Prawo medyczne wykład VIII pełny Ratowanie życia zgon reguły op współpraca z wymiarem ppt

background image

KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ A.M. WE

WROCŁAWIU

Prof. dr hab.

Barbara

Barbara

Świątek

PRAWO MEDYCZNE

wykład 8.
Obowiązek ratowania życia.
Zgon - uregulowania prawne.
Reguły opiniodawcze.
Obowiązek współpracy z wymiarem

sprawiedliwości.

background image

Wola śmierci a obowiązek

Wola śmierci a obowiązek

ratowania życia

ratowania życia

background image

Art. 30 ustawy o

Art. 30 ustawy o

zawodzie lekarza:

zawodzie lekarza:

Lekarz

ma

Lekarz

ma

obowiązek udzielać

obowiązek udzielać

pomocy lekarskiej

pomocy lekarskiej

w

każdym

w

każdym

przypadku,

gdy

przypadku,

gdy

zwłoka

w

jej

zwłoka

w

jej

udzieleniu mogłaby

udzieleniu mogłaby

spowodować

spowodować

niebezpieczeństwo

niebezpieczeństwo

utraty

życia,

utraty

życia,

ciężkiego

ciężkiego

uszkodzenia ciała

uszkodzenia ciała

lub

ciężkiego

lub

ciężkiego

rozstroju zdrowia,

rozstroju zdrowia,

oraz

oraz

w

innych

w

innych

przypadkach

nie

przypadkach

nie

cierpiących zwłoki.

cierpiących zwłoki.

background image

Formuła tego zapisu nie wprowadza

Formuła tego zapisu nie wprowadza

żadnej względności, ani też nie

żadnej względności, ani też nie

przewiduje wyjątkowych okoliczności,

przewiduje wyjątkowych okoliczności,

w których lekarz byłby zwolniony od

w których lekarz byłby zwolniony od

tego prawnego obowiązku. Jest to

tego prawnego obowiązku. Jest to

zatem wymóg bezwzględny. W tej

zatem wymóg bezwzględny. W tej

interpretacji utwierdza zapis w art.

interpretacji utwierdza zapis w art.

38 ustawy. Artykuł ten dotyczy tzw.

38 ustawy. Artykuł ten dotyczy tzw.

klauzuli sumienia tj. warunków w

klauzuli sumienia tj. warunków w

jakich lekarz m.in. ze względu na swój

jakich lekarz m.in. ze względu na swój

światopogląd

może

odmówić

światopogląd

może

odmówić

udzielenia

pomocy

pacjentowi.

udzielenia

pomocy

pacjentowi.

Klauzula

sumienia

jest

Klauzula

sumienia

jest

usankcjonowana prawem „o ile nie

usankcjonowana prawem „o ile nie

zachodzi przypadek, o którym mowa

zachodzi przypadek, o którym mowa

w art. 30”.

w art. 30”.

background image

Art.162 k.k.

Par. 1. Kto człowiekowi
znajdującemu się w położeniu
grożącym bezpośrednim
niebezpieczeństwem utraty
życia albo ciężkiego uszczerbku
na zdrowiu nie udziela
pomocy, mogąc jej udzielić
bez narażenia siebie lub
innej osoby na
niebezpieczeństwo utraty
życia albo ciężkiego
uszczerbku na zdrowiu,
podlega karze pozbawienia
wolności do lat 3.

background image

Konstytucja RP.

Konstytucja RP.

Art. 38.: Rzeczpospolita

Art. 38.: Rzeczpospolita

Polska zapewnia każdemu

Polska zapewnia każdemu

człowiekowi

człowiekowi

prawną

prawną

ochronę życia.

ochronę życia.

Art.

41.

:

Art.

41.

:

Każdemu

Każdemu

zapewnia

się

zapewnia

się

nietykalność osobistą i

nietykalność osobistą i

wolność

osobistą.

wolność

osobistą.

Pozbawienie

lub

Pozbawienie

lub

ograniczenie wolności

ograniczenie wolności

może nastąpić tylko na

może nastąpić tylko na

zasadach i w trybie

zasadach i w trybie

określonym w ustawie.

określonym w ustawie.

background image

Lekarski obowiązek

Lekarski obowiązek

ratowania

życia

jest

ratowania

życia

jest

wpisany w ustawę, a

wpisany w ustawę, a

zatem,

logicznie

zatem,

logicznie

rozumując,

można

go

rozumując,

można

go

wypełniać nawet wówczas

wypełniać nawet wówczas

gdy ogranicza to wolną

gdy ogranicza to wolną

wolę człowieka. Ta wolna

wolę człowieka. Ta wolna

wola człowieka nazywana

wola człowieka nazywana

jest w prawie prawem do

jest w prawie prawem do

samostanowienia

samostanowienia

względnie

autonomia

względnie

autonomia

człowieka i uważana jest

człowieka i uważana jest

obok prawa do życia za

obok prawa do życia za

najwyższą, konstytucyjną

najwyższą, konstytucyjną

wartość

wartość

background image

Art. 192 k.k.:

Art. 192 k.k.:

Kto wykonuje zabieg leczniczy

Kto wykonuje zabieg leczniczy

bez zgody pacjenta

bez zgody pacjenta

, podlega grzywnie, karze

, podlega grzywnie, karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności

do lat 2.

do lat 2.

Ratowanie życia wymaga niewątpliwie

Ratowanie życia wymaga niewątpliwie

wszczęcia działań ratunkowych w tym

wszczęcia działań ratunkowych w tym

licznych zabiegów leczniczych ( są nim

licznych zabiegów leczniczych ( są nim

nawet iniekcje) a art. 192 k.k. zabrania ich

nawet iniekcje) a art. 192 k.k. zabrania ich

dokonania bez zgody pacjenta. Słowo

dokonania bez zgody pacjenta. Słowo

zgoda oznacza przyzwolenie wymagane

zgoda oznacza przyzwolenie wymagane

przez prawo a zatem wyrażone świadomie

przez prawo a zatem wyrażone świadomie

, przy pełnym rozumieniu sytuacji i

, przy pełnym rozumieniu sytuacji i

grożącego

niebezpieczeństwa.

Lekarz

grożącego

niebezpieczeństwa.

Lekarz

zatem jest obowiązany do poinformowania

zatem jest obowiązany do poinformowania

pacjenta o jego stanie zdrowia a

pacjenta o jego stanie zdrowia a

informacja ta musi być dla pacjenta w

informacja ta musi być dla pacjenta w

pełni zrozumiała, gdyż tylko wówczas jego

pełni zrozumiała, gdyż tylko wówczas jego

decyzja spełnia wymogi „wolnej woli”.

decyzja spełnia wymogi „wolnej woli”.

background image

Treść tego artykułu jest jednoznaczna,

Treść tego artykułu jest jednoznaczna,

wprowadzająca bezwzględny wymóg uzyskiwania

wprowadzająca bezwzględny wymóg uzyskiwania

zgody pacjenta. Nie przewiduje żadnych wyjątków, a

zgody pacjenta. Nie przewiduje żadnych wyjątków, a

zatem nie uwzględnia nawet sytuacji w której

zatem nie uwzględnia nawet sytuacji w której

pacjent nie jest w stanie wypowiedzieć się na temat

pacjent nie jest w stanie wypowiedzieć się na temat

zgody, gdyż jest nieprzytomny. Czyżby lekarz nie

zgody, gdyż jest nieprzytomny. Czyżby lekarz nie

miał wówczas prawa podjąć czynności leczniczych

miał wówczas prawa podjąć czynności leczniczych

np. w celu ratowania życia, do czego obliguje go

np. w celu ratowania życia, do czego obliguje go

równie bezwzględny wymóg wpisany w art. 30

równie bezwzględny wymóg wpisany w art. 30

ustawy o zawodzie lekarza

ustawy o zawodzie lekarza

background image

Treść innych artykułów tej ustawy

Treść innych artykułów tej ustawy

dopuszcza jednakże wykonywanie

dopuszcza jednakże wykonywanie

czynności lekarskich bez zgody

czynności lekarskich bez zgody

pacjenta

właśnie

w

takich

pacjenta

właśnie

w

takich

przypadkach. Należy zatem przyjąć

przypadkach. Należy zatem przyjąć

za K. Daszkiewicz, że treść art. 192

za K. Daszkiewicz, że treść art. 192

została sformułowana błędnie i winna

została sformułowana błędnie i winna

zawierać stwierdzenie „ o ile inne

zawierać stwierdzenie „ o ile inne

ustawy nie stanowią inaczej” (chodzi

ustawy nie stanowią inaczej” (chodzi

tu

także

o

przymus

leczenia

tu

także

o

przymus

leczenia

usankcjonowany ustawowo). M. Filar

usankcjonowany ustawowo). M. Filar

uważa natomiast , że w tym

uważa natomiast , że w tym

przypadku mamy do czynienie z

przypadku mamy do czynienie z

przykrą luką prawną

przykrą luką prawną

background image

Nie

budzącą

Nie

budzącą

jakichkolwiek

jakichkolwiek

zastrzeżeń prawnych

zastrzeżeń prawnych

jest zatem sytuacja, w

jest zatem sytuacja, w

której lekarz ratuje

której lekarz ratuje

życie

pacjentowi

życie

pacjentowi

nieprzytomnemu, nie

nieprzytomnemu, nie

nawiązującemu

nawiązującemu

kontaktu a zatem nie

kontaktu a zatem nie

mogącemu

wyrazi

mogącemu

wyrazi

ć

ć

swej

woli.

Musi

swej

woli.

Musi

wówczas

podjąć

wówczas

podjąć

wszelkie

dostępne,

wszelkie

dostępne,

zgodne z zasadami

zgodne z zasadami

aktualnej

wiedzy

aktualnej

wiedzy

lekarskiej

działania

lekarskiej

działania

ratunkowe

w

tym

ratunkowe

w

tym

wszelkie

konieczne

wszelkie

konieczne

zabiegi lecznicze .

zabiegi lecznicze .

background image

Problemy prawne powstają natomiast

Problemy prawne powstają natomiast

w sytuacjach gdy :

w sytuacjach gdy :

dorosły

pacjent

przed

utratą

dorosły

pacjent

przed

utratą

przytomności wyrażał, jak się wydaje,

przytomności wyrażał, jak się wydaje,

świadomie

sprzeciw

co

do

świadomie

sprzeciw

co

do

podejmowania czynności ratujących

podejmowania czynności ratujących

życie,

życie,

istnieją wątpliwości co do wartości

istnieją wątpliwości co do wartości

prawnej wyrażanej przez dorosłego

prawnej wyrażanej przez dorosłego

pacjenta woli;

pacjenta woli;

może być to związane ze

może być to związane ze

schorzeniami

psychicznymi

a

nawet

schorzeniami

psychicznymi

a

nawet

somatycznymi, zażywanymi lekami, a

somatycznymi, zażywanymi lekami, a

także stanem upojenia alkoholowego.

także stanem upojenia alkoholowego.

background image

Wariantem

pierwszej

Wariantem

pierwszej

wersji jest posiadanie

wersji jest posiadanie

przez

pacjenta

lub

przez

pacjenta

lub

dostarczenie przez jego

dostarczenie przez jego

rodzinę

pisemnego

rodzinę

pisemnego

oświadczenia woli np. co

oświadczenia woli np. co

do

braku

zgody

na

do

braku

zgody

na

przetoczenie krwi nawet

przetoczenie krwi nawet

wówczas gdy tylko taki

wówczas gdy tylko taki

zabieg

daje

szansę

zabieg

daje

szansę

uratowania życia. Jak

uratowania życia. Jak

podano

powyżej,

w

podano

powyżej,

w

polskim

prawie

polskim

prawie

medycznym nie wpisano

medycznym nie wpisano

takiej

możliwości

takiej

możliwości

wyrażenia

woli;

wyrażenia

woli;

przeciwnicy

przeciwnicy

przetaczania

krwi

z

przetaczania

krwi

z

powodów

religijnych

powodów

religijnych

( Świadkowie Jehowy)

( Świadkowie Jehowy)

żądają

jednakże

żądają

jednakże

respektowania

takich

respektowania

takich

oświadczeń.

oświadczeń.

background image

W opisanych powyżej sytuacjach

W opisanych powyżej sytuacjach

dochodzi do kolizji między

dochodzi do kolizji między

dwiema,

największymi

dla

dwiema,

największymi

dla

każdego

człowieka

,

każdego

człowieka

,

zagwarantowanymi

zagwarantowanymi

konstytucyjnie

wartościami

:

konstytucyjnie

wartościami

:

prawem do życia i prawem do

prawem do życia i prawem do

samostanowienia. Którą z tych

samostanowienia. Którą z tych

dóbr

należy

uznać

za

dóbr

należy

uznać

za

ważniejszą ? Kto ma o tym

ważniejszą ? Kto ma o tym

zadecydować? Na pewno nie

zadecydować? Na pewno nie

rodzina. Pozostaje lekarz a dla

rodzina. Pozostaje lekarz a dla

lekarza

najwyższym

dobrem

lekarza

najwyższym

dobrem

musi być i jest życie człowieka.

musi być i jest życie człowieka.

Musi

zatem

działać,

gdyż

Musi

zatem

działać,

gdyż

zaniechanie może go narazić na

zaniechanie może go narazić na

odpowiedzialność karną.

odpowiedzialność karną.

background image

Art.2

k.k.

stanowi

bowiem

Art.2

k.k.

stanowi

bowiem

:

:

Odpowiedzialności karnej za przestępstwo

Odpowiedzialności karnej za przestępstwo

skutkowe popełnione przez zaniechanie

skutkowe popełnione przez zaniechanie

podlega ten tylko, na kim ciążył prawny,

podlega ten tylko, na kim ciążył prawny,

szczególny

obowiązek

zapobiegnięcia

szczególny

obowiązek

zapobiegnięcia

skutkowi. Na lekarzu ciąży niewątpliwie

skutkowi. Na lekarzu ciąży niewątpliwie

prawny, szczególny obowiązek ratowania

prawny, szczególny obowiązek ratowania

życia.

życia.

background image

Prawo przewidziało takie sytuacje kolizyjne :

Prawo przewidziało takie sytuacje kolizyjne :

rozwiązuje je treść art. 26 k.k., zawartego w

rozwiązuje je treść art. 26 k.k., zawartego w

rozdziale „wyłączenie odpowiedzialności prawnej”.

rozdziale „wyłączenie odpowiedzialności prawnej”.

Art. 26.brzmi: Par. 1 . Nie popełnia przestępstwa,

Art. 26.brzmi: Par. 1 . Nie popełnia przestępstwa,

kto działa w celu uchylenia bezpośredniego

kto działa w celu uchylenia bezpośredniego

niebezpieczeństwa

grożącego

jakiemukolwiek

niebezpieczeństwa

grożącego

jakiemukolwiek

dobru

chronionemu

prawem,

jeżeli

dobru

chronionemu

prawem,

jeżeli

niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a

niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a

dobro poświęcane przedstawia wartość niższą od

dobro poświęcane przedstawia wartość niższą od

dobra ratowanego.

dobra ratowanego.

Par. 2. Nie popełnia przestępstwa także ten ,

Par. 2. Nie popełnia przestępstwa także ten ,

kto, ratując dobro chronione prawem w warunkach

kto, ratując dobro chronione prawem w warunkach

określonych w par. 1, poświęca dobro które nie

określonych w par. 1, poświęca dobro które nie

przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra

przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra

ratowanego.

ratowanego.

