Typy krajobrazów

Krajobraz naturalny - to krajobraz
wyróżniany na podstawie cech
przyrodniczych

Krajobraz pierwotny - to
krajobraz, nie zmieniony lub mało
zmieniony pod wpływem
działalności człowieka



Krajobrazy naturalny nie może być
utożsamiany z krajobrazem pierwotnym,
gdyż

obejmuje

zarówno

zjawiska

przyrodnicze, jak i obszary objęte
gospodarką rolną, leśną czy też wodną.

Na krajobraz naturalny składają się
takie

komponenty

jak

skała

macierzysta, woda, powietrze, flora,
fauna.

Jego charakter określają własności
poszczególnych komponentów i relacje
między nimi. Utworzył się na obszarach,
gdzie zaznacza się już działalność
człowieka, ale nie spowodowała ona
naruszenia zdolności
samoregulacyjnych ekosystemów.

W krajobrazie naturalnym nie ma
elementów

przestrzennych

wprowadzonych przez człowieka np.
torów

kolejowych,

mostów

czy

zabudowań. Przykładem mogą być łąki
naturalne, na których wypasa się
bydło.

Krajobraz kulturowy- krajobraz

antropogeniczny

Powstaje przez głębokie zmiany lub

całkowite przekształcenia krajobrazów

naturalnych.

Większość krajobrazów współcześnie jest

przez człowieka użytkowanych - są to

więc krajobrazy kulturowe.

Jako anakumeny (wg Kondrackiego 1969)

można uważać jedynie pustynie lodowe i

pustynie strefy suchej oraz wysokie góry.

Krajobraz ekologiczny

W ekologii czasami używa się

terminu krajobraz ekologiczny,
traktowany jako wyższy poziom
organizacji, skupiający różne
ekosystemy. Krajobraz ekologiczny -
wyodrębniający się obszar o
charakterystycznej fizjonomii,
zbudowany z powiązanych ze sobą
ekosystemów, np. krajobraz wiejski,
krajobraz zurbanizowany, krajobraz
pojezierny.

Krajobraz ekologiczny traktowany jest
jako poziom organizacji, nadrzędny w
stosunku do ekosystemu. W zasadzie jest
synonimem pojęcia krajobraz.

Klasyfikacja krajobrazów

antropogenicznych (Milkow 1981)

cd.

• Przemysłowe
• Drogowe
• Rekreacyjne
• Wodne

a) Zbiorników

sztucznych;

b)Zbiorników

naturalnych;

c) Kanałów.

Klasyfikacja krajobrazów

antropogenicznych (Milkow 1981)

cd.

a) Naturalne;
b) Wtórne;
c) Leśno-kulturowe.

•Leśne

a) Osiedli wiejskich;
b)Osiedli miejskich.

• Osiedlowe

Klasyfikacja krajobrazów
antropogenicznych wg Plachtera

(Cultural landscape of universal value 1995)

uwzględniająca stopień
przekształcenia antopogenicznego
krajobrazu

• Krajobrazy naturalne i

seminaturalne funkcjonujące zgodnie
z prawami przyrody;

• Krajobrazy kulturowe tradycyjne,

gdzie człowiek jest uzależniony od
funkcjonowania przyrody;

Klasyfikacja krajobrazów

antropogenicznych wg Plachtera cd.

• Krajobrazy rolnicze nowoczesne, w

obrębie których do systemu
przyrodniczego wprowadzane są duże
ilości energii, ale które są w oczywisty
sposób zależne od naturalnych
predyspozycji;

• Krajobrazy terenów

zurbanizowanych z wyraźną
dominacją człowieka.

