Podstawy finansów
Dr inż. Ewa Mazurek-Krasodomska
Dr inż. Ewa Mazurek-Krasodomska
Podstawy finansów
Dr inż. Ewa Mazurek-Krasodomska
Dr inż. Ewa Mazurek-Krasodomska
Podstawy finansów
2
Program przedmiotu
Pieniądz i finanse. Podstawy nauki o finansach
Pieniądz i finanse. Podstawy nauki o finansach
Finanse publiczne
Finanse publiczne
Pojęcie, funkcje, budżet państwa,
Pojęcie, funkcje, budżet państwa,
Dochody i wydatki publiczne. Dług
Dochody i wydatki publiczne. Dług
publiczny. Polityka fiskalna.
publiczny. Polityka fiskalna.
Finanse jednostek samorządów terytorialnych
Finanse jednostek samorządów terytorialnych
Podatki i opłaty publiczne
Podatki i opłaty publiczne
System ubezpieczeń społecznych
System ubezpieczeń społecznych
Banki i systemy bankowe
Banki i systemy bankowe
Podstawy finansów
3
Program przedmiotu
System finansowy ubezpieczeń
System finansowy ubezpieczeń
Rynek finansowy – instytucje,
Rynek finansowy – instytucje,
instrumenty
instrumenty
Papiery wartościowe
Papiery wartościowe
Finanse przedsiębiorstw
Finanse przedsiębiorstw
Źródła finansowania przedsiębiorstw
Źródła finansowania przedsiębiorstw
Rozliczenia pieniężne
Rozliczenia pieniężne
Finanse międzynarodowe
Finanse międzynarodowe
Finanse – pojęcia
podstawowe
Podstawy finansów
5
Pieniądz
wszystko, co jest powszechnie
wszystko, co jest powszechnie
akceptowane jako środek
akceptowane jako środek
regulowania zobowiązań.
regulowania zobowiązań.
Podstawy finansów
6
Funkcje pieniądza
Miernik wartości
Miernik wartości
Środek wymiany
Środek wymiany
Środek płatniczy
Środek płatniczy
Środek tezauryzacji
Środek tezauryzacji
Podstawy finansów
7
Zjawiska finansowe
Stanowią tylko część zjawisk
Stanowią tylko część zjawisk
pieniężnych, gdyż obejmują zjawiska
pieniężnych, gdyż obejmują zjawiska
związane z cyrkulacją pieniądza, np.
związane z cyrkulacją pieniądza, np.
zapłata za towary i usługi,
zapłata za towary i usługi,
wynagrodzenie za pracę, kredytowanie.
wynagrodzenie za pracę, kredytowanie.
Stąd też zjawiska finansowe obejmują
Stąd też zjawiska finansowe obejmują
zjawiska pieniężne, w których pieniądz
zjawiska pieniężne, w których pieniądz
występuje w ujęciu dynamicznym, a nie
występuje w ujęciu dynamicznym, a nie
w ujęciu statycznym.
w ujęciu statycznym.
Podstawy finansów
8
Klasyfikacja zjawisk
finansowych
wg kryterium
podmiotowego
Finanse publiczne
Finanse publiczne
Finanse przedsiębiorstw
Finanse przedsiębiorstw
Finanse banków
Finanse banków
Finanse ubezpieczeń
Finanse ubezpieczeń
Finanse instytucji niekomercyjnych
Finanse instytucji niekomercyjnych
Finanse ludności
Finanse ludności
Finanse międzynarodowe
Finanse międzynarodowe
Podstawy finansów
9
Finanse
to ogół zjawisk ekonomicznych
to ogół zjawisk ekonomicznych
związanych z ruchem pieniądza, tj. z
związanych z ruchem pieniądza, tj. z
procesami gromadzenia i
procesami gromadzenia i
wydatkowania środków pieniężnych.
wydatkowania środków pieniężnych.
Podstawy finansów
10
Finanse
W sferze zainteresowania
W sferze zainteresowania
finansów i finansistów jest ruch
finansów i finansistów jest ruch
pieniądza, tzn. procesy jego:
pieniądza, tzn. procesy jego:
Tworzenia,
Tworzenia,
Krążenia (cyrkulacji),
Krążenia (cyrkulacji),
Osiadania.
Osiadania.
Podstawy finansów
11
Finanse
Finanse są to zasoby pieniężne, operacje tymi
Finanse są to zasoby pieniężne, operacje tymi
zasobami oraz normy prawne ich dotyczące.
zasobami oraz normy prawne ich dotyczące.
W zależności od
W zależności od
podmiotów
podmiotów
dysponujących
dysponujących
zasobami pieniężnymi rozróżniamy:
zasobami pieniężnymi rozróżniamy:
Finanse publiczne
Finanse publiczne
Finanse prywatne
Finanse prywatne
Podstawy finansów
12
Finanse publiczne a
prywatne
Władza publiczna dysponuje przymusem dla zapewnienia
Władza publiczna dysponuje przymusem dla zapewnienia
sobie dochodów i nie podlega przymusowi w zakresie
sobie dochodów i nie podlega przymusowi w zakresie
wydatków. Podmioty prywatne znajdują się w sytuacji
wydatków. Podmioty prywatne znajdują się w sytuacji
odwrotnej.
odwrotnej.
