ANESTETYKI
ANESTETYKI
ZNIECZULENIA
ZNIECZULENIA
OGÓLNEGO.
OGÓLNEGO.
Małgorzata Zając
Małgorzata Zając
Katedra Anestezjologii i
Katedra Anestezjologii i
Intensywnej Terapii CMUJ.
Intensywnej Terapii CMUJ.
ANESTETYKI
ANESTETYKI
ZNIECZULENIA
ZNIECZULENIA
OGÓLNEGO.
OGÓLNEGO.
Małgorzata Zając
Małgorzata Zając
Katedra Anestezjologii i
Katedra Anestezjologii i
Intensywnej Terapii CMUJ.
Intensywnej Terapii CMUJ.
Definicja stanu „anestezja”
Definicja stanu „anestezja”
Różne strukturalnie środki prowadzą do
Różne strukturalnie środki prowadzą do
wspólnego stanu zachowania –
wspólnego stanu zachowania –
znieczulenie
znieczulenie
ogólne.
ogólne.
Definicja
Definicja
– uogólniona, ale odwracalna depresja
– uogólniona, ale odwracalna depresja
czynności centralnego systemu nerwowego
czynności centralnego systemu nerwowego
skutkiem której jest utrata percepcji wszystkich
skutkiem której jest utrata percepcji wszystkich
stymulacji z zewnątrz i odpowiedzi na nie.
stymulacji z zewnątrz i odpowiedzi na nie.
Stan anestezji
Stan anestezji
:
:
niepamięć, unieruchomienie w
niepamięć, unieruchomienie w
odpowiedzi na szkodliwe bodźce, osłabienie
odpowiedzi na szkodliwe bodźce, osłabienie
reakcji układu autonomicznego na szkodliwe
reakcji układu autonomicznego na szkodliwe
bodźce, analgezja i stan nieprzytomności.
bodźce, analgezja i stan nieprzytomności.
Pomiar głębokości
Pomiar głębokości
znieczulenia
znieczulenia
MAC
– minimalne stężenie pęcherzykowe anestetyku, przy
którym 50% znieczulanych nie wykazuje odpowiedzi na
bodźce chirurgiczne
Różne jest stężenie różnych anestetyków (wysokość MAC),
które daje niepamięć i brak odpowiedzi na bodźce
chirurgiczne, co świadczy, że każdy z nich wykazuje inny
mechanizm komórkowego i molekularnego działania
anestetycznego
Siła anestetycznego działania anestetyków dożylnych jest
trudna do określenia, gdyż bardzo trudno jest ciągle
monitorować poziom ich w osoczu i w tkance mózgowej,
Siła anestetycznego działania anestetyku dożylnego
określona jest przez jego średnie stężenie w osoczu (u 50%
znieczulanych chorych brak reakcji na bodziec chirurgiczny)
Mechanizm znieczulenia
Mechanizm znieczulenia
Molekularny efekt anestezji
Molekularny efekt anestezji
– wszystkie
– wszystkie
anestetyki – dożylne i wziewne - mają podobny
anestetyki – dożylne i wziewne - mają podobny
mechanizm anestetycznego działania przez
mechanizm anestetycznego działania przez
zaburzenie fizycznych właściwości błony
zaburzenie fizycznych właściwości błony
komórkowej, wskutek wiązania ze
komórkowej, wskutek wiązania ze
specyficznymi białkami błony komórkowej,
specyficznymi białkami błony komórkowej,
czyli receptorami
czyli receptorami
po rozpuszczeniu w płynach
po rozpuszczeniu w płynach
ustrojowych
ustrojowych
Wiązanie się z tymi receptorami w różnych
Wiązanie się z tymi receptorami w różnych
miejscach centralnego systemu nerwowego daje
miejscach centralnego systemu nerwowego daje
różny efekt „anestezji”.
różny efekt „anestezji”.
Anatomiczne miejsca
Anatomiczne miejsca
anestetycznego działania.
anestetycznego działania.
Anestetyki ogólnie działające przerywają funkcję układu
Anestetyki ogólnie działające przerywają funkcję układu
nerwowego na niezliczonych poziomach, włączając w to
nerwowego na niezliczonych poziomach, włączając w to
obwodowy układ nerwowy, rdzeń kręgowy, pień mózgu i
obwodowy układ nerwowy, rdzeń kręgowy, pień mózgu i
korę mózgową. Precyzyjne określenie anatomicznego
korę mózgową. Precyzyjne określenie anatomicznego
miejsca działania poszczególnych anestetyków jest trudne,
miejsca działania poszczególnych anestetyków jest trudne,
gdyż większość z nich w sposób rozlany hamują aktywność
gdyż większość z nich w sposób rozlany hamują aktywność
elektryczną CSN.
elektryczną CSN.
