Polityka bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Uwarunkowania polityki bezpieczeństwa
Wielkiej Brytanii w latach 90-tych:



militarnej i politycznej obecności brytyjskiej w
poszczególnych regionach świata



stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ



arsenał nuklearny



deklaracja  gotowości  do  przejmowania,  w
pewnych  okolicznościach,  odpowiedzialności  za
kwestie  bezpieczeństwa  międzynarodowego  w
skali globalnej.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Ocena sytuacji międzynarodowej:



Margaret Thatcher podkreślała, że celem Wielkiej
Brytanii jest wspieranie demokracji w państwach
Europy Środkowej i Wschodniej –wątpliwości co
do kierunku zmian



czasy wielkich przemian są okresami wielkiej
niepewności".



Stosunek do zjednoczenia Niemiec – posiedzenie
w Chequers

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Koncepcje NATO – bez rozszerzenia



KBWE jako forum dyskusji nad politycznymi i
militarnymi aspektami bezpieczeństwa
europejskiego



W drugiej połowie lat 90., po przejęciu władzy
przez Partię Pracy, treść „międzynarodowej misji"
Wielkiej Brytanii została zdefiniowana przez
ówczesnego

ministra

obrony

Georgea

Robertsona jako gotowość do pełnienia funkcji
„siły na rzecz dobra" (force for good) w
stosunkach międzynarodowych.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Minister spraw zagranicznych Robin Cook
ogłosił,

że

będzie

się

kierowała

„międzynarodową solidarnością" (international
solidarity) w zapobieganiu, rozwiązywaniu i
wygaszaniu konfliktów międzynarodowych.



Jednak kluczowe znaczenie dla redefinicji
brytyjskiej koncepcji bezpieczeństwa miały
konflikty bałkańskie.



Znaczenie koncepcji Tony’ego Blaira z 1998
roku

Wspólnej

Polityki

Zagranicznej

Bezpieczeństwa

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Główne dokumenty programowe



Najważniejsze  dotyczące  tej  problematyki  dokumenty
brytyjskie  opracowane  w  pierwszej  połowie  lat  90.  XX
wieku  koncentrowały  się  na  metodach  zrealizowania
oczekiwanej  przez  opinię  publiczną  tzw.  dywidendy  pokoju
(peace dividend).



W  przyjętym  w  lipcu  1990  roku  studium  ministerstwa
obrony  (Ministry  of  Defence,  MoD)  przyznano,  że
polityka  bezpieczeństwa  i  obrony  nie  powinna  być
formułowana wokół pojedynczego zagrożenia.



Obniżenie globalnych wydatków na obronność zakładał
także ogłoszony w lipcu 1994 roku raport ministerstwa
obrony.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Zapowiedź przeprowadzenia gruntownej rewizji

brytyjskiej koncepcji bezpieczeństwa zawierał

natomiast program wyborczy Partii Pracy. Jej

realizacja rozpoczęła się po utworzeniu rządu

premiera Tony ego Blaira pod koniec maja 1997

roku, a zakończyła 8 lipca 1998 roku prezentacją

wyników

Strategicznego

Przeglądu

Obronnego (Strategie Defence Review, SDR).



Zmiana postrzegania istoty bezpieczeństwa jako

pochodnej stabilności opartej na strachu

(stability based on fear) na jego rozumienie jako

procesu

aktywnego

zarządzania

negatywnymi

zjawiskami

mniejszej

intensywności (active management of risks)

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



bezpieczeństwo Wielkiej Brytanii jako funkcja

zachowania stabilności oraz zapewnienia wzrostu

gospodarczego w kluczowych regionach (Europa,

rejon Zatoki Perskiej i basen Morza Śródziemnego)



zapewnienia bezpieczeństwa terytoriom zależnym

oraz demonstrowania gotowości do reakcji na

regionalny konflikt poza obszarem obowiązywania

Traktatu waszyngtońskiego, np. w Zatoce Perskiej,

na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce Północnej



Tzw. „szersze interesy" polegające na promocji

demokracji i wolności, jednak nie w roli

„światowego policjanta" (worldpoliceman), lecz

jako „siły na rzecz dobra" .

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



W lipcu 2002 roku, w reakcji na zamachy
terrorystyczne z 11 września 2001 roku, ministerstwo
obrony opublikowało tzw. Nowy rozdział SDR.



