Leczenie otyłości

Metody 
farmakologiczne

 

 

Zużycie energii w organizmie



Podstawowa przemiana materii (ok. 60%);



Wydatek energetyczny związany 
z aktywnością fizyczną (ok. 20%);



Produkcja energii cieplnej (ok. 20%);

Gdy zużycie jest zbyt niskie, nadmiar 

dostarczonej energii magazynowany jest 
w tkance tłuszczowej.

 

 

Leczenie otyłości



Spadek masy ciała można osiągnąć 
wyłącznie poprzez uzyskanie ujemnego 
bilansu energetycznego;



W tym celu wdraża się:

–

Zalecenia dietetyczne;

–

Aktywność fizyczną;

–

Modyfikację stylu życia;

–

Farmakoterapię;

–

Postępowanie chirurgiczne.

 

 

Leczenie farmakologiczne:



U osób otyłych (BMI > 30,0);



U osób z nadwagą (BMI > 27,0), u których 
występują dodatkowe czynniki ryzyka:

–

Choroby układu sercowo-naczyniowego;

–

Nadciśnienie;

–

Cukrzyca;

–

Dyslipidemia;

–

Zespół bezdechu sennego.

 

 

Szczególne sytuacje:



Trudności z uzyskaniem ubytku masy 
ciała;



Efekt „jo-jo”;



Okres okołomenopauzalny;



Okres po rzuceniu palenia;



Zespół policystycznych jajników.

 

 

Grupy leków stosowanych 

w leczeniu otyłości

1.

Hamujące łaknienie;

2.

Zmniejszające jelitowe wchłanianie 
składników pokarmowych;

3.

Pobudzające termogenezę.

 

 

Leki hamujące łaknienie



O działaniu obwodowym:

–

Substancje hydrofilne, pęczniejące w 
przewodzie pokarmowym i dające uczucie 
nasycenia;

–

Najczęstsze składniki: metyloceluloza, agar
lub włókna ksantynowe (Trimline);

–

U wielu pacjentów wypełnienie żołądka nie 
zmniejsza uczucia łaknienia, które zależy od 
ośrodkowej regulacji.

 

 

Leki hamujące łaknienie



Sympatykomimetyczne:

–

Fentermina, amfepramon, fenylpropanolamina, 
mazindol, chlorfentermina (Avipron);

–

Działania niepożądane: pobudzenie ośrodkowego 
układu nerwowego (bezsenność, niepokój, suchość 
w ustach, kołatanie serca);

–

Często konieczne przerwy w leczeniu ze względu 
na objawy niepożądane lub rozwój tolerancji.

 

 

Leki hamujące łaknienie



Leki serotoninergiczne:

–

Deksfenfluramina (Isolipan) – obecnie wycofana
z użycia;

–

Fluoksetyna (Prozac, Bioxetin, tabl. 20 mg) – 
stosowana jako lek przeciwdepresyjny oraz
w leczeniu żarłoczności psychicznej;

–

Sibutramina (Meridia) – stosowana 1x/dobę 
rano lub w godzinach przedpołudniowych, 
dawka początkowa 10 mg.

 

 

Sibutramina



Program STORM (Sibutramine Trial of 

Obesity Reduction and Maintenance);



Udowodniona skuteczność w redukcji masy 

ciała i utrzymaniu uzyskanego efektu

–

James WPT, Lancet 2000, 356, 2119;



Ponadto:

–

Znamiennie niższe poziomy trójglicerydów i 

wyższe stężenie HDL-Ch;

–

Poprawa regulacji cukrzycy u otyłych chorych

z cukrzycą typu 2.

 

 

Sibutramina



Podwójny mechanizm działania:

–

zwiększenie poposiłkowego uczucia sytości 
(hamowanie wychwytu zwrotnego 
serotoniny);

–

nasilenie termogenezy (hamowanie 
wychwytu zwrotnego noradrenaliny).

 

 

Sibutramina



Objawy niepożądane: na ogół łagodne 

(suchość w jamie ustnej, zaparcia, 

bezsenność), ale również działanie presyjne 

i przyspieszenie pracy serca (!)

–

Podczas stosowania konieczna częsta kontrola 

częstotliwości rytmu serca i regularne pomiary 

ciśnienia krwi!



