CHOROBY 

ŚLINIANEK

Katedra i Klinika 

Otolaryngologii

We Wrocławiu

GRUCZOŁY ŚLINOWE DUŻE

Ślinianki przyuszne
Ślinianki podżuchwowe
Ślinianki podjęzykowe

GRUCZOŁY ŚLINOWE 

MAŁE

 

Występują w błonie śluzowej 

-jamy ustnej
-jamach nosa  
-gardła
-zatokach przynosowych.

CHOROBY ŚLINIANEK

ZAPALENIA
NOWOTWORY

URAZY
WADY WRODZONE

ZAPALENIA 

GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

WIRUSOWE
BAKTERYJNE
AUTOIMMUNOLOGICZNE

WIRUSOWE

 

ZAPALENIA 

ŚLINIANEK

 

ZAPALENIE CYTOMEGALICZNE

- dzieci poniżej 2  r.ż. 

( zakażenie 

nabyte drogą przezłożyskową lub po 
urodzeniu)

 rozpoznanie: p /ciała powyżej 1: 
64, 

(patogenne wirusy hodowane mogą być z 

śliny lub moczu)

WIRUSOWE ZAPALENIA 

ŚLINIANEK

 

ŚWINKA

- nagminne zapalenie ślinianki 

przyusznej
wywołana przez paramyxowirusy



75% występuje obustronnie ( policzki 

chomika) 



wirus może zaatakować inne narządy



trzustka



jądra



centralny układ nerwowy 



ucho wewnętrzne

 

 

BAKTERYJNE ZAPALENIA 

ŚLINIANEK

 

 najczęściej wywołane przez 
paciorkowce, gronkowce
 mętny, ropny wyciek z ujścia ślinianki 
objaw chełbotania
ograniczone wydzielanie śliny
szczękościsk
swoiste (gruźlicze, sarkoidoza)

 

 

BAKTERYJNE 

ZAPALENIA ŚLINIANEK

       Występują najczęściej u osób z

 upośledzoną odpornością 

( np. po 

zabiegach operacyjnych)

 upośledzoną przemianą materii 

( np. w przebiegu cukrzyca , zapalenia nerek)

 

 

AUTOIMMUNOLOGICZ

NE ZAPALENIA 

ŚLINANEK

ZESPÓŁ SJÖGRENA

miejscowe obrzmienie ślinianki
zmiejszone wytwarzanie łez w teście 
Schrimera
sialografia wykazująca poszerzenie 
przewodów wyprowadzających ślinianek
dotyczy również innych gruczołów 
wydzielania zewnętrznego

 

 

AUTOIMMUNOLOGICZ

NE ZAPALENIA 

ŚLINANEK

ZESPÓŁ SJÖGRENA

 Badanie chemiczne śliny



↓ Sodu



↓Chloru



↓Albuminy



↓Immunoglobulin A,G, M



↓Fosforanów 

 

 

AUTOIMMUNOLOGICZN

E ZAPALENIA ŚLINANEK 

ZESPÓŁ SJÖGRENA

 Podwyższony OB
 Niedokrwistość niedobarwliwa
 Możliwa obecność czynnika 
reumatoidalnego
 Immunofluoroscencyjne wykrycie p/ciał 
typu ANCA lub ANA
 Biopsja miąższu gruczołu lub błony 
śluzowej wargi 

 

 

KAMICA ŚLINIANEK

główny objaw- ból zaatakowanej 
ślinianki
zwiększenie obrzęku ślinianek 
podczas posiłków  
85% lokalizacji - ślinianka 
podżuchwowa
nie leczona ma charakter nawrotowy
leczenia chirurgiczne

 

 

POPROMIENNE ZAPALENIE 

ŚLINIANEK

 

Bolesna suchość w jamie ustnej
Zaburzenia smaku
Zmiany zanikowe śluzówki jamy 
ustnej i gardła

 

 

POLEKOWE ZABURZENIA 

FUNKCJI ŚLINIANEK

SIALOPENIA = zmniejszone wydzielanie śliny

leki przeciwnadciśnieniowe
leki psychotropowe
 leki przeciwparkinsonowskie
leki nasenne
leki przeciwhistaminowe
środki narkotyczne (LSD, kokaina) 
inne (atropina)

 

 

POLEKOWE ZABURZENIA 

FUNKCJI ŚLINIANEK

SIALORRHEA = 

nadmierne 

wydzielanie śliny

 glikozydy nasercowe
 kofeina
 morfina

 

 

 

NADMIERNE WYDZIELANIE 

ŚLINY

 stany fizjologiczne  np. ciąża 
 zapalenie jamy ustnej
ciała obce w gardle
choroby psychiczne 

(schizofrenia, psychozy 

maniakalno-depresyjne)

zespół Downa
choroba Parkinsona
zatrucie metalami ciężkimi
inne 

 

 

NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

 1-2% /100000 przypadków
 duża wartość wywiadu chorobowego
 badanie fizykalne



asymetria twarzy



porażenia nerwów obwodowych



powiększenie węzłów chłonnych



zmiany chorobowe w zakresie innych 

narządów

 

 

 

NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

METODY DIAGNOSTYCZNE

  Sialografia
  Rezonans Magnetyczny MRI
  Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa
  Biopsja otwarta

 

 

NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

ŁAGODNE 

 

ZŁOŚLIWE

 

 

NOWOTWORY GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

Gruczoł

łagodne złośliwe

Ślinianka przyuszna

90

10

Ślinianka 

podżuchwowa

50

50

Ślinianka podjęzykowa

10

90

 

