Prezentacja programu PowerPoint

porównaniu

innymi

istotami

człowiek

zamieszkuje

Ziemię

niedawna.

odnalezionych

skamieniałości wiadomo, że pierwsze
zbliżone

człowieka

stworzenie

pojawiło się dopiero 6 mln lat temu, a
człowiek podobny do dzisiejszego – 30
000 lat temu

Nasz

rodzaj

ludzki

jest

wynikiem

ewolucji,

której

ulegał Homo erectus

Homo erectus

. Pojawił

się 400-200 tys. lat temu. Na
tym etapie mózg powiększył
się

rozmiarów

mózgu

człowieka

nowożytnego,

czaszka

stała

się

mniej

masywna,

tył

głowy

zaokrąglony. Następny etap nie
jest jasny, albowiem linia

Homo

sapiens

Homo

sapiens

uległa

podziałowi: jedna prowadziła
do

człowieka

neandertalskiego

, druga – do w

pełni nowożytnego człowieka
(Homo sapiens sapiens

Homo sapiens sapiens

Australopitek

Homo habilis

Homo erectus

Neandertalcz
yk

Homo sapiens
sapiens

Przedstawiciele hominidów

(hominid = stworzenie

człekokształtne)

Jest

najstarszym

hominidem,

datowanym  na  około  3,5  mln  lat
temu,    należącym  do  wczesnej
linii rozwoju człowieka.  Pierwsze
kopalne  szczątki  takiej  istoty
odnaleziono  w  1924  w  Taung,  w
Afryce  Południowej,  i  nadano  jej
nazwę

Australopithecus

africanus

(południowa

małpa

afrykańska). Gatunek ten był
znacznie

niższy

współczesnego

człowieka

–

mierzył

ok.

metra.

Australopitek

chodził

wyprostowany,

lecz

jego

mózgoczaszka była ciągle jeszcze
małpopodobna. Nie ma pewności,
czy potrafił wyrabiać narzędzia.

Lucy – pierwszy

znany

australopitek –

kobieta.

Nazwa

nadana

gatunkowi

człowieka  kopalnego,  odkrytego
w  wąwozie  Olduvai,  w  Tanzanii.
Występował  między  2,5-1,6  mln
lat  temu  .  Chociaż  rozmiarami
był  podobny  do  australopiteka,
to  jednak  miał  większy  mózg  i
twarz

bardziej

zbliżoną

ludzkiej. Prawdopodobnie był
pierwszym

linii

rozwoju

człowieka, który posługiwał się
kamiennymi

narzędziami,

prostymi  otoczakami  i  łupanymi
z  kamienia  wytworami  ludzkiej
ręki,  objętymi  wspólną  nazwą
wytwórczości kultury Olduvai.

Homo erectus, człowiek

wyprostowany.

Prawdopodobnie przodek

naszego gatunku, Homo

sapiens. Żył w Afryce, w

Azji i być może w Europie.

Ta człowiekowata istota

była większa od

australopiteków i od

Homo habilis; jego mózg

zbliżał się rozmiarami do

tego, który ma nowożytny

człowiek. Miał natomiast

bardziej masywne kości

twarzy, długą i

niskosklepioną czaszkę.

Homo erectus był pierwszym w

linii rozwoju człowieka, który

opanował i posługiwał się ogniem,

co pozwoliło mu, rozprzestrzenić

się tak daleko od jego

pierwotnych siedzib w

tropikalnych rejonach Afryki

Wschodniej. Prawdopodobnie

stanowił następny etap ewolucji,

której uległ Homo habilis 1,6 mln

lat temu. Przyjmuje się, że ok. 1

mln lat temu Homo erectus

rozpoczął swoją wędrówkę, która

doprowadziła go aż do Chin

(człowiek pekiński) i Indonezji

(człowiek jawajski). Ostatni jego

przedstawiciele wyginęli

400-200 tys. lat temu.

