Naegleria fowleri
Naegleria fowleri
Carter 1970
Carter 1970
Naegleria fowleri
Naegleria fowleri
Carter 1970
Carter 1970
Występowanie
Występowanie
•
Kosmopolityczny pierwotniak
Kosmopolityczny pierwotniak
•
Postacie: trofozoit pełzakowaty, trofozoit wiciowaty oraz
Postacie: trofozoit pełzakowaty, trofozoit wiciowaty oraz
cysta
cysta
•
wody słodkie, wilgotne gleby i powietrze
wody słodkie, wilgotne gleby i powietrze
•
Wykryty w ponad 150
Wykryty w ponad 150
śmiertelnych inwazjach
śmiertelnych inwazjach
ośrodkowego układu nerwowego
ośrodkowego układu nerwowego
człowieka w dawnej Czechosłowacji,
człowieka w dawnej Czechosłowacji,
Belgii, Wielkiej Brytanii, Stanach
Belgii, Wielkiej Brytanii, Stanach
Zjednoczonych, krajach Ameryki
Zjednoczonych, krajach Ameryki
Południowej, Australii, Indiach,
Południowej, Australii, Indiach,
Japonii , Korei i innych
Japonii , Korei i innych
•
Jest termofilem
Jest termofilem
•
Kosmopolityczny
Kosmopolityczny
•
Pospolity w jeziorach i na basenach
Pospolity w jeziorach i na basenach
kąpielowych (w Polsce np. ciepłe
kąpielowych (w Polsce np. ciepłe
jeziora konińskie)
jeziora konińskie)
•
Występuje też w wilgotnych
Występuje też w wilgotnych
glebach i w powietrzu
glebach i w powietrzu
•
3 stadia rozwojowe: trofozoit
3 stadia rozwojowe: trofozoit
pełzakowaty, trofozoit wiciowaty, cysta
pełzakowaty, trofozoit wiciowaty, cysta
•
Brak wyraźnego cyklu, obecność
Brak wyraźnego cyklu, obecność
człowieka nie jest konieczna do rozwoju
człowieka nie jest konieczna do rozwoju
•
Trofozoit wiciowaty nie ma zdolności
Trofozoit wiciowaty nie ma zdolności
podziału
podziału
•
Trofozoit wiciowaty może przekształcić
Trofozoit wiciowaty może przekształcić
się w pełzakowaty i odwrotnie
się w pełzakowaty i odwrotnie
•
Z cysty, przez ekscystację, tworzy się
Z cysty, przez ekscystację, tworzy się
trofozoit pełzakowaty
trofozoit pełzakowaty
Budowa
Budowa
A trofozoit pełzakowaty
A trofozoit pełzakowaty
•
Wielkość 8-30
Wielkość 8-30
µ
µ
m
m
•
zmienny kształt
zmienny kształt
•
W czasie ruchu wydziela
W czasie ruchu wydziela
substancję śluzową i
substancję śluzową i
powrastają „ślady”
powrastają „ślady”
przypominające ślimaka z
przypominające ślimaka z
rodzaju
rodzaju
Limax
Limax
•
Tworzy nibynóżki- pojedyncze
Tworzy nibynóżki- pojedyncze
szerokie, płatowe – lobopodia
szerokie, płatowe – lobopodia
•
Jadro okrągłe, z pojedynczym
Jadro okrągłe, z pojedynczym
kariosomem zajmującym ½
kariosomem zajmującym ½
objętości jądra
objętości jądra
•
Wokół kariosomu przestrzeń
Wokół kariosomu przestrzeń
pozbawiona ziarmnistości
pozbawiona ziarmnistości
•
W cytoplazmie liczne
W cytoplazmie liczne
wodniczki pokarmowe,
wodniczki pokarmowe,
widoczne drobne ziarnistości,
widoczne drobne ziarnistości,
oraz wodniczka tętniąca
oraz wodniczka tętniąca
Budowa
Budowa
B trofozoit wiciowaty
B trofozoit wiciowaty
•
Przekształca się z pełzakowatego np. w wodzie
Przekształca się z pełzakowatego np. w wodzie
destylowanej po kilkudziesięciu minutach lub
destylowanej po kilkudziesięciu minutach lub
kilku godzinach – wytwarzając wici, które po
kilku godzinach – wytwarzając wici, które po
przechodzeniu w postać pełzakowatą zwykle w
przechodzeniu w postać pełzakowatą zwykle w
ciągu doby ulegają wessaniu
ciągu doby ulegają wessaniu
•
Wielkość i cechy budowy jak u trofozoitu
