background image

Zobowiązania 

ex delicto

Zobowiązania 

ex delicto

Iniuria, Furtum, Rapina

Iniuria, Furtum, Rapina

background image

Iniuria

Iniuria

background image

Rozwój historyczny

Rozwój historyczny

n

Iniuria  w prawie cywlinnym (Ustawa XII 
Tablic)

n

Iniuria  w prawie pretorskim (edykt)

background image

Ustawa XII Tablic

Ustawa XII Tablic

n

Naruszenie 

nietykalności 

cielesnej 

osób 

wolnych (sui iuris i alieni iuris)

n

Membrum  ruptum    -  uszkodzenie  ciała  osoby 
wolnej

n

Os fractum - uszkodzenie ciała niewolnika

n

Iniuria  -  naruszenie  nietykalności  cielesnej  bez 
uszkdzenia ciała (zniewaga)

n

Mala  carmina  -  złe  pieśni,  okrzyki  mające 
sprowadzic choroby lub śmierć

n

Sztywne 

stawki 

zadośćuczynienia 

za 

poszczególne przestępstwa.

background image

Typy iniuria

Typy iniuria

n

G.  3.220:  Nie  popełnia  się  zniewagi  wyłącznie 
wtedy,  kiedy  ktoś  zostanie  uderzony  np.  kijem 
albo pięścią czy też wychłostany, lecz także jeśli 
się  podniesie  rumor  przeciwko  komuś,  lub  jeśli 
ktoś  wpisuje  na  listę  aukcji  dobra  czyjeś  jakoby 
był  dłużnikiem,  wiedząc,  że  nic  mu  nie  jest 
winien. Tak samo jeśli ktoś napisze oczerniającą 
broszurkę,  albo  wierszydło,  albo  jeśli  (natrętnie 
podąża)  za  matroną  lub  młodzieńcem,  a  i 
jeszczne na mnóstwo innych sposobów.

background image

Czy poełniono znewagę?

Czy poełniono znewagę?

n

Natrętne  chodzenie  za  żoną  senatora.  Co 

jeśli 

miała 

szaty 

przezroczystego 

jedwabiu?

n

Ktoś  przeszkadza  łowić  ryby  w  morzu 

drugiej osobie.

n

Ktoś ogłasza, że jego sąsiad jest bankrutem

n

Wchodzę do twojego domu bez pozwolenia

n

Polecam  twojemu  niewolnikowi  zrobić  coś, 

na co byś się nie zgodził.

n

Ktoś bije cudzego niewolnika.

background image

Edykty regulujące 

iniuria

Edykty regulujące 

iniuria

n

Edictum generale de iniuriis

n

wprowadzenie actio iniuriam aesimatoria

n

stosowana  w  przypadkach  wskazanych  w 
Ustawie  XII  tablic  (następnie  stosowana 
także  w  wypadku  wszystkich  innych 
edyktów regulujących zniewagę)

n

wysokość 

zadośćuczynienia 

nie 

jest 

sztywna -  szacowana  jest  gł. według  winy 
sprawcy 

 

zakresu 

żądania 

poszkodowanego

background image

Edictum de 

convictio

Edictum de 

convictio

n

Ulpian  D.  47.10.15.2:  Pretor  ogłosił,  że  kto 
wznosił  pod  czyimś  adresem  okrzyki  sprzeczne 
z  dobrymi  obyczajami  albo  za  czyją  sprawą 
podniosła  się  przeciw  komuś  sprzeczna  z 
dobrymi  obyczajami  wrzawa,  przeciw  temu 
udzielę  powództwa.  Jednak  tylko  to,  co  zostało 
powiedziane  podniesionym  głosem,  czy  to 
przez  jednego,  czy  przez  wielu,  w  obecności 
grupy  osób,  może  być  uznane  za  convictio.  To 
co  nie  zostało  powiedziane  podniesionym 
głosem, ani w obecności grupy osób, nie może 
być  za  convictio  uznane,  a  jedynie  należy  to 
uznać za działanie celem zniesławienia.

