1. Na czym polega 

sposób rządzenia 
państwem zwany 

monarchią ?

 

 

Rządzi jedna 

osoba 

( król , cesarz ) a 

po jego śmierci 

ktoś z jego 

rodziny 

( najczęściej 

syn )

 

 

2. Jaki kraj i 

dlaczego w IV 

wieku p.n.e. stał się 

groźny dla 

najsilniejszych 

państw świata?

 

 

Macedonia ; dzięki 

doskonale wyćwiczonej 

armii , stosującej 

najlepsze sposoby walki 

zaczerpnięte często od 

innych i jeszcze przez 

Macedończyków 

ulepszone 

( np. falangę grecką 

zmodyfikowano 

wprowadzając znacznie 

dłuższe włócznie )

 

 

3.Dwaj władcy 

Macedonii , którzy 

przyczynili się do 

potęgi tego 

państwa

 

 

Filip II i 

Aleksander 

Wielki

 

 

4.Opowiedz o życiu 

Aleksandra 

Wielkiego

 

 

Jego rodzicami byli władcy Macedonii 

: Filip II i Olimpia. Miał znakomitego 

nauczyciela , słynnego filozofa 

greckiego Arystotelesa. Jeszcze 

będąc chłopcem ujarzmił dzikiego 

konia. Bucefał służył mu potem wiele 

lat. Już od wczesnej młodości 

wykazywał się nadzwyczajnymi 

zdolnościami w dowodzeniu 

wojskiem. Nigdy nie unikał walki 

stając w bitwach na czele armii. 

Podbił dzięki temu olbrzymi obszar 

( w tym Persję ). Założył wiele 

nowych miast ( część nazwano na 

jego cześć Aleksandrią).

 

 

5.Jakie były skutki 

podbojów 

Aleksandra 

Wielkiego ?

 

 

- Założenie na podbitych 

terenach nowych miast. 

- Rozciągnięcie na nowe 

ziemie kultury i języka 

greckiego 

( następowało też 

mieszanie się kultury 

greckiej z perską ).

- Upadek Persji.

 

 

6.Wymień w 

kolejności 

chronologicznej 

formy rządzenia 

starożytnym 

Rzymem

 

 

monarchia , 

republika , 

monarchia

 

 

7.Nad jakim 

morzem leżało 

państwo rzymskie , 

jak i dlaczego tak 

nazywali je 

Rzymianie ?

 

 

Nad Morzem 

Śródziemnym . 

Rzymianie nazywali je 

„Nasze Morze” 

( Mare Nostrum) 

dlatego , że podbili 

wszystkie ziemie nad 

nim leżące

 

 

8.Jakie dwie grupy 

ludności 

zamieszkiwało 

państwo rzymskie ?

 

 

patrycjusze

 

( bogaci i 

uprzywilejowani ) 

, 

plebejusze

 

( biedni , bez 

większości praw , 

które mieli 

plebejusze )

 

 

9.Co skłoniło 

Rzymian do 

sporządzenia 

wykazu 

obowiązujących w 

ich państwie praw ? 

Jaką on nosił nazwę 

?

 

 

Ustanowiono 

prawo by 

ograniczyć 

samowolę 

patrycjuszowskich 

sędziów . Pierwszy 

spis praw nosił 

nazwę 

Prawo XII 

Tablic

.

 

 

10.Kiedy w Rzymie 

obalono 

monarchię ? Jaką 

nową formę rządów 

wtedy 

wprowadzono ?

 

 

Monarchię obalono w 

VI 

w. p.n.e.

 Wprowadzono 

wtedy władzę ludu 

rzymskiego , czyli 

republikę

 

( z łacińskiego res- 

rzecz , publica – 

wspólna )

 

 

11.Kim byli w 

Rzymie 

konsulowie ? Jakie 

mieli obowiązki ?

 

 

Byli to najważniejsi 

urzędnicy rzymscy. 

Czuwali nad 

wykonywaniem 

uchwał zgromadzenia 

i senatu oraz 

dowodzili wojskiem.

 

 

12.Jakie obowiązki 

mieli w Rzymie 

następujący 

urzędnicy:

a) pretorzy

 

 

 

Zajmowali się 

czuwaniem nad 

przestrzeganiem 

prawa i 

sądzeniem

 

 

b) kwestorzy

 

 

Odpowiadali 

za finanse 

państwa

 

 

c) cenzorzy

 

 

 

Czuwali nad 

przestrzeganiem 

zasad obyczajowych . 

Przeprowadzali spisy 

obywateli , 

sporządzali spisy 

członków senatu.

 

 

d) dyktatorzy

 

 

W czasie 

zagrożenia mieli 

w swych rękach 

najwyższą 

władzę

 

 

e) trybuni 

ludowi

 

 

 

Bronili interesów 

plebejuszy . Mogli 

unieważnić 

szkodzące im 

uchwały 

zgromadzenia 

( mieli prawo 

weta ).

 

 

13.Kto wchodził w 

skład rzymskiego 

senatu ? Czym się 

on zajmował?

 

 

W jego skład 

wchodzili byli i 

obecni urzędnicy. 

