background image

 

 

 

 

Klinika Psychiatrii

Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie

ŚRODKI PSYCHOAKTYWNE 

- ZABURZENIA

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

substancji psychoaktywnych

F11-F19

background image

               Używanie

         Używanie szkodliwe    
   
              (nadużywanie)

Uzależnienie

 

Intoksykacje

 Zespoły abstynencyjne

 Powikłania w postaci zespołów:               

 
    majaczenie, zespół otępienny, 
amnestyczny, 
    psychotyczny, zaburzenia afektywne, 
    lękowe, zaburzenia snu, “flashbacks”, 
    dysfunkcje seksualne. 

ŚRODKI 

PSYCHOAKTYWNE 

ZABURZENIA

background image

Zależność fizyczna

- Konieczność przyjmowania określonych  
  środków na skutek uzależnienia organizmu od 
  obecności w nim danej substancji chemicznej, 
  bez której nie może on normalnie 
  funkcjonować.

- Zachodzi tu zjawisko tolerancji i pojawienia 
  się zespołu abstynencyjnego po odstawieniu  
  środka.

background image

Zależność psychiczna

Silna i trudna do opanowania potrzeba, a 
czasem przymus psychiczny do 
przyjmowania i kontynuowania zażywania 
określonego środka, czynione jest to w 
celu uzyskania efektu natury emocjonalnej 
– dla przyjemności (powtórzenie 
poprzednio doznanych pod jego wpływem 
pożądanych przeżyć) lub uzyskania 
odprężenia, ulżenia w cierpieniu, 
złagodzenia złego samopoczucia.

background image

Zależność społeczna

- Występuje wśród młodzieży i wiąże 

się z  
zażywaniem narkotyków w grupie. 

-  Polega na tym, iż działa tu czynnik 

środowiskowy w postaci presji grupy 

(następstwo swoistej interakcji 

między młodym człowiekiem a grupą 

– chęć sprostania jej naciskowi), 

świadomości  istnienia pewnej mody, 

bądź więzi z inną osobą darzoną 

uczuciem.

background image

Ostre zatrucie

Stan po wypiciu alkoholu lub przyjęciu 
innego środka, powodujący zaburzenia 
procesów poznawczych (świadomość, 
wrażenie, spostrzeganie, pamięć, uwaga, 
myślenie, intelekt), afektu i reakcji 
psychofizjologicznych.

background image

ZATRUCIE (INTOKSYKACJA)

• Rozwój typowego dla danej substancji, 

odwracalnego zespołu klinicznego, 

powodującego dezadaptacyjne 

zachowanie, zmiany psychologiczne w 

związku z czynnym oddziaływaniem 

substancji psychoaktywnej na mózg

background image

Używanie szkodliwe

Stosowanie jakiejkolwiek substancji w sposób 
powodujący 
szkodliwe konsekwencje:

- szkody zdrowotne (somatyczne, psychiczne),

- zaniedbania w pełnieniu ról życiowych,

- używanie substancji w sytuacjach gdy jest to  
  niebezpieczne,

- powtarzające się problemy z prawem wynikające 

  używania środka,

- kontynuowanie przyjmowania środka mimo 
problemów 
  społecznych lub interpersonalnych 
spowodowanych 
  przez jego używanie.

background image

Zespół uzależnienia

1.Zespół zjawisk fizjologicznych, 

behawioralnych i poznawczych powstający, 
gdy przyjmowanie środka (grupy środków) 
dominują nad zachowaniami, które 
charakteryzowały jednostkę przed 
uzależnieniem się.

2. Fizjologiczny stan neuroadaptacji 
spowodowany powtarzającym się 
podawaniem środka, który skutkuje 
koniecznością dalszego podawania danej 
substancji celem zapobiegnięcia objawom 
abstynencyjnym.

background image

Zespół uzależnienia

- Objawem wyróżniającym się zespołu jest 
silne, odczuwalne jako nie do odparcia 
pragnienie przyjmowania środka 
psychoaktywnego.

- Przyjęcie środka nawet po długim 
okresie abstynencji może powodować 
gwałtowny nawrót objawów zespołu. 

background image

Zespół uzależnienia – 

kiedy rozpoznajemy?

  Stwierdzając trzy lub więcej spośród 

sześciu wymienionych cech:

1.

Silne pragnienie lub poczucie przymusu 
przyjmowania środka psychoaktywnego

2. Trudności z samokontrolą w 

powstrzymaniu się od przyjęcia środka, 
jego ilości i zaniechania przyjmowania 
(np. przerwania ciągu alkoholowego)

background image

Zespół uzależnienia – 

kiedy rozpoznajemy?

3. Fizjologiczne objawy występujące, gdy 
dochodzi do zaniechania przyjmowania środka 
lub wydatnego zmniejszenia dawki dobowej. 
Może mieć miejsce przyjmowanie środka w 
celu zmniejszenia nasilenia lub uniknięcia 
wystąpienia zespołu abstynencyjnego.

4. Istnienie tolerancji, tj. sytuacji, gdy dla 
osiągnięcia zamierzonego efektu konieczne 
jest przyjmowanie dawek wyższych niż te, 
które wcześniej taki efekt zapewniały.

background image

Zespół uzależnienia – kiedy 

rozpoznajemy ?

5. Utrata istniejących przed uzależnieniem 
się zachowań i poszukiwania przyjemności 
i skoncentrowaniu się na zdobywaniu 
środka.

6. Przyjmowanie środka mimo istnienia 
jawnie szkodliwych następstw (np. 
marskość wątroby u alkoholika, żółtaczka 
zakaźna w przypadku przyjmowania środka 
dożylnie).

background image

TOLERANCJA

Potrzeba przyjmowania zwiększonej ilości środka 
celem osiągnięcia takiego samego efektu odurzenia 
lub zmniejszenie efektu przy stosowaniu tej samej 
ilości środka.

ZESPÓŁ ABSTYNENCYJNY

Psychologiczne i fizjologiczne reakcje na nagłe 
odstawienie środka wywołującego uzależnienie.

background image

WSPÓŁUZALEŻNIENIE

• Występuje wówczas, gdy osoby 

związane z uzależnionym przeżywają 
jego emocje i nastroje jako własne

background image

Epidemiolog

ia

Alkohol i nikotyna są najczęściej stosowanymi 
substancjami psychoaktywnymi.

Na kolejnych miejscach znajdują się: marihuana, 
amfetamina, haszysz i  kokaina. 

Używanie szkodliwe i uzależnienie jest częstsze u 
mężczyzn niż u kobiet.

background image

 

 

 

ETIOLOGIA

Udział czynników genetycznych w etiologii uzależnienia 

od substancji psychoaktywnych wynosi 40-60%. 

background image

CECHY TEMPERAMENTU  A  UWARUNKOWANE 

GENTYCZNIE AKTYWNOŚCI UKŁADÓW 

NEUROPRZEKAŹNIKOWYCH (WG. CLONINGERA)

• Układ dopaminergiczny - uzależnienie od 

wzmocnień,

• Układ noradrenergiczny - zapotrzebowanie na 

stymulację, 

• Układ serotoninergiczny - unikanie sytuacji 

stresujących. 

background image

 

 

 

ETIOLOGIA

 Czynniki neurochemiczne

 

W aktywności behawioralnej związanej z uzyskaniem substancji 
psychoaktywnej występują:

Faza przygotowawcza

 (apetytywna, poszukiwanie substancji) 

– układ 
                                                                                  
dopaminergiczny,

Faza konsumacyjna

 - układ opiodowy związany bezpośrednio 

z mechanizmami nagradzającymi. 

background image

ETIOLOGIA

Dla większości nadużywanych substancji
zostały zidentyfikowane konkretne 
neurotransmitery lub ich receptory 
stanowiące punkt działania tych substancji.

background image

 

 

 

ETIOLOGIA

Endogenny układ kanabinolowy - kanabinole,

Układ dopaminergiczny - amfetamina, kokaina,

Układ serotoninergiczny - substancje halucynogenne, 
ecstasy,

Układ opioidowy - opiaty,

Układ GABA-ergiczny - kanabinole, leki 
anksjolityczne, lotne  
rozpuszczalniki,

Układ cholinergiczny – nikotyna. 

background image

Uwarunkowania przyczynowe 

używania środków 

psychoaktywnych.

background image

Uwarunkowania 

psychologiczne

- do inicjacji dochodzi najczęściej w wieku  
 młodzieńczym  jako potrzeba zachowania 
się w  
 sposób odrzucany przez starsze pokolenie 
(tzw.  
 okres buntu), choć istnieje rozumienie 
 szkodliwości i zagrożenia związanego z 
 przyjmowaniem środka
- przeciwdziałanie złemu samopoczuciu
- wyrażanie agresji wobec innych osób
- chęć bycia zaakceptowanym przez grupę  
  rówieśniczą

background image

Czynniki natury społecznej

- moda młodzieżowa (jako wyraz 
identyfikacji z 
  subkulturą)
- nacisk wywierany przez grupę na 
jednostkę
- represja (rodzice, szkoła, zakład pracy) 
jako 
  wyraz reakcji środowiska na 
przyjmowanie śr. 
  psychoaktywnych
- mechanizm etykietowania społecznego   
  (labelling)

background image

Czynniki kulturowe

- mogą decydować o wyborze 
środka: 

np.  w kulturze 
euroamerykańskiej (alkohol)

background image

Czynniki ekonomiczne

- cena (alkohol, Polska):
 

niska = zwiększony popyt, wzrost spożycia, 

spadek wydajności 

pracy

wysoka = nielegalna produkcja, spadek 

   wpływów ze sprzedaży

wysokie spożycie = wzrost przestępczości 

 

(zachowania agresywne)

background image

Czynniki biologiczne

- wpływają na „głębokość” odpowiedzi na 
jednorazowe przyjęcie środka i są 
szczególnie istotne dla czasu, w jakim u 
danej osoby wytworzy się tolerancja wobec 
środka powodującego zależność fizyczną.
- uwarunkowania osobnicze (genetycznie): 

- synowie alkoholików – zwiększona 

           

podatność

- mniejsza tolerancja na alkohol u 
  Japończyków i Chińczyków niż u 

mężczyzn rasy białej

background image

PODZIAŁ SUBSTANCJI 

PSYCHOAKTYWNYCH

Stymulujące

              

Hamujące

Amfetamina

              Opiaty

Kokaina

     Barbiturany

Marihuana

     

Benzodwuazepiny 

Halucynogeny
Lotne rozpuszczalniki

background image

PODZIAŁ SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH

„Miękkie”

                                

Nie wywołują uzależnienia fizycznego ( w okresie 
wchodzenia w abstynencję nie pojawiają się objawy
fizykalne), np. 

kanabinole, lotne rozpuszczalniki, 

substancje halucynogenne

 

„Twarde

Wywołują uzależnienie fizyczne, np. 

opiaty, 

amfetamina,

kokaina.

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

opiatów

F11

background image

Heroina

background image

Morfina

background image

 

Opiat
y

Nazwa opiaty, podobnie jak  opioidy pochodzi od 
opium czyli soku makówki maku (Papavers 
omniferum), który zawiera około 20 alkaloidów łącznie 
z morfiną.

 Inne  naturalnie występujące bądź syntetyzowane 

na wzór naturalnie występujących to: heroina 
(diacetylmorfina), kodeina (3-metoksymorfina) i 
hydromorfon.

 Syntetyczne opiaty to: meparydyna, metadon 

(używany przy 
    leczeniu uzależnienia od opiatów), pentazocyna,  
    propoksyfen.

 Substancje łączące w sobie aktywność agonistów i 

antagonistów w stosunku do receptorów opioidowych: 
pentazocyna, butorfanol, buprenorfina,

background image

Opiaty

Sposoby przyjmowania: 
• palone,
• dożylnie,
• donosowo,
• doustnie.

Tolerancja na efekt opiatów rozwija się gwałtownie 
i może być szczególnie nasilona.

background image

Opiaty

Opiaty działają poprzez receptory opioidowe:

 Receptor μ-opioidowy  -  uczestniczący w znieczuleniu, 

depresji ośrodka 
                                             oddechowego, rozwoju zaparć i 
uzależnienia, 

 Receptor κ-opioidowy  -  znieczulenie, diureza i 

sedacja,

 Receptor D-opioidowy  - prawdopodobnie modulujący 

znieczulenie,

Opiaty wpływają także na systemy neurotransmitterów: dopaminergiczny 
i noradrenergiczny. 

Dodatkowe bodźce euforyczne przewodzone przez opiaty i opioidy są 
związane z dopaminergicznym układem  nagrody.

background image

Opium

• Substancja 

otrzymywana przez 
wysuszenie soku z 
niedojrzałych 
makówek maku 
lekarskiego (Papaver 
somniferum). Zawiera 
około 40 alkaloidów, 
które można podzielić 
na dwa rodzaje:

• pochodne fenantrenu 

(morfina, kodeina) 

• pochodne izochinoliny 

(papaweryna)

background image

Opiaty: heroina, morfina, 

kodeina, wywar ze słomy 

makowej

- liczba uzależnionych w Polsce oceniana jest na 
  ok 30 tyś.
- w Polsce narkomania opiatowa pojawiła się na 
  przełomie lat 60 i 70-tych
- mężczyźni:kobiety 4-5:1
- najczęściej stosowanym środkiem jest wywar ze 
  słomy makowej
- corocznie notuje się ok 100 zgonów rocznie z 
  powodu przedawkowania
- powodują uzależnienie psychiczne

background image

Opiaty

Efekt kliniczny

Opiaty są substancjami subiektywnie uzależniającymi ze względu na efekt 
euforyczny 
który indukują, zwłaszcza po ich podaniu dożylnym.

Objawy związane z przyjmowaniem opiatów to: uderzenia gorąca, 
zaczerwienienie skóry twarzy, suchość ust, świąd na twarzy (zwłaszcza 
okolice nosa).

Początkowy okres euforii przechodzi w uspokojenie. 

U osób wrażliwych zażycie opiatów może wywołać dysforię , nudności i wymioty,

Fizyczny efekt działania opiatów obejmuje: depresję ośrodka 
oddechowego, 
zwężenie źrenic, zaparcia, skurcz zwieraczy (min. pęcherza i dróg 
żółciowych),
obniżenie ciśnienia krwi, tętna i temperatury ciała.

U osób uzależnionych niebezpieczeństwo zakażeń wirusowych 
poprzez igły

background image

Ostre zatrucie spowodowane 

użyciem opiatów

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie, potwierdzone co 

najmniej

dwoma z następujących:

(1) apatia i stłumienie,

(2) rozhamowanie,

(3) zahamowanie psychoruchowe,

(4) upośledzenie uwagi,

(5) upośledzenie sądzenia,

(6) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe.

background image

Ostre zatrucie spowodowane 

użyciem opiatów

Występuje co najmniej jeden z następujących przejawów:

(1) ospałość,

(2) bełkotliwa mowa,

(3) zwężenie źrenic (z wyjątkiem stanu niedotlenienia w 
ciężkim przedawkowaniu, gdy występuje rozszerzenie   
źrenic),

(4) obniżony poziom świadomości (np. osłupienie, śpiączka).