background image

Edykty regulujące 

iniuria

Edykty regulujące 

iniuria

n

Edictum de convictio

n

odpowiedzialność  za  zniewagę  słowną 
dokonaną  publicznie,  w  obecności 
grupy osób

n

znieważony  może  być  nieobecny  przy 
okrzykach, 

byle 

był 

wyrażnie 

wskazany

background image

Edykty regulujące 

iniuria

Edykty regulujące 

iniuria

n

Edictum de adtemptata pudictitia

n

ochrona  kobiet  i  młodzieńców  przed 
zamachami na ich skromność:

n

odciągnięcie 

osoby 

towarzyszącej 

(„przyzwoitki”)

n

nagabywanie 

(„mnamawianie 

do 

złego”)

n

naprzykrzanie  się  (np.  chodzenia  za 
komś, nawet w milczeniu)

background image

Edictum de 

adtemptata 

pudicitia

Edictum de 

adtemptata 

pudicitia

n

Ulpian  D.  47.10.15.22:  Czym  innym  jest 
nagabywanie  a  czym  innym  narzucanie 
się.  Nagabuje  bowiem  ten,  kto  słowani 
nastaje  na  czyjąć  obyczajność,  narzuca 
się  ten,  kto  milcząć  natrętnie  za  kimś 
chodzi,  najczęściej  bowiem  służy  to 
jakiemuś zniesławieniu.

background image

Edykty regulujące 

iniuria

Edykty regulujące 

iniuria

n

Edictum ne quid infamandi causa fiat:

n

wszystkie 

inne 

wypadki 

iniuria 

nieobjęte 

wcześniejszymi edyktami

n

nowa koncepcja odpowiedzialności:

n

istotny  element  subiektywny  deliktu  -  animus 

iniurandi (zamiar znieważenia)

n

wykluczenie animus iniurandi

n

niemożność  rozeznania  czynu  (wiek,  stan 

umysłowy)

n

żart

n

działanie w celu wychowawczym

background image

Edictum ne quid 

infamandi causa fiat

Edictum ne quid 

infamandi causa fiat

n

Ulpian  D.  47.10.13.3:  Jeśli  ktoś  z  zamiarem 
zniewagi  pozwał  mnie  do  sądu,  by  mnie  nękać, 
mogę przeciw niemu wytoczyć actio iniuriam.

n

Ulpian  D.  47.10.13.7:  Powstało  pytanie,  czy 
kogoś,  kto  zabrania  mi  łowić  ryby  w  morzu  lab 
zastawiać  sieci,  mogę  pozwać  z  tytułu  zniewagi. 
Są  tacy,  którzy  tak  uważają  i  tak  sądził 
Pomponius.  Wielu  uważa,  że  ktoś  taki  podobny 
jest  do  tego,  kto  zabrania  mi  korzystać  z  łaźni 
publicznej  albo  siedzieć  w  teatrze  albo  w  jakimś 
innym  miejscu  siedzieć,  działać  lub  rozmawiać, 
albo  jeżeli  nie  pozwala  mi  korzystać  z  mojej 
rzeczy.

background image

Actio iniuriam 

aestimatoria

Actio iniuriam 

aestimatoria

n

Actio iniuriam  nie można wytoczyć gdy:

n

brak animus iniurandi

n

istnieje zgoda poszkodowanego

n

Actio 

iniuriam 

nie 

można 

wytoczyć 

przeciwko  spadkobiercom  znieważającego, 
a także nie mogą jej wytoczyć spadkobiercy 
pokrzywdzonego (actio vendictae spirantes)

n

w  sytuacji  przyczynienia  się  znieważonego 
kara jest odpowiednio obniżona

background image

Zniewaga bezpośrednia i 

pośrednia

Zniewaga bezpośrednia i 

pośrednia

n

Zniewaga bezpośrednia:

