Zasady postępowania w
Zasady postępowania w
ognisku choroby zakaźnej
ognisku choroby zakaźnej
– leczenie, dewastacja
– leczenie, dewastacja
zarazka i jego źródeł
zarazka i jego źródeł
Michał Ubraniak gr.VI
Michał Ubraniak gr.VI
A
A
Zasady postępowania w
Zasady postępowania w
ognisku choroby zakaźnej
ognisku choroby zakaźnej
– leczenie, dewastacja
– leczenie, dewastacja
zarazka i jego źródeł
zarazka i jego źródeł
Michał Ubraniak gr.VI
Michał Ubraniak gr.VI
A
A
Postępowanie przeciwepidemiczne
Postępowanie przeciwepidemiczne
obejmuje działania, których celem
obejmuje działania, których celem
jest likwidacja lub izolacja źródła
jest likwidacja lub izolacja źródła
zakażenia, ograniczenie lub
zakażenia, ograniczenie lub
uniemożliwienie przeniesienia
uniemożliwienie przeniesienia
chorób oraz stymulacja odporności
chorób oraz stymulacja odporności
zwierząt narażonych na zakażenie
zwierząt narażonych na zakażenie
W skład postępowania
W skład postępowania
przeciwepidemicznego
przeciwepidemicznego
(przeciwepizootycznego) wchodzą:
(przeciwepizootycznego) wchodzą:
Kwarantanna
Kwarantanna
Leczenie chorych zwierząt
Leczenie chorych zwierząt
Profilaktyka nieswoista i swoista
Profilaktyka nieswoista i swoista
Unieszkodliwienie pierwotnego źródła
Unieszkodliwienie pierwotnego źródła
osiąga się poprzez:
osiąga się poprzez:
Ubój chorych zwierząt
Ubój chorych zwierząt
Izolację zwierząt chorych
Izolację zwierząt chorych
Odkażanie likwiduje wtórne źródła
Odkażanie likwiduje wtórne źródła
zakażenia natomiast dezynsekcja i
zakażenia natomiast dezynsekcja i
deratyzacja zapobiegają
deratyzacja zapobiegają
przenoszeniu zarazka przez
przenoszeniu zarazka przez
przenosicieli mechanicznych i
przenosicieli mechanicznych i
biologicznych
biologicznych
Kwarantanna
Kwarantanna
Jej celem jest ułatwienie wykrycia chorych zwierząt i ocenę zdrowia
Jej celem jest ułatwienie wykrycia chorych zwierząt i ocenę zdrowia
poszczególnych osobników oraz całej populacji poddanej odosobnieniu,
poszczególnych osobników oraz całej populacji poddanej odosobnieniu,
która będzie wprowadzona do nowej populacji zwierząt.
która będzie wprowadzona do nowej populacji zwierząt.
Zastosowanie kwarantanny zależy od:
Zastosowanie kwarantanny zależy od:
Rodzaju choroby (choroby łatwo przenoszące się, zagrażające życiu i
Rodzaju choroby (choroby łatwo przenoszące się, zagrażające życiu i
zdrowiu ludzi)
zdrowiu ludzi)
Miejsca pochodzenia zwierząt (kraj, region i szczepienia tam stosowane)
Miejsca pochodzenia zwierząt (kraj, region i szczepienia tam stosowane)
Ubój chorych zwierząt
Ubój chorych zwierząt
Stosuje się tylko w przypadkach określonych szczegółowo przez
Stosuje się tylko w przypadkach określonych szczegółowo przez
odpowiednie przepisy. Ma na celu likwidację zwierząt
odpowiednie przepisy. Ma na celu likwidację zwierząt
cierpiących na choroby zakaźne o dużej zakaźności, które z
cierpiących na choroby zakaźne o dużej zakaźności, które z
reguły kończą się śmiercią.
reguły kończą się śmiercią.
Likwidacja zwierząt chorych i podejrzanych o zakażenie jest
Likwidacja zwierząt chorych i podejrzanych o zakażenie jest
efektywna w przypadku chorób, które szerzą się przez kontakt
efektywna w przypadku chorób, które szerzą się przez kontakt
bezpośredni z chorych zwierząt na zdrowe.
bezpośredni z chorych zwierząt na zdrowe.
