Tok problemowy

Tok problemowy

,,Łatwiej jest ocenić umysł człowieka na podstawie jego 

pytań, niż na podstawie jego odpowiedzi”
                                                          M. de Lewis

     

PROBLEM

 

– 

trudność praktyczna i       

teoretyczna, której rozwiązanie 

zawdzięczamy własnej aktywności 

badawczej



Istota nauczania problemowego – 
nauczenie uczniów myślenia, 
rozwiązywania problemów, ale też ich 
odkrywania



Cel nauczania problemowego – 
wspomaganie uczniów w nauce stawiania 
pytań, poszukiwania odpowiedzi i 
rozwiązań



Nauczyciel nie naucza, ale kieruje 
procesem uczenia się (stawia uczniom 
pytania oraz prowokuje do ich zadawania)



Wg W.Okonia uczniowie poprzez 
samodzielne myślenie wdrażają się do 
aktywnego poznania świata i 
przysposabiają się do jego zmieniania

   Rodzaj aktywności szukający odpowiedzi 

na pytanie ,,Dlaczego”?



J. Kozielecki uważa, że chcąc przystosować się i 

aktywnie zmieniać swoje skomplikowane otoczenie, 

człowiek musi rozwiązać całe łańcuchy problemów.

    Nauczanie problemowe w szkole stanowi silne 

źródło motywacji dla uczniów, ale przy 

uwzględnieniu strategii systematycznego 

kształcenia ich umiejętności w tym zakresie.

    Proponuje 3 techniki kształcenia umiejętności 

rozwiązywania problemów:

1.

Technikę wskazówek słownych

2.

Technikę zadań pomocniczych opartych o transfer

3.

Technikę grupowego rozwiązywania problemów



Fazy rozwiązywania problemu wg J. 
Kozieleckiego:

1.

Dostrzeganie problemu

2.

Analiza sytuacji problemowej

3.

Wytwarzanie pomysłów rozwiązywania

4.

Weryfikacja

5.

Ewentualny powrót do poprzednich faz 



M. Czerwińska-Jasiewicz uważa, że 
nauczanie problemowe sprzyja rozwijaniu 
samodzielności uczniów, ich myślenia i 
pobudza aktywność poznawczą.



W nauczaniu problemowym chodzi o 
wytworzenie u uczniów postawy 
badawczej



Uczeń ma być zaciekawiony rozwiązaniami 
problemów, jakie przed nim stają



W zauważaniu i formułowaniu problemów 
uczniowi powinien pomóc nauczyciel



Problemowi powinien towarzyszyć element 
zdziwienia ucznia, który powinien 
prowadzić do procesu stawiania hipotez 
oraz ich weryfikacji

Lekcja problemowa



Tworzenie sytuacji problemowych



Formułowanie problemów



Formułowanie hipotez



Weryfikacja



Wyprowadzenie wniosków



Ocena

Tworzenie sytuacji problemowych



 Wywołanie u uczniów zaciekawienia 
danym zagadnieniem, pobudzenie ich 
intelektu do poszukiwania rozwiązania

Formułowanie problemu



W każdym prawdziwym problemie 
dydaktycznym musi być coś 
niewiadomego, ale też coś wiadomego, 
danego



Musi również istnieć warunek, który 
określa jaki jest związek między 
elementami niewiadomymi i danymi

Formułowanie hipotez



Wymaga od ucznia szczególnej aktywności 
intelektualnej, praktycznej i emocjonalnej



Uczeń posługuje się: analizą, 
porównaniem, abstrahowaniem, 
syntetyzowaniem, wnioskowaniem



Rozwija inicjatywę i pomysłowość, 
wyzwala spontaniczność i 
niekonwencjonalność myślenia

Weryfikacja i sprawdzenie pracy ucznia 



Ocena i wybór pomysłów rozwiązania



W nauczaniu problemowym sprawdzanie 
osiągniętych wyników uczenia się nie 
może ograniczać się tylko do kontroli i 
oceny wiadomości, ale powinno odbywać 
się w toku poszczególnych ogniw tego 
typu zajęć

Metody problemowe



POGADANKA



DYSKUSJA



PRACA Z TEKSTEM



,,BURZA MÓZGÓW”



METODY SYTUACYJNE



METODA TRYBUNAŁU



METODY GIER DYDAKTYCZNYCH 

Pogadanka



Polega na rozmowie nauczyciela z uczniem



Nauczyciel musi przewidzieć, jaką odpowiedź 

ma uzyskać



Uczniowie muszą posiadać częściową wiedzę 

na dany temat



Pytania najlepiej kierować do całej klasy



Należy unikać pytań rozpoczynających się 

od ,,czy”; typy pytań, którymi posługujemy się 

w pogadance:



Pytania przygotowawcze



Pytania naprowadzające



Pytania zbierające

         

         

Czy…?