Komentarz

Ciężkiemu ostremu zatruciu opiatami mogą towarzyszyć:
osłabienie oddychania i niedotlenienie, obniżone 

ciśnienie i 

hipotermia.

background image

Opiaty – 

postępowanie w 

przypadku przedawkowania

Triada objawów: 

śpiączka, szpilkowate źrenice, depresja 

ośrodka oddechowego

Zgon w przypadku przedawkowania opiatów następuje na 
skutek niewydolności oddechowej wtórnej do depresji ośrodka 
oddechowego.

1. Przyjęcie na oddział intensywnej terapii i utrzymywanie 
podstawowych czynności życiowych.
2. Podanie Naloksonu (antagonista opiatów ) i.v. 0,8 
mg( noworodki 0.01 mg/kg m.c.) i  odczekać 15 minut.
3. Przy braku reakcji podać 1,6 mg i.v. i odczekać 15 minut.
4. Przy braku reakcji podać 3,2 mg , rozważyć inne rozpoznanie.
5. Przy korzystnej reakcji kontynuować podawanie w dawce 0.4 
mg/d. 

background image

Opiatowy zespół abstynencyjny

- rozwija się ok 12 godzin od przyjęcia 
ostatniej 
  dawki

- nasilenie zależy od wielkości dawek 
  przyjmowanych w dniach poprzednich

- objaw stały: bóle mięśniowe

background image

Opiatowy zespół abstynencyjny

Występują trzy z następujących objawów:

(1) głód substancji opiatowych,
(2) wydzielina z nosa lub kichanie,
(3) łzawienie,
(4) bóle i skurcze mięśniowe,
(5) nudności lub wymioty,
(6) biegunka,
(7) rozszerzenie źrenic,
(8)   „gęsia skórka" lub nawracające dreszcze
(9) tachykardia lub nadciśnienie,
(10)  ziewanie,
(11)  niespokojny sen.

background image

Leczenie opiatowego zespołu 

abstynencyjnego

• Dożylne podawanie płynów, domięśniowo 

witamin.

• Podawanie leków uspokajających (np. 

chlorprotyksen).

• Klonidyna 0.1-0.2 mg co 3 godz., do 0.8 mg/d. – 

wymaga stałej kontroli (hipotensja)

• Metadon 10 mg, w razie utrzymania się 

objawów 5-10 mg co  4-6 h, łącznie do 40 mg/d.

background image

Leczenie uzależnienia od opiatów 

• Substytucyjne podawanie metadonu.

• Społeczności lecznicze.

• Leczenie w ośrodku zamkniętym.

• pobyt na oddziale detoksykacyjnym powiniem 

trwać ok 3 tygodni -> ośrodki rehabilitacyjno-

readaptacyjne (MONAR)

• pełny program kończy 20% osób

 

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

kanabinoli

F12

background image

 

 

 

Kanabinole

Kanabinole określają produkty uzyskiwane z konopi 
indyjskich (Cannabis sativa).
Wszystkie części rośliny zawierają różne 
psychoaktywne substancje (ponad 400 rodzajów) 
spośród których D-9 tetrahydrokanabinol (D-9-
THC)
 jest najsilniejszy. 

haszysz

skręt
y

maryśka

trawa

marihuan
a

grass

gandzia

Produkty uzyskiwane są z kwiatostanów lub 
wysuszonych liści. Stosowane do sporządzania 
papierosów lub dodawane do pokarmu.

background image

Kanabinole

- wytworzenie się zależności następuje po 
wielu 
  kontaktach
- często podobnie jak alkohol pełnią funkcje 
  socjalizacyjną: dają poczucie, że lepiej 
rozumie 
  się innych i przez nich  jest się lepiej 
  rozumianym
- marihuana zasłynęła jako środek 
„rozszerzający 
  świadomość”
- do zadziałania potrzebna jest duża dawka 

  krótkim okresie czasu 

background image

Kanabinole

– Uzależnienie psychiczne

– Zwykle traktowane jako niegroźne

– W niektórych krajach traktowane jako 

„dozwolone narkotyki” 

background image

Kanabinole

U osób przewlekle używających konopii występują 
następujące fazy intoksykacji:

 Dobrego samopoczucia 

 Nadwrażliwości zmysłowej

 Ekstatyczna

 Snu

background image

Kanabinole - ostre zatrucie

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie lub nieprawidłowe 
spostrzeganie, obejmujące co najmniej dwa z następujących:

(1) euforia i rozhamowanie,

(2) lęk lub pobudzenie,

(3) podejrzliwość i nastawienia urojeniowe,

(4) spowolnienie czasu (poczucie, iż czas biegnie bardzo wolno lub 

że osoba doświadcza szybkiego biegu myśli),

(5) upośledzenie sądzenia,

(6) upośledzenie uwagi,

(7) upośledzenie czasu reakcji,

(8) iluzje słuchowe, wzrokowe lub dotykowe,

background image

Kanabinole - ostre zatrucie

(9) omamy przy zachowanej orientacji,

(10) depersonalizacja,

(11) derealizacja,

(12) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe.

Występuje co najmniej jeden z następujących przejawów:
(1) zwiększony apetyt,

(2) suchość w jamie ustnej,

(3) nastrzyknięcie spojówek,

(4) tachykardia.

background image

Kanabinole

U ludzi regularnie używających konopii  „

zespół 

amotywacyjny

 – 

zespół wypalenia”

 (do 40% osób 

używających).

Objawy:

Bezsenność, bóle głowy, spadek masy ciała z 
biegunkami i utratą łaknienia, osłabienie 
wydolności intelektualnej i sprawności 
psychomotorycznej, osłabienie odporności, 
obniżenie płodności.

background image

Marihuana

background image

Marihuana

background image

Haszysz

background image

Scun

• to narkotyki na bazie marihuany, są  

rozpowszechnione wśród młodzieży. 

• Obok marihuany znajdują się w nim inne 

substancje psychoaktywne dostępne na 

rynku - amfetamina i jej pochodne, środki 

halucynogenne i substancje lotne. 

• Bywają skuny, w których znaleźć można 

śladowe, ale już uzależniające fizycznie 

ilości "brown sugar". 

• Może być chyba wszystko, poza kokainą i 

grzybami. Jeden z najgroźniejszych 

narkotyków dostępnych w Polsce.

background image

Scun

• SKUTKI: daje psychiczne i fizyczne 

powikłania związane ze wszystkimi 

wymienionymi narkotykami. Daje zejścia i 

psychozy poamfetaminowe, powracające 

"flash backi" - jak po LSD. Pojawiają się 

zaburzenia nastroju, faz snu i łaknienia, 

problemy z pamięcią i koncentracją uwagi.

• PRZYCZYNY: uważany jest za "miękki i 

nieszkodliwy narkotyk" . Przyczyny 

podobne do konopi indyjskich.

• POTOCZNE NAZWY: "zioło", "marihuana", 

"holenderska marihuana" 

background image

 

„FLASHBACKS”

• Zaburzenie spostrzegania o typie 

halucynacji, charakteryzujące się 
nawrotem do doświadczeń zmysłowych 
z okresu intoksykacji, mimo 
nieobecności środka psychoaktywnego

background image

D-9-THC 

(D-9 Tetrahydrocannabinol)

background image

D-9-THC 

(D-9 Tetrahydrocannabinol)

• - jest izomerem kannabidiolu i główną
     substancją psychoaktywną zawartą 

w  

   konopiach indyjskich

background image

D-9-THC 

(D-9 Tetrahydrocannabinol)

Efektem podawania czystego D-9-

THC, we 

wzrastającej skali stężenia są:

• stan głębokiego odprężenia (mała 

dawka) 

• wzrost apetytu, wzrost wrażliwości na 

zapachy i smaki (mała dawka), 

• wzrost wrażliwości słuchu i wzroku 

(średnia  dawka) 

• zaburzenia orientacji w przestrzeni,  
• podrażnienie, stany euforyczne (duża 

dawka)

background image

D-9-THC – Badania 

medyczne

Badania medyczne potwierdziły, że 

podawany pod kontrolą powoduje: 

• wzrost apetytu
• wzrost odporności organizmu
• ogólną poprawę nastroju, szczególnie u 

osób ze skłonnościami do depresji. 

- Niektóre badania wskazują też, że THC 

wywołuje:

• remisję niektórych form raka
• zmniejsza ryzyko zachorowania na AIDS u 

osób zarażonych wirusem HIV

background image

D-9-THC – Badania 

medyczne

  Najnowsze badania wskazują 
również na:

- zapobieganie przez THC miażdżycy 
naczyń  
  krwionośnych (wiąże się on z 
niektórymi 
  komórkami krwi uniemożliwiając im 
  nieprawidłowe gromadzenie się w 
naczyniu i 
  tworzenie "złogu" będącego podstawą 
do 
  tworzenia się blaszek 
miażdżycowych).

background image

D-9-THC – Badania 

medyczne

Inne badania z kolei wskazują, że długotrwałe 
spożywanie THC skutkuje problemami z 
pamięcią, większą tendencją do popadnia w 
depresję oraz utratę motywacji do wysiłku.

W Holandii i w USA dostępny jest legalny lek 

nazwie Dronabinol lub Marinol, którego 
głównym składnikiem jest D-9-THC. Jest on 
przepisywany na receptę dla osób chorych na 
niektóre rodzaje nowotworów oraz do 
stymulowania łaknienia u chorych na AIDS.

background image

Kanabinole

Wyniki badań THC w moczu – przez kilkadziesiąt 

dni są dodatnie

.

• Leczenie zatrucia zazwyczaj nie jest konieczne. 

Wystarczające jest pozostawienie pacjenta w 

cichym otoczeniu.

• Ewentualne podanie diazepamu. 

Zespoły urojeniowe zazwyczaj mijają bez leczenia. 
Po użyciu bardzo wysokich dawek  rozwijają się 

zespoły 

majaczeniowe z napadami paniki lub zaburzenia 
psychotyczne, które utrzymują się do 6 tygodni.

 

background image

Kanabinolowy

 

zespół abstynencyjny

Zespół jest słabo zdefiniowany, aktualnie nie ma ostatecznie 
określonych kryteriów diagnostycznych. 

Występuje w następstwie przerwania długo przyjmowanego
cannabis. 
Doniesienia różnie opisywały jego czas trwania - od kilku 
godzin do 7 dni.

Objawy i oznaki obejmują: 
lęk, drażliwość, drżenie rozciągniętych rąk, pocenie się, bóle
mięśni.

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem leków 

uspokajających i nasennych

F13

background image

Leki uspokajające lub nasenne

Uspokajające – leki redukujące napięcie, niepokój

Nasenne – leki indukujące sen

Leki z tej grupy wykazują synergistyczny 
efekt z 
alkoholem.

Zespół zależności fizycznej i psychicznej rozwija się 
wobec wszystkich leków z tej grupy. Towarzyszą mu objawy 
zespołu abstynencyjnego.

background image

Leki uspokajające lub 

nasenne

Benzodiazepiny i barbiturany wywierają swój 
wpływ przez kompleks receptora GABA typu A
który zawiera kanał chlorkowy, miejsce wiązania 
dla GABA i benzodiazepin.

Zespół zależności fizycznej i psychicznej 
rozwija się wobec wszystkich leków z tej grupy. 

Towarzyszą mu objawy zespołu abstynencyjnego.

background image

Benzodiazepiny

• Najbardziej dostępne – po alkoholu

• Dotyczy co najmniej 3-krotnie częściej 

kobiet niż mężczyzn

• Dotyczy osób po 35 rż, które stosują 

w/w środki dla poprawy snu, złego 
samopoczucia i redukcji niepokoju 
(jako lek na objawy nerwicowe lub 
depresyjne)

background image

Benzodiazepiny

• Uzależnienie fizyczne i psychiczne
• Rosnąca tolerancja (potrzeba 
zwiększenia  
  dawki) 
• Tolerancja krzyżowa z alkoholem
• Odstawienie groźne dla życia – 
napady 
   padaczkowe, majaczenie 
• Zamienniki dla innych substancji  
  psychoaktywnych

background image

Leki uspokajające lub nasenne

ostre zatrucie

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie, potwierdzone 
co najmniej dwoma z następujących:

(1) euforia i rozhamowanie,
(2) apatia i stłumienie,
(3) napastliwość lub agresja,
(4) chwiejność nastroju,
(5) zaburzona uwaga,
(6) niepamięć następcza
(7) upośledzenie sprawności psychomotorycznej,
(8) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe.

background image

Leki uspokajające lub nasenne

ostre zatrucie

Występuje co najmniej jeden z następujących 
przejawów:

(1) chwiejny chód,
(2) trudności w utrzymaniu postawy stojącej,
(3) bełkotliwa mowa,
(4) oczopląs,
(5)

obniżony poziom świadomości (np. osłupienie, 

śpiączka),

(6) wykwity skórne o cechach rumienią lub pęcherzy.

Komentarz
Ciężkiemu ostremu zatruciu lekami uspokajającymi 

lub

nasennymi mogą towarzyszyć: obniżone ciśnienie, 
hipotermia i osłabienie odruchu gardłowego.

background image

Leczenie ostrego zatrucia

1. Prowokowanie wymiotów, płukanie żołądka, węgiel 

aktywny.

2. Monitorowanie ciśnienia, oddechu i tętna, 

podawanie tlenu.

3. W zatruciu BZD: 
• W razie spadku RR podanie leków wazopresyjnych     

                       ( noradrenalina, dopamina),

• Flumazenil (antagonista receptorów 

benzodwuazepinowych) i.v. 0.2- 1 mg z szybkością 

0.2 mg/min. Powtarzać w razie potrzeby co 20 min., 

nie przekaraczając 1 mg na dawkę i 3 mg/h.

4. W zatruciu barbituranami nadto:
• Kontrola równowagi wodno-elektrolitowej.
• W zależności od funkcji nerek intensywna dializa, 

hemodializa lub dializa otrzewnowa.   

background image

Zespół abstynencyjny po lekach 

uspokających i nasennych

Występują trzy z następujących objawów:

(1) drżenie języka, powiek i wyciągniętych rąk,
(2) nudności lub wymioty,
(3) tachykardia,
(4) ortostatyczne spadki ciśnienia,
(5) pobudzenie psychoruchowe,
(6) bóle głowy,
(7) bezsenność,

background image

Zespół abstynencyjny po lekach 

uspokających i nasennych

(8)  złe samopoczucie lub osłabienie,
(9)  przemijające omamy lub iluzje wzrokowe, 

dotykowe  
   lub słuchowe,

(10) nastawienia urojeniowe
(11) napady drgawkowe typu grand mal.
(12) w toku abstynencji (lub znaczącego obniżenia 

   przyjmowanej dawki dobowej) mogą pojawić się 
   napady padaczkowe i/lub majaczenie

Komentarz
Jeśli obecne jest majaczenie, właściwym jest 
Rozpoznanie zespołu abstynencyjnego po lekach
uspokajających lub nasennych z majaczeniem.

background image

Leczenie zespołu abstynencyjnego

Barbiturany
Zastąpienie środka fenobarbitalem w dawce wystarczającej 

do 

wywołania nieznacznie nasilonej ataksji, obniżanie dawki o 

1/10 

dawki podanej dnia poprzedniego. W razie napadów
drgawkowych – leki p/padaczkowe.  