Procedury stosowane przy
Procedury stosowane przy
uboju zwierząt chorych określa
uboju zwierząt chorych określa
Ustawa z dnia 11 marca
Ustawa z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia
2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu
zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt
chorób zakaźnych zwierząt
(Dz.U. 2004 nr 69 poz. 625)
(Dz.U. 2004 nr 69 poz. 625)
Ubój musi być przeprowadzony w sposób
Ubój musi być przeprowadzony w sposób
możliwie bezbolesny dla zwierzęcia (po
możliwie bezbolesny dla zwierzęcia (po
oszołomieniu), w miejscu odizolowanym,
oszołomieniu), w miejscu odizolowanym,
aby nie stało się ono wtórnym źródłem
aby nie stało się ono wtórnym źródłem
zakażenia. Zwłoki musza być
zakażenia. Zwłoki musza być
unieszkodliwione, a miejsce i sprzęt
unieszkodliwione, a miejsce i sprzęt
stosowany do uboju odkażony. Szczególną
stosowany do uboju odkażony. Szczególną
uwagę należy zwracać na higienę osób
uwagę należy zwracać na higienę osób
dokonujących uboju, zajmujących się
dokonujących uboju, zajmujących się
transportem zwłok i ich utylizacją.
transportem zwłok i ich utylizacją.
Unieszkodliwianie zwłok
Unieszkodliwianie zwłok
Zwłoki zwierząt padłych, a także uśmierconych
Zwłoki zwierząt padłych, a także uśmierconych
muszą zostać unieszkodliwione w taki sposób,
muszą zostać unieszkodliwione w taki sposób,
aby nie stanowiły źródła zakażenia. Zwłoki
aby nie stanowiły źródła zakażenia. Zwłoki
zwierząt najczęściej są przekazywane do
zwierząt najczęściej są przekazywane do
zakładów utylizacyjnych lub zakopywane w
zakładów utylizacyjnych lub zakopywane w
miejscu wyznaczonym do tego celu, rzadziej
miejscu wyznaczonym do tego celu, rzadziej
palone. Zwłoki spala się w przypadku chorób
palone. Zwłoki spala się w przypadku chorób
wysoce zaraźliwych(wścieklizna,wąglik).
wysoce zaraźliwych(wścieklizna,wąglik).
Ścieki fermowe również muszą zostać
Ścieki fermowe również muszą zostać
unieszkodliwione, gdyż mogą w nich
unieszkodliwione, gdyż mogą w nich
przebywać patogeny.
przebywać patogeny.
Procedury stosowane przy
Procedury stosowane przy
unieszkodliwianiu zwłok zwierząt chorych
unieszkodliwianiu zwłok zwierząt chorych
określa
określa
Ustawa z dnia 25 lipca 2001 r. o
Ustawa z dnia 25 lipca 2001 r. o
zmianie ustawy o zawodzie lekarza
zmianie ustawy o zawodzie lekarza
weterynarii i izbach lekarsko-
weterynarii i izbach lekarsko-
weterynaryjnych, ustawy o zwalczaniu
weterynaryjnych, ustawy o zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt, badaniu
chorób zakaźnych zwierząt, badaniu
zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o
zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o
Inspekcji Weterynaryjnej oraz ustawy o
Inspekcji Weterynaryjnej oraz ustawy o
organizacji hodowli i rozrodzie
organizacji hodowli i rozrodzie
zwierząt gospodarskich. (Dz.U. 2001 nr
zwierząt gospodarskich. (Dz.U. 2001 nr
129 poz. 1438)
129 poz. 1438)
Izolacja zwierząt chorych
Izolacja zwierząt chorych
Eliminuje ona możliwość zakażenia na
Eliminuje ona możliwość zakażenia na
drodze kontaktu bezpośredniego, a
drodze kontaktu bezpośredniego, a
także w sposób radykalny obniża
także w sposób radykalny obniża
możliwość zakażenia się zwierząt
możliwość zakażenia się zwierząt
zdrowych za pośrednictwem
zdrowych za pośrednictwem
środowiska. Izolację stosuje się do
środowiska. Izolację stosuje się do
zwierząt z klinicznymi objawami
zwierząt z klinicznymi objawami
choroby zakaźnej i podejrzanych o
choroby zakaźnej i podejrzanych o
chorobę.
chorobę.