n

skargę wytacza znieważony

n

Zniewaga pośrednia

n

zniewaga  osoby  alieni  iuris  =  pośrednie 
znieważenie jej pater familias

n

zniewaga kobiety zamężnej = pośrednio 
znieważenie  jej  męża  (niezależnie  od 
wejście żony pod manus męża)

background image

Zniewaga bezpośrednia i 

pośrednia

Zniewaga bezpośrednia i 

pośrednia

n

Znieważenie osoby pod władzą lub żony

n

jeśli  żona  jest  osobą  sui  iuris  dochodzi  swoich 

praw  sama  (ze  zniewagi  bezpośredniej)  i 

dadatkowo  ze  swoją  własna  skargą  występuje 

mąż ze zniewagi pośredniej

n

jeśli  żona  jest  pod  manus    męża.  ma  własną 

skargę  (ze  zniewagi  bezpośredniej),  ale  w  jej 

imieniu  skargę  wytacza  jej  mąż  i  dodatkowo  ze 

swoją  własną  sargą  występuje  mąż  ze  zniewai 

pośredniej

n

jeśli  osoba  jest  alieni  iuris  ma  własną  skargę  (ze 

zniewagi  bezpośredniej),  ale  w  jej  imieniu 

wytacza  ją  jej  pater  familias,  który  dodatkowo 

występuje  ze  swoją  własną  skargą  ze  zniewagi 

pośredniej.

background image

Zniewaga 

niewolnika

Zniewaga 

niewolnika

n

Ulpian D. 47.10.15.34: Pretor ogłosił: Jeśli 
ktoś  cudzego  niewolnika  w  sposób 
sprzeczny  z  dobrymi  obyczajami  oćwiczy 
rózgami  lub  bez  polecenia  właściciela 
poddał  torturom,  udzielę  przeciw  niemu 
powództwa. Także jeśli coś innego zostało 
uczynione, 

udzilę 

powództwa 

po 

rozpoznaniu sprawy.

background image

Zniewaga 

niewolnika

Zniewaga 

niewolnika

n

Nie  można  znieważyć  samego  niewlonika 
(jest rzeczą)

n

Jeśli 

poprzez 

zniewagę 

niewolnika 

znieważa  się  również  właściciela  - 
zniewaga bezpośrednia właściciela

n

Zniewagą  właściciela  jest  także  zamach 
na  integralnosć  cielesną  niewolnika  (np. 
ćwiczenie go rózgami)

background image

Furtum

Furtum

Kradzież

Kradzież

background image

Definicja

Definicja

n

G.  3.183-184:  Że  są  trzy  rodzaje  kradzieży 
powiedzieli  Servius  Sulpicius  i  Masurius 
Sabnus: jawna i niejawna, z przychwycenia i 

przekazania 

(manifestum, 

nec 

manifestum,  cenceptum,  oblatum).  Labeo  - 
że  dwa:  jawna  i  niejawna,  kradzież  bowiem 
z  przechwycenia  i  z  przekazania  są  raczej 
odmianami  działania  wiążącymi  się  z 
kradzieżą,  co  wydaje  się  oczywiście  bliższe 
prawdy, jak się okaże później.