Par. 4. Przepisu par. 2 nie stosuje się, jeżeli

Par. 4. Przepisu par. 2 nie stosuje się, jeżeli

sprawca poświęca dobro, które ma szczególny

sprawca poświęca dobro, które ma szczególny

obowiązek chronić nawet z narażeniem się na

obowiązek chronić nawet z narażeniem się na

niebezpieczeństwo osobiste

niebezpieczeństwo osobiste

background image

Biorąc pod uwagę wszystkie, przywołane

Biorąc pod uwagę wszystkie, przywołane

powyżej przepisy , sytuacja prawna relacji

powyżej przepisy , sytuacja prawna relacji

lekarz – pacjent nieprzytomny, nie wyrażający

lekarz – pacjent nieprzytomny, nie wyrażający

przed utratą przytomności zgody na ratowanie

przed utratą przytomności zgody na ratowanie

życia, lub nie wyrażający takiej zgody ale w

życia, lub nie wyrażający takiej zgody ale w

sposób budzący jej wartość prawną (czy jest

sposób budzący jej wartość prawną (czy jest

świadoma), przedstawia się następująco:

świadoma), przedstawia się następująco:

człowiek

ma

zapewnioną

konstytucyjnie

człowiek

ma

zapewnioną

konstytucyjnie

„prawną ochronę życia”, przy czym w artykule,

„prawną ochronę życia”, przy czym w artykule,

gwarantującym to prawo nie uwzględniono

gwarantującym to prawo nie uwzględniono

żadnych odstępstw ; stąd przecież zniesienie w

żadnych odstępstw ; stąd przecież zniesienie w

Polsce kary śmierci,

Polsce kary śmierci,

człowiek ma zapewnione konstytucyjnie prawo

człowiek ma zapewnione konstytucyjnie prawo

do samostanowienia, jednakże prawo to

do samostanowienia, jednakże prawo to

ograniczać mogą inne ustawy, „na zasadach” i

ograniczać mogą inne ustawy, „na zasadach” i

w „trybie” w nich ustalonych. Ustawa o

w „trybie” w nich ustalonych. Ustawa o

zawodzie

lekarza

jest

aktem

prawnym

zawodzie

lekarza

jest

aktem

prawnym

spełniającym te warunki.

spełniającym te warunki.

background image

Powyższe układa się

Powyższe układa się

logiczną

całość

i

logiczną

całość

i

wskazuje

na

wskazuje

na

bezwzględność

bezwzględność

lekarskiego obowiązku

lekarskiego obowiązku

ratowania

życia

i

ratowania

życia

i

uzasadnioną prawnie

uzasadnioną prawnie

negację wcześniejszej,

negację wcześniejszej,

bądź

wątpliwej

bądź

wątpliwej

prawnie woli pacjenta

prawnie woli pacjenta

w

sytuacjach

w

sytuacjach

opisanych

powyżej.

opisanych

powyżej.

Lekarz musi zatem

Lekarz musi zatem

w takich sytuacjach

w takich sytuacjach

podjąć

zabiegi

podjąć

zabiegi

ratujące

życie,

ratujące

życie,

poświęcając prawo

poświęcając prawo

pacjenta

do

pacjenta

do

samostanowienia

samostanowienia

.

.

background image

To

wyłącznie

prawna

strona

prawną

To

wyłącznie

prawna

strona

prawną

zagadnienia. Nie mniej ważny jest wpływ na

zagadnienia. Nie mniej ważny jest wpływ na

psychikę

lekarza

opisywanych

sytuacji.

psychikę

lekarza

opisywanych

sytuacji.

Niemożność ratowania jeszcze przytomnego ale

Niemożność ratowania jeszcze przytomnego ale

śmiertelnie zagrożonego pacjenta, gdyż nie

śmiertelnie zagrożonego pacjenta, gdyż nie

życzy sobie tego, jest dla każdego lekarza

życzy sobie tego, jest dla każdego lekarza

niewątpliwie

niezwykle

negatywnym

niewątpliwie

niezwykle

negatywnym

przeżyciem. Dalsza bezczynność, po utracie

przeżyciem. Dalsza bezczynność, po utracie

przez niego przytomności i braku już możliwości

przez niego przytomności i braku już możliwości

zmiany decyzji jest, moim zdaniem, nie tylko

zmiany decyzji jest, moim zdaniem, nie tylko

nie uzasadniona prawnie ale także niezgodna z

nie uzasadniona prawnie ale także niezgodna z

istotą zawodu lekarza i etyką lekarską. Lekarz

istotą zawodu lekarza i etyką lekarską. Lekarz

nie może być asystentem śmierci lecz życia i

nie może być asystentem śmierci lecz życia i

tylko ratowanie życia wszelkimi dostępnymi

tylko ratowanie życia wszelkimi dostępnymi

metodami jest zgodne z zasadą

metodami jest zgodne z zasadą

salus aegroti

salus aegroti

suprema lex esto

suprema lex esto

.

.

background image

Póki świadomość pacjenta jest zachowana,

Póki świadomość pacjenta jest zachowana,

lekarz nie ma prawa działać wbrew jego woli.

lekarz nie ma prawa działać wbrew jego woli.

Gdy jednak pacjent straci przytomność, a

Gdy jednak pacjent straci przytomność, a

dalsze zaniechanie działania, zgodne z jego

dalsze zaniechanie działania, zgodne z jego

wcześniejszą wolą, stwarza realne zagrożenie

wcześniejszą wolą, stwarza realne zagrożenie

śmiercią, lekarz jest obowiązany działania

śmiercią, lekarz jest obowiązany działania

podjąć. Działa wówczas w stanie tzw. wyższej

podjąć. Działa wówczas w stanie tzw. wyższej

konieczności (art. 26 k.k.) – poświęca dobro

konieczności (art. 26 k.k.) – poświęca dobro

mniejsze ( wolna wola pacjenta), ratując dobro

mniejsze ( wolna wola pacjenta), ratując dobro

większe (życie).

większe (życie).

background image

Niniejszą,

logiczną

interpretację

zapisów

Niniejszą,

logiczną

interpretację

zapisów

zaburza opisana już powyżej treść artykułu 192

zaburza opisana już powyżej treść artykułu 192

k.k., a także wpisane do Kodeksu Etyki

k.k., a także wpisane do Kodeksu Etyki

Lekarskiej zasady postępowania lekarza w

Lekarskiej zasady postępowania lekarza w

sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia

sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia

pacjenta. Treść stosownego artykułu brzmi:

pacjenta. Treść stosownego artykułu brzmi:

Art. 32. 1. W stanach terminalnych lekarz

Art. 32. 1. W stanach terminalnych lekarz

nie

ma

obowiązku

podejmowania

i

nie

ma

obowiązku

podejmowania

i

prowadzenia reanimacji lub uporczywej

prowadzenia reanimacji lub uporczywej

terapii

i

stosowania

środków

terapii

i

stosowania

środków

nadzwyczajnych.

nadzwyczajnych.

2. Decyzja o zaprzestaniu

2. Decyzja o zaprzestaniu

reanimacji należy do lekarza i jest

reanimacji należy do lekarza i jest

związana

związana

z oceną szans leczniczych.

z oceną szans leczniczych.

background image

Powyżej

przedstawiłam

własną

Powyżej

przedstawiłam

własną

interpretację obowiązujących przepisów i

interpretację obowiązujących przepisów i

własny, oparty o ich treść pogląd na

własny, oparty o ich treść pogląd na

temat lekarskiego obowiązku ratowania

temat lekarskiego obowiązku ratowania

życia. Prawo medyczne jest tworzone dla

życia. Prawo medyczne jest tworzone dla

lekarzy i powyższe wywody dokonane

lekarzy i powyższe wywody dokonane

zostały przez lekarza, którym jestem.

zostały przez lekarza, którym jestem.

Prawo medyczne jest tworzone dla

Prawo medyczne jest tworzone dla

lekarzy i winno być przez lekarzy

lekarzy i winno być przez lekarzy

jednoznacznie rozumiane by mogli bez

jednoznacznie rozumiane by mogli bez

kolizji z prawem wykonywać zawód.

kolizji z prawem wykonywać zawód.

background image

Leszek Kubicki (

Leszek Kubicki (

Prawo Medyczne

Prawo Medyczne

pod red. L.

pod red. L.

Kubickiego, Urban & Partner 2003 r

Kubickiego, Urban & Partner 2003 r

.

.

): 

): 

Art. 30

Art. 30

.

.

U

U

stawy o zawodzie lekarza

stawy o zawodzie lekarza

ustanawia

ustanawia

powinność bezwzględną

powinność bezwzględną

,

,

ponieważ lekarz nie może

ponieważ lekarz nie może

się od niej uchylić nie tylko na podstawie art. 38

się od niej uchylić nie tylko na podstawie art. 38

ustawy, ale także na podstawie art. 39, który

ustawy, ale także na podstawie art. 39, który

ustanawia tzw. klauzulę sumienia.

ustanawia tzw. klauzulę sumienia.

Pomoc „obowiązkowa” udzielana w warunkach art.

Pomoc „obowiązkowa” udzielana w warunkach art.

30, jest oceniana wg tych samych reguł prawnych, co

30, jest oceniana wg tych samych reguł prawnych, co

inne działania lekarza. Obowiązek ten może być więc

inne działania lekarza. Obowiązek ten może być więc

wykonywany

wykonywany

tylko pod warunkiem i tylko w

tylko pod warunkiem i tylko w

granicach zgody pacjenta

granicach zgody pacjenta

, jak każda inna czynność

, jak każda inna czynność

zawodowa. Jeżeli lekarz w ogóle zgody odeń nie

zawodowa. Jeżeli lekarz w ogóle zgody odeń nie

uzyskał, to ma się powstrzymać od działania – i w

uzyskał, to ma się powstrzymać od działania – i w

takim razie

takim razie

nie podlega żadnej odpowiedzialności

nie podlega żadnej odpowiedzialności

za zaniechanie pomocy

za zaniechanie pomocy

.

.

Jest to reguła zupełnie

Jest to reguła zupełnie

oczywista i bezdyskusyjna”

oczywista i bezdyskusyjna”

.

.

background image

Leszek Kubicki – „Obowiązek udzielania

Leszek Kubicki – „Obowiązek udzielania

pomocy lekarskiej”

pomocy lekarskiej”

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

,

,

nr 13

nr 13

,

,

vol.

vol.

5. 2003 r

5. 2003 r

)

)

:

:

O

O

bowi

bowi

ą

ą

zek udzielenia pomocy lekarskiej

zek udzielenia pomocy lekarskiej

ujęto w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza jako

ujęto w art. 30 ustawy o zawodzie lekarza jako

obowiązek bezwzględny

obowiązek bezwzględny

.

.

W ustawie nie

W ustawie nie

przewidziano

przewidziano

żadnej

żadnej

okoliczności, która by

okoliczności, która by

wykonanie tego obowiązku wyłączała.”

wykonanie tego obowiązku wyłączała.”

Normę, zawartą w art. 30 ustawy, ze względu

Normę, zawartą w art. 30 ustawy, ze względu

na jej zakres, uznać przeto należy za zbyt

na jej zakres, uznać przeto należy za zbyt

radykalną, nadmiernie rygorystyczną.

radykalną, nadmiernie rygorystyczną.

background image

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

dylemat aksjologiczny

dylemat aksjologiczny

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

,

,

nr 1, 1999

nr 1, 1999

r

r

)

)

:

:

Pojawia się pytanie, czy przepis art. 33 ustawy o

Pojawia się pytanie, czy przepis art. 33 ustawy o

zawodzie lekarza znajduje zastosowanie, gdy pacjent

zawodzie lekarza znajduje zastosowanie, gdy pacjent

wcześniej, zanim jego stan zdrowia pogorszył się do

wcześniej, zanim jego stan zdrowia pogorszył się do

tego stopnia, że nie jest on już w stanie wyrazić swojej

tego stopnia, że nie jest on już w stanie wyrazić swojej

woli, zdecydowanie sprzeciwiał się leczeniu?

woli, zdecydowanie sprzeciwiał się leczeniu?

Podejmowanie przez lekarza – świadomego uprzednio

Podejmowanie przez lekarza – świadomego uprzednio

wyrażonego przez pacjenta stanowiska w sprawie

wyrażonego przez pacjenta stanowiska w sprawie

leczenia – czynności medycznych, może być bowiem

leczenia – czynności medycznych, może być bowiem

traktowane jako samowolne wykonanie zabiegu

traktowane jako samowolne wykonanie zabiegu

leczniczego. Z drugiej jednak strony w świetle art. 33

leczniczego. Z drugiej jednak strony w świetle art. 33

ust.1 istotny jest moment, w którym pacjent wymaga

ust.1 istotny jest moment, w którym pacjent wymaga

pomocy lekarskiej, a w tym czasie nie jest on już w

pomocy lekarskiej, a w tym czasie nie jest on już w

stanie wyrazić swojej woli.

stanie wyrazić swojej woli.

background image

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

dylemat aksjologiczny

dylemat aksjologiczny

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

,

,

nr 1, 1999

nr 1, 1999

r

r

)

)

:

:

...

...

Innymi słowy, nie można w sposób nie budzący

Innymi słowy, nie można w sposób nie budzący

wątpliwości ustalić, bez kontaktu z pacjentem, czy w

wątpliwości ustalić, bez kontaktu z pacjentem, czy w

chwili podejmowania czynności zmierzających do

chwili podejmowania czynności zmierzających do

ratowania jego

ratowania jego

zdrowia

zdrowia

, nadal sprzeciwia się

, nadal sprzeciwia się

leczeniu. Dlatego wydaje się, że w razie wątpliwości,

leczeniu. Dlatego wydaje się, że w razie wątpliwości,

jakie jest stanowisko pacjenta odnośnie leczenia

jakie jest stanowisko pacjenta odnośnie leczenia

należy przyjąć, że lekarz, którego powołaniem jest

należy przyjąć, że lekarz, którego powołaniem jest

udzielanie pomocy medycznej,

udzielanie pomocy medycznej,

ma prawo i

ma prawo i

obowiązek takiej pomocy udzielić

obowiązek takiej pomocy udzielić

. (...)

. (...)

Uważam

Uważam

zatem, że wątpliwości w tym zakresie należy

zatem, że wątpliwości w tym zakresie należy

rozstrzygnąć

rozstrzygnąć

na korzyść ratowania życia i

na korzyść ratowania życia i

zdrowia, narażając się nawet na zarzut nie

zdrowia, narażając się nawet na zarzut nie

uwzględniania woli pacjenta

uwzględniania woli pacjenta

”.

”.

background image

L. Kubicki

L. Kubicki

,

,

Prawo Medyczne

Prawo Medyczne

-

-

Sumienie

Sumienie

lekarza

lekarza

”,

”,

Urban & Partner, 2003 r

Urban & Partner, 2003 r

.

.

str. 62

str. 62

(

(

odnośnik)

odnośnik)

:

:

Argumentacja niektórych lekarzy, że

Argumentacja niektórych lekarzy, że

»nigdy nie wiadomo, czy w pięć minut po

»nigdy nie wiadomo, czy w pięć minut po

utracie przytomności pacjent nie

utracie przytomności pacjent nie

zmieniłby zdania«

zmieniłby zdania«

nawet nie nadaje się

nawet nie nadaje się

do polemiki”

do polemiki”

.

.

background image

M. Boratyńska, P. Konieczniak

M. Boratyńska, P. Konieczniak

: „

: „

Leczenie przy braku

Leczenie przy braku

zgody i nieznanych preferencjach pacjenta

zgody i nieznanych preferencjach pacjenta

(

(

Prawo

Prawo

Medyczne

Medyczne

pod re

pod re

d

d

.