Zwierzeta chore lub podejrzane o
Zwierzeta chore lub podejrzane o
zakażenie przenosi się do
zakażenie przenosi się do
osobnych,uprzednio odkażonych
osobnych,uprzednio odkażonych
pomieszczeń w odległym miejscu
pomieszczeń w odległym miejscu
gospodarstwa lub wydziela się osobne
gospodarstwa lub wydziela się osobne
miejsce w pomieszczeniu do którego
miejsce w pomieszczeniu do którego
nie mają dostępu inne zwierzęta
nie mają dostępu inne zwierzęta
Zwierzę zakażone
Zwierzę zakażone
–
–
to takie, u którego
to takie, u którego
organ PIW stwierdza chorobę zakaźną lub
organ PIW stwierdza chorobę zakaźną lub
inną mającą wpływ na ocenę
inną mającą wpływ na ocenę
przydatności mięsa do spożycia
przydatności mięsa do spożycia
Zwierzę podejrzane o zakażenie
Zwierzę podejrzane o zakażenie
–
–
to
to
takie, u którego występują objawy
takie, u którego występują objawy
choroby zakaźnej lub mogło zetknąć się
choroby zakaźnej lub mogło zetknąć się
ze zwierzętami chorymi lub nosicielami
ze zwierzętami chorymi lub nosicielami
Leczenie
Leczenie
Leczenie poprzez likwidację czynnika przyczynowego choroby
Leczenie poprzez likwidację czynnika przyczynowego choroby
w organizmie zwierzęcia przyczynia się w efekcie do
w organizmie zwierzęcia przyczynia się w efekcie do
likwidacji źródła zakażenia, jakim jest chore zwierzę.
likwidacji źródła zakażenia, jakim jest chore zwierzę.
Można wyróżnić leczenie:
Można wyróżnić leczenie:
Przyczynowe(etiotropowe)
Przyczynowe(etiotropowe)
Objawowe
Objawowe
Bodźcowe(pobudzające mechanizmy odpornosci nieswoistej)
Bodźcowe(pobudzające mechanizmy odpornosci nieswoistej)
Leczenie przyczynowe przeprowadza się
Leczenie przyczynowe przeprowadza się
przy pomocy chemioterapeutyków,
przy pomocy chemioterapeutyków,
antybiotyków, surowic odpornościowych,
antybiotyków, surowic odpornościowych,
a także szczepionek stosowanych
a także szczepionek stosowanych
leczniczo.
leczniczo.
Najczęściej stosuje się chemioterapeutyki:
Najczęściej stosuje się chemioterapeutyki:
Bakteriostatyki (chloramfenikol i
Bakteriostatyki (chloramfenikol i
pochodne, tetracykliny, makrolidy,
pochodne, tetracykliny, makrolidy,
linkozamidy, sulfonamidy)
linkozamidy, sulfonamidy)
Leki bakteriobójcze (
Leki bakteriobójcze (
aminoglikozydy,
aminoglikozydy,
polimyksyny, nitrofurany, chinolony,
polimyksyny, nitrofurany, chinolony,
penicyliny, cefalosporyny)
penicyliny, cefalosporyny)
Dezynfekcja
Dezynfekcja
Celem jest zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych
Celem jest zniszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych
w środowisku bytowania zwierząt.
w środowisku bytowania zwierząt.
