Równowaga wg koncepcji motoryczności D.Blume

Równowaga wg

koncepcji

motoryczności

D.Blume

Aneta Fukacz

Weronika Tkacz

gr. II sem. II

Motoryczność:



Całokształt zachowań, możliwości i

potrzeb ruchowych człowieka.

Rozwój motoryczny człowieka

uzależniony jest od pewnych,

zmieniających się z wiekiem cech,

jak wytrzymałość, czy elastyczność

tkanki kostnej

Podział motoryczności:



produkcyjna

— związana z

wytwarzaniem rzeczy i pracą;



sportowa

— służąca doskonaleniu

ciała;



wyrazowa

(ekspresyjna) — służąca

przekazywaniu informacji.

Główne cele związane z

motorycznością:



dążenie do zwiększenia skuteczności

ruchów człowieka;



podniesienie efektywności nauczania

ruchu;



zastosowanie ruchu jako środka

stymulacji rozwoju.

Możliwości wyćwiczenia

stanu motorycznego zależą

od:



wieku,



płci,



predyspozycji kondycyjnych,



predyspozycji kulturalnych (budowa ciała),



uzdolnień ruchowych – są to właściwości

wrodzone ujawniające się w trakcie

uczenia się w postaci łatwego

przyswajania nowych form ruchu.

Motoryczność człowieka:



Zagadnienie motoryczności ludzkiej

jest niezmiernie złożone, gdyż odnosi

się do żywego człowieka. Dzięki

sferze ruchu człowiek niemalże

zawsze jest w stanie aktywności w

stosunku do otoczenia. Znajduje to

swój wyraz zarówno w jego pracy,

twórczości artystycznej, sporcie jak i

każdej postaci kontaktów z innymi

ludźmi.



Wszystkie zachowania ruchowe są w

każdym momencie wypadkową

oddziaływania czynników biologiczno-

mechanicznych oraz społeczno-

kulturowych. Różnorodność wpływów

powoduje, że ustalenie klasyfikacji i

uniwersalnych norm napotyka na

poważne trudności. Czynniki

społeczno-kulturowe odgrywają dużą

rolę w kształtowaniu wzorców

zachowań motorycznych, a te potrafią

zabarwić inne formy egzystencji

ludzkiej.

Sprawność fizyczna i jej

znaczenie dla przejawów

motoryczności człowieka:



Pojęcie sprawności fizycznej wiąże się

nie tylko z funkcją aparatu ruchu, ale

z biologicznym działaniem całego

organizmu. Podłożem są określone

predyspozycje i funkcje ustroju, ale

po stronie przejawów sprawność

fizyczna wyraża się w określonych

efektach motorycznych,

prawidłowości budowy ciała, a także

osobniczej aktywności fizycznej.



Na sprawność fizyczną składa się nie

tylko zasób opanowanych ćwiczeń

ruchowych, ale poziom wydolności

wszystkich narządów i układów, zdolności

motoryczne (siłowe, szybkościowe,

wytrzymałościowe i koordynacyjne), a

nawet pewne elementy aktywnego stylu

życia. Skuteczność działania

poszczególnych fizjologicznych funkcji

organizmu, a w szczególności sposób

przetwarzania energii oraz zdolność

dostatecznego przystosowania do

zmiennych warunków otoczenia, mają

więc tutaj pierwszoplanowe znaczenie.

Sprawność motoryczna:



Jest ważna szczególnie w okresie

wzrastania, kiedy dziecko odkrywa

swoje ruchowe możliwości i rozwija

podstawowe umiejętności

motoryczne. Wówczas też

wykształcają się zwinność,

równowaga, szybkość ruchów i

koordynacja.

Podział zdolności

motorycznych:

Zdolności kondycyjne-

warunkowane

głównie właściwościami strukturalnymi

(wielkość, masa, proporcje i składniki ciała)

oraz właściwościami morfo fizjologicznymi

energetycznymi. Do podstawowych

zdolności kondycyjnych należą:

zdolności siłowe-

charakteryzują te

właściwości, które umożliwiają

pokonywanie znacznego oporu

zewnętrznego lub przeciwstawiania się mu

skurczem mięśni.

zdolności szybkościowe-

charakteryzują

zespół tych właściwości, które umożliwiają

wykonywanie określonych (tzn. trwających

długo i przez to nie wywołujących

zmęczenia) zadań w możliwie krótkim

czasie.

zdolności wytrzymałościowe-

charakteryzują osobnicze możliwości

człowieka do podejmowania długotrwałych

wysiłków o określonej intensywności, a

więc wskazują one na poziom odporności

na zmęczenie.

Zdolności koordynacyjne-

warunkowane przez funkcję

sterowania i regulacji ruchu;

charakteryzują możliwości

precyzyjnego wykonywania

złożonych pod względem stosunków

czasowo-przestrzennych czynności

ruchowych, umiejętności

przestawienie się i dostosowania do

nowych, a czasem również

nieoczekiwanych sytuacji.

Rozwój motoryczny i jego

składniki:



Rozwój ruchowy polega na osiąganiu

kontroli nad ruchami ciała poprzez

skoordynowanie czynności ośrodków

nerwowych, nerwów i mięśni. Kontrola ta

wywodzi się z rozwoju odruchów i

globalnej aktywności, charakterystycznej

dla noworodka w chwili urodzenia. W ciągu

czterech lub pięciu lat życia osiąga

kontrolę w zakresie tzw. dużej motoryki,

która dotyczy wielkich powierzchni ciała

używanych, np. przy chodzeniu czy

bieganiu.