Rys historyczny

• 1912r.- Smoleński przedstawia opis

krajobrazów Polski;

• 1922r. – Lencewicz wydziela na

obszarze Polski sześć typów

krajobrazu;

• 1932r. - Wodziczko rozwinął orginalne

podejście – fizjocenotyczne

obejmujące: biologię krajobrazu,

pielęgnację i higienę krajobrazu;

Podział opracowany przez

Kondrackiego i Richlinga

•Przeprowadzony został na podstawie

cech dominujących (zakładając, że w

różnych sytuacjach dominują różne

czynniki);

•Podział obejmuje:

 4 klasy krajobrazów
 14 rodzajów
 25 gatunki

Krajobrazy nizin - podział

na rodzaje i gatunki

1. Glacjalne

1.1

Równinne i faliste

1.2 Pagórkowate
1.3 Wzgórzowe

3.
Fluwoglacjalne

3.1 równinne i faliste

2.
Peryglacjalne

2.1

Równinne i faliste

2.2 Pagórkowate
2.3 Wzgórzowe

4. Eoliczne

4.1 Pagórkowate

4.2Wzgórzowe

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

1. Glacjalne

1.1 Równinne

i faliste

1.2

Pagórkowa

1.3

Wzgórzow

brunatne,

czarne
ziemie

rdzawe,

płowe

rdzawe,

płowe,
rzadziej

brunatne

zmienne,

zazwyczaj kilka
poziomów,

obecność jezior i
bagien

zmienne, z
występowaniem

jezior i bagien

głębokie, piętrowe

grądy

grądy,

bory
mieszan

bory

mieszan
e, grądy

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

Peryglacjal
ne

2.1 Równinne

i faliste

2.2

Pagórkowat

2.3

Wzgórzowe

rdzawe i

płowe

rdzawe i
bielicowe

rdzawe,
bielicowe

zróżnicowana

głębokość, rzadka
sieć

powierzchniowa

zmienne, z

przewagą
głębokich

głębokie, często
piętrowe

bory

mieszan
e,
grądy

bory

mieszan

bory

sosnowe
, bory

mieszan
e

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinność

potencjalna

Fluwioglacj

alne

3.1 Równinne

i faliste

4. Eoliczne
4.1

Pagórkowa
te

4.2

Wzgórzow
e

bielicowe,
rdzawe

bielicowe i
o

niewykszta
łconym

profilu

bielicowe i

o
niewykszta

łconym
profilu

głębokie

nierównomiern
ie głębokie

głębokie

bory suche,
bory

mieszane

suche bory
sosnowe

Krajobrazy wyżyn i niskich

gór - podział na rodzaje i

gatunki

1. Lessowe – eoliczne

1.1 Wysoczyzn słabo

rozciętych

1.2 Wysoczyzn silnie

rozciętych

2.3 Płaskowyży falistych

2. Węglanowe i

gipsowe –
erozyjne

2.1 Zwartych masywów

ze skałkami

2.2 Izolowanych,

połogich wzniesień

3. Krzemianowe i
glino-krzemowe –

erozyjne

3.1 Pojedynczych
wzniesień

Krajobraz wyżyn i niskich gór -

charakterystyka

• W Polsce obszar ten obejmuje

tereny od 200 do 600 m n.p.m.,

• Głównym czynnikiem

krajobrazotwórczym jest skład
litologiczny podłoża, od którego
zależą pozostałe komponenty.

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

1. Lessowe -

eoliczne

1.1

Wysoczyzn
słabo

rozciętych

1.2

Wysoczyzn

silnie
rozciętych

czarnozie

my, gleby
brunatne,

płowe

gleby

brunatne,
płowe

głębokie, bez sieci

powierzchniowej

głębokie, rzadka

sieć stała, gęsta
epizodyczna

grądy,

dąbrowy
świetlist

grądy,
dąbrowy

świetlist
e

Klasy,

rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

Węglano
we i
gipsowe -
erozyjne

2.1 Zwartych

masywów
ze

skałkami

2.2

Izolowany

ch,
połogich

wzniesień

2.3

Płaskowyż

y falistych

rędziny,

brunatne,
płowe

rędziny,
brunatne,

płowe

brunatne,
rędziny

wody krasowe bez

sieci
powierzchniowej,
źródła

wody krasowe

wody krasowe,
rzadka sieć

powierzchniowa,
źródła

grądy,

dąbrowy
świetlist

e
grądy,
bory
mieszan
e

grądy,
dąbrowy

świetlist
e

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

3.Krzemiano

we i
glinokrzem
ianowe –
erozyjne

3.1 Pogórzy

3.2

Pojedynczyc
h wzniesień

brunatne,

rdzawe,
płowe

gleby
brunatne,

rdzawe

płytkie, duży
odpływ

powierzchniowy
lub

podpowierzchniow
y

płytkie

bory
mieszan

e, grądy

bory
mieszan

e, grądy

Krajobrazy gór średnich i wysokich

– podział na rodzaje i gatunki

1. Gór średnich

– erozyjne

1.1 Regla dolnego
1.2 Regla

górnego

2. Wysokogórskie

– erozyjne i
glacjalne

2.1 Subalpejskie

(kosodrzewiny)