.

L. Kubickiego, Urban & Partner 2003 r

L. Kubickiego, Urban & Partner 2003 r

.

.

):

):

Problemem jest to

Problemem jest to

(

(

...

...

)

)

czy i w jakim stopniu należy

czy i w jakim stopniu należy

uwzględniać wcześniejsze zastrzeżenia pacjenta

uwzględniać wcześniejsze zastrzeżenia pacjenta

(wyrażone w czasie, gdy był do tego zdolny

(wyrażone w czasie, gdy był do tego zdolny

(

(

...

...

)

)

np.

np.

gdy ofiara wypadku przed utrat

gdy ofiara wypadku przed utrat

ą

ą

przytomności złożyła

przytomności złożyła

zastrzeżenie lub gdy przy nieprzytomnym znaleziono

zastrzeżenie lub gdy przy nieprzytomnym znaleziono

określoną informację pisemną

określoną informację pisemną

(

(

...

...

)

)

lub zastrzeżenia

lub zastrzeżenia

odnośnie do przetoczeń krwi

odnośnie do przetoczeń krwi

(

(

typowe dla członków

typowe dla członków

związku wyznaniowego Świadków Jehowy). Mimo

związku wyznaniowego Świadków Jehowy). Mimo

braku w tej sprawie wyraźnego stanowiska ustawy

braku w tej sprawie wyraźnego stanowiska ustawy

należy przyjąć, że na tle przepisów ustawy o zawodzie

należy przyjąć, że na tle przepisów ustawy o zawodzie

lekarza

lekarza

powinien być respektowany co najmniej

powinien być respektowany co najmniej

sprzeciw

sprzeciw

złożony

złożony

w sposób wyraźny w niedługim

w sposób wyraźny w niedługim

czasie przed utratą przez pacjenta

czasie przed utratą przez pacjenta

przytomności

przytomności

,

,

a już zwłaszcza bezpośrednio

a już zwłaszcza bezpośrednio

przed tym

przed tym

.”

.”

background image

Eleonora Zielińska: „Powinności lekarza w przypadku

Eleonora Zielińska: „Powinności lekarza w przypadku

braku zgody na leczenie oraz pacjenta w stanie

braku zgody na leczenie oraz pacjenta w stanie

terminalnym”

terminalnym”

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

nr

nr

5

5

,

,

vol.

vol.

2

2

,

,

2000

2000

r.)

r.)

:

:

R

R

atowanie cudzego dobra nie powinno mieć miejsca,

atowanie cudzego dobra nie powinno mieć miejsca,

gdy zainteresowany sprzeciwia się temu, bowiem

gdy zainteresowany sprzeciwia się temu, bowiem

prawo karne nie przyjmuje zasady uszczęśliwiania

prawo karne nie przyjmuje zasady uszczęśliwiania

ludzi wbrew ich woli

ludzi wbrew ich woli

(

(

...

...

)

)

gdy niedoszły samobójca jest

gdy niedoszły samobójca jest

nieprzytomny, lecz przed zamachem na swoje życie

nieprzytomny, lecz przed zamachem na swoje życie

wyraził, w sposób

wyraził, w sposób

nie budzący wątpliwości swą

nie budzący wątpliwości swą

wolę co do niepodejmowania akcji ratowniczej

wolę co do niepodejmowania akcji ratowniczej

gdyby przeżył zamach

gdyby przeżył zamach

(

(

...

...

)

)

lekarz na zasadach

lekarz na zasadach

ogólnych powinien uszanować tę decyzje i

ogólnych powinien uszanować tę decyzje i

wstrzymać się od jakichkolwiek działa

wstrzymać się od jakichkolwiek działa

ń.”

ń.”

(

(

...

...

)

)

w moim przekonaniu w przypadku zamachów

w moim przekonaniu w przypadku zamachów

samobójczych osób dorosłych

samobójczych osób dorosłych

lekarz ma obowiązek

lekarz ma obowiązek

ratowania im życia zawsze w sytuacji, gdy

ratowania im życia zawsze w sytuacji, gdy

niedoszły samobójca jest nieprzytomny, a

niedoszły samobójca jest nieprzytomny, a

wcześniej nie wyraził jasno swego stanowiska

wcześniej nie wyraził jasno swego stanowiska

co do tego, czy chce być ratowany

co do tego, czy chce być ratowany

.”

.”

background image

Z. Banaszczyk, M. Barzycka-Banaszczyk, M.

Z. Banaszczyk, M. Barzycka-Banaszczyk, M.

Boratyńska, P. Konieczniak, E. Zielińska;

Boratyńska, P. Konieczniak, E. Zielińska;

„Odpowiedzialność lekarzy – jej rodz

„Odpowiedzialność lekarzy – jej rodz

a

a

je i podstawy

je i podstawy

(„

(„

Prawo Medzyczne

Prawo Medzyczne

pod red. L. Kubickiego

pod red. L. Kubickiego

,

,

Urban &

Urban &

Partner, 2003 r

Partner, 2003 r

)

)

:

:

Nie

Nie

udzielenie pomocy pacjentowi

udzielenie pomocy pacjentowi

(

(

...

...

)

)

gdy

gdy

obiektywnie istniał stan zagrożenia życia lub zdrowia,

obiektywnie istniał stan zagrożenia życia lub zdrowia,

lekarz ten stan rozpoznał i (świadomie) nie udzielił

lekarz ten stan rozpoznał i (świadomie) nie udzielił

pomocy

pomocy

(

(

...

...

)

)

Sytuacja ta jest

Sytuacja ta jest

(

(

...

...

)

)

złożona.

złożona.

(

(

...

...

)

)

lekarz

lekarz

jest tzw. gwarantem zdrowia i życia pacjenta, zatem

jest tzw. gwarantem zdrowia i życia pacjenta, zatem

zgodnie z art. 2 k.k. może odpowiadać za skutkowe

zgodnie z art. 2 k.k. może odpowiadać za skutkowe

przestępstwa z zaniechania. Skoro zaś mówi się o

przestępstwa z zaniechania. Skoro zaś mówi się o

wypadkach

wypadkach

umyślnego nie

umyślnego nie

udzielenia pomocy –

udzielenia pomocy –

może wchodzić w grę ich kwalifikacja prawna

może wchodzić w grę ich kwalifikacja prawna

jako zabójstwa dokonanego lub usiłowanego

jako zabójstwa dokonanego lub usiłowanego

(art. 148 par. 1 k.k.). Co prawda koniecznym

(art. 148 par. 1 k.k.). Co prawda koniecznym

warunkiem przypisania odpowiedzialności za

warunkiem przypisania odpowiedzialności za

zabójstwo jest ustalenie u sprawcy zamiaru. Wbrew

zabójstwo jest ustalenie u sprawcy zamiaru. Wbrew

pozorom zamiar zabójstwa byłoby jednak w takich

pozorom zamiar zabójstwa byłoby jednak w takich

przypadkach dość łatwo lekarzowi przypisać

przypadkach dość łatwo lekarzowi przypisać

,

,

na

na

podstawie konstrukcji tzw. zamiaru ewentualnego.

podstawie konstrukcji tzw. zamiaru ewentualnego.

background image

Eleonora Zielińska: „Powinności lekarza w przypadku

Eleonora Zielińska: „Powinności lekarza w przypadku

braku zgody na leczenie oraz pacjenta w stanie

braku zgody na leczenie oraz pacjenta w stanie

terminalnym”

terminalnym”

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

,

,

nr

nr

5

5

,

,

vol.

vol.

2

2

,

,

2000

2000

r.)

r.)

:

:

(

(

...

...

)

)

czy lekarz podejmujący działania lecznicze

czy lekarz podejmujący działania lecznicze

wbrew woli pacjenta może zwolnić się od

wbrew woli pacjenta może zwolnić się od

odpowiedzialności karnej w powołaniu się na ogólną

odpowiedzialności karnej w powołaniu się na ogólną

instytucję stanu wyższej konieczności lub inną

instytucję stanu wyższej konieczności lub inną

instytucję prawną wyłączającą taką odpowiedzialność.

instytucję prawną wyłączającą taką odpowiedzialność.

Obecnie wydaje się dominować przekonanie, że

Obecnie wydaje się dominować przekonanie, że

odpowiedź na to pytanie powinna być negatywna

odpowiedź na to pytanie powinna być negatywna

(...).”

(...).”

background image

A. Zoll, K.Buchała

A. Zoll, K.Buchała

:

:

Kodeks Karny – część ogólna

Kodeks Karny – część ogólna

,

,

1996 r.

1996 r.

:

:

J

J

eżeli ustawodawca uzależnia legalność zabiegu

eżeli ustawodawca uzależnia legalność zabiegu

leczniczego od zgody pacjenta, to nie można

leczniczego od zgody pacjenta, to nie można

z

z

powołaniem się na stan wyższej konieczności

powołaniem się na stan wyższej konieczności

podejmować zabiegów, na które pacjent nie

podejmować zabiegów, na które pacjent nie

wyraził zgody w celu np. ratowania jego życia

wyraził zgody w celu np. ratowania jego życia

.”

.”

background image

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

Agnieszka Liszewska: „Problem zgody pacjenta jako

dylemat aksjologiczny

dylemat aksjologiczny

(

(

Prawo i Medycyna

Prawo i Medycyna

,

,

nr 1, 1999

nr 1, 1999

r

r

.)

.)

:

:

Wykluczona jest

Wykluczona jest

(

(

...

...

)

)

możliwość powoływania się

możliwość powoływania się

przez lekarza na stan wyższej konieczności w

przez lekarza na stan wyższej konieczności w

przypadkach nie wyrażenia przez pacjenta zgody

przypadkach nie wyrażenia przez pacjenta zgody

na zabieg, który jest niezbędny ze względu na

na zabieg, który jest niezbędny ze względu na

bezpośrednie zagrożenie życia czy zdrowia

bezpośrednie zagrożenie życia czy zdrowia

(

(

...

...

)

)

w

w

tym przypadku prawo przyznaje prymat ochronie

tym przypadku prawo przyznaje prymat ochronie

wolności”.

wolności”.

background image

K.

K.

Daszkiewicz: „Z problematyki

Daszkiewicz: „Z problematyki

odpowiedzialności lekarza. Błędny przepis w

odpowiedzialności lekarza. Błędny przepis w

kodeksie karnym, błędne interpretacje.

kodeksie karnym, błędne interpretacje.

(

(

Menadżer zdrowia

Menadżer zdrowia

nr 1,

nr 1,

2003

2003

r.):

r.):

T

T

o jest przecież twierdzenie niezgodne z

o jest przecież twierdzenie niezgodne z

prawdą. Działanie w stanie wyższej

prawdą. Działanie w stanie wyższej

konieczności (art. 26 §

konieczności (art. 26 §

1 kk) należy do

1 kk) należy do

tradycyjnych instytucji przewidzianych w części

tradycyjnych instytucji przewidzianych w części

ogólnej kodeksu karnego. Nie istnieją podstawy

ogólnej kodeksu karnego. Nie istnieją podstawy

prawne, w oparciu o które mogła by być

prawne, w oparciu o które mogła by być

eliminowana w odniesieniu do wykonywanych

eliminowana w odniesieniu do wykonywanych

zabiegów leczniczych. W żadnym razie nie

zabiegów leczniczych. W żadnym razie nie

można zaakceptować błędnej interpretacji

można zaakceptować błędnej interpretacji

,

,

prowadzącej do eliminacji w rozważanych

prowadzącej do eliminacji w rozważanych

sytuacji działania w stanie wyższej

sytuacji działania w stanie wyższej

konieczności.

konieczności.

background image

W.

W.

Safian, cyt. za Ż.

Safian, cyt. za Ż.

Semrich: „Medycyna

Semrich: „Medycyna

doskonalsza

doskonalsza

,

,

ale i niebezpieczna”

ale i niebezpieczna”

(

(

Rzeczpospolita

Rzeczpospolita

,

,

nr 287/2002

nr 287/2002

):

):

Gdy pacjent uzyskał efektywną pomoc

Gdy pacjent uzyskał efektywną pomoc

medyczną i wrócił do zdrowia, może domagać

medyczną i wrócił do zdrowia, może domagać

się pieniężnego zadośćuczynienia za to, że

się pieniężnego zadośćuczynienia za to, że

naruszono jego dobra osobiste. Podstawą

naruszono jego dobra osobiste. Podstawą

zadośćuczynienia będzie np. przeprowadzenie z

zadośćuczynienia będzie np. przeprowadzenie z

pozytywnym skutkiem niezbędnego dla chorego

pozytywnym skutkiem niezbędnego dla chorego

zabiegu operacyjnego bez jego zgody –

zabiegu operacyjnego bez jego zgody –

naruszone zostało bowiem prawo chorego do

naruszone zostało bowiem prawo chorego do

wyrażenia lub nie zgody na udzielenie mu

wyrażenia lub nie zgody na udzielenie mu

określonych świadczeń”.

określonych świadczeń”.

background image

M.

M.

Nestorowicz: „Prawo Medyczne”

Nestorowicz: „Prawo Medyczne”

(

(

2001 r.

2001 r.

):

):

Przepis art. 33 i 34 Ustawy o zawodzie lekarza

Przepis art. 33 i 34 Ustawy o zawodzie lekarza

dotyczyć będzie nie tylko małoletnich i

dotyczyć będzie nie tylko małoletnich i

ubezwłasnowolnionych lecz także innych osób

ubezwłasnowolnionych lecz także innych osób

mających zdolność do czynności prawnych, których

mających zdolność do czynności prawnych, których

jednak z powodu utraty przytomności albo zaburzeń

jednak z powodu utraty przytomności albo zaburzeń

psychicznych są niezdolne do świadomego

psychicznych są niezdolne do świadomego

wyrażenia i udzielenia zgody. Jeżeli jednak taki

wyrażenia i udzielenia zgody. Jeżeli jednak taki

chory przedtem wyraził taką wolę np. nie udzielił

chory przedtem wyraził taką wolę np. nie udzielił

zgody na zabieg operacyjny lekarz powinien tę wolę

zgody na zabieg operacyjny lekarz powinien tę wolę

uszanować, chyba że pacjent był w takim stanie

uszanować, chyba że pacjent był w takim stanie

psychicznym, że jego oświadczenie woli można

psychicznym, że jego oświadczenie woli można

uznać za wadliwe. Gdyby jednak – mimo nie

uznać za wadliwe. Gdyby jednak – mimo nie

udzielenia zgody

udzielenia zgody

nieprzytomnemu choremu nie

nieprzytomnemu choremu nie

przeprowadzenie zabiegu groziło

przeprowadzenie zabiegu groziło

by

by

śmiercią, lekarz

śmiercią, lekarz

ma – moim zdaniem

ma – moim zdaniem

prawo

prawo

do działania. Trzeba

do działania. Trzeba

bowiem przyjąć domniemanie, że gdyby pacjent był

bowiem przyjąć domniemanie, że gdyby pacjent był

przytomny to mógłby zmienić swoją wolę. Lekarz

przytomny to mógłby zmienić swoją wolę. Lekarz

działa wówczas jako prowadzący cudze sprawy bez

działa wówczas jako prowadzący cudze sprawy bez

zlecenia,

zlecenia,

z

z

godnie z art. 754 kc

godnie z art. 754 kc

.”

.”