Czy…?

Pogadanka - cd



Pogadanka w procesie dydaktycznym 
może mieć trojaki charakter:

•

Pogadanka wstępna

•

Pogadanka jako metoda służąca do 
opracowania tematu lekcji

•

Pogadanka utrwalająca

Dyskusja



Zbiorowe roztrząsanie określonego problemu 

w celu poznania opinii w danej kwestii



Istotą jest szczera wymiana poglądów i próba 

ich uzasadnienia



Przedmiotem dyskusji mogą być tylko te treści, 

w stosunku do których zakładamy 

zróżnicowanie poglądów



Dyskutantami mogą być te osoby, które mają 

swoje zdanie na dany temat 



Prowadzący dyskusję musi zapewnić 

wszystkim dyskutującym równe prawa

Dyskusja - cd



Dyskutujący powinni w sposób właściwy 
rozumieć ich prawo do wolności



Sposoby prowadzenia dyskusji :



Strategię pytań



Strategię twierdzeń

Dyskusja - cd

   

Odmiany dyskusji:

•

wielokrotna

•

obserwowana ( panelowa )

•

okrągłego stołu

•

seminaryjna

Dyskusja - cd

   

 Etapy dyskusji:

1.

Przygotowanie do dyskusji

2.

Dyskusja właściwa 

    Lekcja prowadzona metodą dyskusji:

•

podanie tematu dyskusji

•

zagajenie

•

dyskusja właściwa

•

podsumowanie i wyciągnięcie wniosków

Metoda trybunału



Wyznaczanie sędziego, prokuratora, grupy 
ławników, obrońców i oskarżycieli



Przy dokonywaniu osądu danego zjawiska, 
zdarzenia, postawy danej osoby itp.

Metoda pracy z tekstem



Umiejętność łączenia z określonymi 
symbolami odpowiednich własnych 
procesów myślenia



Umiejętność wyszukiwania i dobierania 
informacji potrzebnych nam w danej chwili



Uczy koncentracji uwagi, czytania ze 
zrozumieniem, poszerza zakres słownictwa

Metoda pracy z tekstem - cd

   

      Stopnie pracy z książką :

1.

Czytanie z objaśnieniami

2.

Czytanie samodzielne

3.

Studiowanie książki

Metody sytuacyjne



Wymagają od nauczyciela trafnie dobranego 

przykładu przez np. przywołanie określonego 

zdarzenia



Należy unikać jakichkolwiek komentarzy lub  własnych 

sugestii we wstępnej fazie lekcji



Uczniowie otrzymują odpowiednie polecenia 

wymagające podjęcia pewnych decyzji, zajęcia 

określonego stanowiska



Uczeń rozwija umiejętności myślenia takie jak: 

analiza, porównanie, abstrahowanie, wyprowadzenie 

wniosków redukcyjnych i indukcyjnych



Uczą poprawnego i logicznego myślenia, 

wypracowania własnego poglądu, własnej oceny 

analizowanego przypadku

,,Burza mózgów”



Lekcja prowadzona tą metodą zawiera :



Uświadomienie celu poszukiwania



Zgłaszanie pomysłów przez uczniów



Podział na grupy i przyporządkowywanie im 

równej ilości zgłoszonych pomysłów



Analiza pomysłów przydzielonych grupom



Prezentacja najlepszych pomysłów każdej 

grupy i ich uzasadnienie  



Zapis najlepszych pomysłów



Dyskusja zespołowa nad wyborem tzw. super 

pomysłu 

Metody gier dydaktycznych



Zabawa połączona z uczeniem się



Kontrola i ocena uczniów może przebiegać 
w formie dialogu 



Zaletą jest wyeliminowanie lęku, 
sprawdzenie wiadomości przybiera 
charakter zabawy



Pozwalają w stosunkowo krótkim czasie 
sprawdzić szeroki zakres materiału u dużej 
grupy uczniów

Dziękujemy za uwagę



Bibliografia :

    - M. Śnieżyński ,,Dialog Edukacyjny”

    - referat ks. M.Babińskiego ,,Tok problemowy w

   dydaktyce i metody aktywizujące z nim związane”

    - F. Bereźnicki ,,Dydaktyka kształcenia ogólnego” 



 Wykonały :

    - Anna Data

    - Justyna Domagała

    - Renata Kasperek