2.2 Subniwalne

(turniowe)

Krajobrazy gór średnich i wysokich -

charakterystyka

• Do tej klasy krajobrazów zaliczane są

tereny położone powyżej 600 m n.p.m.

• Czynnikiem krajobrazotwórczym jest

wyniesienie nad poziomem morza;

• Charakteryzują się znacznymi

wysokościami względnymi;

• Dużą intensywnością współczesnych

procesów morfogenetycznych

(wietrzenie, ruchy grawitacyjne,

osuwiska itp.).

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinno

ść

potencjal

1. Gór

średnich -
erozyjne

1.1 Regla

dolnego

1.2 Regla

górnego

brunatne

górskie

niewykształcony
m profilu na

różnym podłożu
skalnym

płytkie, duży

odpływ

płytkie,

bardzo duży
odpływ

lasy

jodłowo-
bukowe,

bory
świerko

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinność

potencjalna

2.Wysokogór

skie
erozyjne i
glacjalne

2.1

Subalpejsk
ie

2.2 Alpejskie

2.3

Subniwaln
e

górskie na
różnym

podłożu

górskie na
różnym

podłożu

brak gleb

płytkie,
bardzo duży

odpływ

płytkie,
bardzo duży

odpływ

silny odpływ
powierzchnio

kosodrzewi
na

łąki górskie

brak
roślinności

Krajobraz dolin i obniżeń – podział

na rodzaje i gatunki cd.

2. Tarasów nadzalewowych -

akumulacyjne

2.1 Równin tarasowych w terenach

nizinnych i wyżynnych;

2.2 Równin tarasowych w terenach

górskich.

Krajobraz dolin i obniżeń – podział

na rodzaje i gatunki cd.

3. Deltowe – akumulacyjne;

4. Równin bagiennych –

akumulacyjne;

5. Obniżeń denudacyjnych i

kotlin w terenach wyżynnych i
górskich – erozyjne.

Krajobraz dolin i obniżeń -

charakterystyka

• Obejmują zagłębienia o różnej

genezie i wielkości (dominują
doliny rzeczne);

• Występują w obrębie wszystkich

uprzednio wymienionych rodzajów
i gatunków – są elementem
aregionalnym w strukturze
krajobrazu.

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinność

potencjalna

Zalewowy
ch den
dolin

1.1 Równin

zal. w
terenach

nizinnych

1.2 Równin

zal. w

terenach
górskich

mady

bagienne i

mady

płytkie,
okresowe

zalewy

płytkie,
okresowe

zalewy

łęgi

łęgi, bory

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinność

potencjalna

2. Tarasów

nadzalewow
ych

2.1 Równin

taras. w
terenach

nizinnych

2.2 Równin

taras. w

terenach
górskich

rdzawe

Rdzawe i
brunatne

górskie

nierównomier

ne głębokie,
bez sieci

powierzchnio
wej

zmiennie

głębokie

bory

sosnowe

bory, grądy

Klasy, rodzaje,

gatunki

Cechy

gleby

wody

Roślinność

potencjalna

3. Deltowe -

akumulacyjn
e

4. Równin

bagiennych -
akumulacyjn
e

Obniżeń

denudacyjny
ch i kotlin w
terenach
wyżynnych i
górskich -
erozyjne

mady

bagienne

rdzawe,

brunatne,
rędziny

płytkie

płytki i bardzo

płytkie

zmiennie
głębokie,

częściowo
wody krasowe

łęgi

olsy, bory

bagienne

bory, grądy

Document Outline