Benzodwuazepiny
Zmiana na BZD o długim okresie półtrwania.
Powolne odstawianie leków.
Podawanie innych leków objawowo. 
W razie napadów drgawkowych – leki p/padaczkowe.

background image

Benzodwuazepiny

Zewnętrzne oznaki używania 

• zmniejszenie aktywności życiowej 

• senność 

• bełkotliwa mowa 

• wygląd jak po spożyciu alkoholu 

• wymioty 

Na co należy zwrócić uwagę 

• tabletki 

• drażetki różnych kolorów 

• opakowania po nich 

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

kokainy

F14

background image

Kokaina

• Indianie peruwiańscy 

pierwsi zauważyli 
oddziaływanie liści koki. 
Używali jej w celach 
obrzędowych a także 
podczas dalekich wypraw 
morskich. Koka, dzięki 
zawartości kokainy, jest 
bowiem jedyną znaną 
rośliną, której żucie 
pozwala na picie wody 
morskiej. Thor Heyerdahl 
twierdził, że w ten sposób 
Indianie zasiedlili wyspy 
Polinezji. Zwiększa ona 
również wytrzymałość i 
pozwala pokonywać 
szybciej spore odległości 
pieszo.

background image

Kokaina

background image

Kokaina

• Napój Coca-cola wszedł na rynek w 1886 

jako mieszanka ekstraktów krzewu koka i 
nasion drzewa kola. 

• Reklamowano ją jako "wartościowy napój 

pobudzający umysł i leczący wszystkie 
nerwowe przypadłości". 

• Do 1903, typowe opakowanie zawierało 

około 60 mg kokainy. 

• Dzisiejsza Coca-cola nadal zawiera ekstrakt 

z liści koki - The Coca-Cola Company 
importuje obecnie ok. 8 ton liści rocznie. 

• Jednak zabieg ten skutkuje jedynie w 

walorach smakowych, gdyż narkotyk jest 
usuwany.

background image

Kokaina

- Jest jedną z najsilniej działających substancji 
  pobudzających pochodzenia roślinnego. 

- Odznacza się ona bardzo dużym potencjałem 
  uzależniającym. 

- Jest to alkaloid otrzymywany z liści krzewu 
koki 
  (Erythroxylon coca)

- w przypadku kokainy nie udowodniono 
  powstawania uzależnienia fizycznego.

background image

Kokaina

– Bardzo silnie uzależnia psychicznie.

– Należy zaznaczyć, że już pierwsze zażycie 

kokainy powoduje bardzo silną chęć 
sięgnięcia po nią po raz kolejny. 

– Zważywszy na wysoką cenę narkotyku 

(około 160 zł za gram) i silne efekty 
uzależniające, bardzo szybko kokaina 
zaczyna odgrywać coraz to większą rolę 
w życiu zażywającego.

background image

- Uzależniona od tego rodzaju narkotyków 
osoba może okazywać chęć przyjmowania 
ich przez dłuższy czas, niż to na początku 
zakładała. 
- Przy dłuższym zażywaniu kokainy 
odczucia euforii, wiary w siebie i 
rozradowania zmniejszają się, a ich miejsce 
zaczyna z wolna zajmować depresja, 
podenerwowanie i stany schizofreniczne. 
- Często, aby ominąć te niemiłe 
konsekwencje, zwiększa się dawki do 
ogromnych ilości „odlatując” na kilka 
godzin, a nawet dni.

Kokaina

background image

- Ponieważ taka osoba nie potrafi sama zmniejszyć 
ilości branej kokainy lub całkowicie przestać brać, 
okoliczności związane ze zdobywaniem, 
przygotowaniem i zażyciem narkotyku zabierają jej 
coraz więcej czasu.

- Osoby uzależnione zazwyczaj się „alienują”, stają 
się podejrzliwe i samolubne - coraz ważniejsze 
staje się po prostu zdobycie narkotyku. 

- W tym celu często oszukują, kradną i popełniają 
inne przestępstwa. Zrywane są więzy rodzinne i 
partnerskie.

- Generalnie kokaina to bardzo samolubny i 
zgubny narkotyk.

Kokaina

background image

Kokaina: działanie

- Hamuje wychwyt noradrenaliny przez neurony 
  ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.  
  
Powoduje to: 
- silny skurcz naczyń krwionośnych i wzrost 
ciśnienia    
  tętniczego 
- rozszerzenie źrenic 
- rozkurcz mięśniówki oskrzeli 
- zahamowanie perystaltyki przewodu 
pokarmowego 
- zahamowanie wydzielania przez gruczoły 
ślinowe

background image

Kokaina: działanie

- hamowanie wychwytu dopaminy co powoduje: 
  
w mniejszych dawkach - pobudzenie 
psychoruchowe,   
  uczucie euforii, omamy 
  
w większych - depresja ośródka oddechowego w 
pniu  
  mózgu 

- działanie na serce: wzrost ciśnienia tętniczego,   
  zaburzenia rytmu serca co prowadzi do takich 
chorób 
  jak: miażdżyca, choroba wieńcowa, niewydolność 
  mięśnia sercowego, nadczynność tarczycy

background image

Kokaina: działanie

- Wymienione efekty nie są zbyt widoczne po 
  pierwszym, drugim zażyciu narkotyku,  jednak 
nasilają 
  się z każdą kolejną dawką. 

- Z czasem - zejścia po zażyciu kokainy stają się 
coraz 
  bardziej nieprzyjemne. Stwierdza się: 

- zaburzenia osobowości 
- depresja, z próbami samobójczymi 
- psychoza po kokainowa - zaburzenia 

       funkcjonowania społecznego, urojenia, w tym 
       urojenia prześladowcze 

background image

Kokaina: działanie

W przypadku nałogowych „wciągaczy”:

 - krwawienia z nosa 
 - zniszczenie błony śluzowej 
 - przedziurawienie przegrody nosowej

background image

Kokaina: przedawkowanie

- Śmiertelną dawką sproszkowanej kokainy jest 
500-
  1400 mg. 
- wstrzyknięcie już 20 mg dożylnie, kończy się 
   zazwyczaj śmiercią. 
- Zanim to nastąpi można spodziewać się 
następujących 
  efektów przedawkowania: drgawki, podwyższone 
  ciśnienie krwi, kołatanie serca (przyśpieszone i 
  niemiarowe bicie serca), zablokowanie ośrodka 
  oddechowego

background image

Kokaina: zewnętrzne 

oznaki używania

- Nadpobudliwość i wzmożona aktywność 
- Pobudzenie seksualne 
- Zwiększona rozmowność, towarzyskość i 
  pewność siebie. 
- Rozszerzone źrenice, słabo reagujące na  
  światło

 

background image

Kokaina w medycynie

   W laryngologii i okulistyce stosuje się 
   1% - 10% (bardzo rzadko 20%) 

roztwór chlorowodorku kokainy w celu 
znieczulenia miejscowego ze względu 
na łatwe przenikanie błon śluzowych. 

Dawka jednorazowa nie może 

przekraczać  50 mg.

background image

Kokaina (Crack)

background image

Kokaina (Crack)

• Nazwa Krak pochodzi od ang. slangu co 

oznacza skałę, a nie - jak się przyjmuje w 
Polsce - pękanie. Jest to kokaina oczyszczona z 
soli, która została przetworzona do postaci, 
którą można jedynie palić. Otrzymuje się go z 
proszku.

• W porównaniu z innymi formami kokainy krak 

jest silnie uzależniający, o natychmiastowym, 
krótkotrwałym działaniu (5 do 10 minut).

• Narkotyk jest zażywany poprzez podgrzewanie 

i wdychanie oparów. 

• Crack pojawił sie w USA dopiero w latach 

osiemdziesiątych.

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem innych 

substancji stymulujących, w tym 

kofeiny

F15

background image

Kofeina

- Jest alkaloidem znajdującym się w 
  surowcach roślinnych. 

- Może również być otrzymywana 
  syntetycznie. 

- Kofeina jest stymulantem dodawanym do 
  napojów jak coca-cola, czy redbull. 
Zawarta  
  jest w kawie

background image

Kofeina: Działanie na 

organizm

- Pobudza ośrodkowy układ nerwowy oraz 
  ośrodki wegetatywne: oddechowy, 
  naczynioruchowy i nerwu błędnego. 

- Pobudza równomiernie korę mózgową    
  (zwiększa sprawność myślenia, znosi 
  zmęczenie psychiczne i fizyczne). 

background image

Kofeina: Działanie na 

organizm

- Przyśpiesza przemianę materii, 
zwiększając 
  zapotrzebowanie na tlen. 

- Zmniejsza napięcie mięśni gładkich 
naczyń 
  krwionośnych. 

- Pobudza wydzielanie soku żołądkowego. 

- Działa moczopędnie. 

background image

Kofeina: Zastosowanie

- Stosowana w ostrym zatruciu alkoholem, 
  atropiną, w zapaści w przebiegu chorób 
  zakaźnych, niedociśnieniu, stanach 
  wyczerpania fizycznego i umysłowego. 

- Dawka śmiertelna kofeiny to około 10 
gramów 
  (w przybliżeniu 80 filiżanek). 

background image

Kofeina: Źródła

- Średnia dawka kofeiny to około 100 mg. 

- Jedna filiżanka kawy zawiera około 75-250 
mg 
   kofeiny. 

- Innymi jej źródłami mogą być: herbata, 
yerba  
  mate, czekolada, guarana, orzeszki cola.

background image

Kofeina: Źródła

• Semen Coffeae - Nasienie kawy 
   ( 0,3 - 2,5 % kofeiny) 

• Folium Theae - Liść herbaty ( 1,2 - 4,5 % 

kofeiny) 

• Embrio Colae - Zarodek Kola 

( 0,6 - 3,0 % kofeiny) 

• Semen Cacao - Nasienie kakaowca 

( 0,3 % kofeiny)

background image

Semen Coffeae - Nasienie 

kawy 

background image

Folium Theae - Liść herbaty 

background image

Embrio Colae - Zarodek 

Kola 

background image

Semen Cacao - Nasienie 

kakaowca 

background image

Kofeina: Źródła (Yerba 

mate)

background image

Kofeina: Źródła (Guarana)

background image

Amfetamina C

9

H

13

N  

background image

 

 

 

Grupa amfetamin klasycznych (dextramfetamina, 
metamfetamina, metylfenidat) główny efekt wywierają 
poprzez układ dopaminergiczny układ nagrody.

„Pokrewne amfetaminie” (MDMA, MDEA, MMDA, DOM). 
Wywierają efekt zarówno poprzez układ dopaminergiczny 
jak 
i serotoninergiczny. Mają działanie pobudzające i 
halucynogenne.

Tolerancja rozwija się w wyniku stosowania 

zarówno

 amfetamin naturalnych jak i syntetycznych.  

Inne substancje stymulujące 
(amfetamina)

background image

 

 

 

dextroamphetamine

methamphetamine

methylphenidate

N-ethyl-3,4-methylenedioxyamphetamine – MDEA

3,4-methylenedioxyamphetamine – 

MDMA

5-methoxy-3,4-methylenedioxyamphetamine – MMDA

2,5-dimethoxy-4-methylamphetamine – DOM

Amfetaminy –  obecnie są wycofane z lecznictwa (wcześniej 
stosowane w leczeniu astmy, narkolepsji, depresji, otyłości). 
Obecnie pochodne amfetaminy stosuje się w leczeniu ADHD u 
dzieci.

      SPEED

- Ecstasy

Sposoby 
przyjmowania:

• doustnie

• dożylnie

• inhalowanie

• wypalanie

Inne substancje stymulujące (amfetamina)

background image

Amfetamina i pochodne

- Duża nielegalna produkcja

- Niska cena

- Łatwa dostępność

- Ulubiony nakotyk studentów (nauka do 

egzaminów).

- nie powoduje uzależnienia fizycznego lub 

jest ono bardzo słabe może objawiać się 

dusznościami i lekkimi zawrotami głowy w 

momencie odstawienia

- Powoduje uzależnienie psychiczne
- Do częstych zjawisk należy przyjmowanie 

(dożylnie, per os, donosowo) 

kilkudniowymi ciagami.

background image

Amfetamina i pochodne

- Slangowe, uliczne nazwy amfetaminy: 
  białe, amfa, fuka, funia, speed, białko, 
  władek, wład, white power, proń, 
proch, 
  prochy, prąd, proton, pronto, 
wciąganie,  
  feta, tynk, szuwax, sztynks, szmata, 
  siupa, ścierwo, śnieg, szlif, koń, dziad, 
  kiełcz, doktor, nosy, SZIT.

background image

Amfetamina: Działanie

Efekty spożycia:

- silne pobudzenie psychomotoryczne 
- przyśpieszona akcja serca i szybki 
oddech 
- brak łaknienia 
- rozszerzenie źrenic 
- podwyższone ciśnienie krwi 
- zwiększone wydalanie moczu 
- jadłowstręt 
- suchość w ustach 
- zmniejszoną wrażliwość na ból, głód i   
  zmęczenie

background image

Amfetamina: Działanie

- Przypomina to typową reakcję 
organizmu na 
 silny, zewnętrzny stres - jednak ze 
względu 
 na długotrwałe blokowanie wydzielania  
 noradrenaliny stan ten utrzymuje się od 
6 do 
 12 godzin po spożyciu.

background image

Amfetamina: Działanie

Efekty uboczne:

- zwiększony popęd płciowy i zaburzenia 
  erekcji 
- drżenie mięśni 
- zaburzenia wzroku i słuchu
- arytmia serca, mogąca w skrajnych 
  przypadkach powodować zawał.

background image

 

 

 

Inne substancje stymulujące (amfetamina)

Ostre zatrucie

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie lub 
nieprawidłowe spostrzeganie, obejmujące co najmniej 
dwa z następujących:
  
(1)    euforia i wrażenie zwiększonej energii,

(2)    nadmierna czujność,

(3)    wyższościowe przekonania i działania,

(4)    napastliwość lub agresja,

(5)    kłótliwość,

(6)    chwiejność nastroju,

background image

Inne substancje stymulujące 

(amfetamina)

Ostre zatrucie

(7) powtarzane, stereotypowe zachowania,

(8) iluzje słuchowe, wzrokowe lub dotykowe,

(9) omamy, zwykle przy zachowanej orientacji

(10) nastawienia urojeniowe

(11) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe

background image

Inne substancje stymulujące 

(amfetamina)

Ostre zatrucie

 Występuje co najmniej jeden z następujących:
(1)tachykardia,
(2)zaburzenia rytmu serca,
(3)

podwyższone ciśnienie tętnicze (czasem ciśnienie 

     obniżone),
(4)pocenie się i dreszcze,
(5)nudności lub wymioty,
(6)potwierdzony spadek wagi,
(7)rozszerzenie źrenic,
(8)pobudzenie psychoruchowe (czasem 

zahamowanie)

(9)osłabienie siły mięśniowej,
(10) bóle w klatce piersiowej,
(11) drgawki.

background image

 

 

 

Zespół abstynencyjny po innych 

substancjach stymulujących (amfetamina)

Występuje nastrój dysforyczny (np. przygnębienie, 
anhedonia).

