background image

 

 

Logiczne podstawy 

działania 

komputera

Dr Anna ADRIAN

background image

 

 

Idea John’a von Neumann’a

Współczesne komputery zbudowane są według idei 
sprecyzowanej w USA w latach 40-tych XX wieku

.

Spośród wielu uczonych, których odkrycia i 

wynalazki przyczyniły się do zbudowania 

komputera, na szczególną uwagę zasługuje 

węgierski matematyk  John von Neumann (1903-
57).

 

Według Jego projektu  computer hardware  to:

CPU 

Input 

Output 

Working memory 

Permanent memory

 

background image

 

 

Podstawowe założenia von Neumanna

Komputer  powinien  posiadać 

pamięć

  w  której 

przechowywane  będą  zarówno  dane  jak  i  instrukcjez 

możliwością 

 

zapisu 

i odczytu w dowolnej kolejności 

Powinien  być  wyposażony  w  jednostkę  obliczeniową 
wykonującą operacje arytmetyczne i logiczne ( CPU )

Powinien  posiadać 

urządzenia  wejściowe

  pozwalające 

na  wprowadzanie  danych  i 

urządzenia  wyjściowe

 

umożliwiające wyprowadzanie danych ( 

Input, Output

)

Powinien  zawierać  takie  układy  sterujące  jego  pracą, 
które 

pozwalałyby  

na 

interpretację 

rozkazów 

pobieranych  z  pamięci  oraz  wybór  alternatywnych 
działań  (zmianę  kolejności  rozkazów)  w  zależności  od 

wyniku poprzednich operacji 

(CPU)

background image

 

 

Komputer  narzędzie obróbki 

informacji

Dane + rozkaz

 

Zapis 

Przetwarzanie 

Przechowywanie

Czym jest informacja ?

Czym jest informacja ?

Dane  fakty, liczby

Informacja   Dane + Interpretacja

Wiedza Informacja + System 

wnioskowania

background image

 

 

Dane i sposób ich kodowania

O liczbach  i systemach liczbowych

pierwsze zapisy liczb wprowadzili Babilończycy-

2800 

pne, 

pozycyjny zapis wymyślił chiński matematyk Sun Cu  
-

100 ne

.

w zapisie pozycyjnym, pozycja jedności  
fizycznie pierwsza jest logicznie ostatnią,

System pozycyjny jest systemem ważonym,
ta sama cyfra na różnych pozycjach oznacza zupełnie 
coś innego; 

background image

 

 

Dane i sposób ich 

kodowania

Systemy liczbowe  o różnych podstawach

podstawa

zbiór cyfr

10- dziesiętny   

{0,1,2,3,4,5,6,7,8,9}

 2-binarny=dwójkowy  { 0,1}

 8-oktalny 

{ 1,2,3,4,5,6,7}

 16-heksadecymalny 

{1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F}

background image

 

 

Liczby i sposób ich 

kodowania

 

Podstawa

102

8

16

0 0

0

0

1 1

1

1

2         10 2

2

.............................................................

.................

7      111 7

7

8    1000        10 8

9    1001        11 9

       10    1010        12 A

.............................................................

.................

256

 

  100.000.000

      400        FF

65535           177777

   FFFF

background image

 

 

Arytmetyka w systemie 

binarnym

Zbiór cyfr Z = { 0 ,1 }

Dodawanie

0+0 =  0
1+0 =  1
0+1 =  1
1+1 =10

Mnożenie

0*0 =  0
1*0 =  0
0*1 =  0
1*1 =  1

background image

 

 

Operacje logiczne

Wartości logiczne

True := 1 False := 0

Operatory logiczne

  

 

not

or and

1=0

 0=0 0 0=0

0=1

 0=1 1 0=0

 1=1

1=0

 1=1

1=1

background image

 

 

Dane i sposób ich kodowania

Podstawowa jednostka informacji

 

bit 

 

pojęcie pierwotne

b

inary

 i

nformation uni

t     b

inary 

dig

it

bit=0 

lub

  bit =1

background image

 

 

Dane i sposób ich 

kodowania

TEKSTY

ASCII : American Standard Code for

    Information Interchange

ASCII            Znak

41

)

42

*

48

0

49

1

97

a

65

01000001

ALA

01000001 01001100 01000001

background image

 

 

Dane i sposób ich 

kodowania

Byte = bajt = znak = porcja informacji 

w  systemie  binarnym jest to liczba ośmiocyfrowe 

w systemie heksagonalnym to tylko dwie cyfry 

w jednym bajcie  można wyrazić ( przesłać) 256 

różnych stanów ( informacji)

Bajt –to podstawowa jednostka pojemności 

     pamięci komputera

1kB=1024 bajtów

1MB=1024 kB  ,  1GB=1024 MB,  .....,1TB,...... 1PB,  

1EB

background image

 

 

Słowo binarne

Słowo jest rozumiane przez 

komputer jako 

k-elementowy ciąg bitów.
Najczęściej przyjmuje się: 

k=16

 lub 

k=32

 lub 

k=64

k jest liczbą stałą dla danego 

systemu 

background image

 

 

Dane i sposób ich 

kodowania

W pamięci wewnętrznej komputera ,
w  procesorze, na dysku i podczas 
wszelkich transmisji każdy znak( bajt) 
ma postać ośmiobitowej liczby 
-odpowiadającej  liczbie przypisanej 
mu w kodzie ASCII

Na ekranie lub na papierze bajt (znak) 
przybiera postać znaku graficznego 
-tzn zbioru uporządkowanych punktów

background image

 

 

Dane i sposób ich 

kodowania

Fonty
są to wzorce kształtów liter odpowiadające 

poszczególnym kodom ASCII, 

przechowywane są w specjalnej pamięci 

EPROM , będącej częścią sterownika ekranu 

w jednostce centralnej lub elementem 

elektronicznego wyposażenia drukarki. 