Wielka  Brytania  będzie  w  miarę  możliwości  ubiegać
ewentualne  zamachy  terrorystyczne  oraz  w  ramach
prawa  „występować  przeciwko  tym,  którzy  chronią
terrorystów„.



Misje zagraniczne uznano za najlepszy sposób obrony
własnego terytorium. Za warunek sukcesu takich
operacji

uznano

uprzednie

zapewnienie

bezpieczeństwa obywateli i własnego terytorium.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



ministerstwo spraw zagranicznych (Foreign and

Commonwealth Office, FCO) w grudniu 2003 roku

biała księga Międzynarodowe priorytety

Zjednoczonego Królestwa:



działanie na rzecz świata wolnego od terroryzmu

i broni masowego rażenia;



przeciwdziałanie

nielegalnej

imigracji,

przemytowi

narkotyków,

zwalczanie

przestępczości międzynarodowej;



budowa opartego na rządach prawa ładu

międzynarodowego, pozwalającego na skuteczne

rozwiązywanie sporów i zapobieganie konfliktom;

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



zapewnienie bezpiecznego sąsiedztwa UE;



ochrona brytyjskich interesów gospodarczych w

warunkach wolnorynkowej gospodarki światowej;



przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju

opartego na demokracji, praktykach „dobrych

rządów" (good governance) i prawach człowieka



zapewnienie bezpieczeństwa dostaw surowców

energetycznych;



zapewnienie bezpieczeństwa i „dobrych rządów"

brytyjskim terytoriom zależnym .

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Biała księga Ministerstwa Obrony z 2003 r.

„Zapewnianie bezpieczeństwa w zmiennym

świecie„



terroryzm międzynarodowy



proliferacja broni masowego rażenia



skutki zjawiska upadku państw, zwłaszcza w regionach

bliskich granicom państw-członków NATO oraz w Afryce.



Przeludnienie, napięcia na tle etnicznym i religijnym,

rywalizacja o ograniczone zasoby surowców naturalnych



Groźba wybuchu wewnątrz- lub międzypaństwowych

konfliktów, których ewentualna internacjonalizacja w skali

regionu doprowadziłaby do zagrożenia brytyjskich interesów

gospodarczych i politycznych.



Biała Księga Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 2006 r.

potwierdziła w dużej mierze te zagrożenia.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Cele polityki bezpieczeństwa:



Redukcja zagrożenia terroryzmem
międzynarodowym (zamachy z 7 lipca 2005

)



Zapobieganie proliferacji broni masowego rażenia



Zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności

wybranych regionów



Udział w misjach zagranicznych w związku:



z interesem narodowym



Położeniem geograficznym regionu



Także w przypadku braku mandatu RB ONZ

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii

Znaczenie i funkcjonowanie special relationship z

USA

Po zakończeniu zimnej wojny. Wieka Brytania kontynuowała

specjalne partnerstwo z USA ( m. in poparcie rozwiązania kryzysu
w Zatoce Perskiej w latach 1990-1991). Obydwa państwa
kontynuowały także ścisłą współpracę wywiadowczą i pozostały
zgodne co do tego, że bezpieczeństwo obszaru euroatlantyckiego
powinno opierać się na dalszym istnieniu NATO .

„Specjalne stosunki" uległy pewnemu rozluźnieniu, m.in. w

związku z dążeniem administracji Georgea Busha, a później także
Billa Clintona, do uczynienia zjednoczonych Niemiec głównym
europejskim sojusznikiem USA.

Poparcie wzrosło ponownie w wojnie z terroryzmem.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Postawa  Wielkiej  Brytanii  wobec  wojny  z  terroryzmem
świadczy  o  żywotności  „specjalnych  stosunków"  w  ich
warstwie  dotyczącej  podobieństwa  sposobu  postrzegania
kluczowych

problemów

dla

bezpieczeństwa

międzynarodowego oraz metod ich rozwiązywania.



w czerwcu 2003 roku minister obrony Geoff Hoon za
warunek udziału Wielkiej Brytanii w większych operacjach
militarnych uznał współudział USA.



Czynnikiem dodatkowo spajającym „specjalne stosunki" na
początku XXI wieku były dobre relacje osobiste między
premierem Blairem a prezydentem Georgem W. Bushem.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Atlantycyzm w brytyjskiej polityce bezpieczeństwa a
stanowisko wobec EPBiO:



W  trakcie  Konferencji  Międzyrządowej  zakończonej
przyjęciem  Traktatu  z  Maastricht  Wielka  Brytania  była
przeciwna  włączeniu  kompetencji  w  sprawach  polityki
obronnej  w  zakres  Wspólnej  Polityki  Zagranicznej  i
Bezpieczeństwa (WPZiB).