Senat odpowiadał 

za całość polityki 

państwa 

rzymskiego .

 

 

14.Jakie tereny udało 

się zdobyć 

Rzymianom między III 

i I wiekiem p.n.e. ? 
Jaki kraj stawiał im 

największy opór ?

 

 

Wszystkie tereny 

leżące 

nad Morzem 

Śródziemnym

 . 

najdłużej opór 

stawiała im leżąca 

na północy Afryki 

Kartagina

 

 

15.Jakie były 

przyczyny upadku 

rządów 

republikańskich w 

Rzymie ?

 

 

Coraz trudniej było zgromadzeniu 

obywateli zarządzać rosnącym 

terytorium państwa. W obradach 

zgromadzenia nie mogli 

uczestniczyć mieszkańcy 

terytoriów odległych od Rzymu. 

Niewielka liczba urzędników i 

krótki okres sprawowania władzy 

utrudniały sprawne rządzenie. 

Bunty i powstania niewolników 

osłabiały państwo. Prywatne 

ambicje i zachłanność zwycięskich 

wodzów armii rzymskiej

 

 

16.Kto i w jaki 

sposób usiłował w I 

wieku p.n.e. 

ograniczyć rządy 

republikańskie i 

samodzielnie 

rządzić Rzymem ?

 

 

Był to znakomity wódz armii 

rzymskiej Juliusz Cezar. Gdy 

wracał do Rzymu po podboju 

Galii postanowił siłą zdobyć 

władzę. Rozpoczęła się 5 letnia 

wojna domowa zakończona 

jego zwycięstwem. Kazał 

obwołać się dożywotnim 

dyktatorem i znacznie 

ograniczył rolę urzędników 

rzymskich.

 

 

17.Jakie podjął 

działania i jakie 

wprowadził reformy 

?

 

 

 

Wyznaczał na urzędników 

zaufane osoby. Rozpoczął 

przebudowę Rzymu. 

Powstrzymał wyzysk 

prowincji. Dokonał reformy 

kalendarza. Nadawał 

najuboższym mieszkańcom 

Rzymu ziemie poza Italią.

 

 

18.Kto , kiedy , 

dlaczego i w jaki 
sposób pozbawił 

życia Juliusza 

Cezara ?

 

 

Grupa byłych rzymskich 

urzędników ( głównie 

senatorów) zasztyletowała 

go , w 44 roku p.n.e. , przy 

wejściu do rzymskiego 

senatu , dlatego że chcieli 

odzyskać zabraną im przez 

Cezara władzę.

 

 

19.Kto po śmierci 

Juliusza Cezara 

objął władzę w 

Rzymie ? 

Scharakteryzuj jego 

rządy .

 

 

Oktawian August , wnuk 

siostry Juliusza Cezara. Sam 

kierował państwem. Zakończył 

długotrwałe wojny ( zapanował 

pokój - „pax romana” ). 

Wprowadził armię zawodową 

( płacił żołnierzom za służbę). 

Zgłaszał kandydatów na 

urzędników wybieranych na 

zgromadzeniu .Pilnował by 

władza nie była powiązana z 

wojskiem.

 

 

20.Wymień trzy 

etapy upadku 

imperium 

rzymskiego

 

 

W 

330 r

. cesarz Konstantyn 

przeniósł stolicę imperium 

rzymskiego z Rzymu do 

Konstantynopola. W 

395

 r. 

cesarstwo podzielono na 

część wschodnią i 

zachodnią. W 

476

 r. 

następuje upadek Rzymu - 

ostatni cesarz zostaje w 

wyniku najazdów 

barbarzyńskich odsunięty 

od władzy.

 

 

21.Co potwierdza 

zdanie , iż 

Konstantynopol 

wzorował się na 

Rzymie ?

 

 

Też był zbudowany 

na 7 wzgórzach. 

Podobnie był 

rządzony. Były 

podobne budowle 

( styl 

architektoniczny )

 

 

22.Jakie zmiany 

nastąpiły na 

terytorium państwa 

rzymskiego w 

czasach najazdów 

barbarzyńskich ?

 

 

Miasta zaczęto otaczać 

ogromnymi murami 

obronnymi. Powstawało 

coraz więcej świątyń 

chrześcijańskich. 

Rzemieślnicy miejscy i 

mieszkańcy wsi otrzymali 

zakaz opuszczania 

miejsca zamieszkania.

 

 

23.Wymień i omów 

kilka zasad prawnych 

obowiązujących w 

starożytnym Rzymie 

aktualnych do dziś .

 

 

Prawo nie działa wstecz ( nie 

można kogoś ukarać za czyn który 

popełnił zanim ustanowiono prawo 

zabraniające go ). Nie wolno karać 

w gniewie. W wypadku wątpliwości 

rozstrzyga się na korzyść 

oskarżonego. Druga strona też 

powinna być wysłuchana. Umowy 

muszą być dotrzymane. Nic nie 

robić to też znaczy coś robić ( np. 

można ukarać kogoś kto 

przyglądał się popełnianiu 

przestępstwa i nie reagował oraz 

nie poinformował o tym policji )