Wielkość i cechy budowy jak u trofozoitu
pełzakowatego
pełzakowatego
•
Kształt gruszkowaty lub owalny
Kształt gruszkowaty lub owalny
•
Jądro widoczne na biegunie przednim
Jądro widoczne na biegunie przednim
•
Wodniczka tętniąca na biegunie tylnym
Wodniczka tętniąca na biegunie tylnym
•
Wytwarza się zawsze w czasie zmiany gęstości
Wytwarza się zawsze w czasie zmiany gęstości
środowiska
środowiska
•
Nie ma zdolności podziału
Nie ma zdolności podziału
Budowa
Budowa
C Cysta
C Cysta
•
okrągła
okrągła
•
średnica 6-16
średnica 6-16
µ
µ
m
m
•
otoczone pojedynczą otoczką z 1 lub 2
otoczone pojedynczą otoczką z 1 lub 2
otworkami (ostiole)
otworkami (ostiole)
•
pojedyncze okrągłe jądro z kariosomem zbitym
pojedyncze okrągłe jądro z kariosomem zbitym
(mniejszym niż u trofozoitu)
(mniejszym niż u trofozoitu)
Trofozoity
Trofozoity
Zakażenie
Zakażenie
•
następuje prawdopodobnie zarówno
następuje prawdopodobnie zarówno
postacią trofozoitu jak i cysty
postacią trofozoitu jak i cysty
•
zachodzi w środowisku wodnym
zachodzi w środowisku wodnym
•
przez jamę nosową i gardło następnie
przez jamę nosową i gardło następnie
postępuje przez kość sitową wzdłuż
postępuje przez kość sitową wzdłuż
nerwów wzrokowych do ośrodkowego
nerwów wzrokowych do ośrodkowego
układu nerwowego
układu nerwowego
Chorobotwórczość
Chorobotwórczość
•
Wywołuje
Wywołuje
NEGLERIOZĘ
NEGLERIOZĘ
(Naegleriosis)
(Naegleriosis)
•
Synonimy: Ostre pierwotne
Synonimy: Ostre pierwotne
zapalenie mózgu i opon
zapalenie mózgu i opon
mózgowych (meningoencephalitis
mózgowych (meningoencephalitis
amoebica primaria), z ang. PAM
amoebica primaria), z ang. PAM
(primary amoebic
(primary amoebic
meningoencephalitis)
meningoencephalitis)
Chorobotwórczo
Chorobotwórczo
ść
ść
•
Negleriozę opisano jako ostre pierwotne
Negleriozę opisano jako ostre pierwotne
pełzakowe zapalenie mózgu i opon mózgowych
pełzakowe zapalenie mózgu i opon mózgowych
•
Dotyczyło zwykle dzieci i młodzieży, u których
Dotyczyło zwykle dzieci i młodzieży, u których
po 5- 7 dniach od kąpieli w jeziorach lub
po 5- 7 dniach od kąpieli w jeziorach lub
basenach występowały objawy:
basenach występowały objawy:
Silne bóle głowy
Silne bóle głowy
Podwyższona temperatura ciała(39- 40
Podwyższona temperatura ciała(39- 40
°
°
C)
C)
Brak łaknienia
Brak łaknienia
Nudności i wymioty
Nudności i wymioty
Inne symptomy zapalenia opon mózgowych
Inne symptomy zapalenia opon mózgowych
W części przypadków obserwowano:
W części przypadków obserwowano:
•
Nadmierna senność / pobudzenie
Nadmierna senność / pobudzenie
•
Niepokój
Niepokój
•
Halucynacje
Halucynacje
•
Zaburzenia ze strony narządów
Zaburzenia ze strony narządów
wzroku (podwójne widzenie,
wzroku (podwójne widzenie,
osłabione widzenie, zacieranie
osłabione widzenie, zacieranie
konturów tarczy wzrokowej)
konturów tarczy wzrokowej)
•
Porażenie nerwu twarzowego
Porażenie nerwu twarzowego
•
Zbaczanie języka
Zbaczanie języka
•
Zaburzenia zmysłów powonienia i
Zaburzenia zmysłów powonienia i
smaku
smaku
Chorzy umierali zwykle w ciągu 72 h
Chorzy umierali zwykle w ciągu 72 h
Naegleria w tkance mózgu
Naegleria w tkance mózgu
Ostatnio wykazano w analizie
Ostatnio wykazano w analizie
histopatologicznej wstecznej, w
histopatologicznej wstecznej, w
niektórych przypadkach podejrzenia o
niektórych przypadkach podejrzenia o
uogólnioną pełzakowicę, obecność N.
