Leki stosowane w stanach 

zagrożenia życia



Wstrząs kardiogenny



Wstrząs anafilaktyczny



Przełom nadciśnieniowy



Stan astmatyczny



Zapaść

Wstrząs

Krytyczne upośledzenie mikrokrążenia 

prowadzące do hipoksji i zaburzeń 

metabolicznych tkanek

Wstrząs



Kardiogenny



Wynika z nagłego 

zmniejszenia 

objętości 

minutowej



Anafilaktyczny



Polega na 

istotnym 

rozszerzeniu 

łożyska 

naczyniowego 

spowodowanym 

działaniem 

mediatorów 

reakcji alergicznej 

(histamina, kininy)

Leczenie wstrząsu 

kardiogennego



Stały dostęp do żyły centralnej



Leczenie przeciwbólowe (w okresie świeżego 

zawału serce)



Zwalczanie hipoksemii



Wyrównywanie kwasicy i zaburzeń 

elektrolitowych



Kontrolę wolemii



Zmniejszenie obciążenia następczego



Poprawę kurczliwości mięśnia sercowego



Krążenie wspomagane (kontrapulsacja 

aortalna)

Leczenie wstrząsu 

kardiogennego



 Dopamina



Rozszerzenie naczyń nerkowych i 

natriureza (rec. D

2

)



Działanie inotropowo dodatnie (rec. β

1

)



Zbyt duże dawki powodują zwiększenie 

obciążenia następczego serca i 

kurczliwości a także zużycia tlenu (rec. α

1

)



Dobutamina



Działanie inotropowo dodatnie (rec. β

1

)

Leczenie wstrząsu 

kardiogennego



Leki rozszerzające naczynia np. nitroprusydek 

sodu, nitrogliceryna



100 mmHg !



Można stosować nitroglicerynę razem z 

dobutaminą lub dopaminą



Leki przeciwarytmiczne np. lidokaina



Leki o znikomym działaniu inotropowo ujemnym



Leki moczopędne np. furosemid 



W przypadku obrzęku płuc



Hormony steroidowe np.hydrokortyzon, 

metyloprednisolon, deksametazon



Zwiększają wrażliwość ścian tętniczek na 

presyjne działanie amin katecholowych



Stabilizują błony lizosomalne

Leczenie wstrząsu 

kardiogennego



Leki przeciwbólowe



Morfina



Mieszanka neuroleptoanalgetyczna 

(droperidol,fentanyl z ewentualnym dodatkiem 

nalorfiny)



Pentazocyna

Schemat leczenia 

objawowego

1.

Oddychanie mieszaniną tlenu

2.

Sztuczna wentylacja płuc w przypadku zaburzeń lub gdy 

pO

2

 <60 mmHg, pCO

2

 >60 mmHg

3.

Kontrola wypelnienia łożyska naczyniowego; w 

hipowolemii podanie:



Izotonicznego r-ru NaCl lub Glukozy lub 

Dekstranu 70

4.

Leki działające inotropowo dodatnio:



Dobutamina 2-2,5 μg/kg mc.na min (zmniejszenie 

oporu)

3-7 μg/kg mc.na min (inotropowo dodatnio)

makasymalnie do 10 μkg mc.na min



Dopamina

2-4 μg/kg mc.na min (działanie 

rozszerzające naczynia, diuretyczne i natriuretyczne)

4-10 μg/kg mc.na min (inotropowo dodatnie) powyżej 

10 μg/kg mc.na min (działanie kurczące naczynia)



Epinefryna 0,1-1,0 μg/kg mc.na min

Schemat leczenia 

objawowego

1.

Gdy skurczowe ciśnienie tętnicze osiągnie 90 mmHg 

jednocześnie z lekami działającymi inotropowo 

dodatnio można podać

5.

Nitroprusydek sodu 40-100 μg/min, rozpoczynając od dawki 

10 μg/min zwiększając dawkę o 5 μg/min co 3 min tak, aby 

największą dawką nie obniżyć ciśnienia tętniczego krwi

6.

Jednocześnie z podawaniem dobutaminyy w dawce 8-12 

μg/kg mc. na min – dopaminę 2-4 μg/kg mc. na min, 

zwłaszcza przy małej diurezie

7.

Skojarzenie dobutaminy (dawki jak w pkt. 4a) z milrinonem 

(bolus 25-75 μg/kg mc. W ciągu 10-20 min, później w dawce 

0,375-0,75 μg/kg mc. na min)

8.

Wyrównywanie kwasicy i zaburzeń elektrolitowych

wodorowęglan sodowy(8,4%), trometamol(3,6%), sole potasu

9.

W miarę możliwości leczenie interwencyjne np. 

angioplastyka wieńcowa, kontrapulsacja wewnątrzaortalna

Leczenie wstrząsu 

anafilaktycznego



Adrenalina



Pobudza rec. β

2

-adrenergiczne 



Rozszerza oskrzela

 



Hamuje uwalnianie histaminy przez mastocyty



Glikokortykosteroidy



Działanie przeciwzapalne i 

przeciwalergiczne

Schemat leczenia wstrząsu 

anafilaktycznego



Ułożenie chorego w pozycji leżącej,uniesienie 

kończyn dolnych



Usunięcie źródła antygenu, 



Zapewnienie dostępu do dużego naczynia



Adrenalina:



Aerozol dotchawiczo (natychmiast) lub dożylnie 

podaje się 1 mg adrenaliny + 9 ml r-ru 

izotonicznego NaCl (podawanie ma trwać 5 min)



Szybkie wypełnianie łożyska naczyniowego 

odpowiednią objętością płynów



Glikokortykosteroidy dożylnie



Prednisolon – 1,0 g



Hydrokortyzon – 300 mg



Metyloprednizolon – 125 mg 

Leczenie wstrząsu 

anafilaktycznego



Leki przeciwhistaminowe



Blokujące rec. H1 (np. klemastyna = Tavegyl 4 mg 

iv.)