background image

Furtum -rodzaje

Furtum -rodzaje

n

G.  3.184:  Niektórzy  rzekli,  że  kradzieżą  jawną  jest  ta,  która 

zostaje  wykryta  w  miejscu  popełnienia.  Inni  natomiast  rzekli 

szerzej, że ta, którą wykrywa się w miejscu popełnienia, np. jeśłi 

zostanie popełniona kradzież oliwek w gaju oliwnym , winogron w 

winnicy,  dopóki  złodziej  będzie  w  tym  gaju  oliwnym  albo  w 

winnicy;  albo  gdy  kradzież  będzie  popełniona  w  domu,  dopóki 

złodziej  będzie  w  domu.  Inni  idą  jeszcze  dalej  i  powiadają,  że 

kradzież  jest  jawna,  dopóki  złodziej  nie  przeniósł  rzeczy  do 

miejsca  przeznaczenia.  inni  jeszcze  szerzej:  skoro  tylko  złodziej 

trzymajacy  rzecz  zostanie  zauważony.  Pogląd  ten  się  nie 

utrzymał.  Ale  także  pogląd  tych,  którzy  utrzymują,  że  wykryta 

kradziez,  jest  jawna,  dopóki  złodziej  przenosił  rzecz  na  miejsce 

przeznaczenie,  nie  jest  aprobowany,  dlatego,  że  rodzi  poważne 

wątpliwości,  czy  winno  się  to  zamknąć  w  czasie  jednego  czy 

wielu dni. Często bowiem złodzieje zamierzają rzeczy skradzione 

w  jednych  miastach  przenieść  do  innych  miast  albo  do  innych 

prowincji.  Podzielany  jest  zatem  pierwszy  albo  drugi  z  wyżej 

wymienionych poglądów; większość jednak podziela ten drugi.

background image

Furtum - rodzaje

Furtum - rodzaje

n

Furtum  manifestum    (‚kradziez  jawna”)  - 
zasądzenie  na  czterokrotną  wartość 
skradzionej rzeczy

n

Furtum 

nec 

manifestum 

(„kradzeiż 

niejawna”)  -  zasądzenie  na  dwukrotną 
wartość skradzionej rzeczy

background image

Furtum - rodzaje

Furtum - rodzaje

n

Actio  furti  concepti  et  oblati  -  przeciwko 
przechowującemu 

rzecz 

skradzioną; 

zasądzenie na potrójną wartość rzeczy

n

Actio furti prohibiti - przeciwko utrudniającemu 
poszukiwanie  rzeczy  skradzionej;  zasądzenie 
na czterokrotną wartość skradzionej rzeczy

n

Rodzaj kradzieży czy rodzaj skargi (?)

n

Furtum usus, furtum rei suae

background image

Furtum prohibitum

Furtum prohibitum

n

  G.  3.192:  Powództwo  z  przeszkodzenia  jest  powództwem  o 

poczwórną  wartość  rzeczy,  wprowadzonym  na  podstwie 

edyktu pretora. Ustawa natomiast nie ustanawia z tego tytułu 

żadnej kary, nakazuje tylko, żeby ten, kto chce przeszukiwać, 

poszukiwał  nagi,  opasany  przepaską,  trzymający  misę.  Jeśli 

coś znajdzie, ustawa nakazuje, by była to kradzież jawna. 193. 

Powstaje  pytanie  co  to  jest  przepaska.  Lecz  jest  bliższe 

prawdy,  że  jesto  to  rodzaj  czegoś  zeszytego,  czym  są 

przykryte  części  nieodzowne.  193a.  Ten  zaś  przepis  jest  w 

całości śmieszny, bo ten, kto przeszkadza temu, by poszukiwał 

ubrany,  będzie  również  przeszkadzał  temu,  by  przeszukiwał 

nagi,  tym  bardziej,  że  w  razie  takiego  poszukiwania  i 

znalezienia  rzeczy  podlegałby  surowszej  karze.  Dalej  (co  do 

wyjaśnień),  że  (ustawa)  nakazuje  mieć  misę  bądź  dlatego, 

żeby  zajętymi  rękami  nieczego  nie  podrzucił,  bądź  dlatego 

żeby to , co znajdzie, do niej wrzucił, żadne z nich nie posuwa 

sprawy:  jeśli  to,  czego  poszukuję,  będzie  takiej  wielkości  lub 

jakości,  że  ani  podrzucone,  ani  tam  włożone  być  nie  może.  Z 

pewnością nie ma zaś wątpliwości, że z jakiegokolwiek byłaby 

materiału ta misa, czyni się ustawie zadość.

background image

Definicja w prawie 

przedklasycznym?