uogólnioną pełzakowicę, obecność N.
fowleri
fowleri
Zakażenia zwykle
Zakażenia zwykle
dotykają dzieci i
dotykają dzieci i
młodzieży, częściej płci
młodzieży, częściej płci
męskiej niż pięknej
męskiej niż pięknej
(3:1)
(3:1)
Wykrywanie
Wykrywanie
•
Bardzo trudne
Bardzo trudne
•
W preparatach
W preparatach
bezpośrednich- mikroskop fazowo kontrastowy
bezpośrednich- mikroskop fazowo kontrastowy
trwałych barwionych z osadu płynu mózgowo
trwałych barwionych z osadu płynu mózgowo
rdzeniowego po odwirowaniu (barwnik Giemsy, Wrighta
rdzeniowego po odwirowaniu (barwnik Giemsy, Wrighta
lub metodą trójchromatyczną)
lub metodą trójchromatyczną)
•
Jeśli występuje duża gęstość populacji pełzaka
Jeśli występuje duża gęstość populacji pełzaka
można znaleźć w treści jam nosa i gardła, plwociny,
można znaleźć w treści jam nosa i gardła, plwociny,
płynu mózgowo rdzeniowego, krwi lub tkanek
płynu mózgowo rdzeniowego, krwi lub tkanek
pobranych w czasie biopsji- zakłada się hodowlę
pobranych w czasie biopsji- zakłada się hodowlę
•
Podczas autopsji
Podczas autopsji
makroskopowo
makroskopowo
rozpozna-wano ostre
rozpozna-wano ostre
krwotoczne
krwotoczne
martwicze zapalenie
martwicze zapalenie
opon mózgowych i
opon mózgowych i
mózgu, z
mózgu, z
zajmowaniem kory
zajmowaniem kory
mózgu, zwłaszcza
mózgu, zwłaszcza
okolicy czołowej i
okolicy czołowej i
skroniowej, podstawy
skroniowej, podstawy
mózgu i móżdżku
mózgu i móżdżku
•
W preparatach
W preparatach
histopatologicznych
histopatologicznych
dominował obraz
dominował obraz
zapalenia
zapalenia
włóknikowo ropnego
włóknikowo ropnego
z ostrą martwicą -
z ostrą martwicą -
B) Tkanka mózgu : trzy wielkie grona pełzakowych form
wegetatywnych
Wśród licznych granulocytów
Wśród licznych granulocytów
kwasochłonnych znajdowano
kwasochłonnych znajdowano
pojedyncze monocyty, limfocyty i
pojedyncze monocyty, limfocyty i
pełzaki zgromadzone wokół naczyń
pełzaki zgromadzone wokół naczyń
krwionośnych
krwionośnych
Trofozoit Naegleria fowleri, jedna z wolno
żyjących ameb.
Naegleria fowleri w formie
pełzakowatej.
Naegleria fowleri w
formie cysty.