Neandertalski

człowiek,

żył

Europie,  na  Bliskim  Wschodzie  i  w
Azji  Środkowej  od  ok.  130  do  30  tys.
lat temu. Nazwę wziął od niemieckiej
miejscowości  Neanderthal,  gdzie  w
jaskini,  w  dolinie  rzeki  Düssel,
odkryto  w  1856  część  szkieletu
człowieka kopalnego.

Rekonstrukcja

twarzy

neandertalczyka

Nazywany jest Homo sapiens

neanderthalensis, dla

odróżnienia go od w pełni

nowożytnej formy człowieka

Homo sapiens sapiens.

Neandertalczycy wyróżniali

się masywną budową kośćca,

silną muskulaturą, grubymi

wałami nadoczodołowymi,

pochyłym czołem

i puszką mózgową szerszą

niż u człowieka

nowożytnego.

Byli prawdopodobnie

pierwszymi, którzy znali

rytuały pogrzebowe.

Kontrowersje

wywołuje

rola,

jaką

neandertalczycy

odegrali

późnej

ewolucji

człowieka.

Jedni

uczeni

utrzymują, że w ogóle nie można ich
uznać

naszych

bezpośrednich

przodków, inni stoją na stanowisku, że
przynajmniej

niektóre

grupy

neandertalczyków  ewoluując  doszły  do
etapu człowieka nowożytnego. Ale gdyby
rzeczywiście  byli  ostatnim  ogniwem
rozwoju  ewolucyjnego,  to  zagadką  jest
ich  wymarcie  ok.  50-30  tys.  lat  temu.
Możliwe  iż  zostali  wyparci  przez  ludzi
nowożytnych,  przybyłych  do  Europy  z
Afryki,  drogą  wiodącą  przez  Bliski
Wschód.

Mogło

także

dojść

skrzyżowania części neandertalczyków z
przybyłymi ludźmi nowożytnymi.

Anatomicznie współczesny człowiek pojawił się na
Bliskim Wschodzie ok. 50 tys. lat temu, w Europie
nieco później, ale nagły wzrost populacji nastąpił
ok.

tys.

lat

temu.

Najwcześniejszym,

współczesnym Europejczykiem jest człowiek z

Crô-Magnon.

Kromaniończycy

byli masywniej

zbudowani niż dzisiejsi ludzie, ale mieli te same
cechy

anatomiczne.

Nazwę

otrzymali

miejscowości

departamencie

Dordogne

(Francja), gdzie w 1868 znaleziono pod nawisem
skalnym cztery szkielety ludzi dorosłych i jeden
płodu.

Życie kromańczyków

wypełniały polowania,

wyprawianie skór i

przygotowywanie

pożywienia.

Najwięcej

szczątków

związanych z

przodkami

człowieka

znaleziono w

Afryce. Olduvai

Gorge w

Tanzanii było

jednym z

najciekawszych

odkryć.

Wykopano tu

szczątki

zarówno

australopitek

a, jak i Homo

habilis,

odkryto też

ślady stóp

sprzed trzech

milionów lat.

Pozostałości

po Homo

erektus

znajdowano

już na terenie

całej

Europy

Afryki

Azji

Przed  około  30  tys.  laty  ze
wschodu  dotarli  do  Europy
myśliwi  z  gatunku  homo
sapiens.  W  tym  czasie
wyginęli

neandertalczycy,

przypuszczalnie

wyparci

przez lepiej wyposażonych
w

narzędziach

nowoprzybyłych.

Homo
erectus

Neandertalczy
k

Homo
sapiens

Rozwój kształtu głowy odegrał istotną rolę

w wyodrębnieniu gatunku ludzkiego.

Czaszki pierwszych hominidów miały

wydatne szczęki, szerokie usta i niskie

czoła. W miarę postępu ewolucji część

twarzowa stawała się bardziej płaska i

zaczynał w niej dominować nos. Szczęki

cofnęły się, usta zmniejszyły, a rozrastające

się czoło umożliwiło zwiększenie

rozmiarów mózgu.