Definicja w prawie 

przedklasycznym?

n

G. 3. 195-196: Kradzieży dokonuje się nie tylko 

wtedy,  gdy  ktoś  zabiera  cudzą  rzecz  dla 

przywłaszczenia,  lecz  w  ogóle,  gdy  ktoś 

posługuje  się  cudzą  rzeczą  wbrew  woli 

właściciela.  196.  Tak  więc,  jeśli  ktoś  będzie 

używał  rzeczy,  która  została    u  niego  złożona 

na przechowanie, popełnia kradzież. Także jeśli 

ktoś  otrzyma  rzecz  do  używania  i  zastosuje  ją 

do  innego  użytki,  jest  zobowiazany  z  tytułu 

kradzieży.  Na  przykład,  jeśli  ktoś  otrzyma 

srebra  do  użycia,  bo  ma  zaprosić  przyjaciół  na 

obiad,  a  zabierze  je  za  granicę.  Albo  jeśli  ktoś 

użyczonego  konia  na  przejażdżkę  zabierze 

dalej,  i  jak  prawnicy  republikańscy  piali  o  tym, 

kto zabrał zwierzę na potyczkę zbrojną.

background image

Furtum  - definicja 

klasyczna

Furtum  - definicja 

klasyczna

n

Paulus D. 47.21.3: Kradzieżą jest dotknięcie 
cudzej  rzeczy  (contrectatio),  podstępne 
(fraudulosa)  dokonane  w  celu  osiągnięcia 
korzyści  (lucri  faciendi  gratia).  Kradzież  to 
podstępne  dotknięcie  rzeczy  z  zamiarem 
osiągnięcia zysku albo z samej rzeczy, albo 
jej  używania,  albo  posiadania  (Furtum  est 
contrectatio  rei  fraudulosa  lucri  faciendi 
gratia  vel  ipsius  rei  vel  etiam  usus  eius 
possessionisve
)

background image

Furtum - cechy

Furtum - cechy

n

Contrectatio  -  zetknięcie  się,  zabór  cudzej 
rzeczy  (nie  ma  kradzieży  bez  fizycznego 
kontaktu z rzeczą)

n

Fraudulosa 

obiektywna 

niezgodność 

działania z prawem i subiektywne zawinienie;

n

zgoda  właściciela  wyłącza  bezprawność 
czynu, choćby sprawca o niej nie widział

n

Lucri  faciendi  gratia  -  osiągnięcie  korzyści 
majątkowej z kradzieży

background image

Furtum - cechy

Furtum - cechy

n

Ulpian  D.  47.52.19:  nie  popełnia  się 

kradzieży  słowem  czy  pismem;  stosujemy 

bowien  to  prawo,  że  nie  popełnia  się 

kradzieży bez zetknięcia z rzeczą [...]

n

Ulpian  D.  9.2.27.21:  Sabinus  uważa,  że 

przysługuje  mi  skarga  z  tytułu  szkody 

majątkowej,  jeśli  ktoś  wytrącił  mi  monety 

z  ręki,  o  ile  przepadły  one  w  taki  sposób, 

że  nie  dostały  się  w  niczyje  władanie,  np. 

jeśli  wpadły  do  rzeki  albo  do  morza,  albo 

ścieku; jaśli natomast dostały się w czyjeś 

władanie, należy wytoczyć skargę z tytułu 

pomocnictwa  przy  kradzieży,  co  podobało 

się również dawnym prawnikom.

background image

Furtum - przedklasyczne 

definicje?