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W razie śmierci człowieka obowiązujące
przepisy przewidują dokonanie następujących
czynności:
•stwierdzenie w sposób niewątpliwy zgonu,
•podjęcie decyzji o wykonaniu sekcji zwłok
bądź jej zaniechaniu,
•wystawienie karty zgonu,
•przygotowanie zwłok do pochówku, lub inne
postępowanie z nimi przed pochówkiem,
•pochówek zwłok,
•ekshumacja

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przepisy, regulujące sposób dokonywania powyższych czynności
to: 

Ustawa z dnia 31 stycznia l959 r o cmentarzach i chowaniu
zmarłych ( tekst jednolity- Dz.U.2000 r , nr. 23, poz. 295).

Ustawa z dnia 20 czerwca l997 r o zmianie ustawy o zakładach
opieki zdrowotnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.
U. 1997 r, nr. 107, poz.661)

Kodeks Postępowania Karnego z 1997 r.

Ustawa z dnia 5 grudnia l996 r o zawodzie lekarza ( Dz. U.1997 r
poz. 152).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia
03.08.1961 roku w sprawie stwierdzania zgonu i jego przyczyny (
Dz. U. 1961 r . nr. 39, poz. 202.)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r w
sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi ( Dz. U.
2001 r, nr. 153, poz. 1783)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r w
sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania ( Dz. U.
2001 r, nr. 153, poz. 1782).

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Realizacja

czynności,

związanych

ze

śmiercią człowieka uzależniona jest od
miejsca i okoliczności , a także przyczyny
śmierci

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Stwierdzenie zgonu:

zgon człowieka może stwierdzić osobiście

lekarz, na podstawie „osobiście wykonanych
badań i ustaleń „ (art. 43 ustawy- poz.4).
Dokonuje tego w razie śmierci chorego w szpitalu,
lub będąc „ wezwany do nieszczęśliwego wypadku
lub nagłego zachorowania” ( paragraf 3. Rozporz.-
poz.5). Dopuszczalne jest także w szczególnych
przypadkach stwierdzenie zgonu przez starszego
felczera lub felczera oraz położnej. Położna może
stwierdzić zgon jedynie u pozostającego pod jej
opieka noworodka przed upływem 7 dnia jego
życia w sytuacji gdy najbliższa placówka służby
zdrowia oddalona jest o więcej niż 4 km.
(rozporz.- jak wyżej).

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Stwierdzenie zgonu:

Obowiązek stwierdzenia śmierci nie łączy się

automatycznie z uprawnieniami do wystawienia
karty zgony. Lekarz w większości przypadków,
zwłaszcza po stwierdzeniu zgonu wskutek
działania gwałtownego (samobójstwo, zabójstwo,
nieszczęśliwy wypadek) względnie stwierdzeniu
zgonu w domu, na ulicy itp. ma natomiast
obowiązek wystawienia Protokołu stwierdzenia
zgonu.
W razie śmierci człowieka w szpitalu –
potencjalnego dawcy narządów - śmierć pnia
mózgu rozpoznaje komisja lekarska, której
działanie , tak jak i całość postępowania
transplantacyjnego regulują szczegółowe przepisy

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie decyzji o wykonaniu sekcji zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-w pierwszym rzędzie po stwierdzeniu śmierci
człowieka lekarz musi dokonać analizy
okoliczności śmierci w celu wykluczenia ,
choćby najmniejszego podejrzenia, że śmierć
ta

może

mieć

związek

z

działaniem

gwałtownym,

a

zwłaszcza

może

być

spowodowana działaniem przestępnym.

- jeżeli takiego podejrzenia nie może
wykluczyć, obowiązany jest zawiadomić o
przypadku prokuraturę lub policję

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie decyzji o wykonaniu sekcji zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-

także w razie śmierci chorego w szpitalu i zgłaszaniu

przez rodzinę zmarłego zarzutów co do prawidłowości
leczenia, ordynator oddziału winien o przypadku
powiadomić prokuraturę i jej pozostawić decyzję co do
dalszego postępowania. Jeżeli tego nie uczyni, a tak
się dzieje najczęściej w praktyce, uczyni to rodzina,
niekoniecznie w sposób obiektywny.

-prokurator (lub sąd , jak to określa k.p.k. – poz. 3) ma
bowiem „największe prawo” do decydowania o
postępowaniu ze zwłokami. Jeżeli prokurator, po
zawiadomieniu go o okolicznościach śmierci , odstąpi
od zarządzenia sekcji sądowo-lekarskiej, dalsze
decyzje należą do lekarza

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Podjęcie decyzji o wykonaniu sekcji zwłok
bądź jej zaniechaniu:
-przy decyzji o sekcji sądowo-lekarskiej, lekarz
nie powinien wystawić karty zgonu, lecz
wypełnić Protokół stwierdzenia zgonu a w
szpitalu sporządzić epikryzę (prokurator może
zadecydować

o

zabezpieczeniu

całej

dokumentacji lekarskiej),

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Postępowanie w razie śmierci chorego w
szpitalu jest szczegółowo uregulowane przez
ustawę ( art. 24 ustawy o zakładach opieki
zdrowotnej).

Ustawa

podtrzymuje,

obowiązująca już wcześniej zasadę, że decyzja
o wykonaniu sekcji patomorfologicznej należy
do lekarza. Mimo jednoznaczności ustaleń
prawnych,

ciągle

lekarze

uzależniają

wykonanie tej sekcji od zgody rodziny, pytają
ją o zgodę, żądają stosownych oświadczeń o
braku zgody. Zdanie rodziny i oświadczenia na
piśmie nie mają żadnej wartości prawnej, a
opisane zachowanie lekarza świadczy o
nieznajomości podstaw prawa medycznego

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przywołany artykuł (24) nadał pacjentom nowe
prawo ; przy przyjęciu do szpitala pacjent może złożyć
pisemne oświadczenie o braku zgody na wykonanie
patomorfologicznej sekcji zwłok w razie jego śmierci.
Oświadczenie to traci ważność, gdy:
•przyczyny zgonu chorego nie można ustalić w sposób
jednoznaczny,
•zgon pacjenta nastąpił przed upływem 12 godzin od
przyjęcia do szpitala,
•zgon

pacjenta

może

pozostawać

w

kręgu

zainteresowania prokuratury.
W takich przypadkach wykonanie sekcji
patomorfologicznej jest obligatoryjne

.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W ostatnich latach obserwuje się jednakże
coraz rzadsze kierowanie zwłok zmarłych w
szpitalach chorych na sekcję. Przestrzegane
jest w większości przypadków wskazanie co do
czasu pobytu w szpitalu (choć jest ono
kontrowersyjne, przyczynę śmierci chorego w
sposób niewątpliwy ustalić można w oparciu o
trwające kilka minut badanie np. EKG),
natomiast oficjalne przyznanie się, zwłaszcza
w przypadku dłuższego pobytu chorego we
szpitalu, do niepewności co do przyczyny jego
śmierci, sprawia lekarzom trudności

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wielokrotnie w sprawach tzw. przeciwko
lekarzom,

analiza

dokumentacji

lekarskiej i samego przypadku wskazuje
na konieczność dokonania sekcji zwłok,
sekcja taka nie jest jednak zlecana, a
przyjęta

przyczyna

zgonu

niezbyt

uzasadniona lub wręcz nieprawdziwa.
Niestety , trudności finansowe szpitali
mają także wpływ na ograniczanie
wydatków, związanych z badaniami
pośmiertnymi,

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W razie śmierci człowieka w domu, na ulicy i
innych miejscach decyzja lekarza zależy od
znajomości jego stanu zdrowia. Lekarz ,
wezwany do takiego zgonu jest obowiązany,
nie później niż w ciągu 2 godzin do ustalenia:

*tożsamości zwłok,
*okoliczności, w
których nastąpił zgon na podstawie wywiadu
przeprowadzonego wśród osób z otoczenia,
*stanu
zdrowia w okresie poprzedzającym zgon w
oparciu o przedłożoną dokumentacje lekarską

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ponadto jest obowiązany do osobistego dokonania
oględzin zwłok. Jeżeli człowiek ten leczył się na
schorzenia tłumaczące jego zgon a nic nie wskazuje na
śmierć gwałtowną nie ma wskazań do badań
pośmiertnych. Natomiast, gdy zmarły przed śmiercią
nie leczył się , lekarz może zażądać wykonania sekcji
zwłok

„administracyjnej”.

Taką

możliwość

wprowadziła ustawa (art. 43. 2. ustawy o zawodzie
lekarza), jednakże nie zapowiedziała rozporządzenia
wykonawczego do realizacji tego zapisu. W związku z
tym w wielu miastach (także we Wrocławiu) brak jest
reguł postępowania w takich przypadkach – nie
wiadomo gdzie, przez kogo, na czyje zlecenie i na czyj
koszt mają takie sekcje być wykonywane. Stan ten
długo może nie ulegać zmianie wobec możliwości
wystawienia karty zgonu bez znajomości przyczyny
śmierci o czym mowa poniżej.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wystawienie karty zgonu:
do wystawienia karty zgonu niezbędna jest znajomość
przyczyny śmierci , aczkolwiek i od tej zasady możliwe
są odstępstwa. Podstawowe reguły zawarte w
przepisach to:
•zgon i jego przyczyna powinny być ustalone przez
lekarza, leczącego chorego w ostatniej chorobie (art.
11 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych ),
•wystawienie karty zgonu jest obowiązkiem lekarza,
który ostatni w okresie 30 dni przed zgonem udzielał
świadczeń zdrowotnych (rozporz. w sprawie
stwierdzania zgomu i jego przyczyny),

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Wystawienie karty zgonu:

•w razie sekcji sądowo- lekarskiej kartę zgonu
wystawia

obducent,

a

w

razie

sekcji

patomorfologicznej lekarz leczący po zapoznaniu się z
protokołem sekcji (rozporz. j.w.),
•w uzasadnionych przypadkach lekarz może uzależnić
wystawienie karty zgonu od przeprowadzenia sekcji
zwłok ( art. 43 ustawy o zawodzie lekarza

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Według obowiązującego rozporządzenia
(w sprawie wzoru karty zgonu oraz
sposobu jej wypełniania) karta zgonu
jest wypełniana dla osób zmarłych i
dzieci martwo urodzonych na wniosek
osób uprawnionych do ich pochowania

.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W karcie poza wypełnieniem części formalnej, podać
należy:
•przyczynę

zgonu

wyjściową

albo

przyczynę

zewnętrzną

urazu

lub

zatrucia”,

które

zapoczątkowały łańcuch zdarzeń chorobowych ,
prowadzących

bezpośrednio

do

zgonu

lub

„okoliczności wypadku lub użycia przemocy, które
spowodowały uraz śmiertelny”,
•przyczynę zgonu wtórną tj. chorobę, która rozwinęła
się „ jako skutek choroby, urazu, zatrucia, wypadku
lub użycia przemocy, będących wyjściową przyczyną
zgonu”,
•przyczynę zgonu bezpośrednią tj chorobę, która
„stała się ostateczną przyczyną zgonu, w następstwie
chorób, urazu, zatrucia, wypadku lub użycia przemocy,
będących przyczynami zgonu, wyjściową i wtórną”.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W zasadzie bezpośrednią przyczyną zgonu, niezależnie
od przyczyny wyjściowej jest ostra niewydolność
krążeniowo-oddechowa

i

taka

przyczyna

jest

najczęściej wpisywana. Jednakże zdarza się, że jest
ona wpisywana jak przyczyna wyjściowa, wtórna i
ostateczna i z takiej karty zgonu nie wynika co było
przyczyną śmierci. Dotyczy to zazwyczaj zgonów osób
starszych, leczących się na schorzenia układu
krążenia, nadciśnienie, cukrzycę itp. W takich też
przypadkach , jako przyczyna wyjściowa zgony
przyjmowane są bardzo często zawał mięśnia
sercowego lub udar mózgowy, w zależności od
objawów poprzedzających zgon albo wręcz od
„przeczucia” lekarza. Ustalenia takie nie mają
oczywiście obiektywnych podstaw, jednakże tworzą
statystyki co do przyczyn umieralności Polaków

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Rozporządzenie (j..w.) dopuszcza – niestety -

wystawienie karty zgonu bez ustalenia przyczyny

zgonu. Stanowi bowiem : „Jeżeli osoba stwierdzająca

zgon, po wyczerpaniu wszystkich stosownych

środków, nie może ustalić przyczyny zgonu oraz gdy

nie ma podstaw do podejrzewania zabójstwa lub

samobójstwa, osoba ta wpisuje w karcie zgonu, w

miejscach przeznaczonych na wpisanie przyczyn

zgonu, adnotacje „przyczyna zgonu nieustalona””. Nie

wiadomo jednakże co oznaczają „stosowne środki”? .

W rozporządzeniu poprzednim środkiem takim były

oględziny zewnętrzne , oczywiście niewystarczające

do ustalenia przyczyny zgonu. Tym środkiem , w

obecnej sytuacji prawnej jest oczywiście sekcja

„administracyjna” zwłok, ale przepis o niej nie jest

realizowany. Jego realizacja spowodowała by , że

określanie przyczyny śmierci jako nieznanej byłoby

rzadkością i dotyczyłoby wyłącznie tzw. białych sekcji

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przygotowanie zwłok do pochówku lub inne
postępowanie z nimi przed pochówkiem:
•po sporządzeniu karty zgonu pochówek
poprzedzić

musi

dokonanie

formalności

administracyjnych,
•w razie sekcji sądowo-lekarskiej zezwolenie
na wydanie zwłok do pochówku musi wydać na
piśmie prokurator

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Do czasu ukazania się rozporządzenia ,
dotyczącego postępowania ze zwłokami i
szczątkami ludzkimi (rozporz. w sprawie
postępowania ze zwłokami i szczątkami
ludzkimi), brak było jakichkolwiek rozwiązań
dotyczących akceptowanych przez prawo
czynności dokonywanych na zwłokach.
Obecnie regulacje są klarowne, aczkolwiek
nie wyczerpujące problemów.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przywoływane rozporządzenie, jako pierwsze tego
typu w prawie polskim, zasługuje na dokładniejsze
omówienie. Określa ono pojęcie zwłok, sposób
postępowania ze zwłokami, warunki ekshumacji oraz
przewozu zwłok i szczątków

Oto najważniejsze zapisy rozporządzenia:
„Za zwłoki uważa się ciała osób zmarłych i dzieci
martwo urodzonych”.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Szczątki ludzkie to:
•popioły, powstałe w wyniku spopielenia zwłok,

•pozostałości zwłok, wydobyte przy kopaniu grobu lub
w innych okolicznościach, np. przy wykopywaniu
fundamentów. We Wrocławiu wykopywanie kości
ludzkich przy różnego rodzaju wykopach jest bardzo
częste i szczątki takie dostarczane są w bardzo dużej
ilości do Zakładu Medycyny Sądowej,
•części ciała ludzkiego, odłączonymi od całości. Takie
części powstają przy zbrodniczych lub wypadkowych (
pojazdy

szynowe,

śruby

statków,

maszyny)

rozkawałkowaniach zwłok

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W celu wstrzymania rozkładu zwłok dozwolone
jest stosowanie zabiegów utrwalających „jest
to prawna akceptacja zabiegów tanatopraksji i

balsamowania

,

które

w

Polsce

przeprowadzane były i są bardzo rzadko.
Tłumaczyć to można brakiem tradycji i
nieznajomość możliwości w zakresie działań
pośmiertnych na zwłokach.
Dopuszczalne

jest

spopielenie

zwłok

i

szczątków ludzkich

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

„Po złożeniu zwłok w trumnie i przymocowaniu
wieka trumny nie wolno otwierać”. Sposób
używania trumien jest także ściśle określony:
wolno złożyć w niej zwłoki tylko jednej
dorosłej

osoby,

matkę

z

dzieckiem

nowonarodzonym lub zwłoki dwojga dzieci w
wieku do lat 6.
Uregulowany został sposób transportowania
zwłok w zależności od odległości oraz sposób
postępowania ze zwłokami osób zmarłych na
choroby zakaźne

