Determinanty zdrowia

Determinanty pośrednie

• To czynniki socjalne, ekonomiczne 

środowiskowe, które wywierają 
znaczący wpływ na zdrowie tak 
pojedynczych ludzi jaki całych 
populacji

• Odziaływujące na zdrowie w 

dłuższym czasie

Determinanty 

bezpośrednie

• To takie czynniki jak odżywianie i 

rodzaj żywności, zdrowa woda pitna, 
palenie tytoniu, nadużywanie 
alkoholu, ekspozycja na zakażenia

• Działania prewencyjno-naprawcze 

sektora zdrowia mogą modyfikować 
ich negatywne wpływy

Lalonde i Blumum 1973 

• Pola zdrowia główne (klasyczne) 

determinanty zdrowia 

• Styl życia ludzi 50%
• Środowisko fizyczne, społeczne i 

ekonomiczne życia, pracy i nauki 20%

• Czynniki biologiczne i genetyczne 20%
• Działania opieki zdrowotnej 

ukierunkowane na zapobieganie 

chorobom, umacnianie zachowań 

sprzyjających umacnianiu zdrowia 10%

Czynniki ryzyka 

zdrowotnego

• To te które mogą spowodować 

zwiększoną wrażliwość lub podatność 
ludzi na określoną chorobę, 
zaburzenie zdrowia lub uraz

• Należą do nich palenie tytoniu, brak 

aktywności fizycznej, wysokie stężenie 
cholesterolu lub glukozy we krwi

Promocja zdrowia

• To działania ukierunkowane na 

determinaty zdrowia oraz czynniki 
ryzyka 

• Wspiera właściwą polityką 

prozdrowotna państwa, poprzez 
regulacje prawne, ułatwienia lub 
utrudnienia cenowe i podażowe

• Kształtuje zachowania ludzi i 

środowisko

Styl życia

• To powtarzający się lub  utrwalony 

typ zachowań uwarunkowany 
kulturą oraz standardem życia i 
pozostający pod kontrolą danej 
osoby i jej rodziny w ramach ich 
możliwości ekonomicznych

• Zmiany w zachowaniu ludzi 

zachodzą powoli i wymagają 
wytrwałości i połączenia działań 
edukacyjnych z organizacyjnymi

Aktywność fizyczna a 

zdrowie

• W świetle badań fizjologiczno-

biologicznych systematycznie uprawiana 
aktywność fizyczna skutkuje poprawą 
wydolności układu krążenia

• Poprawia się sprawność psychiczna, 

odporność na stres i zmęczenie

• Obserwowany jest wpływ 

przeciwdepresyjny

• Wzrost endorfin – poprawa samopoczucia

Aktywność fizyczna a 

genetyka

• Jest zakodowana genetycznie 

cecha charakterystyczna 
człowieka . Informacje genetyczne 
rzutują nie tylko na fizyczne 
możliwości ruchowe , ale 
warunkują tez psychiczna 
potrzebę ruchu, najbardziej 
widoczną u dzieci

Model aktywności 

3x30x130 

• Dla podtrzymania zdrowia każdy 

niepracujący fizycznie powinien 
poddać swój organizm wysiłkowi

• 3 trzy razy w tygodniu
• 30 (10-15) minut
• 130 (110) tętno uderzeń na minutę 

Złe statystyki

• 30% dzieci i młodzieży, a 10% 

dorosłych uprawia różne formy 
ruchu

• 40% młodzieży w wieku 11-15 lat 

spędza przed telewizorem lub 
ekranem komputerowym co 
najmniej 4 godziny dziennie

Ruch

• To przeciwwaga dla pracy 

umysłowej

• Stresów
• Zapobiega patologiom społecznym

Sposób odżywiania a 

zdrowie

• Problemy żywieniowe wynikają ze 

spożycia produktów zawierających 
zbyt dużo kalorii, tłuszczów, cukru 
i soli oraz niedostatecznego 
spożycia warzyw, błonnika i 
przetworów zbożowych

• Otyłość wiąże się ze wzrostem 

występowania cukrzycy typu 2 

Rady 

• Nadmiernie nasilony trening 

fizyczny bez przerw 

wypoczynkowych, obniża odporność 

organizmu

• Brak systematyczności brak efektów 

treningowych

• Osoby z nadwaga i schorzeniami 

ruch powinni skorzystać z jazdy na 

rowerze i pływania