Etyka ekologiczna

Etyka ekologiczna

Stwierdzenia wstępne

Nie jesteśmy istotami wyjętymi spod

praw natury. Nie możemy

przeżyć

bez

względnie chociaż czystej wody,

powietrza, żywności.

Nie możemy

cieszyć się życiem

, które jest

nadmiernie sztuczne – zmechanizowane,

wśród tłoku, pośpiechu, stresu. W miarę

czyste środowisko przyrodnicze jest nam

niezbędne do przeżycia i dobrej jakości

życia.



Nie jesteśmy sami na naszej Planecie.

Obok nas są miliony gatunków roślin i

zwierząt, które

też chcą żyć

Sumienie

ekologiczne mówi nam, że trzeba

uszanować wolę życia istot

pozaludzkich

. Mają prawo do życia, były

na Ziemi wcześniej od nas, w sensie

ewolucyjnym są naszą kolebką.

Istnienie gatunków pozaludzkich sprawia,

że nasza Planeta jest piękna,

interesująca i odporna na zagrożenia

biologiczne

Możemy przeżyć i być

szczęśliwi tylko w ich towarzystwie.

Nie

dla cywilizacji, która zbyt dużo niszczy



Technika i kapitalizm sprawiły, że w krajach

rozwiniętych ludzie żyją dłużej niż w

średniowieczu, lepiej się odżywiają, krócej pracują

(?), mają zabezpieczenia socjalne (umowy

zbiorowe, renty, emerytury), lepszą niż kiedyś

opiekę zdrowotną, środki na podróże i korzystanie

z wartości kulturowych. Są to niewątpliwe

zdobycze epoki przemysłowej i informacyjnej

Dokonały się jednak za cenę niespotykanej w

dziejach destrukcji środowiska.

Dramatyczny stan środowiska



Sytuacja ekologiczna dzisiejszego świata

jest krytyczna. Przykłady:

Większość uczonych uważa, że wskutek

działalności ludzkiej

została zakłócona

równowaga klimatyczna.

Znacząco

wzrosła liczba huraganów, powodzi,

pożarów lasów i anomalii pogodowych.

Każdego roku areał lasów zmniejsza się o

mniej więcej połowę obszaru Polski. Wraz

z nimi każdego dnia ginie bezpowrotnie

kilkanaście (kilkadziesiąt) gatunków roślin

i zwierząt



Kiedyś Europa w 80 – 90 % była pokryta

lasami; obecnie pozostało ich około 33%.

Około połowa europejskich gatunków ryb i

40% ssaków zmniejsza swoją liczebność –

wskutek wyrębu lasów, zanieczyszczeń

wód, intensywnego rolnictwa, turystyki i

polowań.



W Europie, podobnie jak w innych

krajach uprzemysłowionych, ciągle

przybywa samochodów, coraz

więcej stosuje się nawozów

sztucznych, zwiększa się ilość

odpadów i śmieci

(od r. 1980 o ok. 35%).



W Polsce straty gospodarcze z powodu

zanieczyszczeń powietrza, wód i gleby

sięgają kilkunastu procent PKB, nie licząc

strat

w zdrowiu ludzkim. W państwach Europy

Zachodniej straty te wynoszą 2 – 4% ich

PKB.



Ekologicznie zagrożone sa okręgi:

górnośląski, rybnicki, krakowski, legnicko

– głogowski, wałbrzyski. Zarazem

północny wschód Polski to część

„Zielonych Płuc Europy”.



Gdyby Chińczycy i Hindusi (w sumie 1/3

liczby ludzkości) chcieli mieć tyle

samochodów czy konsumować tyle mięsa

co Europejczycy, nie mówiąc o

Amerykanach, byłaby to klęska

ekologiczna dla całego świata.

Tymczasem ich rozwój ma podobny,

szkodliwy dla środowiska kierunek.

Wnioski ogólne

1) Dalszy „postęp” na zasadzie

ujarzmiania i ciągłej eksploatacji natury

jest nie do utrzymania na Planecie

ograniczonej w swych zasobach i

odporności.

Powrót do dawnych czasów również

nie jest możliwy ani pożądany.

Jedynym wyjściem jest „rozwój

zrównoważony”. Zakłada on

równorzędność celów

ekonomicznych i ekologicznych oraz

troskę o życie przyszłych pokoleń.



2) Dla zahamowania destrukcji środowiska nie

wystarczą kary, podatki, sortowanie odpadów,

katalizatory w samochodach itp.

Potrzeba nowego obrazu człowieka i jego

miejsca w przyrodzie.

Potrzeba etyki

środowiskowej.

Zasadę „czyńcie sobie Ziemię

poddaną” trzeba zastąpić inną : „Czyńcie sobie

Ziemię szanowaną

i kochaną”.

Człowiek nie jest panem wszelkiego

stworzenia, ale cząstką globalnej

rodziny istot żyjących.