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Również

stosowna

ustawa

(ustawa

o

cmentarzach i chowaniu zmarłych) reguluje
sposób postępowania ze zwłokami. Stanowi
m.in., że włoki osób zmarłych nie mogą być
pochowane przed upływem 24 godzin od
chwili zgonu, za wyjątkiem zmarłych na
choroby zakaźne. W mieszkaniach zwłoki
mogą przebywać najdłużej do 72 godzin, a „od
chwili zgonu aż do pochowania powinny być
przechowywane w taki sposób, aby nie mogły
powodować

szkodliwego

wpływu

na

otoczenie”.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Pochówek:

Ustawa (o cmentarzach i chowaniu
zmarłych) stanowi, że prawo (a nie
obowiązek) pochowania zwłok ludzkich ma
najbliższa

„pozostała”

rodzina

osoby

zmarłej, a mianowicie:

1. pozostały małżonek,
2. krewni zstępni,
3. krewni wstępni,
4. krewni

boczni

do

4

stopnia

pokrewieństwa,powinowaci w linii prostej
do 1 stopnia

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Prawo do pochówku mają także w określonych

sytuacjach

organa

państwowe,

wojskowe,

instytucje i organizacje społeczne. Zwłoki nie
pochowane przez rodzinę lub wymienione
organa, mogą być przekazane szkołom wyższym
do

celów

naukowych

,

w

pozostałych

przypadkach powinny być „ pochowane przez
ośrodek pomocy społecznej miejsca zgonu”. Nie
może zatem zdarzyć się sytuacja, że zwłoki
pozostają nie pochowane np. w razie odmowy
pochówku przez nawet najbliższą rodzinę. Takie
przypadki zdarzają się, dotyczy to zazwyczaj
zgonów mężów i ojców, którzy przed wieloma
laty porzucili najbliższych i pierwszą
wiadomością o nich po nieraz bardzo wielu
latach

jest

zawiadomienie

o

śmierci

i

konieczności pochowania

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W Polsce zwłoki mogą być pochowane przez

złożenie w grobach ziemnych, w grobach
murowanych na cmentarzach lub
katakumbach i zatopione w morzu,
zgodnie ze zwyczajami morskimi. Popioły,
po spopieleniu zwłok lub szczątków
ludzkich umieszcza się w urnach i
postępuje tak samo jak ze zwłokami. Nie
wolno zatem, w Polsce pochować urny w
ogrodzie, przechowywać w mieszkaniu,
rozsypać itp. i w tym zakresie nasze
prawo

odstępuje

od

standardów

światowych

.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ekshumacja:

ekshumacja zwłok i szczątków może być
dokonana (ustawa o cmentarzach i chowaniu
zmarłych) :

1. na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do

pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego
inspektora sanitarnego,

2. na zarządzenie prokuratora lub sądu,
3. na podstawie właściwego inspektora sanitarnego

w razie zajęcia tereny cmentarza na inny cel.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Ekshumacja jest dopuszczalna (rozporz. w sprawie

postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi)
w okresie od 16 października do 15 kwietnia, we
wczesnych

godzinach

rannych,

aczkolwiek

dopuszczalne są i inne terminy z zastrzeżeniem
zachowania szczególnych „środków ostrożności”.

W ekshumacjach ze wskazań prokuratorskich lub

sądowych biorą udział medycy sądowi. Udział w
takich czynnościach jest zawsze nowym
doświadczeniem

zawodowym

i

dużym

przeżyciem psychicznym, które zasługują na
oddzielne opracowanie.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Przedstawione powyżej uregulowania prawne

dotyczące wszelkich czynności prawnych ,
podejmowanych

zwłaszcza

przez

lekarzy,

dotyczących śmierci człowieka i postępowania ze
zwłokami i szczątkami ludzkimi są – moim
zdaniem-

jednoznaczne

i

nie

budzące

wątpliwości. Być może, w przyszłości, dojdzie do
zmian

w

przepisach

w

związku

z

rozpowszechnieniem spopielania zwłok oraz
wykonywania

zabiegów

tanatopraksji

i

balsamowania zwłok.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Sposób prowadzenia dokumentacji lekarskiej w

razie śmierci chorego w szpitalu reguluje
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10
sierpnia

2001

r

w

sprawie

rodzajów

dokumentacji medycznej w zakładach opieki
zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz
szczegółowych warunków jej udostępniania – Dz.
U. Nr. 88 poz. 966.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 16.

Historia Choroby w razie
zgonu pacjenta... zawiera:

1. datę zgonu pacjenta – ze wskazaniem roku,

miesiąca, dnia oraz godziny i minuty,

2. przyczyny zgonu i ich numery statystyczne,
3. protokół komisji stwierdającej smierć mózgową,

jeżeli taka sytuacja miała miejsce,

4. adnotację o wykonaniu lub niewykonaniu sekcji

zwłok wraz z uzasadnieniem podjętej decyzji,

5. adnotację o pobraniu ze zwłok komórek, tkanek

lub narządów.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 18.
1. W razie podjęcia decyzji o wykonaniu sekcji

zwłok, historię choroby po wypełnieniu części
dotyczącej wypisu przekazuje się lekarzowi
mającemu wykonać sekcję.

2. Lekarz wykonujący sekcję zwłok wystawia w

dwóch egzemplarzach protokół badania
sekcyjnego z ustalonym rozpoznaniem
anatomopatologicznym. Jeden egzemplarz
protokołu badania sekcyjnego pozostaje u
lekarza wykonującego sekcję.

 

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Paragraf 18.
3.Historię choroby wraz z oryginałem protokołu

sekcyjnego przekazuje się lekarzowi
prowadzącemu lub wyznaczonemu przez
ordynatora, który porównuje rozpoznanie
kliniczne i epikryzę z rozpoznaniem
anatomopatologicznym. W razie rozbieżności
między rozpoznaniem klinicznym i rozpoznaniem
anatomopatologicznym lekarz dokonuje zwięzłej
oceny przyczyn rozbieżności oraz ustala
ostateczne rozpoznanie choroby zasadniczej,
chorób współistniejących i powikłań.

4.Lekarz prowadzący lub wyznaczony przez

ordynatora przedstawia zakończoną i podpisaną
przez siebie historię choroby do akceptacji i
podpisu ordynatorowi oddziału

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

W praktyce lekarze patomorfolodzy wyjątkowo

rzadko sporządzają po wykonaniu sekcji pełne
protokoły sekcyjne, mimo jednoznacznego w/w
przepisu. Najczęściej sporządzają bardzo
skrótowe „Karty sekcyjne” bądź ograniczają się
wyłącznie do rozpoznania patomorfologicznego.
Coraz częściej, w związku z oszczędnościami
odstępują od wykonywania badań
histopatologicznych, które są przecież
podstawowe do oceny stanu narządów. W tzw
sprawach „przeciwko lekarzom” w przypadkach
śmierci chorego w szpitalu, medyk sądowy musi
korzystać z dokumentacji patomorfologicznej.
Wówczas żąda pełnego protokołu sekcji zwłok i
jestem przekonana , że niejednokrotnie są one
tworzone, czasem po upływie znacznego czasu w
oparciu o rozpoznanie patomorfologiczne.

background image

ZGON – UREGULOWNIA

PRAWNE W POLSCE

Również w sprawach „przeciwko lekarzom”

wyjątkowo często , mimo istnienia pełnych do
tego wskazań, ordynator odstępuje od wykonania
sekcji patomorfologicznej. Wówczas bardzo
często nie można w sposób pewny ustalić nie
tylko przyczyny śmierci ale także prawidłowości
postępowania lekarskiego wobec niemożności
obiektywnego ustalenia stanu narządów
wewnętrznych

Sposób prowadzenia dokumentacji lekarskiej w

razie śmierci chorego w szpitalu i podjęcia
decyzji o wykonaniu sekcji patomorfologicznej
jest szczegółowo uregulowany w w/w
rozporządzeniu. Tryb ten nie jest przestrzegany z
powodu nieznajomości przepisów przez lekarzy

background image

NIEZNAJOMOŚĆ REGUŁ

NIEZNAJOMOŚĆ REGUŁ

OPINIODAWCZYCH A WARTOŚĆ

OPINIODAWCZYCH A WARTOŚĆ

OPINII SĄDOWO-LEKARSKICH

OPINII SĄDOWO-LEKARSKICH

background image

Spełnianie czynności biegłego sądowego

Spełnianie czynności biegłego sądowego

charakteryzuje się dwiema cechami:

charakteryzuje się dwiema cechami:

praca biegłego podporządkowana jest

praca biegłego podporządkowana jest

celom zleceniodawcy (policji, prokuraturze,

celom zleceniodawcy (policji, prokuraturze,

sądom),

sądom),

biegły nie podejmuje decyzji finalnej, lecz

biegły nie podejmuje decyzji finalnej, lecz

jedynie przedkłada propozycję oceny

jedynie przedkłada propozycję oceny

konkretnej sytuacji życiowej, stanowiącej

konkretnej sytuacji życiowej, stanowiącej

przedmiot sprawy.

przedmiot sprawy.

Ostateczną decyzję, zgodną lub niezgodną z

Ostateczną decyzję, zgodną lub niezgodną z

propozycją biegłego podejmuje

propozycją biegłego podejmuje

zleceniodawca. Może on także, w celu

zleceniodawca. Może on także, w celu

upewnienia się co do prawdziwości

upewnienia się co do prawdziwości

zaproponowanej oceny zdarzeń, zasięgnąć

zaproponowanej oceny zdarzeń, zasięgnąć

opinii innego biegłego

opinii innego biegłego

background image

Art. 193 k.p.k. stanowi, że

Art. 193 k.p.k. stanowi, że

„Jeżeli

„Jeżeli

stwierdzenie okoliczności mających

stwierdzenie okoliczności mających

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

wymaga wiadomości specjalnych,

wymaga wiadomości specjalnych,

zasięga się opinii biegłego lub biegłych.

zasięga się opinii biegłego lub biegłych.

W celu wydania opinii można też

W celu wydania opinii można też

zwrócić się do instytucji naukowej lub

zwrócić się do instytucji naukowej lub

specjalistycznej”

specjalistycznej”

i dalej w art.195 k.p.k. –

i dalej w art.195 k.p.k. –

„...do pełnienia czynności biegłego jest

„...do pełnienia czynności biegłego jest

obowiązany nie tylko biegły sądowy

obowiązany nie tylko biegły sądowy

lecz także każda inna osoba, o której

lecz także każda inna osoba, o której

wiadomo, że ma odpowiednią wiedzą w

wiadomo, że ma odpowiednią wiedzą w

danej dziedzinie”.

danej dziedzinie”.

background image

W uzasadnieniu

W uzasadnieniu

rządowym co do treści

rządowym co do treści

tych artykułów podano:

tych artykułów podano:

„Unormowanie

„Unormowanie

problematyki biegłych

problematyki biegłych

podkreśla, w

podkreśla, w

przeciwieństwie do k.p.k.

przeciwieństwie do k.p.k.

z 1969 r., indywidualny

z 1969 r., indywidualny

charakter tego źródła

charakter tego źródła

dowodowego i osobistą

dowodowego i osobistą

odpowiedzialność

odpowiedzialność

biegłego za wydaną

biegłego za wydaną

opinię, niezależnie od

opinię, niezależnie od

tego, czy chodzi o opinię

tego, czy chodzi o opinię

jednej, konkretnej osoby,

jednej, konkretnej osoby,

kilku osób ...czy też o

kilku osób ...czy też o

opinię instytucji naukowej

opinię instytucji naukowej

lub specjalistycznej”.

lub specjalistycznej”.

background image

Powyższe artykuły przyjmują zatem

Powyższe artykuły przyjmują zatem

konieczność posiadania przez potencjalnego

konieczność posiadania przez potencjalnego

biegłego wyłącznie jednej cechy –

biegłego wyłącznie jednej cechy –

„wiadomości specjalnych”

„wiadomości specjalnych”

, czyli

, czyli

„odpowiedniej wiedzy”

„odpowiedniej wiedzy”

. Brak jest zatem

. Brak jest zatem

jakichkolwiek, zapisanych w prawie innych

jakichkolwiek, zapisanych w prawie innych

wymagań w stosunku do biegłego np.

wymagań w stosunku do biegłego np.

znajomości reguł opiniodawczych,

znajomości reguł opiniodawczych,

umiejętności ustalania związków

umiejętności ustalania związków

przyczynowo-skutkowych i transformacji

przyczynowo-skutkowych i transformacji

języka medycznego na język prawniczy, co z

języka medycznego na język prawniczy, co z

kolei wymaga znajomości przepisów prawa

kolei wymaga znajomości przepisów prawa

w reprezentowanej przez biegłego dziedzinie

w reprezentowanej przez biegłego dziedzinie

. Brak jest także, na poziomie ustawy, zapisu

. Brak jest także, na poziomie ustawy, zapisu

o wymogach, odnoszących się do zalet

o wymogach, odnoszących się do zalet

osobowościowych i postawy etycznej

osobowościowych i postawy etycznej

biegłego.

biegłego.

background image

Kodeks stworzył

Kodeks stworzył

możliwość wyboru

możliwość wyboru

pomiędzy:

pomiędzy:

biegłym sądowym,

biegłym sądowym,

a zatem osobą

a zatem osobą

wpisaną na listę

wpisaną na listę

biegłych sądu

biegłych sądu

okręgowego,

okręgowego,

instytucją naukową

instytucją naukową

lub specjalistyczną,

lub specjalistyczną,

inną osobą.

inną osobą.

background image

W k.p.k. obowiązującym do 1997 r instytucja

W k.p.k. obowiązującym do 1997 r instytucja

naukowa – jako potencjalny biegły – wymieniona

naukowa – jako potencjalny biegły – wymieniona

była na pierwszym miejscu. Zdaniem T. Widła

była na pierwszym miejscu. Zdaniem T. Widła

(wyrażonym w 1992 r) „ Zostało to odczytane jako

(wyrażonym w 1992 r) „ Zostało to odczytane jako

zachęta do preferowania w wyborze właśnie

zachęta do preferowania w wyborze właśnie

instytucji. ... Trzeba przyznać, że istnieją argumenty

instytucji. ... Trzeba przyznać, że istnieją argumenty

przemawiające za preferencja tego źródła.

przemawiające za preferencja tego źródła.