Cechy charakterystyczne czaszki homo sapiens

sapiens:

Cechy charakterystyczne czaszki homo sapiens

sapiens:



Kość skroniowa krótka, z zaokrąglonym

brzegiem górnym



Czaszka stosunkowo długa, kości

ciemieniowe wydłużone i wysklepione



Dobrze wykształcone zatoki czołowe



Pojemność mózgoczaszki

1000-1400 ml



Górna część twarzy

szersza niż u Homo erectus



Łuska kości potylicznej

wysoka

Do  przetrwania  pierwszych  ludzi  ogromne
znaczenie  miała  ich  zdolność  do  polowania.
Używali do tego celu kamieni, toporów i ognia.
Dzięki  odkryciom  w  hiszpańskiej  Ambronie
stwierdzono, że 400 000 lat temu polowano już
na słonie i inne wielkie ssaki. Zaganiano je na
bagniste  tereny,  a  potem  kruszono  głowy
kamieniami,

lub

zabijano

drewnianymi

włóczniami.

Zdaniem

niektórych

uczonych

pierwsze

narzędzia

używane przez

homonidy

zrobione były z

kości. Wszystkie

istoty

człekokształtne

posługiwały się

jednak

kamieniem i

drewnem,

dlatego też czasy

ludzkiej

prehistorii

nazywamy

epoką

kamienną.

Na terenie

Palestyny 40 tys.

lat temu

znaleziono

niewielkie

narzędzia

kamienne,

najczęściej

osadzone w

drewnianych lub

kościanych

rękojeściach.

Człowiek

rozumny, żeby

przeżyć musiał

polować.

Polowano na

bawoły, jelenie,

mamuty łosie i

bawoły. W ciągu

ostatniej epoki

lodowcowej
dokonał się

postęp w

technikach

łowieckich. Około

10 tys. lat p.n.e.

wynaleziono łuk i

strzały, co

ułatwiło

odławianie

wielkich ssaków.

W  czasie,  gdy  mężczyźni  polowali,
grupy  kobiet  i  dzieci  wyruszały  na
poszukiwanie  owoców  i  orzechów.
Zbierano

także

jaja

ptaków,

jaszczurek  oraz  miód.  Człowiek
żyjący  w  tamtych  czasach  prowadził
koczowniczy tryb  życia.

Na takich

„talerzach”

z kory

zbierano

jagody i

orzechy

Wraz z ewolucją człowieka nowożytnego
obserwuje się znaczne postępy w
technologii

wytwarzania

narzędzi,

szybki wzrost ludności, koncentrowanie
społecznej

aktywności

miejscu

zamieszkania  i  pierwsze  dokonania  w
zakresie  sztuki.  U  człowieka  wykształca
się  mowa,  porozumiewa  się  z  innymi  za
pomocą dźwięków artykułowanych.

Z tego kamienia

powstanie siekiera

Pod  koniec  epoki  lodowcowej  ludność
zbieracko-łowiecka  odkryła,  że  nasiona
posiane na nawodnionym polu dają plony.
Był  to  początek  rolnictwa.  Umiejętność
przechowywania  żywności  spowodowała,
że  homo  sapiens  nie  musiał  co  roku
zmieniać  miejsca  zamieszkania,  żeby
zdobyć  pożywienie  i  ubranie.  Dało  to
początek

osiadłemu

trybowi

życia.

Nauczono się także rozmnażać zwierzęta i
hodować bardziej udomowione odmiany.

Wielkim krokiem w rozwoju dawnych
ludzi było odkrycie ognia. Był on
potrzebny

gotowania

mięsa,

ogrzewania pomieszczeń i odstraszania
zwierząt.

Siedząc w blasku komputerowego

monitora, pozornie niewiele różnimy

się od naszych dalekich przodków,

zgromadzonych wokół ogniska.

Przeszliśmy jednak długą drogę... Od

obróbki kamienia do... obróbki

informacji. Homo internetus to być

może kolejne ogniwo w nie kończącej

się ewolucji człowieka...

Document Outline