Skala: 10
mikrometrów
Trofozoit Naegleria
fowleri
•
Materiałami pobranymi od chorego można
Materiałami pobranymi od chorego można
wywołać w celach diagnostycznych
wywołać w celach diagnostycznych
inwazje u zwierząt laboratoryjnych,
inwazje u zwierząt laboratoryjnych,
wykorzystując rożne drogi zakażenia
wykorzystując rożne drogi zakażenia
•
Płyny ustrojowe i tkanki tych zwierząt
Płyny ustrojowe i tkanki tych zwierząt
ocenia się w preparatach bezpośrednich,
ocenia się w preparatach bezpośrednich,
trwałych barwionych, hodowlach
trwałych barwionych, hodowlach
•
Analizę antygenów szczepów Naegleria
Analizę antygenów szczepów Naegleria
oraz analizę retrospektywna przeprowadza
oraz analizę retrospektywna przeprowadza
się posługując się :
się posługując się :
immunoelektroforezą
immunoelektroforezą
immunodyfuzją
immunodyfuzją
immunofluorescencją pośrednią
immunofluorescencją pośrednią
metodą przeciwciał znakowanych peroksydazą
metodą przeciwciał znakowanych peroksydazą
•
Ocena taka powinna objąć wszystkie
Ocena taka powinna objąć wszystkie
przypadki ropnego zapalenia opon
przypadki ropnego zapalenia opon
mózgowych i mózgu zwłaszcza jeśli w
mózgowych i mózgu zwłaszcza jeśli w
historii choroby opisano nagły początek i
historii choroby opisano nagły początek i
wyjątkowo ostry przebieg choroby,
wyjątkowo ostry przebieg choroby,
ustalono w wywiadzie kąpiel w jeziorze
ustalono w wywiadzie kąpiel w jeziorze
lub w basenie – krótko przed
lub w basenie – krótko przed
wystąpieniem objawów chorobowych, nie
wystąpieniem objawów chorobowych, nie
potwierdzoną etiologię bakteryjną lub
potwierdzoną etiologię bakteryjną lub
grzybiczą, nieskuteczne podawanie
grzybiczą, nieskuteczne podawanie
antybiotyków przeciwbakteryjnych lub
antybiotyków przeciwbakteryjnych lub
sulfonamidów
sulfonamidów
Obraz tomografii
Obraz tomografii
komputerowej
komputerowej
uwidacznia objawy
uwidacznia objawy
zapalenia opon u
zapalenia opon u
podstawy mózgu
podstawy mózgu
(basal arachnoiditis
(basal arachnoiditis
)
)
Zwalczanie
Zwalczanie
•
Trudne
Trudne
•
W niektórych krajach np. Nowej Zelandii
W niektórych krajach np. Nowej Zelandii
wprowadzono tablice ostrzegające
wprowadzono tablice ostrzegające
przed zarażeniem się podczas pływania
przed zarażeniem się podczas pływania
lub nurkowania pełzakami
lub nurkowania pełzakami
wywołującymi zapalenie opon
wywołującymi zapalenie opon
mózgowych i mózgu wokół zbiorników
mózgowych i mózgu wokół zbiorników
wodnych gdzie wykryto obecność
wodnych gdzie wykryto obecność
chorobotwórczych pierwotniaków
chorobotwórczych pierwotniaków
Leczenie
Leczenie
•
Niedostatecznie opracowane
Niedostatecznie opracowane
•
Wyniki testów w inwazjach
Wyniki testów w inwazjach
doświadczalnych licznych antybiotyków i
doświadczalnych licznych antybiotyków i
chemioterapeutyków pozwalają
chemioterapeutyków pozwalają
przypuszczać, że w leczeniu omawianych
przypuszczać, że w leczeniu omawianych
zarażeń u ludzi mogą być wykorzystane:
zarażeń u ludzi mogą być wykorzystane:
Amfoterycyna B
Amfoterycyna B
Ketokonazol
Ketokonazol
Mikonazol
Mikonazol
Niektóre sulfonamidy
Niektóre sulfonamidy
Życzę miłej kąpieli!
Życzę miłej kąpieli!