Blokujące rec. H2 (np. cymetydyna 400 mg i.v.)

Przełom nadciśnieniowy

Krytyczny wzrost ciśnienia tętniczego 

powodujący zagrażające życiu ostre 

powikłania narządowe, np. 

niewydolność lewokomorową, obrzęk 

płuc, dławicę piersiową, zawał serca.

Leczenie polega na stopniowym 

zmniejszaniu ciśnienia tętniczego, nie 

więcej niż o 20% wartości wyjściowej

Możliwości ambulatoryjne 

leczenia przełomu 

nadciśnieniowego 



Nitrogliceryna 0,8 mg (kapsułkę połknąć po 

rozgryzieniu) w razie potrzeby powtórzyć po 10-20 

min



Lek z wyboru w razie wystąpienia dusznicy bolesnej, 

niewydolności lewokomorowej lub obrzęku płuc



ACE-I np. kaptopril s.l.



Urapidyl np. Ebrantil 25mg powoli i.v.



Klonidyna 0,075 mg powoli i.v. (u chorych 

przewodnionych dodatkowo furosemid (20-40 mg 

i.v.)



Krótko działające leki blokujące kanały wapniowe 

np. 5 mg nifedypiny lub nitrendypiny 



przeciwskazane u chorych na dławicę piersiową i po 

zawale serca

Leczenie szpitalne przełomu 

nadciśnieniowego 



Nitrogliceryna 



we wlewie z szybkością 1-5 mg/h lub większą



Nitroprusydek sodu (np. Nipruss) 



z szybkością początkową 20 μg/min, stopniowo 

zwiększając dawkę w celu osiągnięcia 

pożądanej wartości ciśnienia tętniczego (przy 

dużych dawkach dodatkowo podawać 

tiosiarczan sodowy by zapobiec zatruciu 

tiocyjanianem)

Możliwości leczenia 

przełomu 

nadciśnieniowego



Nikardypina 



5-15 mg/h i.v.



Fenoldopam 



0,1-0,3 μg/kg/min 

we wlewie



Enalaprylat 



 1,25 – 5 mg i.v. co 

6 h



Hydralazyna



 10-20 mg i.v.



10-50 mg i.m

.



Labetalol



20-80 mg i.v. co 

10 min;

0,5-2,0 

mg/min we wlewie



Esmolol 



250-500 

μg/kg/min i.v. 

(bolus) następnie 

50-100 μg/kg/min 

i.v.



Fentolamina



5-15 mg i.v.

Stan astmatyczny

Bardzo ciężkie rozlane zwężenie oskrzeli

Bardzo ważne jest jak najszybsze 

ustalenie dotychczasowego leczenia 

(zwłaszcza czy była stosowana teofilina 

doustnie)

Leczenie stanu 

astmatycznego



Glikokortykoidy 



Dożylnie (100-200 mg hydrokortyzonu lub 20 

mg prednisolonu co 4-6 h)



β

2

-adrenomimetyki 



We wlewie dożylnym np. Salbutamol 5 μg/min 

przy kontroli tętna i ciśnienia krwi)



W postaci nebulizacji np. Salbutamol w dawce 

2,5-5 mg



Teofilina



We wlewie dożylnym 4-5 mg/kg mc.



Bromek ipratropium



W postaci nebulizacji

Leczenie stanu 

astmatycznego



Nawodnienie i leki mukolityczne 



podawane pozajelitowo lub płukanie oskrzeli



Sole potasu 



(stała kontrola ponieważ podawane leki 

zmniejszają jego stężenie w surowicy)

Zapaść

Obniżenie napięcia ścian i poszerzenie 

naczyń krwionośnych, zwłaszcza naczyń 

tułowia (centralnych), w konsekwencji 

znaczny spadek ciśnienie krwi

Leczenie zapaści



Leki presyjne 



Powodujące wzrost ciśnienia tętniczego przez 

pobudzenie rec. α

1

-adrenergicznych w 

naczyniach



Działające ośrodkowo w pniu mózgu



Odpowiednie ułożenie ciała



Kończyny dolne powyżej głowy – fizyczne 

przemieszczenie krwi

Leki stosowane w zapaści



Noradrenalina



Wlew dożylny 4 mg w 500 ml NaCl



Pobudza rec.α

1

-adrenergiczne



Pentetrazol (Kardiazol)



Działa pobudzająco na rdzeń przedłużony, zwł. 

na ośr. naczyniowo-ruchowy i oddechowy



Midodryna (Gutron) lub Norfenefryna 

(Novadral)



Pobudza receptory α-adrenergiczne 



Etylefryna (Effortil)



Pobudza receptory α- i β-adrenergiczne 



Metaraminol



Pobudza

 

receptory α

1

-adrenergiczne



Niketamid



+ kofeina (Cardiamid)



+ glukoza (Glukardiamid)



Działa pobudzająco na ośrodek naczyniowo-

ruchowy 

i oddechowy

Dziękuję za uwagę