Furtum - przedklasyczne 

definicje?

n

Paulus  D.  47.2.67:  Dawni  prawnicy  uznali,  że 

ten,  kto  podstępnie  pozwał  mularza  przed  sąd 

będzie  odpowiadał  za  kradzież,  jeżeli  w 

międzyczasie muły uciekły.

n

Gell.  Noct.  Att.  11.18.14:  Sabinus  mówi  także 

[...],  że  należy  uważać  za  złodzieja  niewolnika 

kogoś,  kto  w  trakcie,  gdy  ten  uciekał  przed 

oczyma  właściciela,  zasłonił  go  togą,  tak  aby 

właściciel nie widział.

n

Ulpian D. 47.2.52.22: Kupowałeś na wagę i ktoś 

użyczył  ci  odważników,  które  były  cięższe  niż 

zwykłe.  Mela  pisze,  że  jest  odpowiedzialny  za 

furtum  w  stosunku  do  sprzedawcy,  ty  zaś  sam 

jesteś odpowiedzialny, jeśli o tym wiedziałeś. Nie 

dostajesz  bowiem  zgodnie  z  wolą  sprzedawcy, 

skoro myli się co do wagi. 

background image

Furtum - przedklasyczne 

definicje?

Furtum - przedklasyczne 

definicje?

n

G.  3.202:  Czasem  odpowiada  za kradzie,  ten, 

kto sam kradzieży nie popełni, tak jest z tym, 

za  czyją  radą  lub  pomocą  została  popełniona 

kradzież. Tu zalicza się tego, kto wytrącił tobie 

monety,  aby  je  kto  inny  skrycie  zabrał,  lub 

zastąpił  ci  drogę,  żeby  inny  skrycie  zabrał, 

albo  spłoszył  owce  albo  krowy  twoje,  by  kto 

inny  je  wyłapał.  I  to  właśnie  napisali  dawni 

(prawnicy)  o  tym,  kto  czerwoną  płachtą 

spłoszył  zaprzęg.  Lecz  jeśli  coś  zostanie 

dokonane  ze  swawoli,  a  nie  była  to  czynność 

podjęta po to, żeby była popełniona kradzież, 

to  zobaczymy,  czy  powinna  być  udzielona 

actio  utilis,  skoro  nawet  zwykła  wina  karana 

jest przez ustawę Akwiliańską o szkodzie.

background image

Kto popełnia 

kradzież?

Kto popełnia 

kradzież?

n

Ulpian  D.  47.2.52.15:  Niewolnik,  który 
oświadczył,  że  jest  wolny,  aby  pożyczyć 
mu pieniądze, nie popełnia kradzieży, nie 
oświadcza  bowiem  wiecęj  niż,  to,  że  jest 
wiarygodnym  dłużnikiem.  Podobnie  ma 
się  sprawa  z  tym,  kto  będąc  synem  pod 
władzą,  udaje,  że  jest  pater  familias,  aby 
mu chętniej pożyczyć pieniądze.

background image

Zamiar i zysk

Zamiar i zysk

n

Ulpian  D.  47.2.39.3:  Zaiste  jeśli  ktoś  porwał  lub  ukrył 

cudzą  niewolnicę-prostytutkę  nie  popełnia  kradzieży. 

Nie badany jest bowiem (sam) czyn lecz powód czynu. 

Zaś powodem (w tym przypadku) była nie kradzież lecz 

żądza. I dlatego jeśli ktoś powodowany żądzą włamuje 

się  do  mieszkania  prostytutki,  a  korzystają  z  tego 

złodzieje, których on sam nie przyprowadził, by zabrać 

jej  rzeczy,  nie  będzie  odpowiadał  z  tytułu  kradzieży. 

Czy więc podpada pod lex Fabia ten kto ukrywa osobę 

trudniącą  się  nierządem?  Nie  sądzę  by  mógł 

odpowiadać  i  tak  też  odrzekłem,  kiedy  się  coś 

podobnego wydarzyło. Z pewnością nie jest złodziejem, 

mimo, że postępuje haniebniej niż ten kto zabiera, lecz 

to wyrównuje niesława jaką na się zaciąga.

n

Paulus  D.  47.  2.  83.2:    Ten  kto  porywa  niewolnicę  nie 

prostytutkę  z  żądzy,  odpowiada  z  actio  furti  i  jeśli  ją 

ukrywa będzie ukarany z Lex Fabia.