Najważniejsze z nich to:

Najważniejsze z nich to:

dobrze wykształcona, a następnie dokształcana

dobrze wykształcona, a następnie dokształcana

kadra,

kadra,

możliwość konsultacji koleżeńskiej... ,

możliwość konsultacji koleżeńskiej... ,

instytucja kontroli wewnętrznej, dość skutecznie

instytucja kontroli wewnętrznej, dość skutecznie

zapobiegająca niesumienności, nonszalancji i

zapobiegająca niesumienności, nonszalancji i

popadaniu ekspertów w rutynizm,

popadaniu ekspertów w rutynizm,

specjalistyczna aparatura i dostęp do literatury

specjalistyczna aparatura i dostęp do literatury

przedmiotu – krajowej i zagranicznej,

przedmiotu – krajowej i zagranicznej,

możliwość wdrażania nowych, doskonalszych

możliwość wdrażania nowych, doskonalszych

metod własnych lub cudzych, sprawdzonych w

metod własnych lub cudzych, sprawdzonych w

podejmowanych przez siebie badaniach,

podejmowanych przez siebie badaniach,

możliwość przeprowadzania badań

możliwość przeprowadzania badań

kompleksowych...”

kompleksowych...”

background image

Tą preferencję zmienił nowy k.p.k.,

Tą preferencję zmienił nowy k.p.k.,

wymieniając w pierwszej kolejności

wymieniając w pierwszej kolejności

biegłego sądowego. Zbudziło to

biegłego sądowego. Zbudziło to

kontrowersje i dyskusję , w której

kontrowersje i dyskusję , w której

kodyfikatorzy bagatelizowali kolejność

kodyfikatorzy bagatelizowali kolejność

wymienionych biegłych utrzymując, że

wymienionych biegłych utrzymując, że

każda z wymienionych możliwości ma

każda z wymienionych możliwości ma

taką samą wartość

taką samą wartość

background image

W tym samym opracowaniu T. Widła przyjmuje

W tym samym opracowaniu T. Widła przyjmuje

także, że zapisy k.p.k. (z 1969 r) preferują

także, że zapisy k.p.k. (z 1969 r) preferują

powoływanie biegłego sądowego z listy i za tą

powoływanie biegłego sądowego z listy i za tą

„preferencją przemawiają istotne argumenty

„preferencją przemawiają istotne argumenty

merytoryczne a w szczególności racje

merytoryczne a w szczególności racje

prakseologiczne”. Uważa bowiem za bardzo ważne

prakseologiczne”. Uważa bowiem za bardzo ważne

deklarację takiej osoby o gotowości pełnienia

deklarację takiej osoby o gotowości pełnienia

czynności biegłego i łatwe nawiązywanie z nim

czynności biegłego i łatwe nawiązywanie z nim

kontaktu przez ograny procesowe. Przyjmuje także ,

kontaktu przez ograny procesowe. Przyjmuje także ,

że właśnie taki biegły „...potrafi rozumować

że właśnie taki biegły „...potrafi rozumować

językiem decydenta i komunikować się z nim w

językiem decydenta i komunikować się z nim w

takim języku. Taki biegły potrafi przekładać

takim języku. Taki biegły potrafi przekładać

problemy z języka prawniczego na język

problemy z języka prawniczego na język

reprezentowanej dyscypliny i odwrotnie – wyniki

reprezentowanej dyscypliny i odwrotnie – wyniki

swych badań i wyciągnięte z nich wnioski potrafi

swych badań i wyciągnięte z nich wnioski potrafi

przełożyć z języka obserwacyjnego na język

przełożyć z języka obserwacyjnego na język

prawniczy”.

prawniczy”.

background image

Z tymi ostatnimi wywodami, w oparciu

Z tymi ostatnimi wywodami, w oparciu

o wieloletnią praktykę biegłego nie

o wieloletnią praktykę biegłego nie

możemy się zgodzić. Biegli z listy,

możemy się zgodzić. Biegli z listy,

zazwyczaj klinicyści, posiadają

zazwyczaj klinicyści, posiadają

rzeczywiście wiadomości specjalne ze

rzeczywiście wiadomości specjalne ze

swojej dziedziny, ale skąd mają znać

swojej dziedziny, ale skąd mają znać

język prawniczy i posiadać umiejętność

język prawniczy i posiadać umiejętność

przetwarzania wiadomości medycznych

przetwarzania wiadomości medycznych

na potrzeby konkretnego postępowania

na potrzeby konkretnego postępowania

sądowego nie mówiąc już o

sądowego nie mówiąc już o

podstawach wiedzy prawniczej ?

podstawach wiedzy prawniczej ?

Brak jest z tej dziedziny jakichkolwiek

Brak jest z tej dziedziny jakichkolwiek

szkoleń podyplomowych.

szkoleń podyplomowych.

background image

Umiejętność przetwarzania wiedzy

Umiejętność przetwarzania wiedzy

medycznej na język prawniczy i

medycznej na język prawniczy i

stosowanie reguł (zasad)

stosowanie reguł (zasad)

opiniodawczych zapewniają przede

opiniodawczych zapewniają przede

wszystkim specjaliści medycyny

wszystkim specjaliści medycyny

sądowej i w swej dziedzinie –

sądowej i w swej dziedzinie –

doświadczeni psychiatrzy. Medycy

doświadczeni psychiatrzy. Medycy

sądowi nie są zazwyczaj biegłymi

sądowi nie są zazwyczaj biegłymi

sądowymi „ z listy” lecz pełnią

sądowymi „ z listy” lecz pełnią

obowiązki biegłego przy powołaniu

obowiązki biegłego przy powołaniu

„instytucji naukowej” jaką jest Zakład

„instytucji naukowej” jaką jest Zakład

Medycyny Sądowej Akademii

Medycyny Sądowej Akademii

Medycznej.

Medycznej.

background image

Naszym zdaniem w pewnej kategorii spraw

Naszym zdaniem w pewnej kategorii spraw

tj. w sprawach ustalających prawidłowość

tj. w sprawach ustalających prawidłowość

postępowania lekarskiego (ustalanie „błędu

postępowania lekarskiego (ustalanie „błędu

lekarskiego”) obowiązkowo opiniować

lekarskiego”) obowiązkowo opiniować

zawsze powinny zespoły , złożone z medyka

zawsze powinny zespoły , złożone z medyka

sądowego i klinicystów. Także opinie cywilne,

sądowego i klinicystów. Także opinie cywilne,

wymagające oceny wielospecjalistycznej

wymagające oceny wielospecjalistycznej

winne być opracowywane przez takie

winne być opracowywane przez takie

zespoły, choć w takich sprawach może być

zespoły, choć w takich sprawach może być

problematyczne czy dany klinicysta jest

problematyczne czy dany klinicysta jest

„biegłym” czy „specjalistą”, ponieważ

„biegłym” czy „specjalistą”, ponieważ

niejednokrotnie ustala on specjalistyczny

niejednokrotnie ustala on specjalistyczny

stan zdrowia powoda, a wnioski wyciąga już

stan zdrowia powoda, a wnioski wyciąga już

medyk sądowy

medyk sądowy

background image

Z powodu ograniczonej ilości medyków sądowych w

Z powodu ograniczonej ilości medyków sądowych w

Polsce ,organy procesowe są zatem zmuszane do

Polsce ,organy procesowe są zatem zmuszane do

powoływania biegłych sądowych z „listy” lub z poza

powoływania biegłych sądowych z „listy” lub z poza

niej – to ostatnie czyni klinicystę „biegłym do

niej – to ostatnie czyni klinicystę „biegłym do

sprawy”. Są niewątpliwie wśród klinicystów

sprawy”. Są niewątpliwie wśród klinicystów

kompetentni biegli, posiadający oprócz wiedzy

kompetentni biegli, posiadający oprócz wiedzy

specjalistycznej, znajomość reguł opiniowania,

specjalistycznej, znajomość reguł opiniowania,

podstaw prawa i języka prawniczego a także, co jest

podstaw prawa i języka prawniczego a także, co jest

niezwykle ważne umiejętność zachowania

niezwykle ważne umiejętność zachowania

obiektywizmu i - w razie potrzeby – przyznania się

obiektywizmu i - w razie potrzeby – przyznania się

do niewiedzy i braku możliwości jednoznacznej

do niewiedzy i braku możliwości jednoznacznej

odpowiedzi na stawiane pytania. Z naszej praktyki

odpowiedzi na stawiane pytania. Z naszej praktyki

wynika, że im mniejsza wiedza i doświadczenie

wynika, że im mniejsza wiedza i doświadczenie

biegłego, tym jego opinie są bardziej stanowcze;

biegłego, tym jego opinie są bardziej stanowcze;

stopień stanowczości i jednoznaczności maleje w

stopień stanowczości i jednoznaczności maleje w

miarę doświadczenia zawodowego i kontaktów z

miarę doświadczenia zawodowego i kontaktów z

organami sądowymi

organami sądowymi

background image

Najlepiej wymogi w stosunku do biegłego

Najlepiej wymogi w stosunku do biegłego

ujął W.Juchacz , uważając, że o jego

ujął W.Juchacz , uważając, że o jego

kompetencji decydują następujące cechy:

kompetencji decydują następujące cechy:

zakres wiedzy,

zakres wiedzy,

doświadczenie życiowe,

doświadczenie życiowe,

umiejętność wyjaśniania okoliczności

umiejętność wyjaśniania okoliczności

zgodnie z doświadczeniem życiowym ,

zgodnie z doświadczeniem życiowym ,

aktualną wiedzą i zasadami logiki,

aktualną wiedzą i zasadami logiki,

umiejętność przedstawiania myśli w sposób

umiejętność przedstawiania myśli w sposób

pełny, zrozumiały, logiczny, bez

pełny, zrozumiały, logiczny, bez

wewnętrznych sprzeczności,

wewnętrznych sprzeczności,

postawa etyczna, obiektywizm,

postawa etyczna, obiektywizm,

bezstronność, niezależność, wykonywanie

bezstronność, niezależność, wykonywanie

czynności z całą sumiennością i

czynności z całą sumiennością i

bezstronnością.

bezstronnością.

background image

Celem niniejszego opracowania jest ustalenie jak

Celem niniejszego opracowania jest ustalenie jak

nieznajomość reguł opiniodawczych może wpływać

nieznajomość reguł opiniodawczych może wpływać

na treść merytoryczną i wartość dowodową opinii.

na treść merytoryczną i wartość dowodową opinii.

Problem ten przybliżymy w oparciu o konkretna

Problem ten przybliżymy w oparciu o konkretna

sprawę sądową , w której wydawał opinię Zakład

sprawę sądową , w której wydawał opinię Zakład

Medycyny Sądowej . W postępowaniu sądowym, po

Medycyny Sądowej . W postępowaniu sądowym, po

wyjaśnieniach medyka sądowego nie zostały przez

wyjaśnieniach medyka sądowego nie zostały przez

żadną ze stron sformułowane zarzuty niejasności

żadną ze stron sformułowane zarzuty niejasności

bądź sprzeczności w opinii. Sąd jednak,

bądź sprzeczności w opinii. Sąd jednak,

prawdopodobnie na żądanie obrońcy, który wyrażał

prawdopodobnie na żądanie obrońcy, który wyrażał

swe niezadowolenie z nieobecności na rozprawie

swe niezadowolenie z nieobecności na rozprawie

sądowej profesora położnictwa – współautora opinii

sądowej profesora położnictwa – współautora opinii

(nie pozwalał mu na to stan zdrowia), powołał

(nie pozwalał mu na to stan zdrowia), powołał

indywidualnego biegłego – profesora położnictwa dla

indywidualnego biegłego – profesora położnictwa dla

wydania ponownej opinii. Opinia – sprzeczna z

wydania ponownej opinii. Opinia – sprzeczna z

poprzednią - została wydana a medyk sądowy

poprzednią - została wydana a medyk sądowy

ponownie wezwany do sądu.

ponownie wezwany do sądu.

background image

Opinie dotyczyły porodu u młodej kobiety –

Opinie dotyczyły porodu u młodej kobiety –

pierwiastki, po prawidłowo przebiegającej ciąży.

pierwiastki, po prawidłowo przebiegającej ciąży.

Skrótowo różnice opiniodawcze przedstawiają się

Skrótowo różnice opiniodawcze przedstawiają się

następująco:

następująco:

Opinia zespołowa

Opinia zespołowa

Opinia indywidualnego

Opinia indywidualnego

biegłego

biegłego

Miednica zwężona

Miednica zwężona

Mierzenie miednicy jest

Mierzenie miednicy jest

przeżytkiem

przeżytkiem

Duży płód (bez bad.USG)

Duży płód (bez bad.USG)

Płód ważył na sekcji nieco

Płód ważył na sekcji nieco

ponad 4000 g a więc nie

ponad 4000 g a więc nie

taki duży

taki duży

Zaburzenia ASP

Zaburzenia ASP

Tak, ale można je różnie

Tak, ale można je różnie

interpretować

interpretować

Przedłużający się II okres

Przedłużający się II okres

porodu

porodu

Pojęcie książkowe , w

Pojęcie książkowe , w

praktyce może być

praktyce może być

znacznie dłuższy

znacznie dłuższy

background image

Olbrzymie przedgłowie

Olbrzymie przedgłowie

Może się zdarzyć przy

Może się zdarzyć przy

porodzie fizjologicznym

porodzie fizjologicznym

Niewspółmierność

Niewspółmierność

płodowo – matczyna

płodowo – matczyna

Nie ma

Nie ma

niewspółmierności, bo

niewspółmierności, bo

dziecko

dziecko

urodziło

urodziło

się drogami naturalnymi,

się drogami naturalnymi,

Przyczyną „złego

Przyczyną „złego

urodzenia i śmierci”

urodzenia i śmierci”

dziecka było

dziecka było

niedotlenienie wewnątrz-

niedotlenienie wewnątrz-

maciczne

maciczne

Nie wiadomo co było

Nie wiadomo co było

przyczyną śmierci

przyczyną śmierci

background image

Medyk sądowy, po wysłuchaniu powyższej opinii

Medyk sądowy, po wysłuchaniu powyższej opinii

podtrzymał zespołową opinię i na stosowne

podtrzymał zespołową opinię i na stosowne

pytania sądu wyjaśnił, że jego zdaniem biegły –

pytania sądu wyjaśnił, że jego zdaniem biegły –

profesor położnik złamał podstawowe reguły

profesor położnik złamał podstawowe reguły

opiniowania gdyż:

opiniowania gdyż:

dane uzyskane ex post (masa ciała płodu, fakt

dane uzyskane ex post (masa ciała płodu, fakt

urodzenia się dziecka siłami natury) użył do

urodzenia się dziecka siłami natury) użył do

oceny sytuacji ex ante ,

oceny sytuacji ex ante ,

dokonał cząstkowej oceny szczegółów

dokonał cząstkowej oceny szczegółów

zdarzenia, nie powiązał ich w całość, ale dokonał

zdarzenia, nie powiązał ich w całość, ale dokonał

ogólnej konkluzji,

ogólnej konkluzji,

powoływał się na bliżej nieokreślone, być może

powoływał się na bliżej nieokreślone, być może

obowiązujące w innych krajach zasady

obowiązujące w innych krajach zasady

postępowania lekarskiego, podczas gdy biegły

postępowania lekarskiego, podczas gdy biegły

musi przypadek oceniać w odniesieniu do

musi przypadek oceniać w odniesieniu do

wiedzy medycznej obowiązującej w Polsce i w

wiedzy medycznej obowiązującej w Polsce i w

określonym czasie.

określonym czasie.

background image

Powyższa sprawa doskonale udowadnia

Powyższa sprawa doskonale udowadnia

ważność znajomości reguł opiniowania

ważność znajomości reguł opiniowania

przy konstruowaniu opinii. Przedstawia

przy konstruowaniu opinii. Przedstawia

jak można, łamiąc te zasady, z

jak można, łamiąc te zasady, z

logicznie układającego się ciągu

logicznie układającego się ciągu

przyczynowo-skutkowego konkretnego

przyczynowo-skutkowego konkretnego

zdarzenia uczynić zdarzenie, w którym

zdarzenia uczynić zdarzenie, w którym

skutek stał się niewytłumaczalnym

skutek stał się niewytłumaczalnym

faktem.

faktem.

