Zarządzanie 

krótkoterminowe finansami 

firmy



Istnienie  progu  rentowności  jest 
związane  ze  stałością  pewnej 
części  kosztów  funkcjonowania 
przedsiębiorstwa jako całości. 

Mechanizm działania dźwigni 

operacyjnej



Stąd  przy  niezmienności  pozostałych 
czynników wpływających na rentowność 
przedsiębiorstwa, 

każdy 

przyrost 

wielkości  sprzedaży  powoduje  jeszcze 
szybszy  przyrost  zysku  operacyjnego. 
Zjawisko  to  nazywane  jest  dźwignią 
operacyjną. 

Mechanizm działania dźwigni 

operacyjnej

 



W 

praktyce 

dźwignia 

ta 

jest 

wykorzystywana 

w 

podejmowaniu 

decyzji 

dotyczących 

struktury 

majątku  firmy  i  jego  wykorzystania 
zgodnie  z  charakterem  prowadzonej 
działalności operacyjnej. 

Zakres działania dźwigni 

operacyjnej



Zmodyfikowany rachunek zysków i strat:

Przychód ze sprzedaży
- koszty zmienne
= Marża brutto                                                   
- koszty stałe operacyjne (bez amortyzacji)
= EBITDA (zysk operacyjny + amortyzacja)
- Amortyzacja  (stały koszt operacyjny)                              

                             

=Zysk 

operacyjny 

przed 

spłatą 

odsetek 

i 

opodatkowaniem (EBIT)

Zakres działania dźwigni 

finansowej

Zysk 

operacyjny 

przed 

spłatą 

odsetek 

i 

opodatkowaniem (EBIT)

- Odsetki (I)  (stałe koszty finansowe)
= Zysk brutto (EBT)                                          
- podatek dochodowy                                                
= zysk netto 
- Dywidenda od akcji uprzywilejowanych
= Zysk przypadający na akcje zwykłe
ROE (rentowność  kapitału własnego) = zysk netto/kapitał 

własny lub EPS (zysk na 1 akcję) = zysk netto/liczba 

akcji

Mechanizm działania dźwigni 

operacyjnej



Miarą  reakcji  zysku  operacyjnego 
(EBIT)  na  daną  zmianę  sprzedaży 
jest  stopień  dźwigni  operacyjnej 
liczonej 

następująco 

= 

DOL 

(Degree 

of 

Operating 

Leverage):

Wzór na stopień dźwigni 

operacyjnej



W ujęciu dynamicznym:

             % zmiana zysku operacyjnego (EBIT)



1a) DOL = 

                           % zmiana sprzedaży

                            

Stopień dźwigni operacyjnej

 
                            EBIT

1

  - EBIT

0 

                                 EBIT

0 



1a) DOL = 

                               S

1

  - S

0 

                                    S

0 

W ujęciu statycznym DOL

                          
                          Sprzedaż

0

 - Koszty zmienne

0

 



2a) DOL = 

     Sprzedaż

0

 - Koszty zmienne

0

 - Koszty stałe

0

 

                                          M

b0 



2b) DOL  =

                                        EBIT

0

  

Stopień dźwigni operacyjnej



Jeśli  udział  kosztów  stałych  w 
kosztach  ogółem  jest  wysoki  to 
wrażliwość  zysku  operacyjnego  na 
wahania  sprzedaży  jest  również 
wysoka.

Zastosowanie dźwigni 

operacyjnej przy planowaniu 

zysku operacyjnego



Wielkość  planowanego  zysku 
operacyjnego  (EBIT)  zależy  od 
planowanego 

wzrostu 

sprzedaży,  ale  także  i  od 
stopnia dźwigni operacyjnej. 

Zastosowanie dźwigni 

operacyjnej przy planowaniu 

zysku operacyjnego



Znając  stopień  dźwigni  operacyjnej 
możemy 

ustalić 

przyrost 

zysku 

operacyjnego  przed  spłatą  odsetek  i 
opodatkowaniem ( EBIT) oczekiwany w 

wyniku planowanego wzrostu sprzedaży 
(S) przy użyciu formuły:



% EBIT = % S * DOL

Przykład 1 



Firma sprzedaje 100.000 sztuk wyrobu po 
5  zł  za  sztukę.  Koszty  zmienne 
ukształtowały  się  na  poziomie  3  zł  za 
sztukę. Koszt stały firmy wynosi 100.000 
zł. Ustal stopień dźwigni operacyjnej oraz 
planowaną  zmianę  zysku  operacyjnego 
gdy sprzedaż wzrośnie o 50%.

Przykład 2



Ustal  efekt  dźwigni  operacyjnej  dla 
trzech  firm  posiadających  różną 
strukturę 

kosztów 

dysponując 

następującymi danymi : (planuje się 
wzrost sprzedaży o 50%):

Przykład 2 

Treść   

Firma A

Firma B              Firma C

S                        10 000 

  11 000                  19 

500

K

z

               

    2 000

    7 000

          3000

M

b

               

    8 000

    4 000

        16500

Ks                       7 000               2 000

       14 

000

EBIT                 1 000     2 000

         2 500

K

s

/Kc                    0,78

      0,22

           0,82

K

s

/S       

      0,70                0,18

           0,72

Rozwiązanie II.



Sprzedaż wzrasta o 50%:

Treść

                Firma A       Firma B      

Firma C

S                           15 000

16 500

29 250

K

z

                     3 000 10 500

  4 500

M

b

                  12 000

  6 000

24 250

K

s

                             7 000   2 000

14 000

EBIT

                       5 000           4 000          

10 250

Wniosek



Należy  zauważyć,  że  w  każdej  firmie 
przy 

wzroście 

sprzedaży 

o 

50% 

uzyskano  więcej  niż  proporcjonalny 
wzrost  zysku  operacyjnego  (EBIT), 
który  stanowi  dodatni  efekt  dźwigni 
operacyjnej. Im wyższy stopień dźwigni 
operacyjnej,  tym  zysk  jest  bardziej 
wrażliwszy na zmiany sprzedaży.