Promocja
zdrowia
(1)
Projekt II
2009-2010
dr Barbara Bik
Promocja
zdrowia
(1)
Projekt II
2009-2010
dr Barbara Bik
Motto:
„Zdrowie nie może czekać na
rewolucję…
Człowiek nie może czekać na
zdrowie…
Zdrowie należy aktywnie
tworzyć – budować, wzmacniać i
utrzymywać na jak najwyższym
poziomie jak najdłużej = w
całym cyklu życia”
Historia ewolucji
koncepcji promocji
zdrowia.
Koncepcja początkowo łączona z:
–
Higieną,
–
Prewencją,
–
Oświata zdrowotną
–
Edukacja zdrowotną
Współcześnie łączona z
polityka
zdrowotną
( choć nadal nie zawsze)
Budowana na przestrzeni wielu lat
Centralną pozycję w tej koncepcji
zajmuje ZDROWIE rozumiane jako
wieloaspektowy dobrostan
psychofizyczno -społeczny…
Historia ewolucji
koncepcji promocji
zdrowia.
Starożytność…
Lata 70-te XX w.
Lata 80-te XX w
.
Lata 90 – te XX w.
XXI w.
Starożytność…
„korzenie” promocji zdrowia
łączona z szeroko rozumianą higieną –
zaleceniami praktycznymi (żywienie +
gimnastyka): Hipokrates (460-
377r.p.n.e.)
idea bycia zdrowym poprzez wlaściwe
odżywianie oraz gimnastykę / ćwiczenia
fizyczne
praktyka znacznie wyprzedzała
racjonalne uzasadnienia
wzmacnianie zdrowia wcześniejsze od
zapobiegania chorobom
(uznawanie wpływów środowiskowych na
zdrowie / środowiska fizycznego)
Starożytność…
zalecenia zdrowotno –
profilaktyczne w starożytnych
kulturach Wschodu: Chiny. Egipt,
Indie
w prawodawstwie i religiach
Wschodu i Zachodu: Egipcjanie,
Babilończycy, Żydzi, Grecy,
Rzymianie – Koran, Stary
Testament
Lata 70-te XX w
.
„ponowne odkrycie”promocji zdrowia
uznanie behawioralnych uwarunkowań
zdrowia/ indywidualnych zachowań i stylu
życia za główną determinantę zdrowia i
chorób (somatycznych chorób
przewlekłych /chronicznych chorób
przewlekłych)
Globalna Strategia „Zdrowie dla
wszystkich w roku 2000” ( 1978)
charakterystyka działań promocji zdrowia
metody działania w promocji zdrowia
Lata 80-te XX w
.
„Karta Ottawska” ( 1986) - dokument
programowy promocji zdrowia
- definicja promocji zdrowia,
- cele promocji zdrowia,
- strategie promocji zdrowia,
- kierunki działania promocji zdrowia,
- fundamentalne uwarunkowania
zdrowia.
renesans koncepcji promocji zdrowia
Lata 90 – te XX w.
– renesans idei,
PZ jako dyscyplina naukowa,
„ Promocja zdrowia jest dyscypliną nauki i
sztuką wspomagania ludzi w celu
uzyskania zmian w ich stylu życia aby
mogli zblizyć się do optimum swego
zdrowia” ( O’Donnel )
rozwój zawodowy – kształcenie do roli
promotorów/ edukatorów zdrowia,
pielęgniarki/ lekarze/ nauczyciele/
pedagodzy/absolwenci zdrowia publicznego
Promocja zdrowia...
Promocja zdrowia= edukacja
zdrowotna x polityka zdrowia
publicznego
Polityka promocji zdrowia =
społeczna polityka zdrowotna
XXI w.
Globalna Strategia Promocji Zdrowia
Strategia Polityki Zdrowotnej dla Krajów Członkowskich
Unii Europejskiej ( „Zdrowie 21” )
Narodowy Program Zdrowia na lata 2005-2013 (Polska).
Badania nad efektywnością promocji zdrowia oraz
skutecznością edukacji zdrowotnej
Wzory dobrych praktyk,
Wykorzystanie możliwości genetyki i genomiki do
„sterowania genami” (zdrowiem) poprzez styl życia/
zachowania zdrowotne.
Evidence-based oraz Web-sides health promotion
(promocja zdrowia oparta o wyniki naukowe oraz
wykorzystująca strony internetowe,
Zastosowanie Interaktywnych Technologii
Komputerowych (ICT) do edukacji zdrowotnej
Promocja zdrowia łączona z polityka zdrowotną – mniej
zaś z edukacja zdrowotną.
??? XXI w.
XXI w.
jedyna efektywna strategia rozwiązywania problemów
zdrowotnych współczesnych społeczeństw,– redukcja
nierówności w zdrowiu;
podnoszenie jakości życia i wydłużenia życia
oddziaływania;
działania skierowane na zmianę determinant zdrowia/
wieloczynnikowe uwarunkowania zdrowia – w tym
społeczno-ekonomiczne;
poszukiwanie nowych strategii promocji zdrowia -
efektywnych w odniesieniu do populacji – także w
kontekście ekonomicznej opłacalności;
poszukiwanie nowych metod i strategii edukacji
zdrowotnej – skutecznych w sterowaniu zdrowiem
indywidualnym.