Po piątym roku życia główny kierunek

rozwoju obejmuje sferę kontroli bardziej

precyzyjnych ruchów angażujących

mniejsze grupy mięśni. Biorą one udział w

czynnościach takich jak rzucanie i

chwytanie piłki, pisanie i posługiwanie się

narzędziami. W przypadku normalnego

rozwoju ruchowego, gdy nie wystąpią

żadne zakłócenia ze strony środowiska ani

upośledzenia rozwoju fizycznego bądź

umysłowego, dziecko sześcioletnie osiąga

gotowość do tego, by przystosować się do

wymagań szkoły i uczestniczyć w

zabawowych czynnościach rówieśników.

Od czego zależy rozwój

motoryczny?

Od dojrzewania struktur układu nerwowego i

mięśniowego,. Najpierw pojawiają się odruchy, a

dopiero później czynności dowolne. Aktywność

globalna, występująca zaraz po urodzeniu,

przekształca się stopniowo w proste schematy

ruchów dowolnych, stanowiące podłoże dla

rozwoju sprawności. Dopóki układ mięśniowy

dziecka nie osiągnie odpowiedniego stopnia

dojrzałości, dopóty nie będzie ono mogło

opanować sprawności ruchowych. Mięśnie

prążkowane, które rozwijają się przez całe

dzieciństwo kierują ruchami dowolnymi. Gdy są

dostatecznie dojrzałe, możliwa jest koordynacja

czynności dowolnych.

Opanowanie przez dziecko

sprawności ruchowej wymaga pewnej

dojrzałości. Dopóki układ nerwowy i

mięśnie nie są dobrze rozwinięte,

bezskuteczne są próby wyuczenia

dziecka sprawności ruchowych.

Rozwój ruchowy wykazuje możliwe do

przewidzenia sekwencje zmian.

Wyróżniamy dwa prawa dotyczące

kierunku rozwoju

–

prawo następstwa cefalokaudalnego

–

rozwój przebiega wzdłuż ciała, od głowy do

stóp. Oznacza to, że postęp w strukturze i

funkcji ujawnia się najpierw w okolicach

głowy, następnie w obrębie tułowia i

wreszcie w okolicach kończyn dolnych;

prawo następstwa proksymodyskalnego

–

rozwój postępuje od bliższego do dalszego,

a więc od części ciała znajdujących się w

pobliżu osi centralnej (kręgosłupa) do

dalszej zewnętrznych części ciała.

Można ustalić normy rozwoju ruchowego.

Rozwój ruchowy przebiega we wczesnym

dzieciństwie w sposób możliwy do

przewidzenia co pozwala na ustalenie norm

opartych na przeciętnym dziecku, w którym

występują różne formy aktywności

ruchowej. Normy dotyczące różnych

rodzajów czynności dowolnych tj. siedzenie,

stanie, sięganie, chwytanie są używane

przy ocenie rozwoju umysłowego do

momentu, kiedy można stosować testy

inteligencji oparte na zadaniach

werbalnych.

Zachodzą różnice w tempie rozwoju

motorycznego. Rozwój ruchowy w

szczegółach różni się u

poszczególnych jednostek. Pewne

czynniki przyspieszają, inne zaś

opóźniają tempo rozwoju ruchowego.



Wiedza o motoryczności człowieka jest

podstawowym zagadnieniem w naukach o

kulturze fizycznej. Pierwsze teorie

motoryczności mówiły, że działania

ruchowe człowieka polegają na

nadążającym porównywaniu pożądanej

wartości z aktualną, dotyczącą wskaźników

charakteryzujących ruch. Najczęściej

badano zagadnienia związane z

kondycyjnymi zdolnościami motorycznymi.

Większość autorów uważało siłę,

wytrzymałość i szybkość za podstawowe

zdolności kondycyjne.



Od ponad 30 lat istnieje podział na

zdolności motoryczne koordynacyjne i

kondycyjne. Zdolności kondycyjne tworzą:

siła, szybkość, wytrzymałość. Niektórzy

uważali, że siła występuje na pograniczu

zdolności koordynacyjnych i kondycyjnych.

W 1981 D.Blume uzasadnił istnienie

następujących zdolności koordynacyjnych:

łączenia ruchów, zachowania równowagi,

orientacji przestrzennej, różnicowania

ruchów, szybkiej reakcji, rytmizacji

ruchów, dostosowania i przetwarzania się.



Wszystkie zdolności koordynacyjne

występują w trzech strukturalnie

zróżnicowanych zestawach: uczenia się

ruchu, sterowania i regulacji ruchami,

adaptacji motorycznej. Z

najobszerniejszym zestawem zdolności

uczenia się łączą się wszystkie zdolności

koordynacyjne, z zestawem sterowania

ruchami- przede wszystkim zdolności

związane z wykonywaniem ruchów

standardowych, zaś z zestawem adaptacji

motorycznej – zdolności określające

możliwości dostosowania ruchów do

zmieniających się warunków i sytuacji.

Bibliografia



Blume D.D. (1978a) Zu einigen wesentlichen
theoretischen Grundpozitionen für die
Untersuchung der koordinativen Fähigkeiten.
„Theor. Prax. Körperkult.“, Nr. 1; s. 29–36.



Starosta W. (1978b) Nowy sposób pomiaru tzw.
skoczności. Monografie nr 96, AWF w Poznaniu, s.
351–355.



Starosta W. (1993a) Koordynacja ruchowa

człowieka. (W:) Motoryczność człowieka – jej

struktura, zmienność i uwarunkowania, (red.) W.

Osiński. Monografie nr 310, AWF w Poznaniu, s. 81–

120.

Document Outline