W przypadku chorób zakaźnych stosuje się odkażanie:
W przypadku chorób zakaźnych stosuje się odkażanie:
Zapobiegawcze
Zapobiegawcze
Bieżące
Bieżące
Końcowe
Końcowe
Dezynfekcja
Dezynfekcja
zapobiegawcza(wstępna)
zapobiegawcza(wstępna)
stosowana
stosowana
jest zawsze przed i po wprowadzeniu
jest zawsze przed i po wprowadzeniu
zwierząt w miejscu stałego lub
zwierząt w miejscu stałego lub
czasowego ich przebywania
czasowego ich przebywania
Dezynfekcja bieżąca
Dezynfekcja bieżąca
stosowana jest w
stosowana jest w
trakcie choroby i polega na niszczeniu
trakcie choroby i polega na niszczeniu
zarazków wydalanych przez zwierzęta
zarazków wydalanych przez zwierzęta
chore
chore
Dezynfekcja końcowa
Dezynfekcja końcowa
stosowana jest
stosowana jest
po wygaśnięciu zarazy
po wygaśnięciu zarazy
Metody dezynfekcji fizycznej:
Metody dezynfekcji fizycznej:
Opalanie
Opalanie
Gotowanie
Gotowanie
Promienie UV
Promienie UV
Ultradźwięki
Ultradźwięki
Filtracja
Filtracja
Metody dezynfekcji chemicznej przy pomocy:
Metody dezynfekcji chemicznej przy pomocy:
Związków chloru i chlorowcopochodnych
Związków chloru i chlorowcopochodnych
Związków fenolowych
Związków fenolowych
Alkoholi i aldehydów
Alkoholi i aldehydów
Kwasów i zasad
Kwasów i zasad
Związków utleniających
Związków utleniających
Barwników
Barwników
Środków powierzchniowo czynnych
Środków powierzchniowo czynnych
Metali ciężkich i ich związków
Metali ciężkich i ich związków
Związki chloru i chlorowcopochodne (podchloryn
Związki chloru i chlorowcopochodne (podchloryn
sodu, wapno chlorowane, chloramidy [Chloramina
sodu, wapno chlorowane, chloramidy [Chloramina
T, Chlorogen], chlorheksydyna [Abacil, Hibitan],
T, Chlorogen], chlorheksydyna [Abacil, Hibitan],
jod, jodoform, jodofory [Pollena-Jod K])
jod, jodoform, jodofory [Pollena-Jod K])
Związki fenolowe (fenol, krezol, lizol, kreolina,
Związki fenolowe (fenol, krezol, lizol, kreolina,
Bioval, Vagothyl, heksachlorofen)
Bioval, Vagothyl, heksachlorofen)
Alkohole i aldehydy (etanol, aldehyd mrówkowy,
Alkohole i aldehydy (etanol, aldehyd mrówkowy,
aldehyd glutarowy)
aldehyd glutarowy)
Kwasy i zasady (kwas borowy, ługi)
Kwasy i zasady (kwas borowy, ługi)
Związki utleniające (woda utleniona, nadmanganian
Związki utleniające (woda utleniona, nadmanganian
potasowy)
potasowy)
Barwniki (mleczan etakrydyny [Flavacrin],
Barwniki (mleczan etakrydyny [Flavacrin],
pioktanina)
pioktanina)
Detergenty (tenzydy anionowe, ichtiol, tenzydy
Detergenty (tenzydy anionowe, ichtiol, tenzydy
kationowe)
kationowe)
Metale ciężkie i ich związki (zw. Rtęci, sole srebra,
Metale ciężkie i ich związki (zw. Rtęci, sole srebra,
miedzi, cynku)
miedzi, cynku)
Dezynsekcja
Dezynsekcja
Dezynsekcja to niszczenie owadów, zwłaszcza
Dezynsekcja to niszczenie owadów, zwłaszcza
pasożytniczych stawonogów (much, komarów, pcheł, wszy,
pasożytniczych stawonogów (much, komarów, pcheł, wszy,
karaluchów), ich jaj i larw. Dezynsekcję można wykonać
karaluchów), ich jaj i larw. Dezynsekcję można wykonać
przez zastosowanie środków fizycznych (lampy
przez zastosowanie środków fizycznych (lampy
insektobójcze,para, ogień, gorące powietrze),
insektobójcze,para, ogień, gorące powietrze),
mechanicznych (lepy) lub chemicznych środków
mechanicznych (lepy) lub chemicznych środków
owadobójczych.
owadobójczych.
Do insektycydów zaliczamy związki
Do insektycydów zaliczamy związki
działające układowo lub kontaktowo.
działające układowo lub kontaktowo.
Substancją czynną mogą być związki
Substancją czynną mogą być związki
fosforoorganiczne (malation, paration,
fosforoorganiczne (malation, paration,
chlorfenwinfos, dichlorfos) albo
chlorfenwinfos, dichlorfos) albo
karbaminiany (karbaryl, propoksur).
karbaminiany (karbaryl, propoksur).