background image

Obserwowane w naszej praktyce inne

Obserwowane w naszej praktyce inne

uchybienia w stosowaniu reguł

uchybienia w stosowaniu reguł

opiniodawczych związane są zazwyczaj ze

opiniodawczych związane są zazwyczaj ze

sprawami „o błąd lekarski”. Są to m.in.:

sprawami „o błąd lekarski”. Są to m.in.:

powoływanie się przy wydawaniu opinii na

powoływanie się przy wydawaniu opinii na

konkretne podręczniki, bądź piśmiennictwo,

konkretne podręczniki, bądź piśmiennictwo,

co czasem robi wrażenie, że biegły swego

co czasem robi wrażenie, że biegły swego

doświadczenia i zdania na określony temat

doświadczenia i zdania na określony temat

nie ma,

nie ma,

negatywna ocena postępowania lekarza, z

negatywna ocena postępowania lekarza, z

wyszczególnieniem nieprawidłowości i

wyszczególnieniem nieprawidłowości i

przyjęcie w konkluzji opinii, że były to

przyjęcie w konkluzji opinii, że były to

„niedopatrzenia” nie będące błędem

„niedopatrzenia” nie będące błędem

lekarskim. Zdarza się nawet, że biegli

lekarskim. Zdarza się nawet, że biegli

przyjmują iż lekarz nie zachował należytej

przyjmują iż lekarz nie zachował należytej

ostrożności i staranności ale nie uznają tego

ostrożności i staranności ale nie uznają tego

za postępowanie noszące znamiona błędu

za postępowanie noszące znamiona błędu

lekarskiego

lekarskiego

background image

-

utożsamianie braku konkretnego skutku

utożsamianie braku konkretnego skutku

(śmierci,

uszkodzenia

ciała,

rozstroju

(śmierci,

uszkodzenia

ciała,

rozstroju

zdrowia) z brakiem możliwości kwalifikacji

zdrowia) z brakiem możliwości kwalifikacji

karnej

nieprawidłowego

postępowania

karnej

nieprawidłowego

postępowania

lekarskiego. Wynika to z nieznajomości

lekarskiego. Wynika to z nieznajomości

przepisów k.k., którego art. 160 stanowi o

przepisów k.k., którego art. 160 stanowi o

tym, że karalnym skutkiem przestępnego

tym, że karalnym skutkiem przestępnego

działania

jest

także

narażenie

na

działania

jest

także

narażenie

na

bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty

bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty

życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. W

życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. W

sprawach tych dodatkowo biegły dowiaduje

sprawach tych dodatkowo biegły dowiaduje

się o braku skutku ex post czyli np. po

się o braku skutku ex post czyli np. po

zakończeniu leczenia, podczas gdy jego

zakończeniu leczenia, podczas gdy jego

obowiązkiem jest ocena sytuacji w której

obowiązkiem jest ocena sytuacji w której

lekarz popełnił błąd,

lekarz popełnił błąd,

background image

bezprzedmiotowe wyjaśnianie w opinii

bezprzedmiotowe wyjaśnianie w opinii

zasad, które zdaniem biegłego

zasad, które zdaniem biegłego

obowiązują przy ocenie czy zaistniał

obowiązują przy ocenie czy zaistniał

błąd lekarski. Podają więc, że błąd

błąd lekarski. Podają więc, że błąd

lekarski można przyjąć tylko wówczas

lekarski można przyjąć tylko wówczas

gdy:

gdy:

lekarz dopuścił się nieprawidłowego

lekarz dopuścił się nieprawidłowego

działania (bądź zaniechania) tj.

działania (bądź zaniechania) tj.

postępowania niezgodnego z zasadami

postępowania niezgodnego z zasadami

aktualnej wiedzy medycznej,

aktualnej wiedzy medycznej,

wystąpił konkretny skutek tego

wystąpił konkretny skutek tego

nieprawidłowego działania,

nieprawidłowego działania,

lekarz ponosi winę

lekarz ponosi winę

background image

Takie podejście do oceny konkretnego

Takie podejście do oceny konkretnego

zdarzenia świadczy o niewiedzy biegłego o

zdarzenia świadczy o niewiedzy biegłego o

prawnych rodzajach skutków, a ponadto

prawnych rodzajach skutków, a ponadto

biegły w rażący sposób przekracza swe

biegły w rażący sposób przekracza swe

kompetencje, gdyż o winie lekarza decyduje

kompetencje, gdyż o winie lekarza decyduje

nie on, lecz sąd,

nie on, lecz sąd,

ustalanie prawidłowości postępowania

ustalanie prawidłowości postępowania

lekarskiego w zależności od przestrzegania,

lekarskiego w zależności od przestrzegania,

bądź nie procedur, obowiązujących w danej

bądź nie procedur, obowiązujących w danej

jednostce medycznej. Np. w jednej ze spraw

jednostce medycznej. Np. w jednej ze spraw

biegły przyjął, że pozostawienie ciała obcego

biegły przyjął, że pozostawienie ciała obcego

w polu operacyjnym nie stanowiło błędu

w polu operacyjnym nie stanowiło błędu

lekarskiego, bo zdarza się to w całym

lekarskiego, bo zdarza się to w całym

świecie, a przede wszystkim operator

świecie, a przede wszystkim operator

przestrzegał procedur operacyjnych.

przestrzegał procedur operacyjnych.

Obowiązującą procedurą w tym szpitalu był

Obowiązującą procedurą w tym szpitalu był

brak procedur a zatem brak obowiązku

brak procedur a zatem brak obowiązku

liczenia po operacji materiału

liczenia po operacji materiału

opatrunkowego,

opatrunkowego,

background image

nieznajomość podstaw prawa

nieznajomość podstaw prawa

medycznego tj. treści art. 192 k.k. i

medycznego tj. treści art. 192 k.k. i

ustawy o zawodzie lekarza.

ustawy o zawodzie lekarza.

używanie w opinii określeń wyjątkowo

używanie w opinii określeń wyjątkowo

nieprzydatnych dla oceny prawnej

nieprzydatnych dla oceny prawnej

czynu np. „można powiedzieć”,

czynu np. „można powiedzieć”,

„można sądzić”,” należy się jednak

„można sądzić”,” należy się jednak

zastanowić czy”, „należy jednak

zastanowić czy”, „należy jednak

wyrazić zdumienie tym, że”, „być

wyrazić zdumienie tym, że”, „być

może” – powyższe cytaty pochodzą z

może” – powyższe cytaty pochodzą z

jednej opinii,

jednej opinii,

background image

nieuzasadnione przyjmowanie „błędu

nieuzasadnione przyjmowanie „błędu

lekarskiego organizacyjnego” jako

lekarskiego organizacyjnego” jako

przyczyny wszelkich nieprawidłowości

przyczyny wszelkich nieprawidłowości

w postępowaniu z pacjentem.

w postępowaniu z pacjentem.

Odpowiedzialne stają się wówczas

Odpowiedzialne stają się wówczas

bliżej nieokreślone okoliczności,

bliżej nieokreślone okoliczności,

podczas gdy w przypadkach

podczas gdy w przypadkach

rzeczywistego błędu organizacyjnego

rzeczywistego błędu organizacyjnego

narażającego życie i zdrowie pacjentów

narażającego życie i zdrowie pacjentów

na niebezpieczeństwo odpowiada

na niebezpieczeństwo odpowiada

osoba fizyczna np. ordynator oddziału

osoba fizyczna np. ordynator oddziału

background image

W innych opiniach, wydawanych przez

W innych opiniach, wydawanych przez

indywidualnych biegłych i to zarówno w

indywidualnych biegłych i to zarówno w

sprawach karnych jak i cywilnych spotykane są

sprawach karnych jak i cywilnych spotykane są

także błędy opiniowania, a mianowicie:

także błędy opiniowania, a mianowicie:

przyjmowanie jako podstawę opiniowania

przyjmowanie jako podstawę opiniowania

wyłącznie dowodów osobowych (np. zeznań

wyłącznie dowodów osobowych (np. zeznań

świadków) i wydawanie pewnej opinii zamiast

świadków) i wydawanie pewnej opinii zamiast

opinii abstrakcyjnej,

opinii abstrakcyjnej,

przyjmowanie za bezsporne rozpoznań i

przyjmowanie za bezsporne rozpoznań i

wyników badań (np. histopatologicznych)

wyników badań (np. histopatologicznych)

przeprowadzonych przez innych lekarzy.

przeprowadzonych przez innych lekarzy.

powoływanie się na ustalenia gremiów

powoływanie się na ustalenia gremiów

zawodowych.

zawodowych.

zbyt pochopne przyjmowanie związku

zbyt pochopne przyjmowanie związku

przyczynowo-skutkowego w przypadku

przyczynowo-skutkowego w przypadku

zaistnienia związku czasowego.

zaistnienia związku czasowego.

background image

nieuzasadnione przyjmowanie

nieuzasadnione przyjmowanie

niezdolności do uczestniczenia w

niezdolności do uczestniczenia w

postępowaniu karnym i odbywaniu

postępowaniu karnym i odbywaniu

kary pozbawienia wolności w związku

kary pozbawienia wolności w związku

ze złym stanem zdrowia.

ze złym stanem zdrowia.

wydawanie opinii w oparciu o niepełną

wydawanie opinii w oparciu o niepełną

wiedzę np. w oparciu o dane zawarte w

wiedzę np. w oparciu o dane zawarte w

karcie informacyjnej, bez znajomości

karcie informacyjnej, bez znajomości

całości dokumentacji lekarskiej czy też

całości dokumentacji lekarskiej czy też

po zapoznaniu się z dokumentacją

po zapoznaniu się z dokumentacją

wyłącznie z okresu zdarzenia i po nim,

wyłącznie z okresu zdarzenia i po nim,

bez jej znajomości z okresu przed

bez jej znajomości z okresu przed

zdarzeniem

zdarzeniem

.

.

background image

Powyżej opisano najczęstsze, spotykane w

Powyżej opisano najczęstsze, spotykane w

opiniach błędy opiniodawcze. Na

opiniach błędy opiniodawcze. Na

zakończenie przytoczymy drastyczny

zakończenie przytoczymy drastyczny

przypadek, w którym opinia

przypadek, w którym opinia

niekompetentnego lekarza doprowadziła do

niekompetentnego lekarza doprowadziła do

wielomiesięcznego aresztu ojca dziecka i

wielomiesięcznego aresztu ojca dziecka i

rozpadu rodziny. Sprawa dotyczyła

rozpadu rodziny. Sprawa dotyczyła

wykorzystania seksualnego 4-letniej córki

wykorzystania seksualnego 4-letniej córki

przez ojca. Doniesienie do prokuratury

przez ojca. Doniesienie do prokuratury

złożyła babcia. Lekarka - ginekolog,

złożyła babcia. Lekarka - ginekolog,

powołana jako biegła , zbadała

powołana jako biegła , zbadała

dziewczynkę , opisując tak jej stan w opinii:”

dziewczynkę , opisując tak jej stan w opinii:”

srom w całości zaczerwieniony, błona

srom w całości zaczerwieniony, błona

dziewicza porozrywana na całym obwodzie,

dziewicza porozrywana na całym obwodzie,

rdzawa wydzielina pokrywająca szczepki

rdzawa wydzielina pokrywająca szczepki

błony dziewiczej. ...Uszkodzenie błony

błony dziewiczej. ...Uszkodzenie błony

dziewiczej mogło nastąpić w okresie

dziewiczej mogło nastąpić w okresie

ostatniej doby”.

ostatniej doby”.

background image

Ojciec dziecka został zatrzymany i osadzony w

Ojciec dziecka został zatrzymany i osadzony w

areszcie. Po kilku miesiącach sprawa znalazła się w

areszcie. Po kilku miesiącach sprawa znalazła się w

sądzie i sędzia zaczął mieć wątpliwości co do jakości

sądzie i sędzia zaczął mieć wątpliwości co do jakości

opinii. Doszło do ponownego zbadania dziecka w

opinii. Doszło do ponownego zbadania dziecka w

Zakładzie Medycyny Sądowej. Błona dziewicza była

Zakładzie Medycyny Sądowej. Błona dziewicza była

cała, stwierdzono zaczerwienienie błony śluzowej,

cała, stwierdzono zaczerwienienie błony śluzowej,

związane z brakiem higieny. Po 8 miesiącach pobytu

związane z brakiem higieny. Po 8 miesiącach pobytu

w areszcie, ojciec dziecka został uwolniony i uznany

w areszcie, ojciec dziecka został uwolniony i uznany

przez sąd za niewinnego. Prokurator odwołał się od

przez sąd za niewinnego. Prokurator odwołał się od

wyroku. Sąd Apelacyjny dążył do konfrontacji

wyroku. Sąd Apelacyjny dążył do konfrontacji

biegłych. Ginekolog uchylała się od tego,

biegłych. Ginekolog uchylała się od tego,

podtrzymując swą opinię na piśmie :”...błona

podtrzymując swą opinię na piśmie :”...błona

dziewicza w dniu badania była porozrywana. ...

dziewicza w dniu badania była porozrywana. ...

Badaniem ginekologicznym po kilku miesiącach

Badaniem ginekologicznym po kilku miesiącach

można było stwierdzić błonę dziewiczą, która u tak

można było stwierdzić błonę dziewiczą, która u tak

małego dziecka mogła ulec zbliznowaceniu...”. Sąd

małego dziecka mogła ulec zbliznowaceniu...”. Sąd

przychylił się do opinii Zakładu. Zwracam uwagę na

przychylił się do opinii Zakładu. Zwracam uwagę na

określenie „szczepki” błony dziewiczej, które

określenie „szczepki” błony dziewiczej, które

najprawdopodobniej miały oznaczać strzępki, lecz te

najprawdopodobniej miały oznaczać strzępki, lecz te

występują jedynie u kobiety po porodzie. Poza tym

występują jedynie u kobiety po porodzie. Poza tym

niezwykłością, nawet u małego dziecka, jest

niezwykłością, nawet u małego dziecka, jest

zrośnięcie się przerwanej błony dziewiczej.

zrośnięcie się przerwanej błony dziewiczej.

background image

Powyższe uwagi, dotyczące prawidłowości

Powyższe uwagi, dotyczące prawidłowości

opiniowania przez różnych biegłych wypływają z

opiniowania przez różnych biegłych wypływają z

długoletniego doświadczenia medyczno-sądowego. Z

długoletniego doświadczenia medyczno-sądowego. Z

pewnością nie wyczerpują wszystkich problemów,

pewnością nie wyczerpują wszystkich problemów,

ale niewątpliwie mówi się i pisze o nich zbyt rzadko.

ale niewątpliwie mówi się i pisze o nich zbyt rzadko.

Co prawda błądzić jest rzeczą ludzka, ale błędy nie

Co prawda błądzić jest rzeczą ludzka, ale błędy nie

powinny wynikać z nieznajomości reguł

powinny wynikać z nieznajomości reguł

obowiązujących przy czynnościach, których lekarz,

obowiązujących przy czynnościach, których lekarz,

niejednokrotnie dobrowolnie się podejmuje.

niejednokrotnie dobrowolnie się podejmuje.

Nieznajomość reguł opiniodawczych nie zawsze

Nieznajomość reguł opiniodawczych nie zawsze

może być równoważona odpowiednią wiedzą w danej

może być równoważona odpowiednią wiedzą w danej

dziedzinie

dziedzinie

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

– ZAWIADOMIENIE O

– ZAWIADOMIENIE O

PRZESTĘPSTWIE

PRZESTĘPSTWIE

KODEKS POSTĘPOWANIA KARNEGO

KODEKS POSTĘPOWANIA KARNEGO

Art. 304.

Art. 304.

 § 1. Każdy

dowiedziawszy

się

o

popełnieniu

 § 1. Każdy

dowiedziawszy

się

o

popełnieniu

przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek

przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek

zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepis art. 191 § 3

zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepis art. 191 § 3

stosuje się odpowiednio.

stosuje się odpowiednio.

