować istnienie
określonego stanu lub zmiany stanu obiektu
diagnozowanie eksploatacyjne - wnioskowanie o stanie
obiektu w danej chwili na podstawie analizy wyników badania,
dokonanego z zastosowaniem odpowiednich metod oraz środków
technicznych
prognozowanie eksploatacyjne - przewidywanie stanów
obiektu w przyszłości na podstawie wyników diagnozowania i
genezowania, ustalające właściwości obiektu w określonym
momencie lub przedziale czasu
Pojęcia dotyczące obsługiwania obiektu
obsługiwanie operacyjne - czynności operatorskie w użytkowaniu obiektu,
wykonywane wg ustalonej kolejności, w zależności od rodzaju funkcji
spełnianych przez obiekt podczas realizacji określonego zadania
obsługiwanie przygotowawcze - obsługiwanie mające na celu przygotowanie
obiektu do użytkowania, obejmujące m.in. zasilanie energetyczno-paliwowe,
materiałowe, informowanie o wynikach kontroli stanu zdatności obiektu i inne
obsługiwanie zapobiegawcze (profilaktyczne) - obsługiwanie mające na
celu zmniejszenie prędkości utraty zdatności użytkowej obiektu przez przeglądy
i kontrolę stanu obiektu, lokalizację i wymianę uszkodzonych lub zużywających
się części, konserwację i inne niezbędne działania
obsługiwanie konserwacyjne (konserwacja) - działanie profilaktyczne
mające na celu utrzymanie obiektu w stanie zdatności użytkowej przez planowe
lub doraźne zabezpieczenie obiektu przed szkodliwym oddziaływaniem
czynników otoczenia (np. ochrona przed korozją) i utrzymanie czystości
obsługiwanie regulacyjne (regulacja) - działanie mające na celu utrzymanie
zadanych z góry cech stanu eksploatacyjnego obiektu w dopuszczalnym
przedziale zmienności, bez zmiany właściwości fizyczno – chemicznych obiektu
Pojęcia dotyczące obsługiwania obiektu
naprawa - czynności organizacyjno-techniczne mające na celu
przywrócenie obiektowi stanu zdatności użytkowej
naprawa okresowa - naprawa obiektu mająca na celu
odtworzenie stanu zdatności, dokonywana wg z góry
ustalonych zasad, np. po określonym czasie trwania
eksploatacji, sumarycznym czasie istnienia obiektu, ilości
wykonywanej pracy
naprawa doraźna - naprawa obiektu mająca na celu
odtworzenie stanu zdatności, utraconego w sposób losowy
kasacja - wycofanie ostateczne obiektu z eksploatacji na
podstawie przyjętych kryteriów
likwidacja - przekazanie na złom obiektu wycofanego z
eksploatacji lub jego rozbiórka w celu odzyskania części
przydatnych do ponownego wykorzystania