Bez tytułu slajdu

Cukrzyca =

podwyższony

poziom

cukru we krwi

Cukrzyca =

podwyższony

poziom

cukru we krwi

Cukrzyca

jest poważnym schorzeniem,

niezbyt często występującym u człowieka...

Choroba jest przewlekła w swojej istocie i

postępuje powoli, ale nie będzie długo żył

pacjent, u którego rozwinie się w pełni;

wyniszczenie następuje gwałtownie, a śmierć

przychodzi szybko. Życie także jest straszne i

bolesne, pragnienie nieopanowane...

Jeśli (pacjent) chociaż na krótko porzuci picie,

usta staną się spieczone a ciało wyschnie;

trzewia będą płonąć...

I wkrótce umrze męczony palącym

pragnieniem.

Areteusz z Kapadocji

(120-200 r.)

CUKRZYCA

Zespół zaburzeń

metabolicznych o

różnorakiej etiologii,

charakteryzujący się

przewlekłą hiperglikemią

z zaburzeniami

metabolizmu

węglowodanów,

tłuszczów i białek.

WHO 1999

CUKRZYCA

„…

Przewlekła

hiperglikemia w cukrzycy

wiąże się z

uszkodzeniem,

zaburzeniem czynności i

niewydolnością różnych

narządów, szczególnie

oczu, nerek, nerwów,

serca i naczyń

krwionośnych…”

WHO 1999

chorob

przewle

kła

stałe leczenie

wykształcenie

powikłania

cukrzycy

rodzaj pracy

wiedza i

samokontrola

Cukrzyca

–

problem osobisty i

społeczny

Cukrzyca

–

problem osobisty i

społeczny

inwalidzt

Cukrzyca – podział

zwyczajowy



Typ 1

(młodzieńczy)

– dzieci i młodzież



Gwałtowny początek, polidypsja, poliuria,

chudnięcie



Konieczne leczenie insuliną



Typ 2

(dorosłych)

– dorośli

(po 40 r.ż.)

starzy



Początek skryty, brak lub niewielkie objawy

choroby



Skuteczne leczenie dietą i tabletkami



Insulina zwykle konieczna po kilku latach

Podział wg WHO



Cukrzyca typu 1

- zniszczenie

komórek beta, zwykle

prowadzące do bezwzględnego

niedoboru insuliny:



podtyp autoimmunologiczny



podtyp idiopatyczny

Podział wg WHO



Cukrzyca typu 2

– rozwijająca

się od dominującej

insulinooporności ze

względnym niedoborem

insuliny do dominującego

defektu wydzielania z

insulinoopornością

TYPY CUKRZYCY



inne określone typy



defekty genetyczne czynności

komórek beta



defekty genetyczne działania

insuliny



endokrynopatie,



choroby zewnątrzwydzielniczej

części trzustki,

WHO 1999

TYPY CUKRZYCY



cukrzyce wywołane przez leki i

substancje chemiczne



Cukrzyce wywołane przez zakażenia



oraz inne rzadkie procesy związane z

cukrzycą



cukrzyca ciążowa

Algorytm diagnostyczny

wg European Diabetes Policy Group 1998-1999

•

Na czczo

„cukrzyca
”

„IFG”



7,0

6,0

125

 110

•

OGTT po 2 godz.

„cukrzyca”

„IGT”

>
11,

 7,8

 200
 140

mmol/l mg/dl

krew żylna*

> 6,0
> 5,5

 110
 110

 10,0

 6,7

 180
 120

mmol/l mg/dl

krew żylna

> 6,0
> 5,5

 110
 100

> 11,0

 7,8

 200
 140

mmol/l mg/dl

krew

włośniczkowa

Stężenie w osoczu*

Stężenie we krwi

pełnej

OGTT: 75 g glukozy w 300 ml wody, wypite w ciągu 3-5 min

 7,0

> 6,0

> 125

 110

 12,2

 8,9

 220
 160

mmol/l mg/dl

krew

włośniczkowa

*preferowane

Czynniki ryzyka cukrzycy

typu 2

•

Dodatni wywiad rodzinny (pokrewieństwo 1
stopnia)

•

Wiek  45 roku życia

•

Otyłość, siedzący tryb życia

•

Upośledzona tolerancja glukozy w wywiadzie

•

Nadciśnienie tętnicze

•

Dyslipidemia

•

Cukrzyca ciężarnych

•

Urodzenie dziecka  4,5 kg

The Expert Committee on the Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus. Diabetes Care Vol 20,

No 2, July 1997.

Insulino-

wrażliwość

Sekrecja

insuliny

Normalny metabolizm glukozy

Zaburzony

metabolizm glukozy

Nieprawidłowa

tolerancja glukozy

Cukrzyca

typu 2

30%

50%

70%

100%

50%

70 – 100%

150%

100%

Rozpoznawanie

cukrzycy

Rozpoznawanie

cukrzycy

Klasyczne objawy cukrzycy to: wielomocz, wzmożone pragnienie i niewyjaśniony spadek masy ciała.