Opowiadano  się  za  stworzeniem  europejskich  zdolności
wojskowych  wyłącznie  poprzez  NATO  (Major,  Blair)    stąd
aktywny  udział  w  rozwoju  koncepcji  Europejskiej
Tożsamości  Bezpieczeństwa  i  Obrony  (European  Security
and  Defence  Identity  -  ESDI)  i  Połączonych  Sił
Wielonarodowych do Zadań Specjalnych (CJTF).

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Przełom  październik  1998  roku  podczas  nieformalnego
szczytu  przywódców  UE  w  Pörtschach.  Premier  Blair
zadeklarował,  że  Londyn  opowie  się  za  przyznaniem  UE
pewnych zadań w dziedzinie obronności, pod warunkiem że
zwiększeniu  unijnych  kompetencji  będzie  towarzyszyło
wyposażenie jej w wiarygodne zdolności militarne, działania
UE  będą  koordynowane  na  szczeblu  międzyrządowym  oraz
że krok ten nie doprowadzi do osłabienia NATO.



Propozycje te zostały przyjęte przez rząd francuski, co
zaowocowało ich rozwinięciem w podpisanej w grudniu
1998 roku w Saint-Malo.



Istotą inicjatywy Blaira był zamiar stabilizowania
więzi transatlantyckiej.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



modyfikacja doktryny odstraszania nuklearnego



Zamiar

utrzymania

niezależnego

potencjału

odstraszającego  podtrzymano  w  SDR.  Zapowiedziano
wówczas,  że  arsenał  brytyjski  nie  przekroczy  200
głowic,  a  system  „Trident"  zostanie  przystosowany  do
możliwości

wykonywania

substrategicznych

(tj.

ograniczonych w skali) uderzeń nuklearnych.



Oznaczało to gotowość do użycia broni nuklearnej
także w ramach odpowiedzi na atak konwencjonalny i
ostrzeżenia

agresora

przed

pełnowymiarowym

strategicznym uderzeniem nuklearnym.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



W roku 2002 minister Hoon zapowiedział, że

dysponujące bronią masowego rażenia „państwa

będące przedmiotem troski" mogą być pewne, że

w odpowiednich warunkach Londyn może

zdecydować się na użycie broni nuklearnej.



Następca Hoona, John Reid, zadeklarował że

minimalny brytyjski potencjał odstraszający

będzie istniał dopóty, dopóki broń nuklearna

będzie znajdowała się w posiadaniu państwa

mogącego

stanowić

zagrożenie

dla

bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



dyplomacja obronności" (

Defence Diplomacy

)



celem długofalowym jest oprócz zapobiegania
konfliktom

budowa

pozytywnego

międzynarodowego wizerunku Wielkiej Brytanii
jako „siły na rzecz dobra".

siły na rzecz dobra".



Zmiana koncepcji po 2010 roku:



Zwiększanie dystansu wobec USA



Odrzucenie  bandwagoning    w  stosunkach  wobec
Ameryki,  mimo,  ze  pozostaje  ona  głównym
sojusznikiem

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Opublikowany 20. 10. 2010 r. kolejny Strategiczny Przegląd

Obronny SDR przewiduje wprawdzie budowę zamówionych

przez rząd Partii Pracy lotniskowców do 2016, lecz równocześnie

zakłada plan oszczędnościowy w dobie kryzysu.



Istotne jednak są redukcje – brytyjski potencjał nuklearny ma

zostać zredukowany ze 160 do 120 głowic.



Redukcja liczebności armii do 2015 o 17 000 żołnierzy do 158.000



SDR wymienia jako najważniejsze zagrożenia dla Wielkiej Brytanii

ataki cyberterrorystyczne, terroryzm międzynarodowy oraz klęski

żywiołowe.



Rząd Camerona ma bardziej pragmatyczne i realistyczne podejście

do polityki bezpieczeństwa.



Podkreślenie znaczenia Francji jako europejskiego partnera

strategicznego. Bilateralna umowa obronna z listopada

2010.

Polityka bezpieczeństwa Wielkiej

Brytanii



Oprócz Francji specjalne partnerstwo z
Niemcami.



Regionalne interesy – Indie i Chiny. Zwiększenie
znaczenia Commonwealthu.

Document Outline