background image

Zamiar

Zamiar

n

Paulus  D.  47.2.1.1-2:  Sam  zamiar 
popełnienia 

kradzieży 

nie 

czyni 

złodziejem.  2.  Tak  ktoś  kto  przeczy,  by 
miał  u  siebie  depozyt,  nie  zawsze 
odpowiada  za  kradzież  lecz  dopiero  jeśli 
to zataił w celu ukradzenia go.

background image

Zamiar

Zamiar

n

Ulpian D. 7.2.46.7-8: Słusznie mówi się, że nie 

jest  złodziejem  kto  myślał,  że  postępuje  z 

rzeczą  zgodnie  z  wolą  właściciela.  Bo  jakże 

zarzucić działanie podstępne temu, kto uważa, 

że właściciel by się na nie zgodził bez względu 

na to czy myli się, czy ma rację. I dlatego, tylko 

ten  jest  złodziejem,  kto  postąpił  z  rzeczą  tak, 

jak wiedział, że właściciel by się nie zgodził. 8. 

Z kolei można zapytać czy poswstaje actio furti 

w  przypadku,  gdy  ja  sądziłbym,  że  postępuję 

wbrew  woli  właściciela,  a  ten  by  (takiego 

postępowania) chciał? I Pomponius twierdzi, że 

popełniam  furtum.  Prawdziwe  jest  jednak   

zdanie, że jeśli ja chcę, aby on użył (rzeczy), to 

nawet  jeśli  on  o  tym  nie  wie,  nie  zobowiązuje 

się z furtum wobec mnie.

background image

Furtum rei suae

Furtum rei suae

n

Pomponius  D.  13.7.3:  Sądząc,  że  otrzymasz 
zaraz od swgo dłużnika pieniądze, oddałeś mu 
przedmiot  zastawu,  a  ten  wyrzucił  go  przez 
okno,  aby  został  pochwycony  przez  osobę, 
którą  do  tego  celu  tam  postawił.  Labeo 
twierdzi, że możesz prowadzić postępowanie z 
furtum oraz ze skargi o okazanie z dłużnikiem. 
I  jeśli  przeciwstawi  twojej  skardze  pignoriticia 
contraria
  -  zarzut  oddanego  zastawu,  możesz 
odpowiedzieć 

kontrzarzutem 

tytułu 

podstępu, jako , że zastawu nie należy uznać 
za oddany lecz zabrany podstępną sztuczką.

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

G. 3.203: Powództwo zaś z tytułu kradzieży przysługuje 

temu,  kto  ma  interes  w  tym,  by  rzecz  pozostawała 

nietknięta,  choćby  nie  był  właścicielem.  Przysługuje 

więc  właścicielowi  tylko  wtedy,  gdy  on  sam  ma  interes 

w tym, by rzecz nie przepadła. 204. Stąd jest pewne, że 

wierzyciel  może  prowadzić  postępowanie  ze  skargi  z 

tytułu  kradzieży  z  powodu  zabrania  mu  skrycie  rzeczy 

danej  w  zastaw,  i  to  tak  dalece,  że  choćby  to  sam 

właściciel  rzecz  tę  skrycie  zabrał,  niemniej  przysługuje 

wierzycielowi  powództwo  z  tytułu  kradzieży.  205.  Także 

jaśliby  folusznik  przyjął  szaty  do  wyczyszczenia  lub 

odświeżenia lub krawiec do naprawienia za określonym 

wynagrodzeniem i utracił je wskutek kradzieży, on sam 

ma  powództwo  z  tytułu  kradzieży,  nie  właściciel, 

ponieważ właściciel nie ma interesu w tym, by te rzeczy 

nie  przepadły,  skoro  może  uzyskać  swoje  od  folusznika 

lub  krawca  w  postępowaniu  sądowym,  jeśli  tylko  ten 

folusznik albo krawiem jest w stanie świadczyć wartość 

rzeczy.

