Psychometria, metoda 
testów

Psychometria, metoda 
testów

 

Normalizacja testu

 

 

Norma psychometryczna

Norma psychometryczna



jest to standard ilościowy, wyznaczony 
przez  liczbę osób uzyskujących dane 
wyniki lub przez średnią obliczoną dla 
przedstawicieli danej grupy



norma nie oznacza standardu „dobrego” 
wykonania testu, norma opisuje poziom 
typowego wykonania testu przez osoby 
należące do danej grupy

 

 

Sposób tworzenia norm centylowych

Sposób tworzenia norm centylowych

WS

f [%]

cf [%]

Centyl

1

2

2

1

2

4

6

4

3

6

12

9

9 centyl

1pkt

2pkt.

3pkt.

4pkt.

5pkt.

2
%

4
%

6
%

10%

13%

 

 

Steny

Steny

M=5,5; SD=2;

standarded ten 

0

+1s

-1s

+2s

-2s

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

2,3
%

4,4
%

4,4
%

2,3
%

9,2
%

9,2
%

15,
0%

15,
0%

19,
1%

19,
1%

 

 

Staniny

Staniny

M=5; SD=2;

standarded nine

1

2

3

4

5

6

7

8

9

0

+1s

-1s

+2s

-2s

19,
8% 17,

4%

17,
4%

12,
1%

12,
1%

6,6
%

6,6
%

4,0
%

4,0
%

 

 

Tetrony

Tetrony

M=10; SD=4

Uwaga: jest 21 tetronów, 

które oznaczamy liczbami z 

zakresu 0-20.

 

 

Teny

Teny

0

+1s

-1s

+2s

-2s

5
0

6
0

7
0

4
0

3
0

M=50; SD=10

 

 

Punkty II

Punkty II

M=100; SD=15

0

+1s

-1s

+2s

-2s

10
0

11
5

13
0

8
5

7
0

 

 

Sposób tworzenia norm (przykład)

Sposób tworzenia norm (przykład)

WS

f

cf

cf

i-1

+f/2

p

z

stanina

Ten

1

2

2

1

0,01 -2,33 1

27

2

4

6

4

0,04 -1,76 1

32

3

6

12

9

0,09 -1,35 2

37

4

10

22

17

0,17 -0,95 3

41

5

14

36

29

0,29 -0,56 4

44

6

18

54

45

0,45 -0,12 5

48

7

12

66

60

0,60 0,26 6

53

8

8

74

70

0,70 0,54 6

55

... 

Uwaga: zamieszczono nie wszystkie 

wiersze; 

dla prostoty przykładu przyjęto n=100.

 

 

Psychometria, metoda 
testów

Psychometria, metoda 
testów

 

Problemy adaptacji kulturowej 

testów

Przykład

Przykład



Jaka liczba łączy słowa:

ZŁY

CZERWONY

PIES

 

 

Adaptacja kulturowa testu

Adaptacja kulturowa testu

– oznacza legalne zapożyczenie testu z 
kraju, w którym był skonstruowany i 
opracowywanie w taki sposób, aby nadal był 
trafnym i rzetelnym narzędziem diagnozy 
psychologicznej. Przystosowanie wersji 
oryginalnej testu do innej specyfiki 
kulturowej polega zatem na zastosowaniu 
specjalnych procedur przystosowujących.

Konteksty adaptacji kulturowej 
testów

Konteksty adaptacji kulturowej 
testów



teorii psychologicznej



psychometryczny



celu



doświadczenia osoby badanej



świadomości społecznej



kwalifikacji zawodowych użytkownika



użycia 

 

 

Strategie adaptacji wg. Drwala 
(1995)

Strategie adaptacji wg. Drwala 
(1995)



Transkrypcja – maksymalna wierność treści i formy



Translacja – przekład dopuszczający modyfikacje, 
tam gdzie „dosłowne” tłumaczenie nie jest możliwe 



Trawestacja – tłumaczenie dopuszczające dalej 
idące modyfikacje, np. wymiana części pytań w 
celu osiągnięcia równoważności psychometrycznej



Rekonstrukcja – budowa testu „od nowa” zgodnie 
z procedurą konstrukcji oryginału



Parafraza

 – 

opracowanie zupełnie nowego testu, 

jedynie inspirowanego testem zagranicznym

 

 

Przykład materiału niewerbalnego 
wymagającego adaptacji kulturowej

Przykład materiału niewerbalnego 
wymagającego adaptacji kulturowej

 

 

Tłumaczenie (przykład 2a)

Tłumaczenie (przykład 2a)



I’d enjoy more being a 
counselor than being an 
architect.



For the pleasant hobby I’d 
prefer: 
a) building or making 
something; 
b) working with community 
service group.

 

 

Tłumaczenie (przykład 2b)

Tłumaczenie (przykład 2b)



I’d enjoy more being a counselor than being an architect.

–

Wolałbym być doradcą niż architektem.

–

Wolałbym być adwokatem niż architektem.

–

Wolałbym być terapeutą niż architektem.



For the pleasant hobby I’d prefer: a) building or making 

something; b) working with community service group.

–

Za miłe hobby uznałbym: a) budowanie albo tworzenie 
czegoś; 
b) pracę w osiedlowym domu kultury.

–

Jako hobby wybrałbym: a) budowanie, konstruowanie;
b) pracę w instytucji charytatywnej.

–

Gdybym miał wybrać sobie zajęcie dające mi satysfakcję 
wolałbym a) budować albo tworzyć coś; b) pracować
w organizacji pomagającej lokalnej społeczności.

 

 

Tłumaczenie (przykład 2c)

Tłumaczenie (przykład 2c)



Wolałbym być lekarzem pediatrą 
niż architektem.



Gdybym miał wybrać sobie zajęcie 
dające mi satysfakcję wolałbym:

–

a. budować albo tworzyć coś 
materialnego

–

b. pomagać chorym dzieciom

 

 

Metody sprawdzania 
tłumaczenia

Metody sprawdzania 
tłumaczenia



Tłumaczenie zwrotne (back translation) - w metodzie 
tej tłumacz nie znający oryginału dokonuje przekładu 
zwrotnego tłumaczenia na język oryginału. Przekład 
ten jest porównywany z oryginałem.



Badanie na grupie dwujęzycznej (tzw. badania 
billingwalne). Osoby dwujęzyczne wypełniają wersję 
oryginalną 
i tłumaczenie – tak jak „zwykłe osoby badane” – 
relacjonując swoją osobowość. Jeżeli tłumaczenie jest 
poprawne, osoby badane w obu wersjach winny 
wybierać takie same odpowiedzi. Możliwe jest 
obliczanie statystyk opisujących tę zgodność, 
zarówno dla skal, jak i pojedynczych pytań. 

 

 

Wybrane kryteria równoważności 
i wierności oryginałowi

Wybrane kryteria równoważności 
i wierności oryginałowi



Równoważność fasadowa, 

np.: forma graficzna testu, liczba i kolejność pytań, liczba 
i sformułowanie kategorii odpowiedzi



Równoważność psychometryczna, 

np.: moc dyskryminacyjna pytań, rzetelność skal, korelacje z 
innymi testami, równość średnich i wariancji skal



Równoważność funkcjonalna, 

np.: przedmiot pomiaru, odporność na zmienne zakłócające, 
możliwe zastosowania



Wierność tłumaczenia, 

np.: treści i leksykalne podobieństwo pytań, stopień trudności 
języka 



Wierność rekonstrukcji

, 

np.: powtórzenie etapów konstrukcji, podobieństwo technik 
oceny psychometrycznej, podobieństwo postępowania 
badawczego