 

ŁAGODNE NOWOTWORY GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

Gruczolaki 

wielopostaciowe –60%
jednopostaciowe- 5%
limfatyczne 30%
kwasochłonne
łojowe 
jasnokomórkowe
podstawnokomórkowe

Tłuszczaki
Naczyniaki
Nerwiaki 

 

 

ŁAGODNE NOWOTWORY GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

GRUCZOLAK WIELOPOSTACIOWY

rośnie powoli i bezboleśnie
najczęściej umiejscawia się w  przyusznicy 

(powierzchowny płat) – 75-96% przypadków.
u pacjentów leczonych poprzez wyłuszczenie 

guza przyusznicy nowrotowość sięga nawet  

50 – 60%. (każdy nawracający guz ma 

większą tendencję do wznowy)
w grupie leczonych poprzez usunięcie guza 

wraz z powierzchownym płatem ślinianki 

liczba wznów sięga  5%. 

 

 

ŁAGODNE NOWOTWORY GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

GUZ WARTHINA

Opisany w 1910 roku przez Albrechta i Arzta
Rzadko daje wznowy
Nie ulega przemianie złośliwej
Występuje częściej u mężczyzn M/K - 4:1
Rozwija się zazwyczaj w dolnym biegunie 

powierzchownego płata ślinianki przyusznej 
Wzrost guza jest powolny
Zwykle nie daje objawów klinicznych.
BAC w 80% przypadków pozwala na ustalenie 

prawidłowego rozpoznania  
spotyka się mnogie guzki.

 

 

 

LECZENIE NOWOTWORÓW 

ŁAGODNYCH

LECZENIE OPERACYJNE :

Usunięcie powierzchownego płata 
ślinianki wraz z guzem (ślinianka 
przyuszna)
Usunięcie całego gruczołu – zmiana w 
śliniance podżuchwowej lub duży guz 
przyusznicy
Napromienianie – wyjątkowo - tylko 
przypadki po wielokrotnych nawrotach.  

 

 

ZŁOŚLIWE 

NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW 

ŚLINOWYCH

 Rak śluzowo-naskórkowy -30%
 Rak gruczłowo-torbielowaty -20%
 Rak gruczołowy-20%
 Rak niezróżnicowany
 Rak w gruczolaku wielopostaciowym
 Rak płaskonabłonkowy

 

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

CECHY CHARAKTERYSTYCZNE :

Szybki, czasem gwałtowny wzrost 
Brak torebki
Wczesne dolegliwości bólowe
Naciekający wzrost ze zniszczeniem 

otaczających tkanek  

(naciek może objąć skórę, 

mięsnie, kość, nerw twarzowy

)

Przerzuty spotykamy w okolicznych 

węzłach chłonnych oraz płucach, kościach i 

wątrobie

 

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

RAK ŚLUZOWO-NASKÓRKOWY

Postać o niskim stopniu złośliwości zaliczana 

była dawniej do nowotworów łagodnych i 

nazywana guzem Stewarda
Postać o wysokim stopniu złośliwości cechuje się 



szybkim wzrostem, 



porażeniem nerwu twarzowego, 



dolegliwościami bólowymi 



 skłonnością do powstawania powierzchownych 

owrzodzeń

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

RAK GRUCZOŁOWO – TORBIELOWATY

 

Powszechnie zwany po nazwą 
cylindroma
W drobnych gruczołach ślinowych 
stanowi największą grupę złośliwych 
nowotworów 

 

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

RAK GRUCZOŁOWY 

Często rozwija się w gruczolaku 
wielopostaciowym
Rozwija się po 60 roku życia
Wcześnie pojawiają się bóle i porażenia n. 
twarzowego
Nacieki szerzą się podśluzówkowo poza obszar 
guza, niszcząc tkanki miękkie i kość. 
Przerzuty odległe i wznowy są częste
Okoliczne węzły chłonne są często zajęte i twarde

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

Klasyfikacja TNM

T-tumor = Guz - wielkość
N- nodulus = węzeł chłonny  
M –metastasis = przerzuty odległe

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

 

T1- guz nie przekracza 2cm w największym wymiarze, bez 
cech naciekania poza tkankę gruczołową 
T2 - guz powyżej 2cm, nie przekracza 4cm w największym 
wymiarze, bez cech naciekania poza tkankę gruczołową 
T3 – guz przekracza 4cm i/lub wykazuje cechy naciekania 
poza tkankę gruczołową
T4a – guz nacieka skórę, kość żuchwy, przewód słuchowy 
zewnętrzny i/lub nerw twarzowy (możliwe standardowe 
leczenie chirurgiczne)
T4b – guz nacieka podstawę czaszki i/lub wyrostek 
skrzydłowy i/lub okala tętnicę szyjną (guz przekracza 
granice standardowej i racjonalnej resekcji)

 

 

ZŁOŚLIWE NOWOTWORY 

GRUCZOŁÓW ŚLINOWYCH

Nx – brak możliwości oceny węzłów 

chłonnych
N0 – brak przerzutów do regionalnych 

węzłów chłonnych
N1 – przerzut w pojedynczym węźle 

chłonnym po stronie guza nie przekraczający 

3 cm w największym wymiarze.
N2 – przerzut lub przerzuty po jednej lub obu 

stronach, żaden nie przekraczający 6 cm 
N3 – przerzut do węzła chłonnego 

przekraczający 6cm w największym 

wymiarze

 

 

CHOROBY ŚLINIANEK

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