Występują dwa z następujących objawów:
(1) letarg lub zmęczenie,
(2) zahamowanie lub pobudzenie                                  
  
      psychomotoryczne,
(3) głód substancji stymulujących,
(4) wzmożony apetyt,
(5) bezsenność lub senność nadmierna,
(6) dziwaczne lub nieprzyjemne sny.

background image

 

 

 

Postępowanie

Intoksykacja

Zespół abstynencyjny

Objawy w większości samoistnie ustępują po 24 godzinach, 
całkowicie ustępują po 48 godzinach.

Ostre zatrucie

w leczeniu ostrego zatrucia stosuje się neuroleptyki (np. 
Haloperidol), a także nawadnianie oraz leczenie 
objawowe.

  Objawy osiągają maksymalne natężenie po 3-4 dniach, 
  ustępują po około tygodniu. 

Inne substancje stymulujące 
(amfetamina)

background image

Inne substancje stymulujące 

(amfetamina)

Postępowanie

Indukowana amfetaminą 
psychoza

Leczeniem z wyboru jest podawanie antagonistów 
receptorów dopaminowych, tj. neuroleptyków. 
Osoby uzależnione od amfetaminy są bardzo 
wrażliwe na neuroleptyki, tak więc zwykle 
wystarczają dawki o połowę mniejsze niż u osób 
nieuzależnionych.

Leczenie uzależnienia

Stosowane są leki z grupy SSRI, zwłaszcza w przypadkach 
przebiegających z depresją.  

background image

Amfetamina: Skutki 

używania

 - Następnego dnia po zażyciu występują 
silniejsze  
   bądź słabsze objawy wyczerpania. 
- Najskuteczniejszym lekarstwem jest 
przespanie  
  kilku dodatkowych godzin. Można też zażywać 
  kolejne dawkę przez wiele dni (tzw. "ciąg"), 
jednak   
  po odstawieniu mogą wystąpić objawy bardzo 
  dużego wyczerpania organizmu, takie jak 
bardzo  
  silna potrzeba snu, ogólna ospałość, depresja, 
utrata 
  wagi, spadek odporności na infekcje, silne 
migreny i 
  zawroty głowy. 
- Przy długotrwałym używaniu, możliwa jest  
  psychoza amfetaminowa.

background image

Amfetamina: Skutki 

używania

 - Ze względu na fakt, że amfetamina 
   powoduje zanik poczucia głodu i 
zmęczenia
   spożywanie jej, połączone z sytuacją    
   wzmożonego wysiłku fizycznego 
   (dyskoteka, uprawianie sportu 
   ekstremalnego, ciężka praca fizyczna), 
   powoduje niekiedy bardzo poważne 
   konsekwencje na skutek wyczerpania i 
   odwodnienia, ze zgonem włącznie.

background image

Amfetamina (stosowana 

dożylnie) - następstwa

- Amfetamina przyjmowana dożylnie w 
postaci 
  stężonych roztworów powoduje rozpad  
  czerwonych krwinek i uwolnienie 
  hemoglobiny.
- Amfetamina jako ligand tworzy z żelazem(II) 
  
  związki kompleksowe poprzez które 
zachodzi   
  utlenianie żelaza w hemoglobinie z +2 do 
+3, 
  a wiec nieodwracalne tworzenie   
  nieprzenoszącej tlenu methemoglobiny   
  (objawia sie to sinieniem końców placów  
  oraz ust) co może prowadzić do mikro 
  uszkodzeń mózgu z powodu niedotlenienia.

background image

Amfetamina (stosowana 

dożylnie) - następstwa

- Wstrzykiwanie stężonych roztworów 
powoduje      
  powstawanie skrzepów w naczyniach, które 
  mogą stać się bezpośrednią przyczyną 
zawału 
  serca lub zatorów w OUN. 
- Dodatkowym zagrożeniem przy 
gwałtownym   
  podaniu dożylnym stężonego roztworu 
  amfetaminy jest ryzyko wylewu 
  podpajęczynówkowego.
- Ryzyko to bardzo rośnie z wiekiem, gdyż  
  naczynia tracą normalna elastyczność, a 
więc i 
  odporność na wzrost ciśnienia. 

background image

Amfetamina (stosowana 

dożylnie) - następstwa

- Najczęstszą przyczyną śmierci po  
  przedawkowaniu amfetaminy jest paraliż 
  mięśni oddechowych, a więc uduszenie 
się 
  lub zatrzymanie akcji serca w skutek 
  arytmii lub zawału. 
- Najczęstszymi powikłaniami są  
  mikrowylewy w OUN. 
- Niewielka część osób popełnia 
  samobójstwo w skutek psychozy  
  amfetaminowej albo samookalecza się w 
  fazie odstawienia.

background image

Metamfetamina

Według Anglików, 

metamfetamina (pochodna 

amfetaminy)

 jest tak samo groźna, jak kokaina czy inne 

twarde narkotyki. 

Na swej stronie brytyjska policja pokazała zdjęcia 

narkomanów - przed i po używaniu metamfetaminy.

Zniszczone twarze z cerą pełną plam, rozbiegane oczy, mętny 

wzrok.

 

Oto jak wyglądają ludzie, którzy wpadli w nałóg, biorąc 

metamfetaminę.

Dlatego brytyjskie ministerstwo spraw wewnętrznych uznało, że 

trzeba zmienić jej kwalifikację. 

Metamfetamina jest teraz uznawana za tak groźną, jak 

kokaina czy heroina.

 

A za posiadanie chociaż najmniejszej działki można 

spędzić aż siedem lat za kratkami.

background image
background image
background image
background image
background image
background image

Zespół Ekboma (Ekbom's Syndrome)

• Występuje u osób uzależnionych od 

metamfetaminy

• Poczucie, że na ciele i w ciele (pod skórą) 

obecne są pasożyty  

• Nie mylić z zespołem Wittmaacka-

Ekboma (zespół niespokojnych nóg)

background image

Ecstasy (MDMA)

background image

Ecstasy (MDMA)

Działanie fizjologiczne 

• pobudzenie i brak łaknienia 
• wzrost temperatury ciała 
• wzmożenie odruchów 
• rozszerzenie źrenic 
• kołatanie serca i tachykardia 
• nagłe wzrosty ciśnienia i uderzenia krwi do 

głowy 

• szczękościsk 
• nudności i wymioty 
• odwodnienie 

background image

Ecstasy (MDMA)

Odczucia subiektywne 

   W dużym stopniu zależą one od 

oczekiwań osoby przyjmującej MDMA, 
nastroju i sytuacji, w której ma 
miejsce zażycie środka. 

   Z dużym prawdopodobieństwem 

można zakładać, że zły stan 
psychiczny przed przyjęciem środka 
może ulec pogorszeniu po zażyciu 
MDMA. 

background image

Ecstasy (MDMA)

Pozornie "pozytywne" efekty działania 

• euforia 
• uczucie przypływu energii 
• pobudzenie seksualne 
• uczucie silnej więzi z otoczeniem 
• uczucie empatii w stosunku do innych 
• intensyfikacja przeżyć emocjonalnych 
• zaostrzenie percepcji otoczenia 

background image

Ecstasy (MDMA)

Negatywne efekty działania 

• napięcie emocjonalne 
• depersonalizacja 
• niepokój mogący przerodzić się w 

panikę 

• nadwrażliwość na bodźce z zewnątrz 
• poczucie utraty kontroli 
• nieprzyjemne halucynacje i depresja 

background image

Ecstasy (MDMA)

Formy występowania i sposoby przyjmowania 

• Dawka ekstasy, wynosząca zazwyczaj od 75 do 200 mg i 

zażywana doustnie - zaczyna działać po ok. 40 

minutach. Po następnych 30 minutach następuje 

nasilenie działania. Działanie ustępuje po kilku 

godzinach (4-6) od momentu zażycia. 

• Najczęściej spotykanymi postaciami nielegalnej 

sprzedaży ecstasy są tabletki i kapsułki. Różnych 

kolorów i kształtów tabletki wyróżniają się wytłoczonymi 

wizerunkami i znakami (np. ptak, kot, sierp i młot, 

itp.) lub napisami. Mogą one zawierać również pewne 

ilości innych narkotyków, najczęściej amfetaminy. 

background image

Ecstasy (MDMA)

Właściwości uzależniające 

• Działaniu ecstasy, podobnie jak w przypadku innych 

środków z grupy amfetamin towarzyszy uczucie 

silnej euforii. Doznania te decydują o 

uzależniających właściwościach tego środka. Chęć 

ponownego przyjęcia środka może być wzmacniana 

z uwagi na przykre dolegliwości pojawiające się po 

pewnym czasie od jego odstawienia

Następnego dnia po zażyciu MDMA często pojawia się 

uczucie kaca, charakteryzującego się: 

• zmęczeniem 

• zawrotami głowy i mdłościami 

• słabą zdolnością koncentracji 

• sennością albo pobudzeniem i irytacją 

• Stan taki może trwać nawet dwa dni. 

background image

Ecstasy (MDMA)

Zewnętrzne oznaki używania 

• rozszerzenie źrenic 
• pobudzenie 
• mało racjonalne i dziwne zachowanie 

(np. okazywanie niecodziennej 
sympatii wobec innych) 

• czasem brak koordynacji ruchowej

background image

Ecstasy (MDMA)

Nazwy slangowe 

• eska, bleta, piguła 
• nazwy własne tabletek, np. UFO, 

Love, Superman, Mitsubishi, Vogel, 
Herz, Sonne, VW 

background image

Ecstasy (MDMA)

Szczególne zagrożenia i niebezpieczeństwa 

• Na skutek przedawkowania środka lub szczególnej 

nadwrażliwości na jego działanie może pojawić się tzw. 

"złośliwy zespół neuroleptyczny" (spadek ciśnienia krwi, 

gwałtowny wzrost temperatury ciała, drgawki i śpiączka) 

prowadzący do śmierci. 

• Szczególnie niebezpieczne jest przyjmowanie MDMA przez 

osoby cierpiące na choroby układu krążenia. Środek ten 

powoduje migotanie komór serca nawet u osób 

zdrowych. 

• Na skutek spowodowanego przez MDMA szczękościsku i 

zgrzytania zębami może dojść do kruszenia zębów. 

background image

Ecstasy (MDMA)

Szczególne zagrożenia i niebezpieczeństwa 

• Podobnie jak w przypadku stosowania innych środków z grupy 

amfetamin może dochodzić ciężkich stanów depresyjnych

urojeń i psychoz, które środek ten może ujawnić i wzmocnić, 

lub będą one bezpośrednim następstwem jego stosowania. 

• Podniecenie seksualne połączone jednocześnie z odrzuceniem 

zahamowań w sferze seksualnej może prowadzić do 

negatywnych konsekwencji. 

• Nie wiele wiadomo o efektach długotrwałego używania ecstasy, 

ale istnieją przesłanki co do tego, że może powodować zmiany 

degeneracyjne niektórych neuronów w mózgu

• UWAGA: Wiele osób zażywa ecstasy na imprezach rave. Środek 

ten powoduje wzrost temperatury ciała, co połączone 

nadmiernym wysiłkiem (taniec) może prowadzić do 

odwodnienia organizmu.

background image

Inne substancje 

stymulujące

- Metamfetamina 
- Fentermina 
- Metylfenidat 
- Benzfetamina 
- Dekstroamfetamina 
- Fenylopropanolamina 
- Propylheksedryna 

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

halucynogenów

F16

background image

Dane ogólne

Substancje psychozomimetyczne 

lub halucynogenne, to grupa 

psychoaktywnych związków 

chemicznych, charakteryzująca się 

wywoływaniem halucynacji, zmian 

percepcji oraz w rzadkich 

przypadkach zaburzeń 

psychotycznych.

Substancje halucynogenne stały się 

popularne w latach 60. XX wieku, 

głównie w środowiskach związanych z 

ruchem hipisów

background image

Podział

-Psychedeliki

-Dysocjanty

-Delirianty

- Inne: Marihuana, Haszysz

background image

Halucynogeny

Większość halucynogenów jest dobrze przyswajana w 
przewodzie pokarmowym, jednakże mogą być także 
absorbowane poprzez inhalacje, palenie i drogę 
dożylną.

  

Tolerancja na efekty działania halucynogenów rozwija 
się bardzo szybko, w ciągu 3 – 4 dni stałego 
przyjmowania substancji. Równie szybko efekt ten cofa 
się w ciągu 4 – 7 dni.
Osoby używające halucynogenów mogą rozwinąć 
uzależnienie psychiczne od epizodów halucynacji. 
Przyjmowanie halucynogenów nie powoduje 
fizycznych objawów zespołu abstynencyjnego.

background image

Halucynogeny- ostre zatrucie

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie lub
nieprawidłowe spostrzeganie, obejmujące co najmniej 
dwa z następujących:

(1) lęk i bojaźliwość,
(2) iluzje słuchowe, wzrokowe lub dotykowe 
występujące w stanie pełnego czuwania i gotowości,
(3) depersonalizacja,
(4) derealizacja,
(5) nastawienia urojeniowe,

background image

Halucynogeny- ostre zatrucie

(6) myśli odnoszące,
(7) chwiejność nastroju,
(8) nadmierna aktywność,
(9) działania impulsywne,
(10) upośledzenie uwagi,
(11) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe. 

background image

Halucynogeny- ostre zatrucie

Występują co najmniej dwa z następujących 

przejawów:

(12) tachykardia,
(13) kołatanie serca,
(14) pocenie się i dreszcze
(15) drżenie,
(16) zamazane widzenie,
(17) rozszerzenie źrenic,
(18) brak koordynacji.

background image

Halucynoge
ny

Postępowanie w 
zatruciu

1. Najcześciej nie potrzeba podawać leków.

2. Uspokojenie pacjenta ( unieruchomienie lub/i podawanie 

benzodwuazepin). 

3. W razie potrzeby ostrożne podanie antagonistów 

dopaminergicznych (np.haloperidol).

background image

Halucynogeny

“FLASHBACKS

 

zaburzenia percepcji wywołane 

halucynogenami 

Po długim czasie od użycia halucynogenu, w okresie abstynencji od 
środka,  
osoba doświadcza wywołanych nim wrażeń. Objaw ten wyzwalamy 
jest przez 
stres, zmęczenie, używanie innych substancji psychoaktywnych 
(alkohol, marihuana). Epizod trwa zazwyczaj od kilku sekund do kilku 
minut.

BAD TRIP

 

– ostra, psychozopodobna reakcja będąca efektem 

ubocznym halucynogenów, 

charakteryzująca się m.in. poczuciem utraty 

zmysłów, halucynacjami o bardzo przerażającej treści, nieprzyjemnymi 
doznaniami dotyczącymi własnego ciała

background image

Psychedeliki

Powodują one wzmocnienie procesów 

myślowych przez wyłączenie filtrów 

blokujących lub tłumiących 

niepotrzebne lub niepożądane 

sygnały z części mózgu 

odpowiedzialnych za podstawowe 

funkcje organizmu do części mózgu 

odpowiedzialnych za świadomość.

background image

Psychedeliki

LSD 
grzyby halucynogenne 
- meskalina 
- tryptaminy 
- Dimetylotryptamina (DMT) 

background image

LSD

background image

LSD

Jest to jedna z najsilniejszych substancji 

halucynogennych - 100 razy silniejsza niż 

psylocybina i 4000 razy silniejsza niż 

meskalina. 