Przeciwwskazania: choroba wieńcowa, 

zaburzenia rytmu, niewyrównane 

nadciśnienie tętnicze, niewydolność 

wątroby i nerek.

 

 

Leki hamujące wchłanianie 

jelitowe



Chitosan:

–

Preparat Chitinin, tabl. 750 mg;

–

Wiąże tłuszcze w przewodzie pokarmowym, 
hamując wchłanianie składników pokarmowych;

–

Przy zastosowaniu chitosanu jako środka 
wspomagającego przy kuracjach 
odchudzających (3x2 tabl.) uzyskiwano większy 
ubytek masy ciała niż w grupie osób 
otrzymujących placebo.

 

 

Leki hamujące wchłanianie 

jelitowe



Substytuty tłuszczowe:

–

Produkowane z węglowodanów (polidekstroza, 
pektyna), białek (Simplesse) lub tłuszczów 
(olestra);

–

Dodawane do produktów spożywczych w celu 
zmniejszenia kaloryczności przy jednoczesnym 
zachowaniu walorów smakowych;

–

Działania niepożądane: zaburzenia ze strony 
przewodu pokarmowego, luźne stolce, 
upośledzenie wchłaniania witamin A,D,E,K.

 

 

Orlistat

 (Xenical)



Skuteczność potwierdzona w kilku 
wieloośrodkowych europejskich 
badaniach kontrolowanych placebo:

–

Sjostrom L., Lancet 1998, 352, 167;

–

Davidson MH., JAMA 1999, 281, 235;

–

Rossner S, Obes. Res. 2000, 8, 49.



Udowodniony wpływ na zmniejszenie 
masy ciała i utrzymanie efektu kuracji 
odchudzającej po jej zakończeniu.

 

 

Orlistat



Miejscowo hamuje działanie lipazy 

trzustkowej i żołądkowej, zmniejszając 

trawienie 

i wchłanianie tłuszczów dostarczonych 

z pokarmem;



Dodatkowo redukuje czynniki ryzyka 

związane z otyłością:

–

Działanie hipolipemizujące;

–

Obniżenie stężeń glukozy i insuliny w surowicy;

–

Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

 

 

Orlistat



Zalecana dawka: 3x120 mg podczas głównych 
posiłków;



Stosowanie leku powinno iść w parze 
z umiarkowanie niskokaloryczną dietą (deficyt 
500-800 kcal), zawierającą do 30% tłuszczu;



Objawy niepożądane: gazy jelitowe, 
tłuszczowe stolce (krótkotrwałe i nasilające się 
po spożyciu pokarmów bogatych w tłuszcze).

 

 

Leki termogeniczne



Efedryna:

–

Zwiększa uwalnienie endogennych amin 
katecholowych;

–

Stosowana przewlegle w dawce 20 mg/dobę 
wywiera efekt termogeniczny prowadzący do 
zmniejszenia masy ciała z mniejszym 
ubytkiem masy beztłuszczowej;

–

Wyraźniejszy efekt działania w połączeniu
z kwasem acetylosalicylowym lub kofeiną.

 

 

Leki termogeniczne



Efedryna:

–

Działania uboczne (przemijające): przyspieszenie 
akcji serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, 
drżenia mięśniowe, niepokój;

–

Niezalecana u osób w wieku średnim i starszym,
z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową 
lub cukrzycą.

–

Alkaloidy efedryny i kofeina wchodzą w skład 
wielu reklamowanych preparatów ziołowych dla 
osób
z nadwagą (Ma Huang, Guarana).

 

 

Nowe możliwości terapii?



Wybiórcze leki β3-adrenomimetyczne;



Analogi leptyny;



Antagoniści neuropeptydu Y;



Bupropion;



Topiramat;



Metformina;



Analogi amyliny.

 

 

Pamiętaj:

Nie istnieje żaden 

„cudowny lek” na 
nadwagę i otyłość!

 

 

Pamiętaj:



Leczenie otyłości wymaga 

kompleksowego podejścia

, 

uwzględniającego przede wszystkim 
zalecenia dietetyczne 
i aktywność fizyczną, a dopiero w 
dalszej kolejności farmakoterapię!

 

 

Pamiętaj:



Po zakończeniu kuracji 
odchudzającej 
u każdego pacjenta konieczne jest 
wdrożenie 

długoterminowego 

programu zabezpieczającego przed 
ponownym przyrostem masy ciała

.