Pięć przyczyn współczesnego kryzysu

ekologicznego



1) Wzrost liczby ludzi na Ziemi

–

trzykrotny w samym tylko XX wieku.

Oznacza on zwiększone zapotrzebowanie

na żywność, surowce, pola uprawne,

tereny pod budowę domów, dróg,

parkingów itp.



2) Wzrost światowej produkcji i

konsumpcji przemysłowej

–

siedemnastokrotny

(!) w minionym

stuleciu. Np. w r. 1900 na całym świecie

użytkowano kilka tysięcy samochodów,

obecnie jest ich ponad 500 milionów.

Podobnie wzrosła ilość samolotów,

telewizorów, komputerów itp.

Wzrost światowej produkcji przemysłowej

pociąga za sobą dwa skutki:

Zwiększone wydobycie wszelkich

surowców – węgla, ropy naftowej, gazu

ziemnego, drzewa itp.

B) Połowa do trzech

czwartych wykorzystanych surowców

wraca do środowiska w postaci

odpadów!

Dla zmniejszenia ilości odpadów konieczna

jest

czysta

(lub przynajmniej

czystsza

)

produkcja.

Producenci powinni odbierać

swoje towary, gdy skończy się ich

przydatność. Będą wtedy inaczej je

projektować.



3) Uciążliwe dla środowiska technologie.

Np. energetyka oparta na paliwach

kopalnych, intensywne rolnictwo

stosujące ogromną ilość chemikaliów,

nadmiernie terenochłonny,

zanieczyszczający atmosferę i

wypadkowy system transportowy itp.



4) Konsumistyczny styl życia:

‘”Im

więcej się posiada, tym więcej się

pożąda”. Na obywateli bogatych

krajów przypada około 86%

światowej konsumpcji prywatnej.



5) Przyczyna świadomościowa:

Większość

ludzi kieruje się mentalnością podboju,

panowania i krótkowzrocznej eksploatacji

natury.



Zapoczątkowany w latach 60- tych ub.

stulecia

światowy ruch ekologiczny

wywalczył zasadę „zanieczyszczający

płaci”, ochronę ginących gatunków,

liczne proekologiczne technologie,

program ”rozwoju zrównoważonego” itp.



Powstała „ekofilozofia”, której ideą

przewodnią jest „Najpierw Ziemia”.

Pięć zasad etyki ekologicznej



W odniesieniu do istot pozaludzkich

żyjących w stanie naturalnym należy

kierować się następującymi zasadami:



1) Zasadą etycznej samoobrony

Zabijanie istot żywych, które zagrażają

naszemu życiu bądź zdrowiu jest

dopuszczalne, ale jedynie wówczas, gdy

nie ma żadnej innej możliwości

samoobrony.



2) Zasadą proporcjonalności

Niemoralne jest zaspokajanie

nieistotnych interesów ludzkich kosztem

podstawowych interesów istot

pozaludzkich. Przykładem polowania na

słonie czy nosorożce dla uzyskania ich

kości do produkcji pamiątek,

afrodyzjaków czy rzekomych leków.



3) Zasadą najmniejszego zła.

Dotyczy ona

bardzo ważnych, aczkolwiek

niepodstawowych interesów ludzkich,

takich jak budowa lotnisk, autostrad,

elektrowni wodnych itp. Należy wówczas

zmniejszyć do minimum uciążliwość takich

inwestycji dla życia zwierząt czy dla piękna

krajobrazu.



4) Zasadą sprawiedliwego podziału.

Zasoby surowcowe Planety są dla

wszystkich istot, nie tylko dla człowieka.

Należy tworzyć rezerwaty, oszczędzać

zużycie wody, gdzie jest jej mało itp.



5) Zasadą zadośćuczynienia.

Np.

wycinając las sadzimy nowy w innym

miejscu; pomagamy zwierzętom w czasie

suszy, ciężkiej zimy, klęsk żywiołowych,

stosujemy różne formy rekultywacji itp.



W ten sposób do naszego traktowania

zwierząt i ich środowiska w miejsce walki

na śmierć i życie wprowadzamy zasadę

„żyj i pozwól żyć innym”.



Uchodziło niegdyś za głupotę zakładać, że ludzie

kolorowi naprawdę są ludźmi i że trzeba ich

traktować po ludzku. Głupota stała się prawdą.

Dziś uznaje się za przesadę obowiązek stałego

baczenia na wszystko, co żyje, aż po najniższe

przejawy życia. Przyjdzie wszakże moment,

kiedy człowieka ogarniać będzie zdziwienie, że

ludzkość tak dużo czasu potrzebowała, aby

zrozumieć, że bezmyślne niszczenie życia nie

daje się pogodzić

z etyką”.

(Albert Schweitzer, 1923).

Pytania.



Podaj kilka przykładów współczesnego

kryzysu ekologicznego.



Wymień 4 przyczyny tego kryzysu



Objaśnij pojęcie „ekorozwoju”.



Wymień 5 zasad etyki w odniesieniu do

zwierząt dzikich.

Document Outline