Finanse publiczne wyrażają się w pieniądzu, którego
Finanse publiczne wyrażają się w pieniądzu, którego
gestorem jest państwo w sposób mniej lub bardziej
gestorem jest państwo w sposób mniej lub bardziej
całkowity, natomiast prywatni posiadacze pieniądza nie
całkowity, natomiast prywatni posiadacze pieniądza nie
maja na niego znaczącego wpływu.
maja na niego znaczącego wpływu.
Podstawy finansów
13
Finanse publiczne a
prywatne
Finanse publiczne są zorientowane na realizację
Finanse publiczne są zorientowane na realizację
interesu publicznego (interesu ogółu), finanse
interesu publicznego (interesu ogółu), finanse
prywatne – służą gromadzeniu dochodów i
prywatne – służą gromadzeniu dochodów i
realizacji zysków indywidualnych.
realizacji zysków indywidualnych.
Skala (wielkość) finansów publicznych jest
Skala (wielkość) finansów publicznych jest
nieporównywalna z finansami prywatnymi.
nieporównywalna z finansami prywatnymi.
Podstawy finansów
14
Funkcje finansów
Alokacyjna,
Alokacyjna,
Redystrybucyjna,
Redystrybucyjna,
Stabilizacyjna.
Stabilizacyjna.
Podstawy finansów
15
Funkcja alokacyjna
Alokacja – rozmieszczenie
Alokacja – rozmieszczenie
czynników produkcji w różnych
czynników produkcji w różnych
rodzajach działalności.
rodzajach działalności.
W gospodarce rynkowej alokacja
W gospodarce rynkowej alokacja
dokonuje się za pośrednictwem
dokonuje się za pośrednictwem
finansów.
finansów.
Podstawy finansów
16
Funkcja alokacyjna
polega na dokonywaniu podziału
polega na dokonywaniu podziału
materialnych i ludzkich czynników
materialnych i ludzkich czynników
produkcji między sferę wytwarzania
produkcji między sferę wytwarzania
dóbr prywatnych i sferę wytwarzania
dóbr prywatnych i sferę wytwarzania
dóbr publicznych, a następnie
dóbr publicznych, a następnie
wewnątrz obu tych sfer między różne
wewnątrz obu tych sfer między różne
działy, gałęzie i przedsiębiorstwa
działy, gałęzie i przedsiębiorstwa
wytwarzające dobra prywatne, jak też
wytwarzające dobra prywatne, jak też
między różne obszary i jednostki
między różne obszary i jednostki
dostarczania dóbr publicznych.
dostarczania dóbr publicznych.
Podstawy finansów
17
Funkcja
redystrybucyjna
Redystrybucja – przemieszczanie
Redystrybucja – przemieszczanie
dochodów od jednych podmiotów
dochodów od jednych podmiotów
do drugich za pośrednictwem
do drugich za pośrednictwem
państwa (podmiotów sektora
państwa (podmiotów sektora
finansów publicznych).
finansów publicznych).
Podstawy finansów
18
Funkcja
redystrybucyjna
polega na dokonywaniu wtórnego
polega na dokonywaniu wtórnego
podziału dochodów, które powstały
podziału dochodów, które powstały
w wyniku pierwotnego podziału
w wyniku pierwotnego podziału
PKB na szczeblu jednostek
PKB na szczeblu jednostek
wytwórczych pod wpływem
wytwórczych pod wpływem
mechanizmu rynkowego czy też
mechanizmu rynkowego czy też
pod wpływem administracyjnych
pod wpływem administracyjnych
regulacji charakteru ogólnego.
regulacji charakteru ogólnego.
Podstawy finansów
19
Funkcja stabilizacyjna
polega na oddziaływaniu za pomocą
polega na oddziaływaniu za pomocą
instrumentów polityki fiskalnej i
instrumentów polityki fiskalnej i
pieniężnej na globalny popyt w
pieniężnej na globalny popyt w
gospodarce w kierunku zapewnienia:
gospodarce w kierunku zapewnienia:
możliwie pełnego wykorzystania
możliwie pełnego wykorzystania
ekonomicznego potencjału gospodarki,
ekonomicznego potencjału gospodarki,
stabilizacji siły nabywczej pieniądza,
stabilizacji siły nabywczej pieniądza,
równowagi bilansu płatniczego.
równowagi bilansu płatniczego.
Podstawy finansów
20
Funkcja stabilizacyjna
Polega na oddziaływaniu na przebieg
Polega na oddziaływaniu na przebieg
procesów gospodarczych w sferze
procesów gospodarczych w sferze
rzeczowej w kierunku zachowania
rzeczowej w kierunku zachowania
stałego i zrównoważonego wzrostu,
stałego i zrównoważonego wzrostu,
przy optymalnym wykorzystaniu
przy optymalnym wykorzystaniu
czynników produkcji dla
czynników produkcji dla
zapewnienia społeczeństwu stałej
zapewnienia społeczeństwu stałej
poprawy warunków życia.
poprawy warunków życia.