Stosowane są też chemiosterylanty,
Stosowane są też chemiosterylanty,
które hamują rozmnażanie się
które hamują rozmnażanie się
owadów, sterylizując ich układ
owadów, sterylizując ich układ
rozrodczy oraz repelenty.
rozrodczy oraz repelenty.
Deratyzacja
Deratyzacja
Deratyzacja czyli odszczurzanie to tępienie
Deratyzacja czyli odszczurzanie to tępienie
wszelkich gryzoni, szkodliwych ze względów
wszelkich gryzoni, szkodliwych ze względów
sanitarnych i gospodarczych.
sanitarnych i gospodarczych.
Stosowane są tu metody mechaniczne (pułapki),
Stosowane są tu metody mechaniczne (pułapki),
chemiczne (rodentycydy) i biologiczne
chemiczne (rodentycydy) i biologiczne
(drobnoustroje i toksyny bakteryjne).
(drobnoustroje i toksyny bakteryjne).
Metody mechaniczne
Metody mechaniczne
– ich wartość
– ich wartość
jest ograniczona, gdyż mogą odłowić
jest ograniczona, gdyż mogą odłowić
tylko pojedyncze osobniki
tylko pojedyncze osobniki
Metody biologiczne
Metody biologiczne
– używa się
– używa się
naturalnych wrogów gryzoni – kotów,
naturalnych wrogów gryzoni – kotów,
ptaków drapieżnych, psów, węży.
ptaków drapieżnych, psów, węży.
Toksyny bakteryjne (rodentycydyna)
Toksyny bakteryjne (rodentycydyna)
stosowane są sporadycznie
stosowane są sporadycznie
Metody chemiczne
Metody chemiczne
– najbardziej efektywne
– najbardziej efektywne
Stosuje się tu środki antykoagulacyjne,
Stosuje się tu środki antykoagulacyjne,
cholekalcyferol, ANTU, fosforek cynku
cholekalcyferol, ANTU, fosforek cynku
Środki antykoagulacyjne
Środki antykoagulacyjne
(warfaryna,
(warfaryna,
kumachlor, bromadiolon, difacynon,
kumachlor, bromadiolon, difacynon,
brodifakum) hamują syntezę 4 czynników
brodifakum) hamują syntezę 4 czynników
krzepnięcia krwi (protrombiny,
krzepnięcia krwi (protrombiny,
prokonwertyny, czynnika IX i X) poprzez
prokonwertyny, czynnika IX i X) poprzez
blokadę wytwarzania aktywnej formy
blokadę wytwarzania aktywnej formy
witaminy K. Wywołuje to skazę krwotoczną i
witaminy K. Wywołuje to skazę krwotoczną i
krwotoki. Substancje te zawarte są w
krwotoki. Substancje te zawarte są w
preparatach Rat Killer Super, Baraki czy
preparatach Rat Killer Super, Baraki czy
Tomcat
Tomcat
Cholekalcyferol
Cholekalcyferol
– wywołuje hyperkalcemię i
– wywołuje hyperkalcemię i
przyczynia się do powstania niedomogi
przyczynia się do powstania niedomogi
nerkowej, zaburzeń akcji serca
nerkowej, zaburzeń akcji serca
Alfa-naftylo-tiomocznik
Alfa-naftylo-tiomocznik
– powoduje
– powoduje
zwiększenie przepuszczalności naczyń
zwiększenie przepuszczalności naczyń
krwionośnych i obrzęk płuc
krwionośnych i obrzęk płuc
Fosforek cynku
Fosforek cynku
– wywołuje nieodwracalne
– wywołuje nieodwracalne
zaburzenia w układzie nerwowym i
zaburzenia w układzie nerwowym i
krwionośnym. Stosowany jest w wodzie
krwionośnym. Stosowany jest w wodzie
pitnej lub do bejcowania ziarna
pitnej lub do bejcowania ziarna
Deawioniza
Deawioniza
cja
cja
Polega ona na odstraszaniu ptaków, które
Polega ona na odstraszaniu ptaków, które
mogą przenosić patogeny.
mogą przenosić patogeny.
Stosuje się różnorodne metody - od użycia
Stosuje się różnorodne metody - od użycia
naturalnych wrogów (ptaki drapieżne),
naturalnych wrogów (ptaki drapieżne),
metod fizycznych i chemicznych
metod fizycznych i chemicznych