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

Marcus daje w komodatum krowę 
Quintusowi. Kradnie ją Titius. Komu 
przysługuje  actio furti?

Marcus

Lucius

Titus

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

Marcus daje w komodatum krowę 
Quintusowi. Kradnie ją Titius. Komu 
przysługuje  actio furti?

Marcus

Lucius

Titus

commodatum

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

Marcus daje w komodatum krowę 
Quintusowi. Kradnie ją Titius. Komu 
przysługuje  actio furti?

Marcus

Lucius

Titus

commodatum

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

Marcus daje w komodatum krowę 
Quintusowi. Kradnie ją Titius. Komu 
przysługuje  actio furti?

Marcus

Lucius

Titus

commodatum

Actio   furti

background image

Legitymacja 

procesowa

Legitymacja 

procesowa

n

Marcus daje w komodatum krowę 
Quintusowi. Kradnie ją Titius. Komu 
przysługuje  actio furti?

Marcus

Lucius

Titus

commodatum

Actio   furti

Actio commodati directa

background image

Actio furti nec 

manifesti

Actio furti nec 

manifesti

n

Caius Aqulius niech będzie sędzią.

n

Jeśli się okaże, że na szkodę Aulusa Ageriusa 

została  popełniona  kradzież  złotej  patery 

wartości  10  tysięcy  sesterców  lub  więcej 

staraniem  Numeriusa  Negidiusa  lub  za  jego 

pomocą  lub  namową,  z  której  to  przyczyny 

Numerius Negidius powinien na podstawie ius 

civile (oportere) zostać uznanym za złodzieja.

n

Ile  była  warta  ta  rzecz,  kiedy  została 

popełniona  kradzież,  tyle  pieniędzy  razy  dwa 

niech  zasądzi  Caius  Aquilius  sędzia  od 

Numeriusa  Negidiusa,  jeśli  się  nie  okaże, 

niech uwolni.

background image

Actio furti noxalis nec 

manifesti

Actio furti noxalis nec 

manifesti

n

Caius Aqulius niech będzie sędzią.

n

Jeśli  się  okaże,  że  na  szkodę  Aulusa  Ageriusa 

została  popełniona  kradzież  złotej  patery 

wartości  10  tysięcy  sesterców  lub  więcej 

staraniem  Stichusa  niewolnika  lub  za  jego 

pomocą  lub  namową,  z  której  to  przyczyny 

Numerius  Negidius  powinie  zostałć  uznany  za 

złodzieja  albo  wydać  noksalnie  niewolnika 

Stichusa, 

n

ile była warta ta rzecz, kiedy została popełniona 

kradzież,  tyle  pieniędzy  razy  dwa  albo 

noksalne  wydanie  niewolnika  Stichusa 

niech  zasądzi  Caius  Aquilius  sędzia  od 

Numeriusa Negidiusa; jeśli się nie okaże, niech 

uwolni.

background image

Legitymacja bierna

Legitymacja bierna

n

G.  3.202:  Czasem  odpowiada  za  krazież, 
ten,  kto  sam  kradzieży  nie  popełnił,  tak 
jest  z  tym,  za  czyją  radą  lub  pomocą 
została popełnona kradzież.

background image

Furtum - zbieg 

odpowiedzialności

Furtum - zbieg 

odpowiedzialności

n

Skargi z tytułu kradzieży (actio furti) były 
skargami penalnymi (actiones poenales)

n

Można stosować je łącznie ze skargami 
odszkodowawczymi (actiones rei 
perecutoriae
) np. z rei vindicatio lub 
condictio furtiva

background image

Rapina - rabunek

Rapina - rabunek

n

Rapina - kradzież przy użyciu siły 
(kwalifikowana forma kradzieży)

n

Skarga: actio vi bonorum raptorum

n

na poczwórną wartość rzeczy

n

infamia


Document Outline