- Po raz pierwszy LSD zostało zsyntetyzowane 

w 1938 r. przez szwajcarskiego chemika 

Alberta Hofmanna w laboratoriach firmy 

Sandoz (obecnie Novartis).

- Początkowo spodziewano się wykorzystać tę 

substancję jako lek działający pobudzająco na 

układ krwionośny i oddechowy. Sprzedawany 

w USA jako lek p/bólowy. W trakcie dalszych 

badań poznano jego halucynogenne 

własności.

background image

LSD

Działanie fizjologiczne

 

• zawroty głowy 
• rozszerzenie źrenic i suchość w ustach 
• drżenie mięśniowe i skurcze mięśni klatki 

piersiowej 

• osłabienie i nudności 
• kołatanie serca 
• wzrost ciśnienia krwi 
• zapis fal mózgowych (EEG) osoby znajdującej się 

pod wpływem LSD-25 przypomina stan pobudzenia 
i niepokoju 

• rozszerzenie źrenic i silne poty to dodatkowe 

objawy fizyczne pojawiające się przy zatruciu LSD

background image

LSD

Długość działania 

• Efekty zależą od ilości użytego LSD i 

osiągają szczyt w przeciągu okresu od 
jednej do trzech godzin po zażyciu 
środka. Halucynacje mogą trwać od 8 
do 12 godzin.

 
• Śmiertelne przedawkowanie LSD w 

praktyce jest mało prawdopodobne 

(teoretycznie mogłoby nastąpić w 

przypadku spożycia powyżej 1 g)

background image

LSD

Odczucia subiektywne 

• Osoba pod wpływem LSD jest bardzo 

podatna na każdy rodzaj sugestii, w 
szczególności autosugestię. 

• Zarówno rodzaj halucynacji, jak i ich treść 

są uzależnione od nastawienia osoby 
zażywającej środek i od atmosfery, w 
której dochodzi do jego użycia. 

background image

LSD

Pozornie "pozytywne" efekty działania 

Wywoływane przez LSD, pod względem psychicznym, 

objawy są bardzo różnorodne. Nie mniej jednak do 

najczęściej pojawiających się można zaliczyć: 

• zmianę poczucia kształtów i barw 

• niewyraźne widzenie całości i ostrzejsze widzenie 

kontrastów 

• wyostrzenie słuchu 

• poczucie obcości własnego ciała 

• omamy, złudzenia i urojenia wzrokowe 

• zmiany nastroju i euforię 

• subiektywne poczucie wolniejszego upływu czasu 

• gonitwę myśli i zmniejszenie zdolności krytycznego osądu. 

• Czasem pojawia się uczucie lekkości, bądź przeciwnie - 

ociężałości. Przedmioty widziane po otwarciu oczu zwykle 

zdają się błyszczeć, a nawet najprostsze z nich nabierają 

niezwykłego znaczenia symbolicznego. 

background image

LSD

Negatywne efekty działania 

• problemy z zachowaniem równowagi i mówieniem 
• zła ocena odległości oraz własnych umiejętności 
• niespójność wypowiedzi 
• zimne dłonie i stopy 
• wymioty 
• uczucie nacisku na klatkę piersiową ("ciasny 

sweterek") 

• uczucie oszołomienia, osamotnienia 
• depersonalizacja 
• bezsenność 
• panika, lęk, płacz, śmiech 
• "złe podróże" (bad trip)

background image

LSD

Właściwości uzależniające 

• Uzależnienie psychiczne 

Występuje raczej rzadko - tylko wyjątkowo prowadzi do 

nieodpartej chęci ponownego przyjęcia. 

• Uzależnienie fizyczne 

Brak możliwości fizycznego uzależnienia - niezależnie od 

częstotliwości przyjmowania, organizm nie włącza LSD do 

metabolizmu. Nie zaobserwowano, oprócz uczucia 

ospałości i czasem przygnębienia, żadnych objawów 

abstynencji po odstawieniu LSD.

 

• Zjawisko tolerancji 

Zauważono, że częste używanie LSD powoduje nieznaczny 

wzrost tolerancji. Wzrost ten waha się w granicach od 15 do 

25%.

background image

LSD

Formy występowania i sposoby przyjmowania

 

• Najczęstszą formą tego psychodeliku są będące w nielegalnej dystrybucji 

kolorowe papierowe znaczki wielkości przedstawiające różne symbole 

graficzne - nasączone roztworem LSD. 

• Stosowane są one doustnie (ssanie lub włożenie pod język). 

• LSD ma niezwykle niską dawkę efektywną: każdy znaczek zawiera ok. 

300 mikrogramów LSD (w Polsce czasem 100 mikrogramów z dodatkiem 

amfetaminy dla wzmocnienia efektu). 

• Prędkość działania LSD jest zależna od sposobu przyjęcia środka. I tak, 

brany doustnie (droga pokarmowa) przynosi efekty dopiero po ponad 

40 minutach, u osób szczególnie wrażliwych - wcześniej, nawet po 15

• Często jest przyjmowana poprzez włożenie pod język, a więc wchłaniana 

przez dziąsła

• LSD może być również, co jest szczególnie niebezpieczne, włożona pod 

powiekę oka.

background image

LSD 

Zewnętrzne oznaki używania 

• rozszerzone źrenice i słaba ich reakcja na światło 
• dziwne, nieracjonalne wypowiedzi 
• wesołkowatość i bełkotliwa mowa 
• brak koordynacji ruchowej i widoczne zaburzenie 

orientacji przestrzennej 

Na co należy zwrócić uwagę 

• bibułka nasączana roztworem 
• cukier w kostkach 
• opłatki 
• małe tubki z płynem 
• silny zapach potu 

background image

LSD

Nazwy slangowe 

• kwas, kwach, kwasik, papierek, krysztatek, 

kamyczek, trip, ejsid, tejbs, listek 

• nazwy własne bibułek z kolorowym nadrukiem, 

np. Asterix

background image

Grzyby halucynogenne

• Spośród 5.000 odmian grzybów znanych przez 

człowieka - około 80 odmian posiada właściwości 

psychoaktywne 

• spożywane są w celach narkotycznych lub w 

wyniku   pomyłki. 

• Grzyby halucynogenne niezależnie od gatunku 

powodować mogą takie zatrucia jak:

halucynacje
uczucie błogostanu lub psychozę 
zmiany percepcyjne i nowy sposób postrzegania 

świata 

anergia lub nadmierne pobudzenie 
zaburzenia ze strony układu trawiennego

background image

Grzyby halucynogenne

Najbardziej znane grzyby z tej grupy to:

• łysiczka lancetowata (Psylocybe 

semilanceata/mexicana / astecorum

• muchomor czerwony (Amanita 

muscaria) 

• stożkogłówka biała (Conocybe lactea) 
• Psilocybe cubensis 
• Copelandia cyanescens 

background image

Łysiczka lancetowata 

(Psylocybe semilanceata)

background image

Łysiczka lancetowata 

(Psylocybe semilanceata)

• Łysiczka lancetowata (Psylocyble 

semilanceata), rosnąca także w Polsce 
zawiera nieco mniej substancji 
psychoaktywnych aniżeli grzyby 
amerykańskie. Ma to jednak swoje znaczenie 
tylko w ilości jedzonych jednorazowo 
grzybów. Przy zjedzonych 50 sztukach mogą 
wystąpić bardzo poważne zmiany 
świadomości, a spożycie już około 30 
świeżych sztuk
 powoduje wystąpienie 
halucynacji. 

background image

Łysiczka lancetowata (Psylocybe 

semilanceata)

Objawy użycia 

• halucynacje 
• zwiększenie wrażliwości wzrokowej i 

słuchowej 

• brak kontaktu z otoczeniem 
• uczucie opuszczenia ciała 
• bierność i obojętność na sygnały 

zewnętrzne 

background image

Muchomor czerwony 

(Amanita muscaria) 

background image

177

Stożkogłóka biała 

(Conocybe lactea) 

background image

Psylocibe cubensis

background image

Copelandia cyanescens - 

Hawaiian

background image

Copelandia Cyanescens - 

Hawaiian

Zawiera najwięcej alkaloidów ze 

wszystkich grzybów.

-0.2- 0.4 gram for a mild trip 

-0.5- 0.7 gram for a regular trip 

- 0.8- 1.0 gram for a intense trip 

background image

Grzyby halucynogenne

Zewnętrzne oznaki używania grzybów 

halucynogennych 

• Zachowanie odurzonego może mieć bardzo różny 

charakter od spokojnego i przygaszonego do 

stanów silnego rozdrażnienia, a nawet 

wściekłości

• Wszystkie zmysły są bardzo wrażliwe, a w 

szczególności słuch i wzrok

• Normalne oświetlenie staje się nie do zniesienia, 

najsłabsze dźwięki są wychwytywane, drobne 

przedmioty przybierają przybierają ogromne 

rozmiary stając się przeszkodami nie do przebycia. 

background image

Grzyby halucynogenne

Objawy użycia grzybów halucynogennych

 

• gadatliwość i wesoły nastrój 

• silne halucynacje 

• prowadzenie rozmów z wyimaginowanymi 

osobami 

• wyostrzenie zmysłów wzroku i słuchu 

Nazwy slangowe grzybów 

halucynogennych 

• grzybki, psylocyby, psyfki, baluny 

background image

Grzyby halucynogenne

Szczególne zagrożenia i niebezpieczeństwa

 

• Mimo że zawarte w opisywanych grzybach substancje nie 

niosą niebezpieczeństwa powstania uzależnienia 

fizycznego i niemożliwy jest rozwój tolerancji - istnieje 

jednak, podobnie jak w przypadku innych halucynogenów, 

pewne niebezpieczeństwo uzależnienia psychicznego

• "Eksperymentów" z grzybami nie powinny na pewno 

podejmować osoby o niestabilnej psychice i skłonne do 

reakcji psychotycznych. W takich przypadkach szok 

spowodowany uwolnieniem ukrytych psychoz może 

doprowadzić do długotrwałego urazu psychicznego

• Używanie tych środków jest ryzykownym balansem na 

krawędzi zdrowia psychicznego stanowczo odradzanym 

zwłaszcza osobom niedojrzałym psychicznie i 

emocjonalnie, osobom o skłonnościach do depresji bądź 

paranoi

background image

Grzyby halucynogenne

Szczególne zagrożenia i niebezpieczeństwa

 

Osobnym problemem jest regularne odurzanie się 

grzybami, czasami jeszcze przyjmując i inne narkotyki. 

Tego typu zachowania muszą zakończyć się tragicznie

w najlepszym przypadku - załamaniem psychicznym

Zagrożeniem w przypadku muchomora czerwonego 

jest także możliwość pomyłki prowadzącej do zjedzenia 

innego muchomora, co może spowodować śmierć.

 

Z uwagi na dużą toksyczność istnieje szczególne 

zagrożenie dla takich organów jak nerki i wątroba

background image

Dysocjanty

Jest to grupa narkotyków, 

zaliczanych do halucynogennych 

powodujących bardzo silne 

efekty jak depersonalizacja, 

uczucie przebywania poza ciałem 

(OOBE-out of body experience), 

absolutne znieczulenie.

background image

OOBE

OOBE (lub OBE) (

ang.

 out of body 

experience) - dosłownie: 

doświadczenie poza ciałem. 

• Objawia się wrażeniem czasowego 

opuszczenia i egzystowania 

niezależnie od swego fizycznego ciała. 

• W OOBE ma się wrażenie poruszania 

się, dokonywania obserwacji i 

komunikowania z innymi istotami 

inteligentnymi podczas gdy ciało 

osoby podlegającej temu wrażeniu 

jest rozluźnione lub śpi.

background image

Dysocjanty

- ketamina (lek używany w 

medycynie i 
  weterynarii do znieczulania   
  przedoperacyjnego)
- fencyklidyna (PCP) 
- dekstrometorfan 
- salvinorin A 
- podtlenek azotu 

background image

Fencyklidyna (PCP)

Następstwa zażywania PCP:

• Umiarkowana ilość środka może 

wywołać uczucie oziębłości i 

obojętności wobec otoczenia bądź 

poczucie siły i niewrażliwość. 

• Może ponadto spowodować 

odrętwienie i zakłócenie mowy oraz 

uniemożliwić koordynację ruchów

background image

Dekstrometorfan – zastosowanie w 

medycynie

• Działa ośrodkowo, tłumiąc suchy kaszel w 

zapaleniu gardła, oskrzeli czy krtani. 

• Szybko się wchłania z przewodu 

pokarmowego i zaczyna działać po 10-30 

minutach od podania, a jego działanie 

utrzymuje się do 6 godzin. 

• Maksymalna dawka dobowa wynosi 120 mg. 

• Jako działania niepożądane mogą wystąpić: 

senność, zawroty głowy, nudności, 

biegunka, wzrost ciśnienia tętniczego. 

background image

Acodin - tabl. (15 mg), Acodin 300 – syrop, Acodin 150 Junior – syrop, 
Actifed® - syrop, 
Actitrin - syrop

Contril – syrop, 

Dexatussin® - syrop (15 mg/15 ml; 30 mg/15 ml), 

Gripex® - syrop, tabl. powl., Gripex® Max - tabl. powl., Gripex® Noc - 
tabl. 

Grypolek - tabl. Powl., 

Grypostop - tabl. powl., 

Grypostop Mix - proszek do przyg. roztw. Doustnego, 

Robitussin® Antitussicum - syrop (7,5 mg/5 ml), Robitussin® Junior - 
syrop (3,75 mg/5 ml), 

Tabcin Impakt – kaps., 

Tussal antitussicum® - tabl. powl. (15 mg), 

Tussidex - kaps. (30 mg), 

TussiDrill - syrop (5 mg/5 ml)

background image

Dekstrometorfan – zastosowanie 

pozamedyczne

• Używany w celach rekreacyjnych jako silny środek 

halucynogenny, wykazujący działania podobne do 

innych dysocjantów. Dawkowanie od 150 mg do 

1000 mg. 

• W niższych dawkach narkotycznych powoduje 

pobudzenie i halucynacje przy zamkniętych oczach, 

przy wyższych może powodować wrażenia 

całkowitego oderwania od ciała (depersonalizacja). 

Powoduje także niezborność (ataksję), zaburzenia 

równowagi, kłopoty z mówieniem i opóźnienie 

reakcji. 

• W przypadku przedawkowania może dojść do 

depresji układu oddechowego i śmierci.

background image

Salvinorin A (Szałwia 

wieszcza)

• Występująca endemicznie w Sierra 

Mazateca w Meksyku na wysokościach 300 - 

1800 m n.p.m.

• Uprawiana przez szamanów szczepu 

Mazatec w celach obrzędowych. Sadzona 

zazwyczaj w poszyciu lasu przy rwących 

strumieniach.

• Gordon Wasson jako pierwszy biały człowiek 

zażył szałwię podczas obrzędu w 1961 roku. 

Mazatecka szamanka przygotowała mu 

napój, wyciskając do wody sok ze świeżych 

liści. 