Zmiana kształtu znaków  nie może być 

programowana przez użytkownika

Kod ASCII jest gęsty i nie zawiera znaków 

alfabetu polskiego, dla ich uzyskania używa 

się kodu DHN, Mazowia czy Latin-2, a w 

Windows najczęściej „stronicy 852” 

background image

 

 

Elementarne podzespoły 

komputera.

Bramki

Komputer wykonując działania na słowach , 

wykonuje operacje na poszczególnych bitach.

Bramki są to elementy wykonujące pewne 

określone operacje na pojedynczych bitach. 

Podstawowe bramki :

NOT   negacja  jest operacją jednobitową, 

OR   suma jest operacją dwubitową

AND  iloczyn jest operacją dwubitową

 

background image

 

 

Realizacja operacji 

arytmetycznych 

i logicznych w 

komputerze

negacj
a

NOT

iloczyn

AND

suma

OR

Symbol 
bramki

Operacj
a

Równa
nie

y = - x
y = ~ x

z = x * 
y

z=x+y

x

z

y

y

x

x

y

z

background image

 

 

Inne stosowane bramki 

NAND

NOR

z=~(x*y)

z=~(x+y)

Bramki AND, NAND, OR, NOR istnieją 

także  jako elementy o więcej niż 

dwóch wejściach.

x

y

x*y ~(x*y) x+y ~(x+y)

0

0

0

1

0

1

0

1

0

1

1

0

1

0

0

1

1

0

1

1

1

0

1

0

background image

 

 

Przerzutniki

Przerzutnik jest układem o dwóch stanach 
stabilnych ( takich, dla których stan logiczny 
jest jednoznacznie określony), 
wykorzystywanym (głównie) do zapamiętania 
informacji równej jednemu bitowi.

Przerzutnik może mieć jedno lub kilka wejść. 

Stan wyjść określony jest nie tylko stanem 
wejść 
ale także jego stanem poprzednim.

background image

 

 

Przerzutnik JK

0

0

0

0

0

0

1

0

0

1

0

1

0

1

1

1

1

0

0

1

1

0

1

0

1

1

0

1

1

1

1

0

Q

 Q

K

J

Symbol 
przerzutnika jk

q

k

j

k

k

k

q

k+1

background image

 

 

Przerzutnik sr ( ang. Set, 

reset )

q

k

r

k

s

k

q

k+1

1

1

1

?

1

1

0

0

1

0

1

1

1

0

0

1

0

1

1

?

0

1

0

0

0

0

1

1

0

0

0

0

Q

~
Q

S

R

Symbol 
przerzutnika sr

Wejście 
ustawiające ”s” 
powodujące 
ustawienie 
wyjścia 
przerzutnika w 
stan logicznej 1

Wejście zerujące 
”r” powodujące 
ustawienie 
wyjścia 
przerzutnika w 
stan logicznego 0

Jeśli pracę przerzutnika 
rozważamy w kolejnych 
chwilach 1,2,...k, k+1; 

stan wyjść, określają s

k

 i r

oraz 
q

k

 aktualny stan wejścia , a 

następny q

k+1

 

background image

 

 

Rejestry

Rejestrem jest zbiór przerzutników służących do 

przechowywania informacji cyfrowej ( binarnej)

Rozróżnia się rejestry szeregowe i równoległe

W rejestrze szeregowym przerzutniki połączone 

są ze sobą jeden za drugim w ten sposób, że do 

wyjścia poprzedniego przerzutnika dołączone 

jest wejście następnego.

Rejestr równoległy , składa się z układu nie 

powiązanych ze sobą przerzutników, a operacje 

wpisu lub zerowania wykonywane są na 

wszystkich bitach ( przerzutnikach) równolegle 

background image

 

 

Rejestr równoległy z 

zerowaniem 

background image

 

 

Magistrala

Zbiór przewodów (s

1

 do s

n

 ) łączących 

poszczególne elementy ( rejestry)  komputera 
to magistrala

O tym z którego rejestru dana zostanie pobrana 
i do którego przesłana , decydują sygnały 
sterujące.

Jeśli magistrala łączy wiele rejestrów musi też 
wystąpić odpowiednia ilość sygnałów 
sterujących  

background image

 

 

 

Schemat 

przepływów 
międzyrejestro
wych

background image

 

 

Multipleksowanie 

Przesyły realizowane są także pomiędzy 
magistralami, jest to multipleksowanie.

Wyróżnia się :

Multipleksowanie rozwidlające, które 
polega na wpisaniu stanu magistrali na 
jedną z kilku wybranych

Multipleksowanie koncentrujące, czyli 
przepisanie stanu wybranej z kilku 
magistral na daną magistralę.

background image

 

 

Kodery i dekodery

Dysponując n zmiennymi 
binarnymi- pierwszym sposobem 
możemy zapisać n danych, zaś 
drugim 2

danych.

Kodowaniem nazywamy przejście 
z pierwszego sposobu na drugi, a 
dekodowaniem operację odwrotną

background image

 

 

Jak to działa?

Jak to działa?

UŻYTKOWNIK

PROGRAM

SPRZĘT

SYSTEM 

OPERACYJNY

background image

 

 

Program komputerowy

Program

 – 

ciąg poleceń

  i 

argumentów

lista instrukcji -

rozkazów 

danych

background image

 

 

Podsumowanie

Język informatyki – 

 pod tym względem 
Informatyka jest bardzo 
precyzyjna i wymagająca.

komputer mimo wszelkich 
zalet jest urządzeniem 
bezkompromisowym.


Document Outline