Wyklad 2
Terminologia…
Chaos… terminologiczny
Popełnianie błędów
interpretacyjnych
koncepcji promocji zdrowia
Ćwiczenia:
Terminologia
Synonimy ???
prewencja I,
oświata zdrowotna,
wzmacnianie
zdrowia,
rozwijanie zdrowia,
pomnażanie
zdrowia,
zwiększanie
potencjału zdrowia
edukacja
zdrowotna,
edukacja
pacjenta,
badania
przesiewowe,
reklama
zdrowotna,
profilaktyka
zdrowotna,
inne...............
Ćwiczenia: Terminologia
Synonimy ???
prewencja I,
oświata zdrowotna,
wzmacnianie
zdrowia,
rozwijanie zdrowia,
pomnażanie
zdrowia,
zwiększanie
potencjału zdrowia
edukacja
zdrowotna,
edukacja
pacjenta,
badania
przesiewowe,
reklama
zdrowotna,
profilaktyka
zdrowotna,
inne...............
Błędy w interpretacji
PZ
PZ ??? Oświata zdrowotna ???
Edukacja pacjenta ???
Prewencja 1 ??? Reklama zdrowotna ???
Badania przesiewowe ?? edukacja
zdrowotna,
Krzewienie zdrowia ?? profilaktyka negatywna
profilaktyka zdrowotna,
Profilaktyka pozytywna, ????????
Promotio...
awans,
osiąganie wyższego celu,
posuwanie naprzód,
popieranie,
uruchamianie,
szkolnictwo, wojsko, nauka, marketing –
promocja towarów, usług, idee, ludzi,...
marketing: promocja = reklama
??? promocja zdrowia =
reklama zdrowotna ???
promocja zdrowia
=
reklama zdrowotna
reklama zdrowotna =
nagłaśnianie,
propagowanie,
rozpowszechnianie,
... informacji dotyczących działań na rzecz
zdrowia,
np.:
PROMOCJA ZDROWIA
obejmuje
REKLAMĘ ZDROWOTNĄ,
ale nie jest z nią tożsama
BŁĘDY
w interpretacji koncepcji
promocji zdrowia...
PZ = P I
PZ = ludzie młodzi i zdrowi
PZ
ograniczanie działań do
EDUKACJI ZDROWOTNEJ
Nowoczesna EZ = tradycyjna
edukacja zdrowotna
EZ = prowadzona w szkole
Różnice między promocja zdrowia a
prewencją;
- cel działania,
- zaangażowanie podmiotów w
działania,
- sposób motywowania ludzi do
zmiany,
- inne…
Różnice PZ a P I !!!
Promocja zdrowia (PZ)
Cel
: zwiększenie
potencjału zdrowia i
utrzymanie go jak
najdłużej na jak
najwyższym poziomie
.
Zaangażowanie
podmiotów:
-
DZIAŁANIA
MIĘDZYSEKTOROWE,
- udział zawodów
niemed. i
medycznych
Motywowanie
ludzi do
zmiany:ukazywanie
korzyści, zdrowie
instrumentem
osiągania sukcesów
życiowych , realizacji
planów i zamierzeń ( a
nie celem życiowym –
„zdrowizm”)
Zapobieganie chorobie (P
I )
Cel
: zapobieżenie
chorobie/ unikniecie
choroby, nie dopuszczenie
do choroby
Zaangażowanie
podmiotów:
- głównie sektor opieki
zdrowotnej,
- zawody medyczne
(lekarze, pielęgniarki)
Motywowanie ludzi do
zmiany:
ukazywanie
negatywnych następstw
zachowań – odległych w
czasie.
Dlaczego
międzysektorowość ?
Poszukiwanie zasobów dla zdrowia:
– finansowych,
– ludzkich,
– kanałów informacyjnych/
komunikacyjnych.
Zdrowie = społeczna odpowiedzialność
Zdrowie = wieloczynnikowo uwarunkowane
???
Integracja działań…
Poszukiwani nowi partnerzy/
depozytariusze/ „gracze”/ ”aktorzy”…
Sektory społeczno –gospodarcze…
Instytucje społeczne….
Bogaty w zasoby ($, ludzie, kanały info.) –
różnorodny przemysł ( nowe przemysły…
Włączenie organizacji non-profit…
Włączenie sektora prywatnego…
Włączenie mediów oraz technologii
cyfrowych…
Zadanie…
Sprawdzić czy NPZ jest oparty o
politykę międzysektorową ?
Zidentyfikować „aktorów”/
„graczy” ( depozytariuszy) którzy
winni być zaangażowani w
działania…..
Przykłady:….
Określić zadania , które winny być
oddelegowane do wykonania…
Kryteria promocji zdrowia.
Jak
odróżnić promocję zdrowia od innych
działań
?
Co jest
specyfiką promocji zdrowia
-
„strumienia różnorodności” ?
MIĘDZYSEKTOROWOŚĆ
jest
kryterium weryfikującym
promocję zdrowia
(WHO)
oraz
podstawowym
warunkiem efektywności
działań na rzecz zdrowia ! ! !
Konteksty znaczeniowe
promocji zdrowia…
Strategia polityki
międzysektorowej na rzecz
polepszenia zdrowia i jakości
życia.
Filozofia życia…
Strategia edukacji zdrowotnej.
Dyscyplina naukowa.
Programy zdrowotne
( edukacja + wsparcie).