Efekty opisał jako "tańczące kolory w 

opracowanych trójwymiarowych 

projektach".

background image

Salvinorin A (Szałwia 

wieszcza)

background image

Salvinorin A (Szałwia 

wieszcza)

background image

Pół grama dziesięcioktotnego 

ekstraktu Szałwi

background image

Podtlenek azotu

• dawniej nazywany gazem rozweselającym

• bezbarwny, niepalny gaz o słabej woni i  

słodkawym smaku

• jest nadal powszechnie wykorzystywany 

jako jeden ze składników znieczulenia 

ogólnego  złożonego. 

• W mieszaninie z tlenem w stężeniu do 70% 

jest nośnikiem innych gazów 

anestetycznych. 

• Ma działanie przeciwbólowe, znacznie zaś 

mniejsze nasenne

background image

Podtlenek azotu

• Bywa wykorzystywany również jako 

dopalacz w samochodach sportowych, 

pozwalający zwiększyć moc uzyskiwaną 

o 30 – 50%. 

• By ją uzyskać, do cylindrów należy 

wprowadzić odpowiednią ilość podtlenku 

azotu z zwiększoną ilością benzyny. 

• Zbyt duże ciśnienie spowoduje 

przerwanie uszczelek, które mogą 

wytrzymać określone ciśnienie, a w 

efekcie eksplozję.

background image

Podtlenek azotu

• Podtlenek azotu jest dopuszczony do użytku jako 

dodatek do żywności. 

• Jest doskonale rozpuszczalny w tłuszczach, co 

wykorzystano w przemyśle spożywczym do 

tworzenia piany, szczególnie z bitej śmietany w 

puszce. 

• Wypełnia się nim również opakowania zawierające 

łatwo psujące się produkty, takie jak chipsy 

ziemniaczane.

background image

Podtlenek azotu

• Długotrwałe użycie dużych ilości może 

prowadzić do objawów podobnych, jak 

przy niedoborze witaminy B12 - 

anemii i neuropatii. 

• Objawy użycia mogą również 

przypominać stan zatrucia 

alkoholowego.

background image

Delirianty

• Dimenhydrynat 
• Difenhydramina 
• Atropina 
• Skopolamina 

background image

Dimenhydrynat (Aviomarin)

•  stosowany głównie jako środek 

przeciwko   

    chorobie lokomocyjnej i innym w celu 
    zapobiegania nudnościom i 

wymiotom. 

• działa depresyjnie na ośrodkowy układ 
   nerwowy, powodując w większych 

dawkach

   majaczenie i omamy.

background image

Dimenhydrynat (Aviomarin)

• Nieprzekraczalna dawka dobowa 

wynosi 300 mg.

• Do działań niepożądanych zalicza się: 

zawroty, bóle głowy, senność lub 

bezsenność, biegunkę lub zaparcie, 

zmęczenie, trudności w oddawaniu 

moczu, suchość w ustach, nudności, 

wymioty, zaburzenia widzenia, 

halucynacje.

background image

Difenhydramina

- lek przeciwhistaminowy pierwszej 

generacji i 
  środek uspokajający dostępny bez 

recepty

- stosowana jest w przypadkach choroby  
  lokomocyjnej, nieżytu nosa wywołanego 
  alergią, pokrzywki oraz po użądleniach i 
  ukąszeniach owadów.

- Ze względu na swoje własności 
  halucynogenne difenhydramina jest 

używana 
  rekreacyjnie, wywołuje realistyczne 

omamy 
  wzrokowe i słuchowe

background image

Difenhydramina 

(Preparaty)

- Apap® Noc -tabl. powl. 

- Betadrin® -krople do oczu 

- Betadrin® WZF -krople do nosa

- Comarol -krem  (ukąszenia owadów)

background image

Atropina – zastosowanie w 

medycynie

• serce - spowalnia akcję serca, stosowana w 

leczeniu bloku przedsionkowo-komorowego, w 

usuwaniu skutków zatrucia glikozydami 

nasercowymi. 

• układ krążenia - obkurcza naczynia skóry

• ślinianki, gruczoły potowe i gruczoły w 

oskrzelach - zahamowanie wydzielania. W 

dużych dawkach również zahamowanie 

wydzielania przez gruczoły żołądka. Brak 

wydzielania potu może doprowadzić do  

zaburzenia mechanizmów termoregulacji i 

wzrostu temperatury ciała. 

background image

Atropina – zastosowanie w medycynie

• układ pokarmowy - zwalnia perystaltykę wywołaną 

zastosowaniem inhibitorów cholinoesterazy lub 

cholinomimetyków nie wpływając na normalną 

perystaltykę

• mięśnie gładkie - rozkurcz mięśni pęcherza 

moczowego i moczowodów, słabiej na mięśniówkę 

dróg żółciowych. Nie wywiera wpływu na 

mięśniówkę macicy.

• oko - rozszerzenie źrenic, działa również na mięsień 

rzęskowy zaburzając zdolność do akomodacji. To 

działanie znalazło zastosowanie w diagnostyce 

okulistycznej. Podawanie naprzemienne atropiny ze 

środkami zwężającymi źrenicę zapobiega 

powstawaniu zrostów podczas zapalenia rogówki 

lub tęczówki. 

background image

Atropina – zastosowanie w medycynie

• w premedykacji stosuje się czasem atropinę, aby 

zapobiec bradykardii wywołanej przez leki 

ogólnoznieczulające. 

• ważnym zastosowaniem atropiny jest leczenie 

zatruć inhibitorami cholinesterazy i muskaryną 

zawartą w niektórych gatunkach grzybów. 

• ośrodkowy układ nerwowy - w dawkach 

terapeutycznych atropina nie ma większego 

wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. 

background image

Atropina - zatrucie

•  Najczęściej występuje u dzieci po 

spożyciu owoców pokrzyku wilczej 

jagody, a także przedawkowanie 

atropiny stosowanej w celach 

terapeutycznych.

background image

Pokrzyk wilcza jagoda

Pokrzyk wilcza jagoda

 (psia wiśnia, 

leśna tabaka) rośnie w zaroślach i 

lasach. Wysokość rośliny wynosi od 60 

cm do 1 m. Ma duże ciemnozielone 

liście, zwisające brunatno-fioletowe 

kwiaty. Jej owoce to ciemne jagody (w 

zielonym kielichu) wielkości wiśni, które 

dojrzewają od lipca do listopada.

Cała roślina jest trująca, a najbardziej 

jagody, zawierające alkaloidy tropinowe: 

hioscyjaminę, skopolaminę, atropinę. 

Dawką śmiertelną może być zjedzenie 

kilku jagód.

background image

Pokrzyk wilczej jagody

• rzadki, gł. na 

południu Polski. 

• lasy i zręby
• także uprawiana 

bylina ozdobna.

background image

Pokrzyk wilczej jagody

background image

Pokrzyk wilczej jagody

background image

Atropina – objawy zatrucia

•  suchość w jamie ustnej i górnych 

drogach  

    oddechowych 
• suchość i zaczerwienienie skóry 
• tachykardia i przyspieszenie oddechu 
• zaburzenia widzenia 
• agresja, zaburzenia pamięci, omamy, 

splątanie 

• zatrzymywanie moczu 
• drgawki i śpiączka 
• wzrost temperatury (nawet do 43°C) 

background image

Atropina

• Występuje w nasionach, liściach i 

łodydze bieluniów oraz lulków 

background image

Bieluń (Atropina, 

Skopolamina)

• Dawniej nazywany był czarcim zielem, za sprawą 

wizji, 

    które wywoływał. 
• Legenda głosi, że czarownice łączyły się przy jego   

pomocy z diabłem. 

• W istocie, bieluń powoduje dziwaczne wizje, w 

większości związane z tajemniczymi demonami 

usiłującymi zawładnąć ludzką duszą. 

• Zadziwiające jest to, że niemal w każdym 

przypadku wizje owe były bardzo podobne, by nie 

powiedzieć - takie same. Nie warto jednak 

sprawdzać tego bez obszernej wiedzy na temat ziół 

i farmacji. 

• Przedawkowanie może zakończyć się śmiercią. 
• W 2003, niemiecki student z Halle znany jedynie 

jako "Andreas W", odciął swojego wlasnego członka 

oraz język pod wpływem bielunia.

background image

Bieluń (Atropina, 

Skopolamina)

background image

217

Bieluń (Atropina, 

Skopolamina)

background image

Skopolamina

• otrzymywany m.in. z liści bielunia 

dziędzierzawy. 

• W medycynie używana w postaci 

bromowodorku, w przypadku 

zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego 

oraz do rozszerzania źrenicy i paraliżu 

mięśni oka w celach diagnostycznych. 

• Wykazuje słabsze działanie od 

atropiny.

background image

Skopolamina

• w małych dawkach powoduje uspokojenie, senność 

i otępienie. 

• W większych powoduje stany delirium z bólem oraz 

ze znacznym rozszerzeniem źrenicy i paraliżem 

mięśni oka. 

• Wykazuje działanie przeciwwymiotne, 

przeciwkonwulsyjne. 

• Stosowana także przed zabiegami operacyjnymi, 

aby zapobiegać arytmii serca pod narkozą. 

• Jest substancją silnie toksyczną, przedawkowanie 

może skutkować majaczeniem, dezorientacją, 

halucynacjami, paraliżem i śmiercią. W połączeniu 

z morfiną powoduje stan "półsnu" oraz amnezję.

• W latach 50. była wykorzystywana przez CIA jako 

serum prawdy.

background image

Lulek czarny

Lulek czarny

 (lulek jadowity, szalej czarny) 

rośnie przy drogach, na śmietnikach, ma 

owłosioną łodygę, liście grube, 

ciemnozielone z wrębami, kwiaty skupione 

na szczycie łodygi, brunatno-żółte, owoce 

w kształcie puszek z wieczkami, nasiona 

brązowe. Wysokość roś-liny wynosi około 

50 cm. Owocuje od sierpnia do listopada.

Zawiera alkaloidy tropinowe, głównie 

hioscyjaminę i skopolaminę. Zatrucia 

zdarzają się przede wszystkim po zjedzeniu 

nasion.

background image

Lulek czarny - 

występowanie

background image

Lulek czarny

background image

Inne rośliny zawierające 

alkaloidy (tzw zioła 

czarownic)

Szczwół plamisty

Zimowit jesienny

Szalej jadowity

background image

Szczawiół plamisty

background image

Szczawiół plamisty

background image

Ziemowit jesienny

background image

227

Ziemowit jesienny

background image

Szalej jadowity

background image

Szalej jadowity

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane paleniem 

tytoniu

F17

background image

Tytoń (Nicotiana)

Rodzaj roślin zielnych lub krzewów z 

rodziny psiankowatych, obejmujący ok. 

100 gatunków

Do najczęściej uprawianych tytoni należą 

dwa pierwsze wymienione tytonie:

- tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum) 

- tytoń bakun, machorka (Nicotiana rustica) 

- tytoń oskrzydlony (Nicotiana alata) - 

roślina 

  ozdobna. 

- tytoń leśny (Nicotiana silvestris) 

- tytoń Sandera (Nicotiana sanderae)

background image

Tytoń szlachetny (Nicotiana 

tabacum)

background image

Tytoń szlachetny (Nicotiana 

tabacum)

background image

Tytoń bakun, machorka (Nicotiana 

rustica)

background image

Tytoń oskrzydlony (Nicotiana 

alata) - roślina ozdobna

background image

Tytoń leśny (Nicotiana 

silvestris)

background image

237

Tytoń Sandera (Nicotiana sanderae)

background image

Produkty tytoniowe

Papieros

Fajka

Cygara

Cygaretka

Tabaka

background image

Tytoń

Dym tytoniowy zawiera trującą 

nikotynę, która niszczy komórki w 

mózgu, oraz substancje smoliste, 

które mogą wywołać raka (ok. 200 

substancji rakotwórczych). 

Dym jest również niebezpieczny dla 

osób, które znajdują się w 

pomieszczeniu, gdzie ktoś pali (tzw. 

"bierne palenie").

background image

Nikotyna C

10

H

14

N

2

background image

Nikotyna

• zawarty w liściach tytoniu. Śladowe ilości 

nikotyny znajdują się też w pomidorach, 

bakłażanach i papryce.

• w małych dawkach działa ona stymulująco, 

powodując wzmożone wydzielanie 

adrenaliny, co powoduje wszystkie 

związane z tym objawy (zanik bólu i głodu, 

przyspieszone bicie serca, rozszerzone 

źrenice itp). 

• w większych dawkach powoduje trwałe 

zablokowanie działania układu nerwowego, 

gdyż wiąże się ona trwale z tzw. 

receptorami nikotynowymi w komórkach 

nerwowych zaburzając ich metabolizm.

background image

Nikotyna - Działanie

W przypadku palenia papierosa nikotyna 

działa niemal natychmiast po zażyciu (ok. 

7 sekund), ale utrzymuje się w 

organizmie bardzo długo (czas półtrwania 

wynosi 72 godziny). 

Wszystko to razem powoduje, że jest ona 

substancją silnie uzależniającą. 

Nikotyna uzależnia psychicznie

Jakkolwiek dawki pochłanianie przy 

paleniu są minimalne, gdyż większość 

obecnej w papierosach nikotyny ulega 

spaleniu, wystarczają one do szybkiego 

uzależnienia.

background image

Nikotynowy zespół abstynencyjny

-

drażliwość i poirytowanie

-

upośledzenie pamięci i koncentracji uwagi

-

obniżenie nastroju

-

niepokój

-

zmęczenie

-

ospałość

-

zaburzenia snu

-

zawroty i bóle głowy

-

zwiększony apetyt  i przyrost masy ciała

-

zaparcia

-

wzmożona potliwość

-

kurcze mięśniowe

-

kaszel

-

często występuje lęk (najczęściej w chwili 

podejmowania decyzji o zaprzestaniu palenia)

background image

Postępowanie w uzależnieniu

1. Nikotynowa terapia zastępcza: 

gumy do żucia plastry nikotynowe, 

inhalatory, spreje, aerozole - dobre 

wyniki krótkotrwałe, 

długoterminowe niejednoznaczne

2. Terapia Bupropionem w dawce 

300mg/d - początek terapii 7-10 

dni przed planowaną datą 

zaprzestana palenia – lepsze 

efekty terapii krótko i 

długoterminowej

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane odurzaniem się 

lotnymi rozpuszczalnikami 

organicznymi

F18

background image

Rozpuszczalniki organiczne

background image

Rozpuszczalniki organiczne

• Łatwa dostępność do wziewnych 

środków odurzających bierze sie z 

dwóch powodów: 

• większość z nich jest legalna i w 

związku z tym pozostaje w ciągłej 

sprzedaży;

• cena ich jest relatywnie niska w 

stosunku do innych substancji 

odurzających. 

Wiele produktów, w które zaopatrzone 

jest każde gospodarstwo domowe 

zawiera rozpuszczalniki mogące służyć 

jako środki odurzające.

background image

Rozpuszczalniki organiczne

• Wachlarz stosowanych substancji jest 

bardzo szeroki - od benzyny i gazu 

turystycznego, poprzez kleje i 

rozpuszczalniki, farby i lakiery, do 

dezodorantów i środków piorących. 