§ 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze

§ 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze

swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa

swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa

ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o

ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o

tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne

tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne

czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania

czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania

przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego

przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego

zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów

zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów

przestępstwa.

przestępstwa.

§ 3. Zawiadomienie

o

przestępstwie,

co

do

którego

§ 3. Zawiadomienie

o

przestępstwie,

co

do

którego

prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, lub własne dane

prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, lub własne dane

świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa Policja

świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa Policja

przekazuje wraz z zebranymi materiałami niezwłocznie

przekazuje wraz z zebranymi materiałami niezwłocznie

prokuratorowi.

prokuratorowi.

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

- ZAWIADOMNIE O

- ZAWIADOMNIE O

PRZESTĘPSTWIE

PRZESTĘPSTWIE

KODEKS KARNY

KODEKS KARNY

Art. 240.

Art. 240.

 § 1. Kto, mając wiarygodną wiadomość o karalnym

 § 1. Kto, mając wiarygodną wiadomość o karalnym

przygotowaniu albo usiłowaniu

lub dokonaniu

czynu

przygotowaniu albo usiłowaniu

lub dokonaniu

czynu

zabronionego określonego w art. 118, 127, 128, 130, 134, 140,

zabronionego określonego w art. 118, 127, 128, 130, 134, 140,

148, 163, 166 lub 252, nie zawiadamia niezwłocznie organu

148, 163, 166 lub 252, nie zawiadamia niezwłocznie organu

powołanego

do

ścigania

przestępstw,podlega

karze

powołanego

do

ścigania

przestępstw,podlega

karze

pozbawienia wolności do lat 3

pozbawienia wolności do lat 3

§ 2. Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto

§ 2. Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto

zaniechał zawiadomienia, mając dostateczną podstawę do

zaniechał zawiadomienia, mając dostateczną podstawę do

przypuszczenia, że wymieniony w § 1 organ wie o

przypuszczenia, że wymieniony w § 1 organ wie o

przygotowywanym, usiłowanym lub dokonanym czynie

przygotowywanym, usiłowanym lub dokonanym czynie

zabronionym; nie popełnia przestępstwa również ten, kto

zabronionym; nie popełnia przestępstwa również ten, kto

zapobiegł popełnieniu przygotowywanego lub usiłowanego

zapobiegł popełnieniu przygotowywanego lub usiłowanego

czynu zabronionego określonego w § 1.

czynu zabronionego określonego w § 1.

§ 3. Nie podlega karze, kto zaniechał zawiadomienia z obawy

§ 3. Nie podlega karze, kto zaniechał zawiadomienia z obawy

przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub

przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub

jego najbliższym

jego najbliższym

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

KODEKS POSTĘPOWANIA KARNEGO

KODEKS POSTĘPOWANIA KARNEGO

Art.74.

Art.74.

 § 1. Oskarżony

nie

ma

obowiązku

 § 1. Oskarżony

nie

ma

obowiązku

dowodzenia

swej

niewinności

ani

obowiązku

dowodzenia

swej

niewinności

ani

obowiązku

dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.

dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

1)oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym

1)oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym

badaniom

nie

połączonym

z

naruszeniem

badaniom

nie

połączonym

z

naruszeniem

integralności ciała; w szczególności wolno od

integralności ciała; w szczególności wolno od

oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz

oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz

okazać go w celach rozpoznawczych innym

okazać go w celach rozpoznawczych innym

osobom,

osobom,

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

KODEKS POSTĘPOWANIA

KODEKS POSTĘPOWANIA

KARNEGO

KARNEGO

c.d. art.

c.d. art.

74.

74.

 § 2. 2)badaniom psychologicznym i

 § 2. 2)badaniom psychologicznym i

psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z

psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z

dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem

dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem

chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są

chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są

przez uprawnionego do tego pracownika służby

przez uprawnionego do tego pracownika służby

zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie

zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie

zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie

zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie

tych badań jest nieodzowne; w szczególności

tych badań jest nieodzowne; w szczególności

oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych

oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych

warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub

warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub

wydzielin organizmu.

wydzielin organizmu.

§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać

§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać

badań czynności wymienionych w § 2 pkt 1, a także,

badań czynności wymienionych w § 2 pkt 1, a także,

przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2,

przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2,

pobrać krew, włosy lub wydzieliny organizmu.

pobrać krew, włosy lub wydzieliny organizmu.

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

(Rozp. Rady Min. w sprawie spr.

(Rozp. Rady Min. w sprawie spr.

Szczegółowego trybu korzystania przez policjantów z pomocy instytucji

Szczegółowego trybu korzystania przez policjantów z pomocy instytucji

państwowych, organów adm. rządowej i samorządu teryt., jedn. gosp. org.

państwowych, organów adm. rządowej i samorządu teryt., jedn. gosp. org.

Społecznych oraz osób Dz. U. z 1996, nr 107, poz 501)

Społecznych oraz osób Dz. U. z 1996, nr 107, poz 501)

§

§

 2.

 2.

 1. Policjanci w

 1. Policjanci w

toku czynności operacyjno-rozpoznawczych (...), zwanych

toku czynności operacyjno-rozpoznawczych (...), zwanych

dalej "czynnościami służbowymi", podejmowanych w celu

dalej "czynnościami służbowymi", podejmowanych w celu

rozpoznawania, wykrywania przestępstw i wykroczeń,

rozpoznawania, wykrywania przestępstw i wykroczeń,

zapobiegania im oraz wykonania poleceń sądu, prokuratora,

zapobiegania im oraz wykonania poleceń sądu, prokuratora,

organów

administracji

państwowej

i

samorządu

organów

administracji

państwowej

i

samorządu

terytorialnego, mają prawo:

terytorialnego, mają prawo:

1)żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych,

1)żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych,

organów

administracji

rządowej

i

samorządu

organów

administracji

rządowej

i

samorządu

terytorialnego

oraz

jednostek

gospodarczych

terytorialnego

oraz

jednostek

gospodarczych

prowadzących działalność w zakresie użyteczności

prowadzących działalność w zakresie użyteczności

publicznej,

publicznej,

2)zwracania się o udzielenie niezbędnej pomocy do

2)zwracania się o udzielenie niezbędnej pomocy do

innych niż wymienione w pkt 1 jednostek gospodarczych

innych niż wymienione w pkt 1 jednostek gospodarczych

oraz do organizacji społecznych,

oraz do organizacji społecznych,

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

(Rozp. Rady Min. w sprawie spr.

(Rozp. Rady Min. w sprawie spr.

Szczegółowego trybu korzystania przez policjantów z pomocy instytucji

Szczegółowego trybu korzystania przez policjantów z pomocy instytucji

państwowych, organów adm. rządowej i samorządu teryt., jedn. gosp. org.

państwowych, organów adm. rządowej i samorządu teryt., jedn. gosp. org.

Społecznych oraz osób Dz. U. z 1996, nr 107, poz 501)

Społecznych oraz osób Dz. U. z 1996, nr 107, poz 501)

§ 2.

§ 2.

 c.d

 c.d

3)

3)

zwracania się, w nagłych wypadkach,

zwracania się, w nagłych wypadkach,

do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy.

do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy.

2. Policjanci mogą zwracać się z żądaniem lub prośbą o

2. Policjanci mogą zwracać się z żądaniem lub prośbą o

udzielenie pomocy, jeżeli wykonanie czynności

udzielenie pomocy, jeżeli wykonanie czynności

służbowej byłoby bez tej pomocy niemożliwe lub

służbowej byłoby bez tej pomocy niemożliwe lub

znacznie utrudnione.

znacznie utrudnione.

background image

OBOWIĄZEK WSPÓŁPRACY Z WYMIAREM

OBOWIĄZEK WSPÓŁPRACY Z WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĘ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĘ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI

w

w

sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880,

sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880,

2002 r)

2002 r)

§ 1.

§ 1.

 1. Osobie zatrzymanej przez Policję, zwanej dalej

 1. Osobie zatrzymanej przez Policję, zwanej dalej

"osobą zatrzymaną", udziela się niezwłocznie pierwszej

"osobą zatrzymaną", udziela się niezwłocznie pierwszej

pomocy medycznej lub poddaje niezbędnym badaniom

pomocy medycznej lub poddaje niezbędnym badaniom

lekarskim w przypadku, gdy osoba ta znajduje się w stanie

lekarskim w przypadku, gdy osoba ta znajduje się w stanie

zagrażającym życiu lub zdrowiu, w szczególności gdy osoba

zagrażającym życiu lub zdrowiu, w szczególności gdy osoba

ta:

ta:

1)ma widoczne obrażenia ciała lub utraciła przytomność,

1)ma widoczne obrażenia ciała lub utraciła przytomność,

2)oświadcza, że cierpi na schorzenia wymagające stałego

2)oświadcza, że cierpi na schorzenia wymagające stałego

lub okresowego leczenia,

lub okresowego leczenia,

3)żąda udzielenia jej pierwszej pomocy medycznej i

3)żąda udzielenia jej pierwszej pomocy medycznej i

przeprowadzenia niezbędnych badań lekarskich.

przeprowadzenia niezbędnych badań lekarskich.

2. Pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela się również, gdy

2. Pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela się również, gdy

z posiadanych przez Policję informacji lub okoliczności

z posiadanych przez Policję informacji lub okoliczności

zatrzymania wynika, że osoba zatrzymana może być chora

zatrzymania wynika, że osoba zatrzymana może być chora

na choroby zakaźne.

na choroby zakaźne.

background image

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

OBOWIĄZEK

WSPÓŁPRACY

Z

WYMIAREM

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

SPRAWIEDLIWOŚCI I POLICJĄ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I

ADMINISTRACJI

ADMINISTRACJI

w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych

w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych

przez Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880, 2002 r)

przez Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880, 2002 r)

§ 3.

§ 3.

 1. Pierwszej pomocy medycznej osobie

 1. Pierwszej pomocy medycznej osobie

zatrzymanej udziela lub badanie lekarskie tej

zatrzymanej udziela lub badanie lekarskie tej

osoby przeprowadza lekarz najbliższego zakładu

osoby przeprowadza lekarz najbliższego zakładu

opieki zdrowotnej.

opieki zdrowotnej.

2. Przewiezienie

osoby

zatrzymanej

do

2. Przewiezienie

osoby

zatrzymanej

do

publicznego zakładu opieki zdrowotnej w celu

publicznego zakładu opieki zdrowotnej w celu

udzielenia pierwszej pomocy lub przeprowadzenia

udzielenia pierwszej pomocy lub przeprowadzenia

badania lekarskiego, z zastrzeżeniem ust. 3,

badania lekarskiego, z zastrzeżeniem ust. 3,

zapewnia Policja.

zapewnia Policja.

3. Jeżeli stan zdrowia osoby zatrzymanej wskazuje

3. Jeżeli stan zdrowia osoby zatrzymanej wskazuje

na

potrzebę

użycia

do

jej

przewiezienia

na

potrzebę

użycia

do

jej

przewiezienia

specjalnego

środka

transportu

sanitarnego,

specjalnego

środka

transportu

sanitarnego,

przewiezienia dokonuje się takim środkiem, a w

przewiezienia dokonuje się takim środkiem, a w

szczególności środkiem pogotowia ratunkowego.

szczególności środkiem pogotowia ratunkowego.

background image

OBOWIĄZEK WSPÓŁPRACY Z WYMIAREM SPRAWIEDLIWOŚCI I

OBOWIĄZEK WSPÓŁPRACY Z WYMIAREM SPRAWIEDLIWOŚCI I

POLICJĄ

POLICJĄ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I

ADMINISTRACJI

ADMINISTRACJI

w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez

w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez

Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880, 2002 r)

Policję. (Dz.U. nr.97, poz. 880, 2002 r)

4. Po udzieleniu pierwszej pomocy medycznej lub

4. Po udzieleniu pierwszej pomocy medycznej lub

przeprowadzeniu

badania

lekarskiego

osoby

przeprowadzeniu

badania

lekarskiego

osoby

zatrzymanej lekarz wydaje zaświadczenie lekarskie o

zatrzymanej lekarz wydaje zaświadczenie lekarskie o

istnieniu lub braku przeciwwskazań medycznych do

istnieniu lub braku przeciwwskazań medycznych do

zatrzymania i umieszczenia w pomieszczeniu dla

zatrzymania i umieszczenia w pomieszczeniu dla

zatrzymanych lub wystawia skierowanie do innego

zatrzymanych lub wystawia skierowanie do innego

zakładu opieki zdrowotnej celem wykonania badań

zakładu opieki zdrowotnej celem wykonania badań

diagnostycznych lub leczenia. Zaświadczenie dołącza

diagnostycznych lub leczenia. Zaświadczenie dołącza

się do dokumentacji sporządzonej w związku z

się do dokumentacji sporządzonej w związku z

zatrzymaniem osoby.

zatrzymaniem osoby.

5. W przypadku gdy osoba zatrzymana nie wyraża

5. W przypadku gdy osoba zatrzymana nie wyraża

zgody na udzielenie jej pierwszej pomocy medycznej

zgody na udzielenie jej pierwszej pomocy medycznej

lub

przeprowadzenie

niezbędnego

badania

lub

przeprowadzenie

niezbędnego

badania

lekarskiego albo swoim zachowaniem uniemożliwia

lekarskiego albo swoim zachowaniem uniemożliwia

wykonanie tych czynności, lekarz okoliczność tę

wykonanie tych czynności, lekarz okoliczność tę

odnotowuje w zaświadczeniu lekarskim, o którym

odnotowuje w zaświadczeniu lekarskim, o którym

mowa w ust. 4, a dyżurny jednostki organizacyjnej

mowa w ust. 4, a dyżurny jednostki organizacyjnej

Policji dokonującej zatrzymania - w książce wydarzeń

Policji dokonującej zatrzymania - w książce wydarzeń

jednostki.

jednostki.


Document Outline


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Prawo medyczne wykład VIII Obowiązek ratowania życia
Prawo medyczne wykład VIII Obowiązek ratowania życia
Prawo medyczne wykład IX pełny Błąd, odpowiedzialność karna, dokumentacja, współpraca z wymia
prawo administracyjne-wyklad VIII, prawo administracyjne(1)
8 Obowiązek ratowania życia Zgon uregulowania prawne Regu
Prawo Medyczne wykład II Prawa pacjenta
Prawo Medyczne wykład IV Bad prenatalne, transplantacja, eutanazja, przerywanie ciąży ppt
Prawo Medyczne wykład III 192 kk, bad prenatalne, transplantacja
Prawo medyczne wykład IX
Prawo budowlane wykład VIII
Prawo Medyczne wykład V Prokreacja, eutanazja, przerywanie ciąży
prawo administracyjne-wyklad VIII, prawo administracyjne(1)
Mariusz Piechota Prawo medyczne Wyklad 2 Podstawowe pojecia z zakresu prawa cywilnego, finansowego,
Mariusz Piechota Prawo medyczne Wyklad 1 Podstawowe pojecia z zakresu prawoznawstwa
Prawo Medyczne wykład III 192 kk, bad prenatalne, transplantacja
8 Obowiązek ratowania życia Zgon uregulowania prawne Regu
Prawo cywilne Wykład VIII 13 11 2012 Pojęcie zobowiązania
wykład3 - Eutanazja, Stomatologia UMED, prawo medyczne, prawo i etyka w stomatologii 2010-2011

więcej podobnych podstron