W algorytmie podano wartości glikemii w osoczu krwi żylnej (preferowane). Na czczo stężenie

glukozy we krwi włośniczkowej
jest blisko o 1,0 mmol/l (18 mg/dl) mniejsze niż w osoczu krwi żylnej, natomiast po posiłkach - takie
samo

•

objawy

hiperglikemii

lub

•

glukozuria

lub

•

hiperglikemia

przygodna

oznaczyć glikemię

o dowolnej porze

w ciągu dnia

> 11,0 mmol/l ( 200

mg/dl)

> 5,5 mmol/l ( 100

mg/dl)

oznacz glikemię

czczo

cukrzyca



wg European Diabetes Policy Group 1998-1999

Cukrzyca - objawy



Wzmożone pragnienie (polidypsja)



Wielomocz (poliuria)



Chudnięcie



Osłabienie ogólne, senność



Pogorszenie wzroku



Często nie ma żadnych objawów lub

objawy nietypowe (dorośli)

Rozpoznawanie cukrzycy

Test

W algorytmie podano wartości glikemii w osoczu krwi żylnej (preferowane). Na czczo stężenie

glukozy we krwi włośniczkowej
jest blisko o 1,0 mmol/l (18 mg/dl) mniejsze niż w osoczu krwi żylnej, natomiast po posiłkach - takie
samo

doustnego obciążenia glukozą: 75 g glukozy w 300 ml wody, wypite w ciągu 35 min.

 7,0

mmol/l

(> 125

mg/dl)

> 11,0

mmol/l

( 200

mg/dl)

 11,0

mmol/l

(< 200

mg/dl)

i  7,8

mmol/l

( 140

mg/dl)

< 7,8

mmol/l

(< 140

mg/dl)

upośledzon

tolerancja

glukozy

(IGT)

nieprawidło

glikemia

na czczo

(IFG)

cukrzyca

> 5,6 mmol/l

(100 mg/dl)

wykonać OGTT

, 2

godz.

> 5,0 mmol/l (> 90

mg/dl)

 7,0 mmol/l (>

125 mg/dl)

powtórzyć

oznaczenie

oznacz glikemię

na czczo

rozważyć coroczne

badanie kontrolne w

kierunku czynników

ryzyka miażdżycy, w tym

oznaczanie glikemii

wg European Diabetes Policy Group 1998-1999

Badanie wrażliwośći na

insulinę

Metoda klamry metabolicznej

 Równoczesny wlew insuliny oraz glukozy.
 Insulinooporność jest odwrotnie proporcjonalna

do zużycia glukozy niezbędnej do utrzymania
założonej glikemii.

Wskaźnik insulinooporności HOMA-R

 Prosta metoda służąca orientacyjnej ocenie

insulinooporności

HOMA-R=(insulina[mj./l] x glikemia [mmol/l]):22,5

Wartość większa niż 0,3 świadczy o zwiększeniu

oporności na insulinę

Diagnostyka różnicowa

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 2

Wiek w chwili

wystąpienia

hiperglikemii

< 35 roku życia

(najczęściej < 20 roku

życia)

> 35 roku życia

Współistniejąca

otyłość

Rzadko

> 40% przypadków

Objawy kliniczne

hiperglikemii

Gwałtownie

narastające w ciągu

kilku tygodni

Dyskretne, często

niezauwazalne,

narastające w ciągu

kilku miesięcy

Acetonuria

Obecna

Brak

Stężenie peptydu C

na czczo

< 0,35 nmo/ml

Prawidłowe lub

podwyższone

Stężenie peptydu C

po stymulacji

Brak wzrostu

Wzrost zachowany

Przeciwciała

przeciwwyspowe

Wzrost miana

Brak

Inne parametry przydatne do

diagnostyki cukrzycy: Glikacja

białek

Proces samorzutnej nieenzymatycznej modyfikacji

struktury białek poprzez przyłączenie cząsteczki
glukozy do cząsteczki białka

 HbA

– najczęstsza z izoform

glikowanej cząsteczki hemoglobiny A.

 Czas przeżycia erytrocytów – ok. 120

dni co pozwala przełóżyć stężęnie
HbA

na średnie stężenie glukozy

przez 3 miesiące poprzedzające
badanie

HbA1C

 Stężenie HbA1C koreluje z częstością

powikłań – potwierdzone przez 2 duże
badania

• D

iabetes

ontrol and

omplications

rial

• U

nited

ingdom

rospective

iabetetes

tudy

 Stężenie HbA1C stanowi miarę wyrównania

cukrzycy:

HbA1c [%]

Średnie

stężenie

glukozy w

osoczu [mg/dl]

HbA1c [%]

Średnie

stężenie

glukozy w

osoczu [mg/dl]

135

275

170

310

205

345

240

380

Document Outline