Isofluran w dawce 2 MAC daje stan nieprzytomności przez
Isofluran w dawce 2 MAC daje stan nieprzytomności przez
wytworzenie ciszy elektrycznej w całym pniu mózgu.
wytworzenie ciszy elektrycznej w całym pniu mózgu.
Efekt niepamięci wstecznej wynika z blokady przewodzeń z
Efekt niepamięci wstecznej wynika z blokady przewodzeń z
hippokampa (po anestetykach dożylnych i wziewnych).
hippokampa (po anestetykach dożylnych i wziewnych).
Blokada wzgórza prowadzi do wystąpienia snu, a dróg
Blokada wzgórza prowadzi do wystąpienia snu, a dróg
wzgórzowo-korowych prowadzi do wystąpienia stanu
wzgórzowo-korowych prowadzi do wystąpienia stanu
nieprzytomności
nieprzytomności
Fizjologiczny mechanizm
Fizjologiczny mechanizm
anestezji.
anestezji.
1 –
1 –
anestetyki wziewne prowadzą do
anestetyki wziewne prowadzą do
hiperpolaryzacji neuronów
hiperpolaryzacji neuronów
. Szczególnie
. Szczególnie
istotne jest to dla neuronów regulujących
istotne jest to dla neuronów regulujących
przepływ bodźców, redukują ilość bodźców w
przepływ bodźców, redukują ilość bodźców w
części postsynaptycznej neuronów, zmniejszają
części postsynaptycznej neuronów, zmniejszają
uwalnianie neurotransmitterów w synapsach.
uwalnianie neurotransmitterów w synapsach.
2 –
2 –
anestetyki wziewne i dożylne działają na
anestetyki wziewne i dożylne działają na
poziomie synaps, ich części pre- i post-
poziomie synaps, ich części pre- i post-
synaptycznej
synaptycznej
. W części presynaptycznej hamują
. W części presynaptycznej hamują
wydzielanie neurotransmitterów, w części
wydzielanie neurotransmitterów, w części
postsynaptycznej zmieniają odpowiedź na
postsynaptycznej zmieniają odpowiedź na
wydzielony neurotransmitter.
wydzielony neurotransmitter.
Molekularny efekt anestetyków.
Molekularny efekt anestetyków.
Efekt działania anestetyków - wpływ na receptory
Efekt działania anestetyków - wpływ na receptory
GABA „A” i czopowanie kanałów jonowych:
GABA „A” i czopowanie kanałów jonowych:
kanały „chlorkowe” związane z receptorem GABA
kanały „chlorkowe” związane z receptorem GABA
„A” dla neurotransmiteru kwasu GABA są
„A” dla neurotransmiteru kwasu GABA są
blokowane przez halogenowe anestetyki wziewne
blokowane przez halogenowe anestetyki wziewne
i dożylne –propofol, barbiturany, etomidate,
i dożylne –propofol, barbiturany, etomidate,
neurosteroidy - powoduje depresję aktywności
neurosteroidy - powoduje depresję aktywności
układu nerwowego - efekt snu
układu nerwowego - efekt snu
kanały „chlorkowe” związane z receptorami
kanały „chlorkowe” związane z receptorami
glicynowymi i nikotynowymi acetylocholinowymi
glicynowymi i nikotynowymi acetylocholinowymi
w rdzeniu kręgowym i pniu mózgu odpowiadają za
w rdzeniu kręgowym i pniu mózgu odpowiadają za
przewodzenie bólu – blokowane przez anestetyki
przewodzenie bólu – blokowane przez anestetyki
wziewne, propofol, częściowo barbiturany
wziewne, propofol, częściowo barbiturany
Molekularny efekt anestetyków
Molekularny efekt anestetyków
kanały „wapniowe” związane z receptorami N-
kanały „wapniowe” związane z receptorami N-
methyl-D-asparganinowymi są blokowane przez
methyl-D-asparganinowymi są blokowane przez
ketamine, podtlenek azotu, xenon – co daje stan
ketamine, podtlenek azotu, xenon – co daje stan
snu
snu
kanały „potasowe” blokowane przez anestetyki
kanały „potasowe” blokowane przez anestetyki
wziewne - daje hiperpolaryzację neuronów,
wziewne - daje hiperpolaryzację neuronów,
wprowadza je w stan „spoczynku”
wprowadza je w stan „spoczynku”