• W produktach tych występują związki 

chemiczne takie, jak "octany 

alifatyczne", "toluen", "benzen", 

"ksylen", "aceton", "cykloheksan", 

tetrachlorek wegla, "trichloroetylen, 

acetan amylu, chlorek metylenu" i 

wiele innych.

background image

Rozpuszczalniki organiczne 

– sposoby przyjmowania

• Przeważnie są w postaci płynnej, a 

stosowanie ich przyjmuje 

najróżnorodniejsze formy. 

• Często są one wylewane na szmatkę, 

chusteczkę i przykładane do nosa, a 

następnie wdychane. 

• Mogą być również wdychane przez usta, co 

ponoć jest "wydajniejsze". 

• Najpopularniejszym sposobem 

przyjmowania wziewnych substancji 

odurzających jest wdychanie oparów z 

worka foliowego, tak aby obejmował on nos 

i usta lub po założeniu go na głowę.

background image

Rozpuszczalniki organiczne - 

działanie

• Juz po kilku głębokich wdechach - w 

ciągu kilkunastu sekund przedostają 

sie do układu krwionośnego - a 

następnie powodują gwałtowne 

uczucie euforii. 

• Większość ze stosowanych w ten 

sposób środków powoduje zburzenia 

świadomości, które charakteryzują sie:

   - euforią z tendencja do fantazjowania 

- omami i halucynacjami 

- zamglonym widzeniem 

- dzwonieniem w uszach i 

nadwrażliwością 

     na światło

background image

Rozpuszczalniki organiczne - 

działanie

• Nieco później występują takie objawy, 

jak bóle głowy, niezborność ruchowa i 

spowolnienie oraz zamazanie mowy. 

• Odurzeniu towarzyszy przyspieszenie 

akcji serca i nieregularny oddech.

• Mimo, ze doznania szczytowe trwają 

zaledwie od kilku do kilkunastu minut – 

niektóre z  opisanych objawów mogą 

utrzymywać sie nawet do godziny od 

inhalacji, a po ich ustąpieniu następuje 

zwykle senność, przygnębienie i 

znieruchomienie, w skrajnych 

wypadkach nawet stupor. 

background image

Rozpuszczalniki organiczne – 

właściwości uzależniające

• Oprócz wysokiego ryzyka uzależnienia 

psychicznego lotne środki odurzające 

mogą powodować w niektórych 

przypadkach uzależnienie fizyczne

którego wyrazem są objawy zespołu 

abstynencyjnego.

• Pobudzenie, drażliwość, zaburzenia 

snu i utarta łaknienia - to objawy 

zespołu abstynencyjnego, 

pojawiającego sie u niektórych 

uzależnionych. Objawy te szczególnie 

dotyczą długotrwałego nadużywaniu 

"toluenu".

background image

Oznaki użycia

• wyraźny zapach rozpuszczalników

• zaburzenia mowy (mowa zamazana) 

• zapalenie spojówek 

• nieporadność ruchowa 

• gadatliwość 

• nadwrażliwość na światło 

• kichanie i kaszel 

• ożywienie i podniecenie 

• U osób, które inhalują środki wziewne 

regularnie i przez dłuższy czas mogą 

w okolicach nosa i ust występować 

krosty i wrzody, na wargach - 

pęknięcia.

background image

Lotne rozpuszczalniki

Ostre zatrucie

Występuje dysfunkcjonalne zachowanie, potwierdzone 
co najmniej dwoma z następujących:

(1) apatia i letarg,
(2) kłótliwość,
(3) napastliwość lub agresja,
(4) chwiejność nastroju,
(5) upośledzenie sądzenia,
(6) upośledzenie uwagi i pamięci,
(7) zahamowanie psychoruchowe
(8) wpływ na funkcjonowanie jednostkowe

background image

Lotne rozpuszczalniki

Ostre zatrucie

Występuje co najmniej jeden z następujących 

przejawów:

(1)

chwiejny chód,

(2)

trudności w utrzymaniu postawy stojącej,

(3)

bełkotliwa mowa,

(4)

oczopląs,

(5)

obniżony poziom świadomości (np. osłupienie, 

śpiączka),

(6)

osłabienie mięśni,

(7)

zamazane lub podwójne widzenie.

background image

Lotne rozpuszczalniki

 Postępowanie w ostrym zatruciu jest objawowe:
• monitorowanie parametrów życiowych,
• Podawanie płynów i witamin i.v.
• W razie potrzeby unieruchomienie chorego 

i/lub ostrożne stosowanie leków 
uspokajających ( BZD, silne neuroleptyki).

Nie stwierdza się charakterystycznych objawów 

odstawienia.    

 

background image

Powikłania używania lotnych 

rozpuszczalników 

Fizykalne: anoreksja, nudności, toksyczne uszkodzenie 
nerek, wątroby, atrofia mięśni, zahamowanie 

czynności 

szpiku kostnego, polineuropatia, zaniki korowe mózgu.

Psychiczne: zaburzenia depresyjne, apatia, obniżenie 
poziomu intelektualnego, zachowania agresywne, 
zaburzenia funkcjonowania społecznego. 

background image

Na co zwracać uwagę

• tuby kleju, 

• smary 

• torebki plastikowe z klejem 

• pojemniki 

• chusteczki 

background image

Niebezpieczeństwa 

stosowania

• uszkodzenie wątroby

• uszkodzenie nerek

• uszkodzenie szpiku kostnego

• uszkodzenie mózgu (pamięć, intelekt)

• zaburzenia koordynacji ruchowej

background image

Przyczyny zgonu

• "Butan" - gaz do zapalniczek - powodując silne 

opuchniecie gardła niesie niebezpieczeństwo 

uduszenia. Tak dochodzi do ponad polowy zgonów 

wywołanych używaniem lotnych substancji 

odurzających. 

• Zaburzenia rytmu pracy serca aż do całkowitego 

zatrzymania to ryzyko stosowania aerozoli i nie 

tylko, gdyż dużo lotnych substancji odurzających 

powoduje niemiarowość i zmniejsza wydolność 

pracy serca. 

• Do śmierci może również dojść na skutek urazów 

będących następstwem niebezpiecznych 

zachowań. 

• Znane sa przypadki spalenia (w związku z 

równoczesnym paleniem papierosów), uduszenia 

(gdy dochodzi do utraty przytomności podczas 

wdychania z torebki nałożonej na twarz) czy 

wreszcie wypadków w ruchu ulicznym (w wyniku 

nie dajacych sie przewidziec zmian w zachowaniu).

background image

Nazwy slangowe

• solwent 

• rozpuchol

• budzio 

background image

Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

różnych substancji 

psychoaktywnych

F19

background image

Uzależnienie związane z kilkoma 
substancjami

 

Diagnoza zarezerwowana jest dla zachowań (podczas 
tych samych 12 miesięcy), kiedy osoba wielokrotnie 
używała co najmniej 3 grup substancji (nie biorąc 
pod uwagę nikotyny i kofeiny), a żadna substancja nie 
była w sposób ewidentny dominująca. 

Zazwyczaj współwystępowanie uzależnień obejmuje 
dwie 
substancje. Najczęściej jest to alkohol i inna 
substancja.

background image

Leczenie uzależnienia od substancji 

psychoaktywnych  

1.

Detoksykacja.

2.

Dążenie do utrzymania abstynencji.

3.

Unikanie innych substancji uzależniających. 

4.

Zaangażowanie rodziny.

5.

Toksykologiczne badania skriningowe 

        

Toksykologiczne badania moczu – poza kanabinolami 

większość substancji utrzymuje się do 2 dni po zażyciu.

6.

Grupy samopomocy- program „12 kroków.”

7.

Leczenie przymusowe.

8.

Kontrakty warunkowe. 

background image

Leczenie uzależnienia od substancji 

psychoaktywnych

Miejsce leczenia

1.

Oddziały zamknięte.

2.

Oddziały dzienne.

3.

Poradnie odwykowe. 

 Sposób oddziaływania

1.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna ( grupowa i/lub 
indywidualna).

2.

Psychofarmakoterapia.

background image

Mity związane z 

narkomanią

- Jedno użycie to jeszcze nie 

uzależnienie

- Miękkie lepsze od twardych

- Każdy kiedyś brał

background image

Badanie na obecność narkotyków 

(mocz)

Amfetamina 48-72 godziny

Morfina 48-72 godziny

Kokaina 72 godziny lub dłużej (do 3 tyg.) przy 

przewlekłym stosowaniu

Kanabinole 5 dni, przy przewlekłym stosowaniu do 

30 tygodni

Benzodwuazepiny: szybko działające 24-48 godzin, 

wolno działające 7 dni

Okresy te zależą od: wysokości przyjętej dawki, 

długości przyjmowania i częstości przyjmowania, 

wieku, wagi ciała, stanu zdrowia

background image

W akademickiej stołówce rozmawia trzech studentów.

- Ja Sylwestra spędziłem na "Kanarach". Mówię wam, 
super laseczki, kąpiel w morzu, drinki z parasolkami, 
cudo - zagaja pierwszy

- A ja - przechwala się drugi - byłem w Alpach. Narty, 
dziewczyny zarumienione od mrozu, grzane wino do 
łóżka, cos wspaniałego. A co ty robiłeś ? - pyta 
trzeciego

- A ja siedziałem razem z wami w pokoju, tylko nie 
paliłem tego świństwa. 

background image

ZESPÓŁ ZALEŻNOŚCI

ALKOHOLOWEJ

background image

 Zaburzenia psychiczne i 

zaburzenia zachowania 

spowodowane używaniem 

alkoholu

F10

background image

Alkohol

Pytając pacjenta o picie alkoholu należy doprecyzować, że mamy na myśli wódkę czystą, piwo, wino, 
alkohole kolorowe, nalewki, itp. oraz alkohole niespożywcze.
Dla części pacjentów alkohol = wódka czysta (tylko!)

background image

Alkohol etylowy C

2

H

5

OH

background image

ZESPÓŁ ZALEŻNOŚCI 

ALKOHOLOWEJ

background image

DEFINICJA WG WHO

Stan zmian psychicznych i zwykle 
somatycznych, powodowany używaniem 
alkoholu, charakteryzujący się reakcjami 
behawioralnymi, tj.: skłonność do 
stałego lub okresowego nadużywania 
alkoholu w celu doznania jego działania 
psychicznego lub w celu uniknięcia złego 
samopoczucia wynikającego z braku 
alkoholu. Stanom tym może towarzyszyć 
wzrost tolerancji alkoholu.

background image

Kryteria ZZA wg ICD 10

• Silne pragnienie lub poczucie przymusu 

przyjmowania alkoholu 

• Trudności w kontrolowaniu zachowań 

związanych z przyjmowaniem alkoholu

• Fizjologiczne objawy stanu odstawienia
• Stwierdzenie tolerancji wobec działania 

alkoholu

• Zaniedbywanie alternatywnych źródeł 

przyjemności

• Przyjmowanie alkoholu, pomimo 

wyraźnych dowodów szkodliwości

background image

OSTRE ZATRUCIE

• Objawy psychiczne: drażliwość, chwiejność 

afektywna (euforia, smutek), upośledzona 

uwaga, zaburzone myślenie 

(podejrzliwość, interpretacja urojeniowa), 

obniżenie poziomu świadomości, 

odhamowanie popędów, zachowania 

agresywne. 

•  Objawy fizyczne: bełkotliwa mowa, 

trudności w utrzymaniu postawy stojącej, 

chwiejny chód, oczopląs poziomy, 

przekrwienie  twarzy,  nastrzyknięcie 

spojówek.

 

background image

Ostre zatrucie

- głębokość i szybkość pojawienia się objawów 

zatrucia zależą od indywidualnej tolerancji 
(tzw. „słaba i mocna głowa”)

– wpływ także ma stan odżywienia – w ogóle i w 

dniu upicia się

– w stanach upojenia alkoholem dochodzić może 

do zachowań kryminalnych 

– zwiększa się urazowość – może maskować uraz 

głowy -> krwiak podtardówkowy -> zgon

background image

ZATRUCIE (UPICIE) PATOLOGICZNE

• Spełnione są ogólne kryteria ostrego zatrucia, 

z wyjątkiem tego, że zatrucie patologiczne 

występuje po wypiciu ilości alkoholu, która u 

większości ludzi nie wystarcza do wywołania 

zatrucia.

•  Występuje gwałtowna agresja słowna lub 

fizyczna, która nie jest typowa dla danej 

osoby, gdy jest trzeźwa. 

•  Objawy występują bardzo szybko (zwykle 

parę minut) po spożyciu alkoholu.

•  Brak potwierdzenia organicznego zaburzenia 

psychicznego i innych zaburzeń 

psychicznych.

background image

Alkoholowy Zespół 

Abstynencyjny

- występuje zazwyczaj nie później niż 
 12-24 godziny po zaprzestaniu lub  
  znacznym zredukowaniu ilości  
  wypijanego alkoholu

- po redukcji objawy mogą (ale nie 
muszą) 
  być słabiej wyrażone, niż po 
odstawieniu 
  alkoholu

background image

ALKOHOLOWY ZESPÓŁ 

ABSTYNENCYJNY

Objawy zespołu abstynencyjnego 

niepowikłanego:

Wegetatywne:

 pocenie się, nudności i/lub wymioty, 

tachykardia lub wzrost RR,

Fizyczne:

 złe samopoczucie lub osłabienie, drżenia 

języka, powiek, wyciągniętych rąk lub całego ciała, 

bóle głowy, męczliwość, utrata łaknienia; 

Psychiczne:

 bezsenność, lęk, niepokój i/lub 

pobudzenie psychoruchowe, rozdrażnienie, dysforia

background image

ALKOHOLOWY ZESPÓŁ ABSTYNENCYJNY

POWIKŁANY

• napady drgawkowe

• majaczenie drżenne (delirium tremens):

przymglenie świadomości, dezorientacja (co do 
miejsca, czasu, otoczenia; zachowana orientacja 
co do własnej osoby), żywe omamy i iluzje z 
różnych zmysłów (wzrokowe!), urojenia, wyraźne 
drżenia,  pobudzenie psychoruchowe, bezsenność 
lub odwrócenie rytmu dobowego, wzmożona 
aktywność układu wegetatywnego.

background image

WZORCE PRZEWLEKŁEGO 

NADUŻYWANIA ALKOHOLU

• Systematyczne codzienne nadmierne picie

• Systematyczne znacznie nasilone picie, 

występujące tylko podczas weekendów

• Ciągi picia przeplatane okresami 

trzeźwości

background image

EPIDEMIOLOGIA

• Prawdopodobieństwo nadużywania lub 

uzależnienia od alkoholu dotyczy 13% populacji

• Częściej jest spotykane u mężczyzn (3-4 razy), ale 

wskaźniki u kobiet mają tendencję rosnącą

• W USA 10% populacji spożywa 50% całego 

konsumowanego etanolu

• W Polsce liczbę osób z problemem alkoholowym 

ocenia się na ok 3 mln w tym 600 tyś. 
uzależnionych

background image

KLINICZNE OBJAWY ZATRUCIA ALKOHOLEM 

ETYLOWYM

Stężenie

EtOH

Funkcja oun Skutki działania EtOH

0,2-0,5

promille

Samo-

krytyczność

Intelekt

Upośledzenie wyższych czynności
mózgu: beztroska,
  samopoczucia,
czasu reakcji, 
 niepokoju,

hamulców moralnych, pamięci,

krytycyzmukoncentracji uwagi,

myślenia, precyzji działania

0,5-1,5 Kontrola

ruchowa,

zmysłowa,

emocje

Chwiejny chód, bełkotliwa mowa,
znaczny 
  sprawności ruchowej,

nieopanowanie emocjonalne

1,5-3

Świadomość

orientacja

Głęboki sen, osłupienie

3-5

Śpiączka alkoholowa

>5

Śmierć

background image

Stadia choroby alkoholowej

E. M. Jellinek pierwszy przedstawił, w jaki sposób 
dochodzi do powstawania i pogłębiania się uzależnienia od 
alkoholu, podzielił proces powstawania choroby na fazy. 
Autor wyróżnia następujące stadia choroby alkoholowej:

Faza wstępna prealkoholowa, trwająca od kilku 
miesięcy do kilku lat, zaczyna się od konwencjonalnego 
stylu picia 

Faza ostrzegawcza zaczyna się w momencie 
pojawienia się luk pamięciowych – palimpsestów

Faza krytyczna rozpoczyna się od utraty kontroli nad 
piciem 

Faza przewlekła zaczyna się wraz z wystąpieniem 
wielodniowych ciągów 

background image

SOMATYCZNE POWIKŁANIA 

ZZA

• Zanik mózgu
• Encefalopatia Wernickego – Korsakowa
• Encefalopatia z niedoboru kwasu foliowego
• Polineuropatia
• Kardiomiopatia
• Nadciśnienie tęnicze

background image

SOMATYCZNE 

 

POWIKŁANIA 

ZZA cd.

• Zapalenie błony śluzowej żołądka.
• Wrzód trawienny.
• Zaparcia.
• Zapalenie trzustki.
• Alkoholowe zapalenie, marskość wątroby.
• Impotencja.
• Niedokrwistości.
• Wypadki.

background image

POWIKŁANIA ZZA -

PŁODOWY ZESPÓŁ ALKOHOLOWY 

(Fetopatia alkoholowa)

• Upośledzenie umysłowe

• Mikrocefalia (małogłowie)

• Upośledzenie wzrostu

• Malformacje twarzy

background image

ZESPOŁY POWIKŁAŃ 

PSYCHIATRYCZNYCH ZZA

• Majaczenie drżenne
• Halucynoza alkoholowa: ostra
• Zespół amnestyczny Korsakowa
• Halucynoza alkoholowa przewlekła
• Otępienie w przebiegu uzależnienia
• Paranoja alkoholowa (Alkoholowy obłęd 

zazdrości, obłęd opilczy, "Zespół Otella")

• Depresja
• Samobójstwa

background image

Majaczenie drżenne (Delirium)

– ostra psychoza alkoholowa występująca 

w toku abstynencji

– zazwyczaj w 2 lub 3 dobie od 

odstawienia alkoholu

– najczęściej u osób po 25 rż i co najmniej 

kilkuletnim okresie intensywnego picia

background image

Majaczenie drżenne (Delirium)

• Dezorientacja: co do miejsca, czasu, 

otoczenia; zachowana orientacja co do 
własnej osoby) 

• żywe omamy i iluzje z różnych zmysłów 

(gł. wzrokowe) 

• Urojenia – interpretacja doznań 

omamowych

• Wyraźne drżenia,  pobudzenie 

psychoruchowe, bezsenność lub 
odwrócenie rytmu dobowego, wzmożona 
aktywność układu wegetatywnego

• lęk

background image

Ostra halucynoza 

alkoholowa

– występuje u pacjentów z wieloletnim 

uzależnieniem od alkoholu w 2 lub 3 dniu 
abstynencji

– dominują omamy gł. słuchowe o treściach 

prowokujących u pacjenta lęk i zagrożenie 
(komentujące, groźby pozbawienia życia)

– mogą występować urojenia związane z 

omamami

– pacjent może być niebezpieczny dla siebie i 

otoczenia

– jeżeli objawy trwają dłużej niż 7 dni, to należy 

przyjąć, że halucynoza może przejść w 
przewlekłą

background image

Zespół amnestyczny 

Korsakowa

- pozycja pośrednia pomiędzy psychozami 
ostrymi i  
  przewlekłymi
- może trwać kilka tygodni
- występują zaburzenia zapamiętywania
- pacjent nie odtwarza zdarzeń bieżących, to 
czego nie 
  pamięta wypełnia konfabulacjami tj. podaje 
fakty, które 
  nie miały miejsca, niekiedy układa je w ciąg 
zdarzeń
- może występować apatia
- może występować pobudzenie z euforyzacją
- mogą występować objawy neurologiczne

background image

Przewlekła halucynoza 

alkoholowa

- może być poprzedzona formą ostrą lub 
rozwinąć się 
  samoistnie
- główny objaw: omamy słuchowe słowne o 
przykrej 
  treści, komentujące sytuację pacjenta lub 
nakazujące  
  mu wykonanie jakiejś czynności, a nawet 
skłaniające  
  do samobójstwa
- omamom mogą towarzyszyć powiązane z nimi 
  urojenia
- lęk
- dyssymulacja

background image

Przewlekłe psychozy 

alkoholowe

– wieloletnie utrzymywanie się objawów 

psychotycznych (omamy, urojenia)

– dość dobre przystosowanie społeczne

– czasem zdolność do pracy zarobkowej

– leczenie farmakologiczne nie eliminuje 

objawów

background image

Paranoja alkoholowa (Alkoholowy obłęd 

zazdrości, obłęd opilczy, “Zespół 

Otella”)

- Występuje u mężczyzn, zwykle po 40 roku 
   życia. 
- Pojawienie się wyraźnych objawów choroby 
  poprzedzone jest na ogół nadmierną 
  podejrzliwością wobec partnerki. 
- Spotykane u wszystkich prawie alkoholików 
  wątpliwości co do wierności partnerki, tu 
  nabierają stopniowo cech urojeń

.

background image

Paranoja alkoholowa (Alkoholowy obłęd 

zazdrości, obłęd opilczy, “Zespół 

Otella”)

–   Narastają nieporozumienia z powodu  
   zadręczających pytań dotyczących niewierności 

 

     seksualnej, żądania wyjaśnień, śledzenie,  
     sprawdzanie bielizny osobistej i pościelowej, 
     szukanie śladów na ciele. 

–  Dość częste są pogróżki, agresja wobec 

partnerki i 

     jej domniemanych kochanków oraz 

wymuszanie  

     przyznania się do winy.

background image

Paranoja alkoholowa (Alkoholowy obłęd 

zazdrości, obłęd opilczy, “Zespół 

Otella”)

- Argumentem przemawiającym za zdradą jest 
  praktycznie każde zachowanie partnerki, jej zły 

  dobry humor, obecność mężczyzn w miejscu 
  pracy, a każde wyjście z domu może stanowić 
  dowód, że spotyka się z kochankami

- W rozwiniętej chorobie dochodzi do zawężenia 
  wszelkich zainteresowań, zaniedbania pracy i 
  koncentracji na poszukiwaniu dowodów 
  niewierności partnerki.

background image

Paranoja alkoholowa (Alkoholowy obłęd 

zazdrości, obłęd opilczy, “Zespół 

Otella”)

– Partnerka lub domniemany kochanek 

stają się niejednokrotnie ofiarami czynów 
agresywnych, a nawet zabójstwa

– Schorzenie to przebiega przewlekle i jest 

na ogół dość oporne na leczenie 
farmakologiczne.

background image

LECZENIE ZATRUCIA 

ALKOHOLEM

• Ocena stanu pacjenta (wykonać badania 

laboratoryjne)

• Diagnostyka różnicowa (krwiaki 

wewnątrzczaszkowe, hipoglikemia, stanów 
zalalnych, zatrucia innymi substancjami)

• Można podać witaminy (B1,B12, kwas foliowy).
• W razie pobudzenia - unieruchomienie, unikać 

leków uspokajających u osób z alkoholemią 
( zalecana hydroksyzyna).

• Ewentualnie przyspieszyć metabolizm alkoholu 

przez wlew i.v. 1-2 l 0,9 % NaCl i 10 % glukoza + 
15 j. insuliny +  100-200 mg tiaminy.

• W stanie osłupienia lub śpiączki rutynowe 

leczenie, jak przy innych środkach działających 
depresyjnie na OUN

background image

LECZENIE  DETOKSYKACYJNE

• Ambulatoryjne (najczęściej).
• Szpitalne:
- u pacjenta występują objawy powikłanego 

AZA,

- niepowodzenie wcześniejszego leczenia 

ambulatoryjnego,

- pacjent bez wsparcia społecznego, 
- występują zaburzenia funkcji 

poznawczych.

background image

LECZENIE  DETOKSYKACYJNE

• Dokładne badanie lekarskie, ocena parametrów 

laboratoryjnych, EKG, RTG klatki piersiowej.

• Kontrola parametrów życiowych co 6 h, ciągła 

obserwacja.

• Wyrównanie zaburzeń elektrolitowych i 

żywieniowych, leczenie schorzeń 
współistniejących, intensywne nawadnianie i.v.

• Leki uspokajające (benzodwuazepiny) doustnie co 

6 h, lek nasenny w razie zaburzeń snu, jeśli 
omamy- haloperidol. 

• Suplementacja witamin: tiamina  3x 0,1i.m., kwas 

foliowy 1 mg/d, Vit. B compl. 

• Na niektórych oddziałach, u chorych, którzy 

przebyli 2 epizody napadów drgawkowych 
wprowadza się karbamazepinę.

background image

CELE  LECZENIA 

ODWYKOWEGO

• Utrzymanie całkowitej abstynencji.

• Wydłużenie czasu abstynencji.

• Zmniejszenie ilości wypijanego 

alkoholu.

• Minimalizowanie skutków spożywania 

alkoholu.

background image

FORMY TERAPII UZALEŻNIEŃ

• Poradnie odwykowe

• Oddziały dzienne

• Oddziały zamknięte

• Grupy samopomocy ( AA, DDA)

background image

Diagnostyka uzależnienia 

od alkoholu

objawy abstynencyjne, 
zaburzenia somatyczne,  
ciągi, „przerwy w 
życiorysie”

niemożność zaprzestania 
picia, picie poranne, picie 
wynalazków

konflikty z prawem, bójki, 
kłopoty w pracy

otoczenie badanego 
uważa, iż pije on za dużo

*

ZUA - > 2 pozytywne 
odpowiedzi

Czy miałeś 
kiedykolwiek 
potrzebę 
zaprzestania picia?

Czy denerwuje cię 
gdy inni mówią o 
twoim piciu?

Czy masz poczucie 
winy z powodu 
picia alkoholu?

Czy stosujesz 
klina?

background image

Złe i dobre pytania o 

problemy alkoholowe

•Jak tam u 

Pana z 
alkoholem
?

Jak 

często 
pije Pan 
wódkę?

background image

Złe i dobre pytania o 

problemy alkoholowe

 Jak często 

pije Pan 
alkohol?

Jak długo 

w ciągu 
ostatnieg
o roku w 
ogóle Pan 
nie pił?

background image

Złe i dobre pytania o 

problemy alkoholowe

 Jak leczy 

Pan kaca?

       Co 

najlepsze 
na klina?

background image

Złe i dobre pytania o 

problemy alkoholowe

  Czy uważa 

się Pan za 
osobę 
nadmierni
e pijącą?

  Czy Pana 

żona 
uważa , że 
za dużo 
Pan pije?

background image

Dobre pytanie

 Czy wymiotuje 

Pan po 
alkoholu?

background image

Dobre pytanie

Jak często 

urywa się 
Panu film?

background image

Piciorys

• Pierwszy raz
• Pierwsze świadome 

upicie

• Preferowane 

alkohole

• Tolerancja 
• Klinowanie
• Zespół 

abstynencyjny

• Urwania się filmu
• Utrata odruchu 

wymiotnego

• Ciągi

• Suche okresy
• Utrata kontroli – 

jakiej?

• Preferowane 

sytuacje picia

• Konflikty z prawem
• Funkcjonowanie w 

rolach

• Skutki somatyczne
• Psychozy
• Próby terapii
• Wgląd

background image

5 STADIÓW WNIKANIA ALKOHOLU 

DO KRWI:

STADIUM PIERWSZE - MĄDRY
Nagle stajesz się ekspertem z każdej dziedziny. 

Wiesz, że

wiesz wszystko i chcesz przekazywać swą wiedzę 

każdemu, ktoCię wysłucha. W tym stadium MASZ 

zawsze RACJĘ. 

No i oczywiście osoba, z którą rozmawiasz, nigdy jej 

NIE MA.

Rozmowa (kłótnia) jest bardziej interesująca, kiedy 

obie osoby są w stadium MĄDROŚCI.

STADIUM DRUGIE - PRZYSTOJNY
Wtedy zdajesz sobie sprawę, że jesteś 

najprzystojniejszą osobą w barze, wszystkim się 

podobasz i każdy chciałby z Tobą porozmawiać. 

Pamiętaj, że jesteś już MĄDRY, a więc możesz 

porozmawiać z każdym na każdy temat.

background image

5 STADIÓW WNIKANIA ALKOHOLU 

DO KRWI:

STADIUM TRZECIE - BOGATY

Nagle stajesz się najbogatszą osobą na świecie.

Stawiasz drinki wszystkim w barze, ponieważ pod 

barem stoi twoja ciężarówka - pełna kasy.

Na tym etapie również robisz zakłady, a ponieważ 

ciągle jesteś MĄDRY, to wygrywasz. Nieważne ile 

obstawiasz, ponieważ jesteś BOGATY... No i 

stawiasz drinki wszystkim, którym się podobasz - 

w końcu jesteś NAJPRZYSTOJNIEJSZĄ osobą na 

świecie.

STADIUM CZWARTE - KULOODPORNY

W tym stadium jesteś gotów bić się z kimkolwiek, 

zwłaszcza z osobami, z którymi się zakładałeś lub 

kłóciłeś. A to dlatego, że nic nie może Cię zranić.

No i nie boisz się przegranej, ponieważ jesteś 

MĄDRY, BOGATY no i PIĘKNIEJSZY niż cała ta 

hołota kiedykolwiek była!

background image

5 STADIÓW WNIKANIA ALKOHOLU 

DO KRWI:

STADIUM PIĄTE – NIEWIDZIALNY

Jest to ostatnie stadium pijaństwa. 

Możesz  wtedy  robić  wszystko,  ponieważ  NIKT,  CIĘ 

NIE WIDZI. Tańczysz na stole, żeby zaimponować 

tym,  którzy  Ci  się  podobają,  no  a  pozostali  tego 

nie widzą. Jesteś też niewidzialny dla tych, którzy 

chcieliby  się  z  Tobą  bić.  Możesz  iść  przez  ulicę 

śpiewając ile sił, ponieważ NIKT cię NIE WIDZI i 

nie  słyszy,  a  ty  jesteś  MĄDRY,  PRZYSTOJNY, 

BOGATY I KULOODPORNY W ZWIĄZKU Z CZYM 

WSZYSTKO CI WOLNO.

background image
background image

Dziękuję za uwagę


Document Outline